Abkürzungen
Lateinische Autoren und Werke werden, wenn nicht anders vermerkt, mit den Siglen des Thesaurus linguae Latinae und des Mittellateinischen Wörterbuchs zitiert und in der Bibliographie nicht erfasst. (Mittellateinisches Wörterbuch bis zum ausgehenden 13. Jahrhundert. Abkürzungs- und Quellenverzeichnisse, 2. verbesserte und erweiterte Auflage, München 1996; Thesaurus linguae Latinae. Index librorum scriptorum inscriptionum ex quibus exempla afferuntur, editio altera, Leipzig 51990)
Griechische Autoren und Werke werden, wenn nicht anders vermerkt, mit den Siglen nach Liddlle-Scott-Jones zitiert (A Greek-English lexicon. With a revised supplement, hg. von Henry George Liddell und Robert Scott, überarbeitet von Sir Henry Stuart Jones, Oxford 1996).
Die Werke des Johannes Trithemius sind in der Summe nicht wissenschaftlich erschlossen. Aufgrund ihrer guten Verfügbarkeit durch den Nachdruck Frankfurt 1966 haben sich die Opera historica, ed. Freher, Frankfurt 1601 als Standardausgabe etabliert. Ich zitiere daher in der Regel nach dieser, ansonsten nach Möglichkeit aus der jeweiligen editio princeps.
Trithemiana
Annales Hirsaugienses: 2 Bde., St. Gallen 1690.
Antipalus Maleficorum, in: Paralipomena opusculorum, ed. Busaeus, Mainz 1605, S. 275â426.
Catalogus illustrium virorum Germaniae, in: Opera historica, ed. Freher, Frankfurt 1601, Bd. 1, 121â183
Chronicon Sponheimense, in: Opera historica, ed. Freher, Frankfurt 1601, Bd. 2, S. 236â435.
Compendium breve fundationis et reformationis monasterii sancti Iacobi in suburbio Herbipolensi, in: Opera pia et spiritualia, ed. Busaeus, Mainz 1605, S. 3â16.
De laude scriptorum: Johannes Trithemius, De laude scriptorium. Zum Lob der Schreiber, eingeleitet, hg. und übersetzt von Klaus Arnold, Würzburg 1973.
De scriptoribus ecclesiasticis, in: Opera historica, ed. Freher, Frankfurt 1601, Bd. 1, S. 184â400.
De septem secundeis: ed. Haselberg, Nürnberg 1522.
Epistolae familiares, in: Opera historica, ed. Freher, Frankfurt 1601, Bd. 2, S. 436â574.
Nepiachus, in: Corpus historicum medii aevi [â¦], hg. von Johann Georg Eccard, Bd. 2, Lipsiae 1723, Sp. 1825â1844.
Octo questiones: ed. Haselberg, Mainz 1515.
Steganographia: Frankfurt 1606. Das dritte Buch ist ediert bei Thomas Ernst, SchwarzweiÃe Magie. Der Schlüssel zum dritten Buch der Steganographia des Trithemius, in: Daphnis 25 (1996), S. 1â205, hier S. 47â69.
Clavis Steganographiæ: Darmstadt 1606.
Textzeugen der Polygraphia (siehe Band 2)
| A |
Augsburg, Staats- und Stadtbibliothek, 2o Cod. 136 |
| b |
Basel 1518 bei Michael Furter / Adam Petri, VD16 TÂ 1994, VD16 TÂ 1968 |
| C |
Celle, Bibliothek des Oberlandesgerichts Celle, Grupensche Stiftung CÂ 23 (4o) |
| Co |
Coburg, Landesbibliothek Ms 24 |
| f |
Frankfurt 1550 bei Cyriacus Jacob, VD16 TÂ 1995, VD16 TÂ 1969 |
| k1 |
Köln 1564 bei Johann Birckmann und Werner Richwin, VD16 T 1996, VD16 T 1970 |
| k2 |
Köln 1571 bei Johann Birckmann und Dietrich Baum, VD16 T 1997, VD16 T 1971 |
| p |
Paris 1561 bei Jacques Kerver und Benoît Prévost, USTC Nr. 1225 |
| S |
Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek, Cod. poet. et phil. 2o 89 |
| s1 |
StraÃburg 1600 bei Lazarus Zetzner, VD16 TÂ 1998, VD16 TÂ 1972 |
| s1a |
StraÃburg 1600 bei Lazarus Zetzner, VD16 ZVÂ 17498 |
| s2 |
StraÃburg 1613 bei Lazarus Zetzner, VD17 23:299575R |
| U |
Uppsala, Universitetsbiblioteket CÂ IV |
| W |
Wien, Ãsterreichische Nationalbibliothek, Cod. 3308 |
| Wo |
Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek, Cod. Guelf. 8. Aug. 2o |
Bibliotheken
| BAV |
Bibliotheca Apostolica Vaticana |
| BBB |
Burgerbibliothek Bern |
| BL |
British Library |
| BLB |
Badische Landesbibliothek |
| BnF |
Bibliothèque nationale de France |
| BodL |
Bodleian Library |
| BR |
Bibliotheek der Rijksuniversiteit |
| BSB |
Bayrische Staatsbibliothek |
| HAB |
Herzog August Bibliothek |
| LB |
Landesbibliothek |
| ÃNB |
Ãsterreichische Nationalbibliothek |
| SB |
Staatsbibliothek |
| SBB-PK |
Staatsbibliothek zu Berlin â PreuÃischer Kulturbesitz |
| UB |
Universitätsbibliothek |
| WLB |
Württembergische Landesbibliothek |
| ZB |
Zentralbibliothek |
Textsammlungen und Lexika
| CCCM |
Corpus Christianorum Continuatio Medievalis |
| CCLP |
Corpus Christianorum Lingua Patrum |
| CCSL |
Corpus Christianorum Series Latina |
| CSEL |
Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum |
| ISTC |
Incunabula Short Title Catalogue (Onlinedatenbank der BL) |
| USTC |
Universal Short Title Catalogue (Onlinedatenbank der University of St Andrews) |
| VD16 |
Verzeichnis der im deutschen Sprachbereich erschienenen Drucke des 16. Jahrhunderts (Onlinedatenbank der BSB) |
| VD17 |
Verzeichnis der im deutschen Sprachbereich erschienenen Drucke des 17. Jahrhunderts (Onlinedatenbank) |
| 2VL |
Die Deutsche Literatur des Mittelalters. Verfasserlexikon, Zweite Auflage, Berlin 1978â2008 |
Autoren
| Aen.Tact. |
Aeneas Tacticus |
| Amm. |
Ammianus Marcellinus |
| Annal. Fuld. II |
Annales Fuldenses |
| Avson. epist. |
Ausonius, Epistolae |
| Avg. in psalm. |
Augustinus, Enarrationes in psalmos |
| Beda temp. rat. |
Beda, De temporum ratione |
| BOETH. in herm. comm. |
Boethius, Commentarii in librum Aristotelis ÏεÏá½¶ á¼ÏÎ¼Î·Î½Îµá½·Î±Ï |
| Caes. Gall. |
Caesar, Commentarii de bello Gallico |
| Cassiod. hist. |
Cassiodor, Historia ecclesiastica tripartita |
| Cic. Att. |
Cicero, Epistulae ad Atticum |
| D.C. |
Cassius Dio |
| D.S. |
Diodorus Siculus |
| Don. gramm. mai. |
Aelius Donatus, Ars maior |
| Einh. Karol. |
Einhard, Vita Karoli magni |
| ep. fam. |
Trithemius, Epistolae familiares |
| Frontin. strat. |
Frontinus, Strategemata |
| Gell. |
Aulus Gellius, Noctes Atticae |
| Gennad. vir. ill. |
Gennadius, De viris illustribus |
| Godefr. Vit. panth. |
Gottfried von Viterbo, Pantheon sive liber universalis |
| Greg. Tvr. Franc. |
Gregor von Tours, Decem libri historiarum |
| Hdt. |
Herodot |
| Hier. epist. |
Hieronymus, Epistulae |
| Hier. in Gal. |
Commentarii in epistulam Pauli Apostoli ad Galatas |
| Hier. in Ier. |
Hieronymus, Commentarii in Ieremiam prophetam |
| Hier. vir. ill. |
Hieronymus, De viris illustribus |
| Hippol. Haer. |
Hippolyt von Rom, Refutatio omnium haeresium |
| Hist. Avg. Hadr. |
Historia Augusta, Hadrianus |
| Horap. |
Horapollon, Hieroglyphica |
| HRABAN. cruc. |
Hrabanus Maurus, De laudibus sanctae crucis |
| HRABAN. univ. |
Hrabanus Maurus, De universo sive de rerum naturis |
| Iord. Get. |
Iordanes, Getica |
| Isid. chron. |
Isidor von Sevilla, Chronica maiora |
| Isid. orig. |
Isidor von Sevilla, Etymologiae |
| Iul. Vict. rhet. |
Gaius Iulius Victor, Ars rhetorica |
| Lvcan. |
Lucanus, Pharsalia |
| Mart. Cap. |
Martianus Capella, De nuptiis Philologiae et Mercurii |
| Notker. Balb. gest. |
Notker Balbulus, Gesta Karoli Magni |
| Otfr. ad Liutb. |
Otfrid von WeiÃenburg, Epistola ad Liutbertum |
| Otloh. Wolfk. |
Otloh von St. Emmeram, Vita Wolfkangi episcopi |
| Otto Frising. chron. |
Otto von Freising, Chronica sive historia de duabus civitatibus |
| Ov. ars |
Ovid, Ars amatoria |
| Paul. Diac. Lang. |
Paulus Diaconus, Historia Langobardorum |
| Ph. Bel. |
Philo Mechanicus, ÏολιοÏκηÏικά |
| Pl. Phdr. |
Plato, Phaedrus |
| Plin. nat. |
Plinius (maior), Naturalis historia |
| Plot. |
Plotin |
| Plu. Lys. |
Plutarch, Lysander |
| Plu. Moralia |
Plutarch, Moralia |
| Polyaen. |
Polyaenus, ÏÏÏαÏηγήμαÏα |
| Pomp. gramm. |
Pompeius, Commentum artis Donati |
| Ps. Mar. Victorin. gramm. |
Aelius Festus Apthonius, De metris omnibus |
| Romul. fab. |
Romulus, Aesopus latinus |
| Serv. Aen. |
Servius, In Vergilii Aeneidem commentarii |
| Sigeb. Gembl. catal. |
Sigebert von Gembloux, Catalogus de viris illustribus |
| Suid. |
Suda |
| Svet. Aug. |
Sueton, Augustus |
| Svet. Iul. |
Sueton, Iulius |
| Tac. ann. |
Tacitus, Annales |
| Tac. Germ. |
Tacitus, Germania |
| Thegan. Ludow. |
Thegan, Gesta Hludowici imperatoris |
| Val. Max. |
Valerius Maximus, Facta et dicta memorabilia |
| Veg. mil. |
Vegetius, Epitoma rei militaris |
| Vita Radbod. |
Vita Radbodi episcopi Traiectensis |
| Vvlg Luc. |
Vulgata, Evangelium secundum Lucam |
| Vvlg. exod. |
Vulgata, Exodus |
| Vvlg. Gal. |
Vulgata, Pauli epistula ad Galatas |
| Vvlg. gen. |
Vulgata, Genesis |
| Vvlg. Ier. |
Vulgata, Ieremias |
| Vvlg. Matth. |
Vulgata, Evangelium secundum Mattheum |
| Vvlg. psalm. |
Vulgata, Psalmi |