Ayniyat 573
[573/5] İstānbūl ḳāḍīsına ve Yeñiçeri aġasına buyuruldı
{1} Bir müddetden berü İstānbūl’a eṭrāfdan serserī ve bekār Rum gāvurları gelerek tecemmuʿ-birle baḳḳāl ve bāġcılıḳ {2} ṣanʿatlarını ve sāʾir ṣūreti iḫtiyār itmişler ise de bu maḳūle serserī ve bekār gāvurlar kendü ḥāllerinde {3} olmayub dāʾimā ümmet-i Muḥammed’e icrā-yı ihānet ü melʿanet dāʿiyesinde olacaḳları āşikār ve el-ḥāletü-hāẕihī Rum {4} gāvurlarınıñ ehl-i İslām ʿaleyhine mürtekib olduḳları ḫıyānet cümle ʿindinde maʿlūm ü bedīdār {5} olaraḳ o maḳūle serserī ve bī-kār baḳḳāl ve bāġcı ve sāʾir ṣınıfdan olan Moralı ve Aġrafalı {6} gāvurlarıñ bi’t-taḥarrī Dersaʿādet’den ṭard ü ibʿādı iḳtiżā-yı maṣlaḥat ve īcāb-ı irāde-i seniyyeden olmaġla, {7} imdi ṭaraf-ı şerʿden muʿtemed kātibler ve Ocaḳ ṭarafından münāsib żābiṭler taʿyīn iderek Dersaʿādet {8} dāḫil ve ḫāricinde olan ne miḳdār Moralı ve Aġrafalı bekār ve serserī baḳḳāl ve bāġcı ve sāʾir {9} eṣnāfdan gāvur var ise cümlesini maʿrifet-i şerʿle s̠ebt-i defter iderek Ocaḳ żābiṭleri maʿrifetiyle {10} gümrüğe indirüb Gümrük emīni aġa maʿrifetiyle münāsib ḳayıḳlara irkāb iderek hemān İẕnikmīd’e iʿzām {11} ü irsālleri rābıṭasını ikmāl-birle ol ṣūretle Dersaʿādet’den ṭard ü ibʿādlarını istiḥṣāle müsāraʿat {12} eyleyesin deyu. Fī ġurret-i N 36
[573/6] Yergöği muḥāfıẓına
{1} Ḥālā Eflāḳ voyvodası olub Dersaʿādet’de olan İskerlet Beğ’iñ Eflāḳ’a ḳāʾimmaḳām taʿyīn itmiş {2} oldıġı İstefanākī ile Negrī’niñ ḥasbe’l-iḳtiżā ḳalʿadan ḫārice ṣalıvirilmamesi irādesi muḳaddem ve muʾaḫḫar {3} ṭarafıñıza yazılmış ise de el-ḥāletü-hāẕihī Devlet-i ʿAliyye ʿasākiri ḳol ḳol Memleketeyn’e sevḳ ve idḫāl olunaraḳ {4} bu bābda bī-cürm olan ahālīniñ teʾmīnine dāʾir bir şey dinilmediği ḥālde kendülere ʿumūmen sell-i seyf olunacaḳ {5} ḫavfına dūçār ve perīşānlıġa giriftār olacaḳlarından başḳa ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātınıñ daḫi ʿusret {6} çekileceği ẓāhir oldıġından ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den Boġdān’a voyvoda taʿyīn olun[un]caya ḳadar mersūm İstefanākī {7} idāre itmek üzere Yaş’a ḳāʾimmaḳām taʿyīn olunaraḳ saʿādetlü İbrāʾīl muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından (3) iḳʿād ve mersūm Negrī daḫi Bükreş ḳāʾimmaḳāmlıġında ibḳā-birle saʿādetlü Silistre vālīsi ḥażretleri {2} cānibinden iḳāme olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ iderek iḳtiżā iden evāmiri müşārun-ileyh Silistre {3} vālīsi ḥażretleri ṭarafına tesyār ve tafṣīl-i ḥāl ṭarafımızdan daḫi taḥrīr ü işʿār olunmuş ve Ḳara Eflāḳ {4} ḳāʾimmaḳāmı daḫi kemā-fī’s-sābıḳ ibḳā ḳılınaraḳ iḳtiżāsı saʿādetlü Vidīn muḥāfıẓı ḥażretlerine yazılmış {5} ve bu ṣūretlerden ḏolayı meʾmūriyyet-i sābıḳalarına fütūr virmameleri daḫi beyān ve teʾkīd ḳılınmış olmaġla keyfiyyet {6} cenābıñızıñ daḫi maʿlūmı olaraḳ siz daḫi mersūmlarıñ bu vechile ḳāʾimmaḳām taʿyīn olduḳları ḥasebiyle {7} evvelki uṣūl ve meʾmūriyyetiñiziñ icrāsına fütūr virmeyerek dirāyet ü ġayretiñizi is̠bāta saʿy ü diḳḳat {8} eylemeñiz içün ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl mersūm ḳāʾimmaḳāmlar ol vechile taʿyīn ve iḳāme olunmuşlar ise de {9} ʿāmmeniñ maʿlūmı oldıġı vechile Rum gāvurlarınıñ dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye mürtekib olduḳları {10} envāʿ-ı ḫıyānet ü melʿanetde büyüği ve küçüği müttefiḳ olub mücerred bu melʿūnlarıñ ġaraż ve sūʾ-i ḳaṣdları ümmet-i Muḥammed’e {11} olmaḳ taḳrībiyle bunlarıñ hiçbirinden bir vechile emniyyet cāʾiz olmadıġından ve mersūm İstefanākī’niñ Boġdān’a {12} ḳāʾimmaḳām taʿyīni ve dīgerleriniñ ibḳāları li-ḥikmetin olaraḳ bunlardan emniyyet-i küllī cāʾiz olmadıġı sünūḥ {13} iden irāde-i seniyye-i mülūkāne muḳteżāsı üzere Silistre vālīsi ve Vidīn ve İbrāʾīl muḥāfıẓları {14} müşārun-ileyhime ṭarafımızdan işʿār olunmuş olmaġla cenābıñız daḫi keyfiyyeti bilüb aña göre ḥareket eyleyesiz. Fī ġurret-i N 36
[573/8] Serʿasker paşaya
{1} Eşḳıyā gemileriniñ Ġolos ve Ermiye öñlerine gelerek icrā-yı melʿanet itmekde ve reʿāyānıñ fesādları gitdikçe {2} artmaḳda oldıġından ve Tırḥāla Mutaṣarrıfı saʿādetlü Maḥmūd Paşa mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿasker ile Ġolos {3} ve Ermiye ṭaraflarına taʿyīn buyurılaraḳ Yeñişehir ḳaryelerinden daḫi maʿiyyet-i müşārun-ileyhe iki biñ beş yüz miḳdārı {4} ʿasker tertīb buyurulmuş ise de gāvurlarıñ iştidād-ı şeḳāvetleri cihetiyle bu keyfiyyet Selānīk’e ḏoġrı sirāyet {5} itmesi melḥūẓ oldıġından ve bundan aḳdem Anābolī Muḥāfıẓı taʿyīn olunan Ḳayṣeriyye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Ḥasan {6} Paşa baḥren geçemeyeceğinden müşārun-ileyh ile Ḫudāvendigār Mutaṣarrıfı saʿādetlü İbrāhīm Paşa’nıñ berren ṣol ḳoldan {7} ʿasker sürerek Yeñişehir ṭaraflarına ʿazīmeti muḳteżā-yı maṣlaḥat oldıġını ve ol bābda baʿżı ifādeyi ve ʿAlī Paşa {8} ḫāʾininiñ ḳarīben defʿ-i ġāʾilesi elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl idüğüni şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādetlerine ṭaraf-ı {9} sipeh-sālārīlerine gelüb taḳdīm buyurılan evrāḳ mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı {10} şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Rum gāvurlarınıñ büyük ve küçüği müttefiḳ olaraḳ {11} Devlet-i ʿAliyye-i İslāmiyye ʿaleyhine, ve’l-ḥāṣıl Müslümānım diyane bilā-mūcib iẓhār-ı ḫıyānet ü melʿanet dāʿiyesine düşdükleri gereği gibi {12} maʿlūm olan ḥālātdan ise de inşāʾallāhü’r-Raḥmān Cenāb-ı Rabbü’l-ʿĀlemīn kendü ḳudret ü ʿaẓametiyle o maḳūle {13} kāfirleri eyne-mā kānū maḳhūr ü perīşān eyleyerek ümmet-i Muḥammed’e ḳarīben fevz ü nuṣret iḥsān eyleyeceği (4) ʿavn ü ʿināyet-i Ṣamedānī’den müstedʿā ve bundan aḳdem ṣavb-ı sāmīlerine yazılmış oldıġı vechile {2} eşḳıyā gemileriniñ mażarratından müşārun-ileyh Ḥasan Paşa geçemamiş ve ḳaṭʿiyyen İzmīr’iñ muḥāfaẓasına {3} taʿyīn olunaraḳ Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳları mutaṣarrıfı saʿādetlü Behrām Paşa ḥażretleri ʿasākir-i külliyye ile {4} Yeñişehir ṭarafına taʿyīn olunmuş ve müşārun-ileyh Gelībolī’ya geçmiş ve Ḫudāvendigār Mutaṣarrıfı müşārun-ileyh İbrāhīm {5} Paşa’nıñ meʾmūriyyeti uyamadıġından bu defʿa daḫi müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince Eceābād’dan {6} Mürefte’ye ḳadar muḥāfaẓaya meʾmūr ḥālā Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Ḥācī Ebūbekir Paşa daḫi Yeñişehir’e ḏoġrı {7} meʾmūr olub seby ü istirḳāḳ içün virilan fetvā-yı şerīf mūcebince hiç amān virmeyerek {8} ol ṭarafları urub ḫarāb itmeleri fermān olunmuş olmaġla ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı ṣafderāneleri {9} daḫi bir ṭarafdan iḳtiżāsına ol ṭaraflarda lāzım gelenleri teşvīḳ ü taḥrīṣ iderek iʿlāʾ-i kelimetullāhı {10} müstelzim ḥālātıñ ikmāline ve şu ʿAlī Paşa ḫabīs̠iniñ bā-ʿavn-i Bārī bir daḳīḳa evvel defʿ-i ġāʾilesine {11} beẕl-i himmet ü ġayret buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī ġurret-i N 36
[573/9] Silistre vālīsine
{1} Muḳaddem ve muʾaḫḫar sünūḥ iden irāde-i seniyye ve baʿżı veṣāyāyı şāmil gönderilan evāmir-i ʿaliyye ve taḥrīrāt-ı {2} ḫulūṣ-verīniñ vuṣūllerinden ve mūceb ü muḳteżāları üzere ḥareket buyurmaḳda olduḳlarından baḥis̠le {3} maʿiyyet-i müşīrīlerinde iḥtişād iden ʿasākir ile dāʾire-i saʿādetleri ḫalḳından tertīb ü tehyiʾe buyurmuş olduḳları {4} piyāde ve süvārī sekiz biñ nefere resīde olaraḳ cümlesini ketḫüdāları başbuġluġı ve ṭop ve mükemmel cebeḫāne ile {5} güẕerān iden Şaʿbān-ı Şerīf’iñ on yedinci Cumʿairtesi güni Ḳalārāş’a geçürülmüş ve yiğirmi ikinci Pençşenbe güni {6} ol ṭarafdan taḥrīk ile mütevekkilen ʿalellāhi’n-Naṣīr Bükreş’e sevḳ ü tesyīr buyurmuş olduḳlarını {7} ve muʾaḫḫaren Silistre eyāleti ḳażālarından müretteb olan beş biñ nefer ʿasker peyderpey vürūd itmekde oldıġından {8} bi-mennihī Taʿālā verāları alındıḳda bir miḳdārını Bükreş’e ve birazını silaḥdārları maʿiyyetiyle Ḳalārāş muḥāfaẓasına {9} taʿyīn ideceğiñizi şāmil ve Çirmen sancaġı ḳażālarından ʿizzetlü Mīr-aḫūr aġa maʿrifetiyle iḫrāc olunmuş {10} olan ʿasker Silistre’ye vürūd iderek içlerinden faḳaṭ yüz beş nefer süvārī intiḫāb ve ketḫüdāları mūmā-ileyh {11} maʿiyyetine iʿzām olunmuş ve ḳuṣūr ḳalan piyāde ve süvārī saʿādetlü İbrāʾīl muḥāfıẓı maʿiyyetine gönderilmiş ve ʿasākir-i {12} merḳūmeniñ miḳdārını mübeyyin defteri taḳdīm olunmuş oldıġını müştemil ve Yergöği’de olan Eflāḳ ḳāʾimmaḳāmlarından {13} İstefanākī muḳteżā-yı işʿārları vechile ṭaraf-ı saʿādetlerine gelerek Ḳosṭanṭī iḫtiyār oldıġından Yergöği’de {14} ḳalmış idüğüni müşʿir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olub ḥamiyyet-i {15} müşīrīlerini icrā ve meʾmūriyyet-i düstūrīlerini īfā ḳaṣdıyla meşhūd olmaḳda olan ihtimām ve ḥareket-i {16} müşīrāneleri rehīn-i pesend ve müstelzim-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreleri rikāb-ı hümāyūn-ı cenāb-ı {17} pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm olunduḳda “Müşārun-ileyhiñ ḏavranışı pek güzeldir. Hemān Rabbim nuṣret kerem {18} eyleye.” deyu duʿā-yı iksīr-nümā-yı ḥażret-i şehinşāhī bī-dirīġ ü sezā buyurulmuşdur. Dīger nemīḳa-i ḫāliṣānemizde {19} yazılmış oldıġı vechile Boġdān voyvodası naṣb ü taʿyīnine ḳadar voyvodalıḳ umūrını rüʾyet ve {20} taʿyīnāt-ı ʿaskeriyyeyi idāreye diḳḳat itmek üzere mesfūr İstefanākī muḳaddemce sünūḥ itmiş olan {21} irāde-i seniyye-i şāhāne muḳteżāsı üzere Boġdān’a ve dīgeri Eflāḳ’a ḳāʾimmaḳām naṣb ve ibḳā ḳılınmış {22} ve cenāb-ı müşīrīleriniñ meʾmūr olduḳları uṣūl üzere aṣlā maṣlaḥata fütūr virmeyerek icrā-yı meʾmūriyyete {23} müsāraʿat buyurmaları veṣāyāsı bildirilmiş oldıġından muḳteżāsı vechile ḥarekete himmet buyuracaḳları {24} āşikār ise de ʿāmmeniñ maʿlūmı oldıġı üzere Rum kāfirleriniñ dīn ve Devlet-i ʿAliyye ʿaleyhine {25} mürtekib olduḳları envāʿ-ı ḫıyānet ü melʿanetde büyüği ve küçüği müttefiḳ olub mücerred bu melʿūnlarıñ ġaraż ve sūʾ-i ḳaṣdları {26} ümmet-i Muḥammed’e olmaḳ taḳrībiyle bunlarıñ hiçbirinden bir vechile emniyyet cāʾiz değildir. Ve mersūm İstefanākī’niñ (5) ol vechile Boġdān’a ḳāʾimmaḳām naṣb ü taʿyīn olunması li-ḥikmetin oldıġından mersūmlara emniyyet-i küllī cāʾiz olmadıġı {2} ve Boġdān’a ḳāʾimmaḳām naṣb olundıġı li-ḥikmetin oldıġı eṭrāfıyla beyān olunması muḳteżā-yı emr ü fermān-ı şāhāneden {3} olmaġla keyfiyyet maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda aña göre ḥarekete beẕl-i himmet-birle īfā-yı lāzıme-i dirāyet {4} ve meʾmūriyyete mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī ġurret-i N 36
[573/14] İzmīr Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} İzmīr muḥāfaẓasına meʾmūriyyetleri irādesini nāṭıḳ şeref-ṣudūr iden emr-i şerīf ile ol bābda {2} baʿżı veṣāyā-yı lāzımeyi şāmil gönderilan taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlünden baḥis̠le īfā-yı muḳteżā-yı {3} meʾmūriyyete mübāderetiñizi şāmil bu defʿa resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleriyle ol bābda İzmīr nāʾibiniñ {4} iʿlām ve ahālīniñ maḥżarları mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı {5} şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Rum gāvurlarınıñ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine olan ḫıyānetleri {6} cümleye maʿlūm ü āşikār ve bunlarıñ büyük ve küçüğünden emniyyet cāʾiz olmadıġı bedīdār olub {7} İzmīr daḫi cesīm memleket ve reʿāyāsı kes̠ret üzere oldıġından cümle ile ittifāḳ ü ittiḥād iderek muḥāfaẓasına {8} kemāl-i mertebe diḳḳat eylemeñiz lāzımeden ve iḳtiżā-yı irāde-i seniyyeden olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ve meʾmūriyyetleri {9} iḳtiżāsı irāde-i ʿaliyye-i şehinşāhī üzere cümle ile ittifāḳ iderek İzmīr’iñ kemāl-i derece muḥāfaẓasına {10} ve bir ān ve daḳīḳa ġāfil bulunmamaġa mezīd-i ihtimām ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 N 36
[573/16] Serʿasker paşa ḥażretlerine
{1} Baʿżı ḥavādis̠ ve ifādātı müştemil Ḳorfa’da olan şehbender ṭarafından ve İngiltere ḳūmandānından {2} gerek ṣavb-ı sipeh-sālārīlerine ve gerek Ḳapūdāna beğ bendelerine vürūd iden evrāḳ ve mīr-i mūmā-ileyhiñ {3} ṭaraf-ı ʿālīlerine gelan taḥrīrātıyla ʿAleksāndrī ḫāʾiniñ aḏalara gönderdiği kāġıd ṭaḳımıyla iṭāre {4} ve tesyār ḳılındıġını şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı sāmīleri mezāyāsı ve evrāḳ-ı mersūle-i meẕkūre meʾālleri {5} mū-be-mū ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı {6} mülūkāne buyurulmuşdur. Gāvurlarıñ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine bi’l-ittifāḳ derkār olan ihānet ü melʿanetleri {7} maʿlūm ise de Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ işbu ümmet-i merḥūmeye inşāʾallāh ʿan-ḳarīb ber-vefḳ-i meʾmūl nuṣret {8} iḥsān eyleyeceği ibtidā-yı ẓuhūr-ı İslām’dan berü ehl-i tevḥīde derkār olan fevz ü ʿināyeti edillesiyle müs̠bet {9} ü ẓāhir ve mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ bendeleriniñ Donanma-yı Hümāyūn içün İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā {10} ve Palāslı İsmāʿīl Paşa ṭaraflarından beksimād ve erzāḳ-ı sāʾire irsāl itdirilmesine dāʾir ve sāʾir ṣavb-ı {11} serʿaskerīlerinden vāḳiʿ olan mültemesātını icrāya ve iʿānet-i muḳteżiyeyi ikmāle ṣarf-ı himmet buyuracaḳları {12} delālet-i ḥamiyyet ve ṣalābet ü ġayretleriyle bedīhī ve bāhir ise de mīr-i mūmā-ileyhiñ isʿāf-ı iltimāsına himmet {13} buyurmaları īcāb-ı ḥālden ve muḳteżā-yı emr ü irāde-i şāhāneden olmaġla maḫṣūṣ-ı ẕāt-ı şecāʿat- {14} -simātları olan himmet ü ġayret iḳtiżāsı üzere mīr-i mūmā-ileyh bendelerine daḫi iʿāne-i muḳteżiyeniñ {15} icrāsıyla her ḥālde dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḥüsn-i ḫidmeti īcāb iden ḥālātıñ ikmāline ṣarf-ı himmet {16} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 N 36
[573/19] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Muḳaddem Rūsyalunuñ Büyükdere’de ilçisiniñ yalısı öñüne baġteten gelüb timürlemiş olan bir ḳıṭʿa {2} sefīnesinden başḳa dünki gün Rūsyalunuñ mektūb gemisi zemīniyle bir ḳıṭʿa brīḳ sefīnesi Rūsya {3} tüccārı bāndırasıyla Boġaz’dan girüb bu daḫi maḥall-i meẕkūra timürlemiş oldıġı ʿizzetlü Bosṭāncıbaşı aġa {4} ve sāʾir meʾmūrlar ṭaraflarından iḫbār olunduḳda bu maḳūle gemi Boġaz’dan girmamesi muḳaddem Rūsya ilçisine {5} ḳaṭʿiyyen ifāde olunmuş ve Boġaz’dan bu maḳūle sefīne girmek dāʿiyesinde olur ise ḳāʿide-i baḥriyye üzere {6} menʿ olunmaları iḳtiżā idenlere bildirilmiş iken bu vechile ḥīle ile gemi girmesi uyḳunsuz olacaġından {7} keyfiyyet Rūsya ilçisine ifāde olunaraḳ sefāyin-i merḳūmeyi Boġaz’dan ḫārice iḫrāc ider ise {8} ne güzel, itmediği ḥālde meʾmūrlara tenbīh olunaraḳ iʿādeleri istiḥṣāl olunması ḫuṣūṣı bā-taḳrīr {9} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneden istīẕān olunduḳda “Allāh cümleñize ʿaḳl ve inṣāf ve diyānet iḥsān {10} eyleye. Ya, düşmen-i dīn olan gāvur, ben cenk sefīnesi gönderüb sizi muḥāṣara ideceğim dir mi? {11} Tüccār diyerek böyle böyle sefāyini ḏoldurur. Boġaz meʾmūrlarına menʿi içün emr gönderilsün dimiş idim, {12} gönderildi mi? Gönde[ri]ldiyse bu gemi[yi] niçün içerü ṣalıvirdiler? Yazıḳ bizim çekdiğimiz zaḥmete. Burada vükelāya {13} söz añladub māddeyi tefhīm idemiyorum, ṭaşra memālike fermān ile ḫaber añlatmaġa saʿy ideriz. {14} Elbette ilçi iʿāde itsün. Bir gün teʾḫīr ider ise meʾmūrlar girü iḫrāc itsünler. Allāh içün {15} siz inṣāf idiñ. Ḳabāḥat ilçiniñ mi, yoḫsa bizim meʾmūrlarıñ mı? Bu artıḳ [?] oyun oldı. Lākin {16} ben her zamān böyle ḏurmam. Ḥasbiyellāh ve niʿme’l-vekīl.” deyu ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mehābet-maḳrūn-ı şāhāne şeref-ṣudūr {17} olmuş ve Büyükdere’de olan meẕkūr sefāyini Boġaz’dan ḫārice çıḳarması-çün Dīvān {18} tercümānı ile Rūsya ilçisine ḳaṭʿiyyen ḫaber gönderilmiş olmaġla eğer ilçi-i mūmā-ileyh ıṣġā itmeyüb çıḳarmaz ise {19} ber-mūceb-i emr ü irāde-i şāhāne meʾmūrlar maʿrifetiyle sefāyin-i merḳūme girü iḫrāc olunması ḫuṣūṣuna {20} kemāl-i müsāraʿat ü diḳḳat buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 3 N 36
[573/21] Silistre vālīsine
{1} Bükreş üzerine meʾmūr buyurmuş oldıġıñız ketḫüdāñız bendeleri mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿasker ile Şaʿbān-ı Şerīf’iñ {2} yiğirmi altıncı güni Bükreş’e vāṣıl ve kendüsi ḫāricinde ḫayme-zen olaraḳ derūn-ı memlekete beşlü aġası ṣūretiyle {3} İslimye aʿyānını taʿyīn ve idḫāl ve ṭarafına gelan boyārān ve Rūsya ve Nemçe ḳonsoloslarınıñ teʾmīn {4} ü taṭmīnleriyle levāzım-ı żabṭ ü rabṭı istiḥṣāl itmiş ve ṭaraf-ı saʿādetlerinden daḫi hemān Bükreş’iñ istikmāl-i esbāb-ı {5} muḥāfaẓasıyla İpsilāndī’niñ müteḥaṣṣın oldıġı manāstır üzerine ḥareket ve hücūm ve Ṭodorī ve sāʾir firār iden {6} eşḳıyānıñ daḫi bulunduḳları maḥallerde aḫẕ ü istīṣāl olunmasına iḳdām itmek üzere ketḫüdāları mūmā-ileyhe {7} veṣāyā-yı lāzıme yazılmış ve mūmā-ileyhiñ tevārüd iden evrāḳı taḳdīm buyurulmuş oldıġı beyānıyla Bükreş’iñ idāre-i {8} dāḫiliyyesine dāʾir irāde-i seniyye ne vechile ise işʿār olunmasını şāmil ve ifādāt-ı sāʾireyi müştemil resīde-i mevḳiʿ-i {9} vuṣūl olan taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı müşīrīleri ve taḳdīm buyurılan evrāḳ mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {10} olub ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı müşīrīleri bu ḫuṣūṣda erbābını istiḫdām buyuraraḳ Bükreş’iñ ber-vech-i eshel {11} emr-i taḫlīṣine ṣarf-ı himmet buyurmuş olduḳlarından bu ḫidmetleri ḳarīn-i taḥsīn ve mūcib-i pesend ü āferīn olaraḳ {12} derḥāl taḥrīrāt-ı mevrūdeleri ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet- {13} -es̠er-i ḥażret-i kītī-sitānī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı feṭānet-simāt-ı düstūrāneleri her bir uṣūli yoluyla ṭutaraḳ {14} ve evvel ü āḫirini derpīş ü mülāḥaẓa eyleyerek icrā-yı irāde-i ʿaliyye ile dīn ü devletimize ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete {15} mücidd ü sāʿī olacaḳları ẓāhir ve nezd-i saʿādetlerinde maʿlūm oldıġı vechile Rūsyalunuñ işi güci {16} Devlet-i ʿAliyye’yi iġfāl ve envāʿ-ı ḥīle ve ḫudʿayı iʿmāl oldıġından ketḫüdāları mūmā-ileyhiñ böyle suhūletle Bükreş’e {17} duḫūli ve birḳaç iʿrābdan maḥalli olmayan boyārlarıñ gelüb ʿarż-ı ḫidmet iderek dīger işe yarar {18} ve ḳażiyyeye vāḳıf boyārlarıñ ve metrepolīdiñ firārları bütün bütün Rūsyalunuñ zemīni ve ḥīlesi oldıġı ve {19} Rūsyalu müteraḳḳıb oldıġı vaḳte ḳadar dāʾimā iẓhār-ı ṣafvet ile ḫāṭıra gelmez zemīnlere teşebbüs̠ {20} ey[ledi]ği vāżıḥātdan ve Eflāḳ ḳāʾimmaḳāmlarından ve ʿumūm üzere Rumlardan külliyyen emniyyet berṭaraf olmuş olub {21} evvelki gün ṣavb-ı saʿādetlerine yazılmış oldıġı vechile Eflāḳ ḳāʾimmaḳāmlarınıñ biri Bükreş’e, biri Yaş’a {22} li-ḥikmetin ḳāʾimmaḳām naṣb olunmuş olduḳlarından bunlarıñ daḫi ḥālleri bilinerek ṣūret-i ḥaḳdan iġfāllerine {23} firīfte olmamaları ve Rūsyaluyı ṣūret-i ẓāhirde muṣāliḥ ve maḫfiyyen muḥārib bilüb ol vechile ḏavranılması {24} ve ketḫüdāları mūmā-ileyhiñ Bükreş ḳaṣabasına ve eṭrāfda olan manāstırlarına eyüce taḳviyet virüb külliyyetlü {25} ʿasākir iḳāme eyledikden ṣoñra eşḳıyā üzerine gitmesi levāzım-ı ḥāliyeden ve muḳteżā-yı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāneden {26} olmaġla ṣūret-i ḥāl eṭrāfıyla tefekkür ve īcāb-ı maṣlaḥat teʾemmül buyurılaraḳ iḳtiżā-yı irāde-i seniyye üzere işbu {27} deḳāyıḳ iḳtiżāsına göre ber-vech-i ḫafī ṣavb-ı saʿādetlerinden ketḫüdāları mūmā-ileyhe daḫi taḥrīr ü tenbīh [ile] Bükreş eṭrāfında {28} olan manāstırlarına eyüce taḳviyet virilüb külliyyetlü ʿasker iḳāme olunduḳdan ṣoñra eşḳıyā üzerine {29} ʿazīmet ile ibrāz-ı saṭvet ü celādet olunması vesāʾilini istiḥṣāle ve Rūsyalunuñ her ḥālde zemīn ü zamānı {30} gözedilerek ve Eflāḳ ḳāʾimmaḳām ve boyār, ve’l-ḥāṣıl büyük ve küçük Rum gāvurlarından emniyyet (10) berṭaraf oldıġı bilinerek aña göre ḥareket-i reviyyet-mendāneniñ īfāsına ve ḳāʾimmaḳāmlarıñ ṣūret-i {2} ḥaḳdan iġfāllerine firīfte olmamaġa ṣarf-ı ẕihn ü reviyyet buyurmaları siyāḳında maḫfiyyen işbu ḳāʾime. Fī 3 N 36
[573/22] Ḳapūdān paşaya
{1} Girīd cezīresinden bir ḳıṭʿa sefīne gelür iken Rodos açıḳlarında on yedi ḳıṭʿa düşmen sefīneleri üzerine {2} hücūm ile vāfir muḥārebe es̠nāsında saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri[niñ] on iki ḳıṭʿa donanma sefīnesi irişüb {3} ceng ü cidāle ibtidār itmiş ve Girīd sefīnesi ḫalāṣ olmuş ve küffārıñ birḳaç sefīnesi ṣaḳatlanub {4} maḳhūren firār ile müşārun-ileyhiñ sefīneleri sālimen Rodos’a lenger-endāz olub bunlardan başḳa {5} vālī-i müşārun-ileyhiñ on sekiz ḳıṭʿa sefīnesi verādan gelmek üzere oldıġı ḥavādis̠i Sāḳız {6} ṭarafından işidilmiş oldıġı İzmīr ṭarafından işʿār olunmuş ve müşārun-ileyhiñ Rodos[’a] on dört ḳıṭʿa sefīnesi {7} gelüb verādan daḫi birbirini müteʿāḳib on sekiz ḳıṭʿa sefīnesi ẓuhūr itmek üzere oldıġı āḫar ṭaraflardan {8} daḫi inhā ḳılınmış oldıġından keyfiyyet bā-taḳrīr ḥużūr-ı meyāmin-mevfūr-ı şāhāneye ʿarż olunduḳda “İşte Mıṣır vālīsiniñ {9} sefīneleri gelmiş. Hemān Boġaz’da olan Donanma-yı Hümāyūn çıḳub iltiḥāḳ itseler ʿavn-i Bārī ile düşmen {10} sefāyini elbette firār ider. Bunlar daḫi varub Ḳapūdāna beği daḫi taḫlīṣ ile çoḳ ḳuvvet peydā olur.” {11} mażmūnunda ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olub maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere Aḳdeñiz’de {12} gāvur tekneleri bī-pervā geşt ü güẕār ile cesāret itmedikleri feżāḥat ü şenāʿat ḳalmadıġından {13} bunlara saṭvet-i ḳāhire-i Devlet-i ʿAliyye iẓhār olunaraḳ ḥaḳlarından gelinüb külliyyen ḳahr ü tedmīr olunmaları {14} farīżadan ve el-ḥāletü-hāẕihī techīz olunan Donanma-yı Hümāyūn sefīneleri es̠er-i saʿy ü himmet-i müşīrīleriyle {15} Dersaʿādet’den ḫurūc ve Baḥr-i Sefīd boġazına ʿazīmet itmiş olduḳlarından Boġaz’dan daḫi ḫurūc-birle {16} Baḥr-i Sefīd’de Riyāla beğ maʿiyyetinde olan süfün-i hümāyūn ile birleşüb ittifāḳ-ı külliyye ile kefere sefāyini {17} üzerlerine hücūm eylediklerinde Cenāb-ı Allāh ʿAẓīmü’ş-Şān’ıñ ʿavn ü nuṣret-i Ḳahhārīsi yāver olaraḳ {18} sefāyin-i küffārıñ maḳhūr ü perīşān olacaḳları aḳdem-i meʾmūl oldıġı vāżıḥātdan olub {19} irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bu uṣūli ḥāvī olmaġın muḳteżā-yı ḥamiyyet-i müşīrīleri üzere {20} iḳtiżā-yı keyfiyyet ṭaraf-ı müşīrīlerinden Paṭrona beğ bendelerine eṭrāfıyla taḥrīr ü işʿār olunaraḳ {21} şu Boġaz’da olan süfün-i hümāyūnuñ Boġaz’dan daḫi ḫurūclarıyla sefāyin-i küffāra iẓhār-ı {22} saṭvet ü celādet iderek ḳahr ü tenkīl eylemeleri esbāb ü vesāʾiliniñ istiḥṣāline himmet buyurmaları {23} siyāḳında teẕkire. Fī 2 N 36
[573/24] Ḫudāvendigār mutaṣarrıfına
{1} Ḥasbe’l-vaḳti ve’l-ḥāl ẕāt-ı saʿādetleriniñ hemān yarın ḳalḳacaḳ vechile müteheyyiʾ ve āmāde bulunmaları ḫuṣūṣı bundan aḳdem {2} emr ü irāde ve işʿār olunmuş oldıġından muḳteżāsı vechile ḥāżır ü müheyyā olacaḳları dirāyet ve fermān-berī {3} ve ġayret-i ẕātiyyeleri edillesiyle müberhen ü müs̠bet ise de reʿāyānıñ derkār olan ʿiṣyānları cümleniñ maʿlūmı {4} olan ḥālātdan ve bu vaḳt vaḳt-i āḫara maḳīs olmadıġından kāffe-i meʾmūrīn-i Salṭanat-ı Seniyye’niñ ḫāb ü rāḥatı {5} terk ile dāʾimā āgāh ve hemān ḳalḳub nereye iḳtiżā ider ise gidecek ṣūretle müheyyā bulunması umūr-ı {6} mefrūżadan oldıġından cenāb-ı müşīrīleriniñ İẕnikmīd’de külliyyetlü ʿasker ile ḥāżır ü müheyyā bulunub yanıñızdan {7} aṣlā ʿaskeriñizi ḏaġıtmayub hemān ḳalḳacaḳ gibi āmāde bulunaraḳ iḳtiżā ider ise bu ṭarafa yāḫūd āḫar maḥalle {8} taʿyīn olacaġıñızıñ ṭarafıñıza beyān olunması bu defʿa daḫi şeref-yāfte-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne {9} muḳteżāsından olmaġla ġayret ü dirāyetiñiz üzere ve emr ü irāde-i şāhāne muḳteżāsı üzere iḳtiżā {10} ider ise bu ṭarafa yāḫūd āḫar maḥalle taʿyīn olunacaġıñızı bilerek İẕnikmīd’de külliyyetlü ʿasker ile ḥāżır ü müheyyā bulunub {11} yanıñızdan ʿaskeriñizi aṣlā ḏaġıtmayub hemān ḳalḳacaḳ gibi ḥāżır ü müheyyā bulunmaġa kemāl-i diḳḳat ü himmet {12} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 N 36
[573/26] Şārköyi muḥāfaẓasına meʾmūr Sipāhīler Aġası Meḥmed Aġa’ya
{1} İnecik ḳażāsında vāḳiʿ Semetli ḳaryesi reʿāyālarından Īlīmon [?] oġlı Ṭanāş nām ẕimmīniñ li-ecli’l-istinṭāḳ Dersaʿādet’e {2} gönderildiğini ve ḳarye-i merḳūme mütemekkinlerinden Ṣarrāf oġlı Nīḳola ve Ḳondī Yanākī oġlı Ḳosṭanṭī ve Ḳara Ḳosṭī oġlı Ṭanāş {3} ve Petrī oġlı Mānol nām gāvurlarıñ daḫi fesād[d]a medḫalleri oldıġı taḥḳīḳ olundıġından iḥżārlarına ṭarafıñdan {4} adam gönderilmiş oldıġından ḥaḳlarında ne vechile irāde sünūḥ idecek ise işʿār ḳılınması ve bundan aḳdem {5} Dersaʿādet’e iḥżārları irāde olunan Yazıcı Ḳosṭanṭī ile sāʾir maʿlūmü’l-esāmī gāvurlardan esliḥa {6} devşirilmesine suhūlet olmaḳ müṭālaʿasıyla mersūm Ḳosṭanṭī birḳaç gün tevḳīf olunmuş ve ḥasbe’l-maṣlaḥa dīgerleri {7} daḫi teʾḫīr olunmuş oldıġından bunlar ḥaḳlarında daḫi istiʿlām-ı irādeyi şāmil ve Şārköyi aʿyānınıñ {8} ʿadem-i irādesiyle Seyyid Meḥmed Şākir nām kimesneniñ aʿyānlıġa muḳtedir oldıġı ve ifādāt-ı sāʾireyi müştemil {8} bu defʿa tevārüd iden ʿarīżalarıñ mezāyāları maʿlūmumuz olmuş ve gönderilan mersūm Ṭanāş daḫi bu ṭarafa {9} gelmişdir. Rum gāvurlarınıñ cümlesiniñ ümmet-i Muḥammed’e olan ḫıyānetleri açıġa çıḳmış oldıġından {10} fesādda medḫali olanlarıñ beher-ḥāl ele getürülmesi lāzımeden olmaġla inhā eylemiş oldıġıñ {11} maʿlūmü’l-esāmī gāvurlarıñ aḫẕ ü giriftiyle es̠nā-yı rāhda bir vechile firār idemeyecek ṣūretle {12} Dersaʿādet’e irsāllerine ve mesfūr Yazıcı Ḳosṭanṭī’den başḳa muḳaddem iḥżārları irāde ve işʿār olunan {13} gāvurlarıñ daḫi gönderilmesine diḳḳat ve mersūm Yazıcı Ḳosṭanṭī ẕimmīniñ daḫi ṣalāḥ māddesi-çün olunacaḳ {14} suʾāl ve cevāb bitdikden ṣoñra keẕālik bu ṭarafa iḥżārına müsāraʿat ve Şārköyi Çirmen sancaġı dāḫilinde {15} olub aʿyānlıḳ māddesi şürūṭı mūcebince icrā olunmaḳ üzere saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretlerine ṭarafımızdan {16} yazılmış olmaġla sen hemān mersūmlarıñ bu ṭarafa irsāliyle her ḥālde muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñi icrāya kemāl-i {17} ihtimām ü müs̠āberet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 4 N 36
[573/29] Anāḏolī ḳāʾimmaḳāmına
{1} Kūtāhya sancaġına tābiʿ Simāv ḳażāsından bā-emr-i ʿālī müretteb olan ʿasākir tamām techīz olunaraḳ ṣavb-ı meʾmūrelerine {2} irsāl olunduḳdan ṣoñra verādan göñüllü ʿalemleri küşādıyla yüz yiğirmi nefer kimesne müctemiʿ olaraḳ Dersaʿādet’e {3} teveccüh ü ʿazīmet eylemek üzere olduḳlarından ve ḳażā-yı mezbūr nāʾib ve voyvodası ṭaraflarından vāḳiʿ olan {4} inhāya mebnī ʿasākir-i merḳūmeniñ tevaḳḳufları bā-buyuruldı tenbīh ḳılınmış ise de ol vechile ʿalem küşādıyla ʿasākir ḫurūcı {5} emrinde istiʿlām-ı irādeyi şāmil tevārüd iden taḥrīrātıñız mezāyāsı maʿlūmumuz olmuşdur. Rum gāvurlarınıñ {6} büyüği küçüği ehl-i īmān ʿaleyhine icrā-yı ihānete ittifāḳ itmiş olduḳlarından her ḳanġı ṣınıfdan olur ise bi’l-cümle {7} müʾmin ve muvaḥḥid daḫi ben şöyleyim böyleyim di[me]yerek yekvücūd ve mütteḥidü’l-ḳalb olaraḳ Müslümānlıġa yaḳışan {8} ḥālātı icrā eylemeleri farż olaraḳ bundan aḳdem bu ṭarafda ḥużūr-ı şerʿ-i muṭahharada işbu ittifāḳ ü ittiḥād {9} ḥāṣıl olaraḳ keyfiyyet her ṭarafa bildirilmiş ve ṭarafıñıza daḫi yazılmış ve bu cihetle gerek Ocaḳlu ve gerek sāʾire {10} bir vücūd olaraḳ iʿlāʾ-i kelimetullāhı müstevcib ḥālātı istiḥṣāle mücidd olmaḳ lāzım gelmiş oldıġına naẓaran o maḳūle {11} bayraḳlarıñ daḫi menʿi īcāb itmeyeceği beyānıyla ḳāʾime. Fī 4 N 36
[573/30] Ḳapūdān paşaya
{1} Bu defʿa beyāż üzerine şeref-pīrā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhī baʿżı fıḳarātında “Rūsyalunuñ {2} muʾaḫḫaren gelan sefīnesi geldiği ḫaberi vārid olduḳda yuḳaru tebdīl adam gönderdim, cemīʿ meʾmūrlar uyḫuda, {3} gāvurlardan cānı isteyenler sefīnelere girüb çıḳmaḳda. Boġaz’da olan sefīneleriñ ḳapūdānları gelan sefīneleri {4} niçün tevḳīf itmiyorlar? Bi’d-defaʿāt fermān yazıldı. Şimdi her ḳanġı devletiñ sefīnesi ve ne maḳūle tüccār teknesi {5} olur ise olsun, ibtidā işāret gösterüb Boġaz’dan ṭaşra iken yoḳlayub baʿdehū ruḫṣat [virilsün]. Reʿāyāmız {6} ʿiṣyān üzere oldıġı cümle düvel ilçileriniñ maʿlūmı iken buña kim muḫālefet ider? Velev muḫālefet {7} eyleri olur ise dost ise ilzām olunur. Ḳapūdān paşa niçün Boġaz’ı varub yoḳlamaz? Aḳdeñiz içün {8} ṣoñradan tertīb olunan tüccār tekneleri techīz olundı mı? Ve burada geşt ü güẕār idecek ṣandāllar ve şālūpalar {9} daḫi ḥāżır oldı mı? Ve muḳaddemce Aḳdeñiz’e giden sefāyin nerededir? Niçün menzil ḳayıḳlarıyla çavuşlar ve ḳaradan {10} tatar İzmīr’e ve Boġaz’a ve sāʾir maḥallere peyderpey gidüb ḫaber getürmüyorlar? Bu vaḳt sāʾir vaḳte ḳıyās {11} olunmaz, ḫāb ü rāḥat vaḳti değildir. Ve Ḳaradeñiz boġazına āḫar sefīne taʿyīn olunacaḳ değil mi? Ḳaradeñiz’den {12} gelan ve bu ṭarafda olan sefāyin başlarında olan taṣvīrleri ḥaṣīr ile ve yelken ile ṣarub {13} iḫfā ideyorlar. Bunuñ ḥikmeti nedir, Ḳapūdān paşa añlasun.” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn buyurulmuş olmaġla {14} bu vechile ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāneniñ her bir fıḳrasını eṭrāfıyla teʾemmül ve müṭālaʿa-birle (14) yuḳaru Boġaz’da olan meʾmūrlarıñ müteyaḳḳıẓ bulunmayub taḥḳīḳ-kerde-i cenāb-ı pādişāhī oldıġı {2} vechile uyḫuda olmaları pek uyḳunsuz oldıġından bunuñ muḳteżāsı icrā ve gāvur gemilerine muḳaddemki {3} irāde üzere kimesneniñ girüb çıḳmaması esbābını istiḥṣāl-birle her ḳanġı devletiñ sefīnesi {4} olur ise Boġaz’ıñ ḫāricinde iken işāret ḳaldırılaraḳ yoḳlanması emr-i ehemmini īfā-birle cenāb-ı müşīrīleri {5} daḫi Boġaz’ı yoḳlamaġa müsāraʿat ve Aḳdeñiz içün ṣoñradan tertīb olunan tüccār tekneleri techīz olunub {6} ol[un]madıġını ve bu ṭarafda geşt ü güẕār idecek ṣandāllar ve şālūpalarıñ keyfiyyeti ve meẕkūr gemilerde olan {7} ṣūretleriñ ol vechile setr olundıġını ḫaber olaraḳ ḥikmetini ve Ḳaradeñiz boġazına āḫar sefīne taʿyīn olunacaḳ {8} değil mi; rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü ifāde olunmaḳ üzere serīʿan ve ʿācilen ber-vech-i īżāḥ işʿāra {9} müs̠āberet ve bundan aḳdem Aḳdeñiz’e çıḳarılan Donanma-yı Hümāyūn’dan daḫi menzil ḳayıḳlarıyla çavuşlar {10} gönderilüb peyderpey ḫaber aldırılaraḳ alınan ḫaberleri keẕālik ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ifāde olunmaḳ {11} üzere beyān ü ifādeye himmet buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 5 N 36
[573/37] Ṣaydā vālīsine
{1} Muḳteżā-yı āgāhī ve feṭānetleri üzere dāʾimā eṭrāf ü eknāfa iḥāle-i enẓār-ı baṣīret itmekde olduḳlarına mebnī Dersaʿādet’den {2} tevārüd iden tatarlarıyla ʿAkkā’da vāḳiʿ kilīsā rāhibiyle Naṣra ve Ḳalʿa-i Ḥayfa nām maḥalliñ üzerinde olan manāstır {3} rāhiblerine olaraḳ ẓuhūr itmiş olan Efrenciyyü’l-ʿibāre mektūblar tercümeleriyle berāber gönderildiği ve meẕkūr Ḳalʿa-i Ḥayfa’da {4} olan manāstır palanḳa resminde metīn ü müstaḥkem olaraḳ maḥẕūrdan ġayr-ı sālim oldıġından hedmi ḫuṣūṣunı ve ifādāt-ı sāʾireyi [ḥāvī] {5} resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı ve taḳdīm olunan evrāḳ müʾeddāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {6} olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn buyurulmuşdur. Ḳadīm olmayub ṣoñradan iḥdās̠ olunmuş {7} olan manāstırlarıñ ve ehl-i İslām’a mażarratı olan ḳadīm kenīsānıñ hedmine ruḫṣat-ı şerʿī oldıġından virilan fetvā-yı şerīf {8} mūcebince ḳadīm ve ḥādis̠ olan kenīsālarıñ ikisini daḫi hedm itmeñiz ḫuṣūṣuna emr ü irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ iderek {9} ol bābda iḳtiżā iden emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār olunmuş olmaġla muḳteżāsınıñ icrāsına himmet buyurmaları ġayret-i ẕātiyyelerine {10} muḥavveldir. Ḳaldı ki, cümleye maʿlūm ü āşikār ve muḳaddem ṣavb-ı saʿādetlerine taḥrīr ü işʿār olundıġı vechile Rum gāvurlarınıñ dīn-i {11} Aḥmedī ve devlet-i ʿāliye-i Muḥammedī’ye derkār olan ḫıyānet ü melʿanetlerini icrā dāʿiye-i fāsidesine düşerek ṭaraf ṭaraf ümmet-i Muḥammed’e {12} īṣāl-i raḫne ve ḫasāra ibtidār itmekde olduḳlarından bunlarıñ ḳahr ü iżmiḥlālleri-çün Salṭanat-ı Seniyye tedābīr-i lāzımeyi icrāya {13} iʿtinā itmekde oldıġından Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ʿavn ü nuṣretiyle ḳarīben belālarını bulacaḳları elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den {14} meʾmūl ü müstedʿā ise de bu gāvurlarıñ meşhūr olan ḫıyānet ve ḫasāretlerine ve birbirlerine rabṭ-ı peyvend-i ittifāḳlarına {15} naẓaran bu māddede Rūsyalunuñ medḫali oldıġı ve belki bütün bütün anıñ başı altından olacaġı āşikār ve her ne ḳadar {16} Rūsyalu bu ḫuṣūṣda medḫali olmadıġını beyān itmekde ise de kendü kārını tervīc içün ḥīle ve ḫudʿa ḳabīlinden {17} olaraḳ ve bunlarıñ ḥīle ve ḫudʿasını bilerek aña göre ḏavranılması īcāb-ı vaḳt ü ḥālden oldıġı bedīdār {18} olmaḳ mülābesesiyle Devlet-i ʿAliyye iḳtiżā iden meʾmūrlarını bu ḳażiyyeden ḫafīce āgāh itmekde ve tedārükāt-ı muḳteżiyeyi ikmāl {19} eylemekde ise de ṣavb-ı saʿādetlerine keyfiyyet tamāmca yazılub siz daḫi ḥīlelerini añlayub Rūsya ḳonsolosuna ve sāʾire ne vechile {20} muʿāmele iḳtiżā ider ise bilmeñiz īcāb-ı emr ü irāde-i mülūkāneden olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ve diyānetleri üzere {21} Rum gāvurlarınıñ cümlesi bi’l-ittifāḳ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine ittiḥād eyledikleri ve Rūsyaludan bir vechile emniyyet olmadıġı {22} maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda ẕāt-ı ʿālīleri bir ṭarafdan bir vechile ġāfil bulunmayaraḳ ol ṭarafda Rūsya ḳonsolosuna ve sāʾire {23} lāzım gelecek muʿāmeleyi aña göre icrā ve her ḥālde feṭānet ü dirāyetleri meʾās̠irini is̠bāt ü ibrāza ṣarf-ı {24} ẕihn ü reviyyet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 N 36
[573/45] Bu defʿa Dersaʿādet’den iḫrāc olunacaḳ beş ḳıṭʿa tüccār sefīnesiyle bundan aḳdem iḫrāc ü iʿzām olunaraḳ Gelībolī’da beksimādlarını almaḳ üzere olan sekiz ḳıṭʿa sefīne ki cemʿan on üç ḳıṭʿa tüccār sefīnesine başbuġ naṣb ü taʿyīn olunan Girīdī İbrāhīm Ḳapūdān’a virilecek taʿlīmāt-nāmedir
{1} Aḳdeñiz’de eşḳıyā tekneleri tekes̠s̠ür iderek āmed-şod iden ehl-i īmān sefīnelerine ṣarḳındılıḳ iderek envāʿ-ı {2} feżāḥat ü ḫıyānete ictisār itmekde olduḳlarından bi-ʿināyetillāhi Taʿālā eşḳıyā-yı merḳūmeniñ ḳahr ü tedmīrleri {3} ve virilan fetvā-yı şerīf mūcebince evlād ü ʿiyālleri esīr olunaraḳ mālları beyne’l-ʿasākir iġtinām olunması {4} niyyet-i ḫāliṣasıyla bundan aḳdem Dersaʿādet’den Riyāla-i Hümāyūn Ḳapūdānı ʿAlī Beğ maʿiyyetiyle bir ṭaḳım Donanma-yı {5} Hümāyūn iḫrāc olunmuş ise de bir ṭaḳım sefāyin daḫi iḫrāc olunaraḳ ṣavlet-i İslāmiyye’niñ icrāsı lāzımeden {6} oldıġından muʾaḫḫaren techīz olunub seniñ başbuġluġuñla gönderilmiş olan sekiz ḳıṭʿa tüccār sefīnesi ile {7} bu defʿa techīz ve irsāl olunan beş ḳıṭʿa tüccār sefīnesine beğlik süfün-i hümāyūndan bir gemi başbuġ olması {8} lāzım gelerek Muṣṭafā Ḳapūdān’nıñ süvār oldıġı İnāyet-i Bārī nām fırḳateyn-i hümāyūn işbu on üç ḳıṭʿa {9} tüccār sefīnelerine başbuġ sefīnesi olmaḳ üzere taʿyīn olunub sen işgüẕār ve ṣadāḳat-kār oldıġıñdan seniñ {10} bu teknelere başbuġ olmañ tensīb ol[un]araḳ ol bābda ṭarafıña meʾmūriyyet emr-i şerīfi daḫi gönderilmiş olmaġla {11} bi-mennihī Taʿālā işbu sefīneler ile fırḳateyn-i meẕkūre Gelībolī’ya vardıḳda sen fırḳateyn-i meẕkūra girüb ve bu on {12} üç ḳıṭʿa sefīneyi maʿiyyetiñe alub ʿavn ü nuṣret-i Ḥażret-i Rabbü’l-ʿĀlemīn’e istinād iderek Boġaz’dan {13} çıḳaraḳ mūmā-ileyh Riyāla beğ maʿiyyetine vuṣūlüñüze ḳadar Aḳdeñiz’de rāst geldiğiñiz düşmen gemileri üzerlerine {14} bilā-tevḳīf hücūm ve içinde bulunan kāfirleri ḳatl ü iʿdām ve evlād ü ʿiyāllerini esīr ve māl ü emlāklarını {15} ġuzāt-ı ʿasākir beyninde iġtinām iderek gāvurları ḫarāb ü yebāb ile icrā-yı diyānet ü şecāʿate diḳḳat ve Riyāla beğ {16} ile birleşdikde daḫi mūmā-ileyhle ittiḥād ü ittifāḳ iderek cümleñiz bir uġurdan Aḳdeñiz’de ʿiṣyān iden mecmūʿ {17} dīn düşmenleriniñ kendülerini izāle ve çoluḳ ve çocuḳlarını esīr ve māllarını ġanīmet ile müteḥaṣṣın olduḳları {18} maḥalleri urub berbād ve bunlarıñ ḥaḳlarından gelinerek perīşān eylemeğe kemāl-i müsāraʿat ü ġayret {19} eylemañ içün ṭarafıña işbu taʿlīmāt-nāme virildi. Fī 6 N 36
[573/46] Tırḥāla mutaṣarrıfına
{1} ʿAvn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī ve yümn-i himem-i ḥażret-i cihān-dārīyle Velestīn ḳażāsına duḫūl iden {2} kāfirler ʿasākir-i İslāmiyye ile muḥārebeye tāb-āver-i taḥammül olamayaraḳ münhezim ü maḳhūr olduḳları {3} ve vāfir esīr ile beş yüz kelle ve bir ḳıṭʿa ṭop ve yiğirmi ṣandıḳ cebeḫāne aḫẕ olundıġı {4} ḫaber-i sārresini mutażammın firistāde ve irsāl buyurılan taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı müşīrīleri vārid {5} ü vāṣıl ve mefhūm ü mezāyāsına ıṭṭılāʿ-i muḥibbānemiz şāmil olub bu vechile dīn düşmenlerine ṣalābet ü ġayret-i {6} İslāmiyye’niñ ibrāzını müstelzim ḥālātı ikmāle maṣrūf olan himem-i şerīfeleri ẕāt-ı saʿādetlerinden {7} meʾmūl ü muntaẓar olan diyānet ü besāleti teʾkīd iderek mūcib-i ḥaẓẓ ü taḥsīn-i mevfūr ve taḥrīrāt-ı {8} mersūle-i meẕkūreleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm olunduḳda “Hemān kāfirleri {9} ḳırub emvāl ve evlādlarını ʿasākire yaġma itdirderek gözlerini ḳorḳutmaġa baḳsun. {10} İnşāʾallāh çoḳ nuṣrete maẓhar olur.” deyu ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne şeref-rīz-i ṣudūr olmaġla, {11} göreyim cenāb-ı müşīrīlerini, ber-manṭūḳ-ı emr ü fermān-ı şāhāne hemān kāfirleri ḳırub evlād {12} ve emvāllerini ʿasākire yaġma itdirderek ibrāz-ı besālet ü celādete himmet ve sizden meʾmūlümüz olan {13} ġayret ü diyāneti is̠bāta beẕl-i diḳḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 N 36
[573/47] İstānbūl efendisine
{1} Rum gāvurlarınıñ ʿālī olan dīnimize ve devletimize açıḳdan açıġa icrā-yı ḫıyānet ü melʿanet {2} dāʿiyesinde olduḳları herkese maʿlūm olaraḳ Müslümānım diyen ve ḳalben ve ḳāleben peyġamber-i ẕī-şān {3} efendimizi taṣdīḳ iden bi’l-cümle dīn ḳarındaşlarımızıñ emr-i ūlī’l-emre iṭāʿat ile müsellaḥ {4} ve müteyaḳḳıẓ bulunmaları tenbīh olunmuş ise de baʿżı kendüyi bilmez süfehā maḳūlesi evlerinde ve zūḳāḳlarda {5} bilā-mūcib tüfenk ve piştov atmaḳda olduḳlarından o maḳūleler daḫi gice ve gündüz tüfenk ve piştov {6} atmamasını ve atar ise żābiṭe ḫaber virmelerini eʾimme-i maḥallāta tenbīh eylemeñiz ḫuṣūṣı bundan aḳdem {7} ṭarafıñıza fermān-ı ʿālī ile tenbīh olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī bu maḳūleler mütenebbih ve memnūʿ olmayaraḳ {8} yine gicede ve gündüzde tüfenk ve piştov atmaḳda olduḳları meşhūd olub bunuñ żarar ü ziyānı {9} ednā mülāḥaẓa ile maʿlūm olan mevāddan ve bu ḫuṣūṣuñ menʿ ü defʿi mütecāsir olanlarıñ teʾdībiyle {10} olacaġı vāżıḥātdan olaraḳ fī-mā-baʿd gerek evlerinde ve gerek zūḳāḳlarda piştov ve tüfenk atmaġa {11} cesāret idenleriñ menʿi ve memnūʿ olmayanlarıñ żābiṭe ḫaber virilmesi ḫuṣūṣı Bilād-ı S̠elas̠e ḳāḍīları {12} fażīletlü efendilere başḳa başḳa fermān-ı ʿālī ıṣdārıyla tenbīh olunmuş olmaġla, imdi siz daḫi eʾimme-i maḥallātı {13} celb iderek bundan ṣoñra maḥallelerinde ve zūḳāḳlarda her kim bilā-mūcib tüfenk ve piştov atar ise {14} żābiṭe ḫaber vireceğini ahālī-i maḥallāta beyān ile diñlemeyüb atar olur ise żābiṭe ḫaber virmelerini {15} ve tekāsül idüb ḫaber virmeyan eʾimme lede’t-taḥḳīḳ maẓhar-ı eşedd-i teʾdīb olacaġını ekīden tenbīh eyleyesin deyu. Fī 7 N 36
[573/65] Ḳapūdān paşaya buyuruldı
{1} Rum gāvurlarınıñ dīn-i mübīn-i Aḥmedī ve devlet-i ʿāliye-i Muḥammedī ʿaleyhine olan ihānet ü melʿanetleri gereği gibi açıġa çıḳmış {2} ve Devlet-i ʿAliyye tedābīr-i dāḫiliyye ve niẓāmāt-ı mülkiyyesine ṭaraf ṭaraf teşebbüs̠ itmiş ise de biraz vaḳtden berü baʿżı {3} serserī ve bekār Moralı ve Aġrafa[lı] Rum gāvurları İstānbūl’da tecemmuʿ iderek ifsād-ı reʿāyā ve envāʿ-ı melʿanete {4} ictirā itmekde olduḳlarından şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince o maḳūle Moralı ve Aġrafalı bekār ve serserī {5} kāfirler żābiṭān maʿrifetiyle ṭutılaraḳ Dersaʿādet’den Anāḏolī ṭarafına ṭard ü defʿ olunmaḳda ise de Beğoġlı {6} ve Ġalaṭa ve sāʾir ol ḥavālīde bulunan bi’l-cümle serserī ve bekār ve ḳadīmden yerlü yurdlu eṣnāf maḳūlesinden māʿadā {7} eli ve ayaġı ṭutar Rum gāvurlarınıñ ḫāneleriyle ḳaldırılub Anāḏolī’ya geçürülmesi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş {8} ve bu ḫuṣūṣa dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından bendler muḥāfaẓasına meʾmūr Ṣāliḥ Ḳoç Aġa ve Ṭopçıbaşı Aġa meʾmūr ḳılınaraḳ {9} Paṭrīḳḫāne’den daḫi adam terfīḳiyle Ġalaṭa ve Beğoġlı ve sāʾir ḳarşu ḥavālīsiniñ her bir ṭarafını ḏolaşaraḳ {10} maḫfī ve mestūr bir maḥal bıraḳmayaraḳ cümlesini taḥarrī ve defter idüb bekār ve serserī ve ḳadīm yerlü yurdlu eṣnāf {11} maḳūlesinden māʿadā eli ayaġı ṭutar Rum gāvurlarını daḫi ḫāneleriyle Beğoġlı ve ḥavālīsinden iḫrāc {12} itmeleri mūmā-ileyhimāya başḳa başḳa fermān-ı ʿālī ile tenbīh ḳılınmış olmaġla ṭaraf-ı saʿādetlerinden daḫi lāzım gelan {13} meʾmūrlar taʿyīn ḳılınaraḳ mūmā-ileyhimā maʿrifetleriyle Beğoġlı ve Ġalaṭa ve ḥavālīsi gereği gibi taḥarrī olunub o maḳūle {14} gāvurlarıñ cümlesiniñ Beğoġlı ve ḥavālīsinden iḫrāc olunması vesāʾilini istiḥṣāle müsāraʿat ü himmet {15} buyuralar deyu. Fī 10 N 36
[573/70] Ṣamāḳocuḳ Nāẓırı Yūsuf Aġa’ya
{1} Rum milleti beyninde tekevvün iden fesādda medḫal-i ʿaẓīmi olanlardan bu defʿa aḫẕ ü girift olunan {2} Sūzebolī lādīḳasıyla sāʾir dört nefer pāpāslar der-bār-ı maʿdelet-ḳarāra gönderilmiş oldıġı ve bundan böyle daḫi {3} o maḳūle ḫaveneyi taḥarrī ve taḥḳīḳden ḫālī olunmayacaġı beyānıyla o maḳūlelerden bundan ṣoñra ele geçenleriñ {4} baʿżılarınıñ daḫi maḥallerinde ṣalb ü siyāsetleriyle sāʾire ʿibret ḳılınmaları ruḫṣat-ı seniyye iʿṭāsına menūṭ {5} oldıġı ifādesine dāʾir tevārüd iden maʿrūżātıñ manẓūr ü mefhūmı maʿlūmumuz olub o maḳūle ḫāʾin-i {6} dīn ve devlet-i Muḥammedī olan melʿūnları bi’t-taḥarrī aḫẕ ü girift ve Dersaʿādet’e irsāl ile is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣadāḳate {7} diḳḳatiñ vesīle-i ḥaẓẓ ü taḥsīn oldıġından ġayrı maʿrūżāt-ı meẕkūreñ ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye {8} daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuş ve mesfūrlar daḫi Dersaʿādet’de {9} vāḳiʿ siyāset-gāhlarda ʿibreten-li’l-ġayr ṣalb ile tertīb-i cezā ḳılınmışdır. Bu maḳūle ḫaveneden bundan böyle aḫẕ {10} olunanlardan baʿżılarınıñ maḥallerinde ṣalb ü siyāset ḳılınmalarına ruḫṣat iʿṭāsı maʿrūżāt-ı meẕkūreñde münderic ise de {11} ḥālā Anāḏolī Vālīsi saʿādetlü Ebūbekir Paşa ḥażretleri ol ṭarafdan mürūr ile ol ḥavālīde olan reʿāyāyı {12} kefīle rabṭ ve müstaḥaḳḳ-ı teʾdīb olanları ṣalb ü siyāset itmek üzere meʾmūr olmaġla sen daḫi bundan böyle {13} bu emr-i ehemm-i dīnde mezīd-i taḳayyüd ü ihtimām iderek bu mis̠illü ḫaveneyi bi’t-taḥḳīḳ aḫẕ ü ḥabs ile keyfiyyeti bu ṭarafa {14} taḥrīr ve istīẕāna mübāderet ve her ḥālde ibrāz-ı dirāyeti [?] ve ṣadāḳate diḳḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 10 N 36
[573/73] Midillū Muḥāfıẓı Reşīd Paşa’ya
{1} Muʿārıż Körfezi ṭaraflarında eşḳıyā sefāyini geşt ü güẕār eyledikleri es̠nāda on bir-on iki nefer miḳdārı {2} kāfir ṭāyifeli Īnöz Lefkesi eşḳıyā sefāyini içinden ayrılub Midillū cezīresiniñ berü boġaz ṭarafına {3} nāẓır olan burunda kāʾin Molova ḳalʿası pīşgāhına gelüb timür bıraḳdıḳda Molova’nıñ yerlü delüḳanlıları {4} hemān sefīne-i merḳūme üzerine hücūm ve duḫūl ve derūnunı taḥarrī iderler iken ḳūmānya ṭaraflarında ḳan {5} bulaşıġı ve ḥuccāc es̠vābı ve ḳuṭı ile ḳūrābiye mis̠illü şeyler görüb bulduḳlarından “Sefīne-i merḳūmede {6} ehl-i İslām şehīd olmuş” deyu derḥāl ṭāyife-i mersūmeniñ dört neferini iʿdām idüb ḳuṣūr yedi {7} neferini daḫi iʿdām itmek üzere iken Molova żābiṭānı rıżā virmeyüb anları aḫẕ ü bend ve sefīneniñ {8} dümenini refʿ ile tevḳīf ve mersūmları muḳayyeden ṭarafıñıza irsāl itmişler ise de mersūmlarıñ Midillū’de {9} sebīlleri taḫliye olunaraḳ el-yevm Midillū’de geşt ü güẕār üzere olduḳları bu defʿa iḫbār olunub {10} sefīne-i merḳūmede ol vechile ehl-i İslām şehīd olmuş oldıġı ʿalāmetiyle tebeyyün iderek dört neferi {11} iʿdām ve māʿadāsı muḳayyeden ṭarafıñıza irsāl olunmuş iken {12} ḳoyvirdiğiñize cān ṣıḳılur. Bu maḳūle şübhe olan sefāyin ve sāʾir maḥallerde ṭutılan gāvurlarıñ ḥabsini {13} bile cāʾiz görmeyerek derḥāl iʿdām itmek lāzımedendir. El-ḥāṣıl ḳoyvirdiğiñiz gāvurları {14} ve bunlar ems̠āli ele girenleri siyāset itmeñiz ve bir daḫi böyle iderseñiz cevāba ḳādir olamayacaġıñız bu defʿa {15} mehābet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne meʾāl-i sāmīsinden müstefād olmaġla mūcebince beher-ḥāl {16} mesfūrları ve bunlar ems̠āli ele girenleri siyāset iderek keyfiyyeti inhāya ve bir daḫi bu mis̠illü ḥālāt {17} vuḳūʿa gelür ise cevāba ḳādir olamayacaġıñızı bilerek aña göre ḥareket ve sefīne-i meẕkūrı {18} oldıġı maḥalde tevḳīf ile keyfiyyeti serīʿan işʿāra mübāderet eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 N 36
Derkenar: Ṣoñra bu ṣūretle taṣḥīḥ olunaraḳ tebyīż olunmuş ve tesvīdi mükerrer gelmiş idüği
[573/74] Midillū muḥāfıẓına
{1} Ḳalonya despotı ile iki nefer keşīşleriñ kenīsālarına ṭop gömmüş olduḳları bundan aḳdem ṭarafıñızdan {2} işʿār olunmuş ve mersūmlarıñ aḫẕ ü ḥabsiyle keyfiyyetiñ işʿārı irāde ḳılınmış ise de bu defʿa ṭarafıñızdan {3} tevārüd iden şuḳḳada mersūmlar aḫẕ ü ḥabs olunmuş iken Midillū despotı ve reʿāyāları ve birḳaç {4} ehl-i İslām mersūmlarıñ bundan ṣoñra ḫıyānet itmeyeceklerine taʿahhüd eylediklerinden Midillū paṭrīḳine [?] teslīm {5} olundıġı muḥarrer ü meẕkūr olmaġla mezāyāsı maʿlūmumuz olmuşdur. Rum gāvurlarınıñ ehl-i İslām’a olan {6} ḫıyānet ü melʿanetleri açıġa çıḳmış ve Rumlarıñ büyüği küçüği müttefiḳ olduḳları herkese beyān ü iʿlān olunmuş {7} oldıġından başḳa bu gāvurlarıñ kenīsālarında ṭop çıḳub ḫıyānetleri oldıġı muḳaddem ṭarafıñızdan yazılmış iken {8} ve Aḳdeñiz’e çıḳan Rum gāvurları ellerine geçen ehl-i īmānı bilā-amān ḳatl ü iʿdām ve gemileriniñ cūnda {9} ve cıvadīralarına ṣalb iderek mücerred Müslümān olanları telef ü imḥāya çalışdıḳlarını herkes bilüb ve işitmiş iken {10} siziñ böyle bunları “Midillū despotı ve reʿāyāsı ve Müslümānlar ricā eyledi” deyu ḳoyvirmeñiz ġayret ü ḥamiyyete {11} muġāyir bir ḥareketdir. Gāvurlarıñ cümlesi müttefiḳ oldıġından ḳurtarmaḳ içün Midillū gāvurları {12} mersūmı ricā ideceği ẓāhir ise de bu kāfirleri teṣāḥub ile size ifāde ve taʿahhüd iden Müslümānlar {13} naṣıl Müslümānlardır bilinemez. Ḥāṣılı beher-ḥāl ḫıyānetleri ẓāhir olan bu gāvurları siz aḫẕ ü girift ile {14} muḥkem ḥabs idüb ḥabs olunduḳları keyfiyyetini serīʿan bu ṭarafa işʿār ve bu ḫuṣūṣı size ifāde ve ricā iden {15} Müslümānlar kimler ise anları daḫi ḥamiyyet ü dirāyet meʾās̠irini iẓhār eylemedikleri-çün taʿzīre ve emr-i muḥāfaẓaya {16} kemāliyle diḳḳat iderek ve gāvurlarıñ cümlesi müttefiḳ oldıġını ve hiçbirinden emniyyet cāʾiz olmadıġını {17} bilerek aña göre ḥareket ile īfā-yı meʾmūriyyetde bir daḳīḳa ġāfil bulunmamaġa kemāliyle iʿtinā {18} ve müs̠āberet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 11 N 36
[573/75] İbrāʾīl muḥāfıẓına
{1} Muʾaḫḫaren Foḳşān ḳaṣabası üzerine baġteten hücūm iden Rum kāfirleri ne vechile maẓhar-ı tīġ-i āteş-bār-ı İslāmiyye olmuş {2} ve es̠nā-yı muḥārebede alınan ḳulaḳ ve bayraḳ ve Lūḳa nām pāpās-ı melʿūnuñ ḳulaġıyla ḳalpaġı gönderilmiş oldıġını {3} şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı besālet-āyāt-ı müşīrīleri mezāyāsı ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olub lillāhi’l-ḥamd {4} bu defʿa daḫi bu ḳadarca fütūḥāt olmuş oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā bundan ṣoñra daḫi küllī fütūḥāt olmasına delīl {5} olaraḳ işbu ġayretleri bādī-i ḥaẓẓ ü taḥsīn olmuş ve taḥrīrāt-ı vārideleri rikāb-ı ḳamer-tāb-ı ḥażret-i pādişāhīye {6} ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuş ve gönderilan ḳulaḳlar ve bayraḳ ve sāʾire pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i {7} ḫāk-i ʿibret ḳılınmışdır. Bu kāfirleriñ bilā-mūcib ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine bu derece irtikāb eyledikleri ḫıyānet ü melʿanet cihetiyle Cenāb-ı {8} Ḫayru’n-Nāṣırīn’e ʿavn ü nuṣretine ḏayanaraḳ hemān bunlardan intiḳām alınub ehl-i īmān ve İslām’da olan cevher-i {9} ġayreti ve şecāʿati bunlara göstermek cümle Müslümānım diyane farż olmuş oldıġından ve şimdiye ḳadar saʿādetlü {10} Ṣāliḥ Paşa ḥażretleri daḫi ol ṭarafa varmış olacaġından hemān varub Yaş ḳaṣabasını żabṭ iderek {11} istiḥkām ve muḳaddem ṭaraf-ı saʿādetlerine yazılmış olan veṣāyā ve taʿlīmāt vechile ḥarekete iḳdām eylemeñiz lāzımeden {12} ve emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsından olmaġla, göreyim cenāb-ı şecāʿat-meʾābıñızı, işbu dīn-i mübīn uġurunda {13} ve Devlet-i ʿAliyye-i Muḥammediyye ve pādişāh-ı ʿālem-penāh efendimiziñ yolunda merdāne ve ġayret-şiʿārāne çalışaraḳ bir ān aḳdem {14} Yaş ḳaṣabasınıñ żabṭıyla istiḥkāmı ḫuṣūṣuna müsāraʿat ve muḳaddem ṭaraf-ı saʿādetlerine yazılmış olan {15} veṣāyā ve taʿlīmāt mūcebince ḥarekete beẕl-i himmet ile sizden meʾmūl ü muntaẓarımız olan merdliği is̠bāta beẕl-i mā-ḥaṣal-i {16} liyāḳat buyurmaları maṭlūb-ı ʿālī idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 11 N 36
[573/77] Anāḏolī Vālīsi olub Babaḏaġı cānibine meʾmūr Ebūbekir Paşa’ya
{1} Aḳdeñiz sevāḥiliniñ uyḳunsuzluġı cihetiyle cenāb-ı saʿādetleri berren Vārna’ya varınca mecmaʿ-ı reʿāyā olan maḥallere uġrayub {2} reʿāyānıñ esliḥaları aḫẕ ve kefīle rabṭ olunmaḳ ve içlerinden rehn alınub reʿāyādan fesādı taḥaḳḳuḳ {3} eyleyanler iʿdām ḳılınmaḳ bābında ṣudūr iden emr-i ʿālī ve gönderilan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden baḥis̠le {4} sevāḥilden ayrılmayaraḳ yemīn ü yesārda vāḳiʿ ḳażā ve ḳurāda kāʾin reʿāyānıñ ḥālleri taḥarrī olunmuş {5} ve Ḳırḳkilīsā’ya ḳadar esliḥa ve küfelā ve istirhān māddeleri Sipāhīler Aġası Meḥmed Aġa maʿrifetiyle muḳaddemce {6} tanẓīm ḳılınmış oldıġı ve Aḥyolī Berġosı ve Aḥyolī ve Misivrī’den Vārna’ya ḳadar ol ḥavālī Ṣamāḳocuḳ Nāẓırı {7} Yūsuf Aġa’ya iḥāle olunmuş ise de reʿāyānıñ kes̠reti ve ehl-i İslām’ıñ ḳılleti derkār idüğünden {8} ve Midye’den Vārna’ya varınca sevāḥiliñ muḥāfaẓası daḫi aġa-yı mūmā-ileyhe muḥavvel oldıġından külliyyetlü ʿasker ile {9} ẕikr olunan yerleriñ muḥāresesi īcāb-ı maṣlaḥatdan idüği ifādesini şāmil resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan {10} taḥrīrāt-ı saʿādetleri mezāyāsı ıṭṭılāʿ-i muḥibbī ile meşmūl olmuşdur. Ẕāt-ı müşīrāneleri sāʾire maḳīs olmayaraḳ {11} kemāl-i feṭānet ü ṣalābet ile ārāste muʿtemed ü mevs̠ūḳ vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları ẓāhir {12} ve reʿāyā beyninde ḥudūs̠ itmiş olan fesād ü melʿanet keyfiyyeti cümleye maʿlūm olaraḳ bunlarıñ hiçbirinden emniyyet {13} cāʾiz olmayacaġına bināʾen her ḥālde levāzım-ı tabaṣṣur ü āgāhīniñ icrāsına iʿtinā ve reʿāyānıñ esliḥası alınaraḳ {14} żabṭ ü rabṭları vesāʾiliniñ ikmāline iḳdām derece-i vücūbda oldıġı bāhir olaraḳ muḳaddem ẕāt-ı saʿādetleriniñ {15} ol vechile meʾmūriyyeti ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş oldıġına naẓaran işʿār buyurılan maḥāl reʿāyāsınıñ {16} silāḥları alınmamış ve küfelāya rabṭ ve tevs̠īḳ olunmamış oldıġı ḥālde ṭaraf-ı saʿādetlerinden meʾmūriyyet-i düstūrīlerine {17} taṭbīḳan iḳtiżāsı icrā olunmaḳ lāzım geleceği ve Midye’den Vārna’ya varınca sevāḥiliñ emr-i muḥāfaẓası mūmā-ileyh {18} Yūsuf Aġa’nıñ ʿuhdesine ḥavāle olunmuş oldıġından ol ḥavālīyi muḥāfaẓa eylemesi farīża-i ẕimmet-i meʾmūriyyeti ise de {19} bundan böyle daḫi yine esbāb-ı muḥāfaẓa istiḥṣāl olunacaġı maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda {20} ẕāt-ı saʿādetleri ṣudūr iden emr-i ʿālī-i meẕkūr manṭūḳı üzere meʾmūriyyet-i müşīrānelerini icrā buyurmaları {21} siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 N 36
[573/83] Ḳaraman vālīsi olub Yeñişehir cānibine meʾmūr Ebūbekir Paşa’ya
{1} Ayvalıḳ reʿāyāsınıñ bundan aḳdem ʿiṣyānları istiḫbār olunmuş oldıġına bināʾen Ayvalıḳ ḳażāsınıñ {2} urılub o maḳūle ʿiṣyān iden gāvurlarıñ ḳılıçdan geçürülmesine irāde-i seniyye taʿalluḳuyla {3} ẕāt-ı saʿādetleri daḫi meʾmūr ve taʿyīn ḳılınmışlar olduḳlarından bu defʿa Berġama’ya vürūd ile Ḫudāvendigār {4} sancaġı ḳażālarından ve ol ḥavālīden maʿiyyet-i müşīrīleri-çün bā-buyuruldı ʿasākir muṭālebe olunmuş {5} ise de el-ḥāletü-hāẕihī Ayvalıḳ reʿāyāsınıñ ʿiṣyānları ġayr-ı vāḳiʿ olaraḳ merkez-i raʿiyyetde müstaḳır {6} olduḳları bā-taḥrīrāt ü iʿlām inhā ve beyān olunmuş ve saʿādetlü Ḫudāvendigār mutaṣarrıfı ḥażretleri {7} ṭarafından Ayvalıḳ muḥāfaẓasına maḫṣūṣ ʿasākir ve meʾmūr gönderilmiş oldıġından ġayrı Mora ṭarafında {8} ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ kes̠reti cihetiyle muʾaḫḫaren ẕāt-ı şecāʿat-simāt-ı müşīrīleriniñ Yeñişehir ṭarafına meʾmūriyyetleri {9} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i ḫüsrevāne taʿalluḳuyla meʾmūriyyet-i müşīrīlerini nāṭıḳ emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār {10} ol[un]muş oldıġından ẕāt-ı saʿādetleriniñ Ḫudāvendigār ve ol ḥavālī ḳażālarından ʿasker muṭālebe itmeyerek {11} bir gün evvel muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere Rumili’ye mürūr ve Yeñişehir’e vuṣūle ve īfā-yı {12} meʾmūriyyete kemāl-i şitāb ü sürʿat buyurmaları iḳtiżā ideceği ẓāhir olmaġla muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri {13} ve iḳtiżā-yı ġayret ü ḥamiyyetleri üzere bir ān evvel Rumili’ye mürūr iderek cānib-i meʾmūrlarına {14} vuṣūle şitāb ü müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 N 36
[573/85] Ḫudāvendigār mutaṣarrıfına
{1} Ayvalıḳ reʿāyāsınıñ iẓhār-ı ʿiṣyān {2} ü ṭuġyān itmiş olduḳları bā-maḥżar {3} inhā olunmaḳ ḥasebiyle reʿāyā-yı mersūmeniñ {4} seby ü istirḳāḳları żımnında ẕāt-ı saʿādetleriniñ {5} ve sāʾir lāzım gelenleriñ meʾmūriyyetlerini {6} şāmil ṣudūr iden emr-i ʿālīniñ icrāsı {7} żımnında silaḥdārları meʾmūr ḳılınmış {8} ve muʾaḫḫaren reʿāyā-yı mersūmeniñ ʿiṣyānlarına {9} dāʾir vuḳūʿa gelan inhā ġayr-ı vāḳiʿ {10} oldıġı iḫbārına mebnī işbu ṣūret {11} vāḳiʿ ise istiḥṣāl-i emr-i muḥāfaẓaları {12} ḫuṣūṣuna iḳdām olunmaḳ ve ʿiṣyānları {13} taḥaḳḳuḳı taḳdīrinde üzerlerine hücūm {14} ve tenkīl ḳılınmaḳ tenbīhini şāmil emr-i ʿālī gönderilmiş {15} oldıġından anıñ cevābını mutażammın tevārüd {16} iden şuḳḳa-i şerīflerinde reʿāyā-yı {17} mersūmeniñ ʿiṣyānları ġayr-ı vāḳiʿ {18} olaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī dāʾire-i iṭāʿatde {19} s̠ābit olduḳları müteḥaḳḳıḳ olaraḳ {20} reʿāyā-yı mersūme birbirleriyle kefīle rabṭ {21} olunaraḳ her ḥālde istiḥṣāl-i esbāb-ı {22} muḥāfaẓalarına iʿtinā ve ol bābda silaḥdārları {23} mūmā-ileyh ile ketḫüdāları ṭarafından {24} ṣavb-ı saʿādetlerine vürūd iden evrāḳ {25} ve iʿlām ve maḥżar isrā ḳılınmış oldıġı muḥarrer {26} olmaġın mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {27} olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye {28} ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı {29} mülūkāne buyurulmuşdur. Silaḥdārları {30} mūmā-ileyhiñ taḥrīri Riyāla beğiñ {31} taḥrīriniñ żıddı oldıġından başḳa {32} cemīʿ reʿāyānıñ gün-be-gün meşhūd {33} olan ḥarekātı daḫi bu evrāḳı tekẕīb {34} eylediğinden ġālibā silaḥdār-ı mūmā-ileyh {35} gāvurlarıñ ḥīlesine aldanmış oldıġından {36} yine muḥāfaẓaya iḳdām ve ednā ḥīle {37} iḥsās olunur ise urub bitür- {38} -meleriniñ teʾkīd olunması emr ü fermān-ı {39} hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsından {40} olmaġla iḳtiżā-yı dirāyet ü feṭānetleri {41} üzere fī’l-ḥaḳīḳa reʿāyādan {42} ʿiṣyān ṣūreti maḥsūs olmayub resm-i {43} raʿiyyetde müstaḳır olduḳları ḥālde {44} muḥāfaẓalarına iḳdām olunmasını ve eğer {45} bu ṣūret olmayub teşebbüs̠ eyledikleri (30a) iṭāʿat ḥīle oldıġı ḥiss olunur ise urub bitürmelerini {2} ṭaraf-ı müşīrīlerinden meʾmūr olanlara {3} işʿār ve teʾkīd buyurmaları siyāḳında {4} ḳāʾime. Fī 11 N 36
[573/86] Ḳapūdān paşaya
{1} Muḳaddemce Aḳdeñiz’e gönderilan Donanma-yı Hümāyūn Başbuġı Riyāla Seyyid ʿAlī Beğ ṭarafından ṣavb-ı sāmīlerine {2} vürūd iden kāġıd meʾālinde Yūnda aḏasınıñ mecmūʿ reʿāyāsı müsellaḥ olaraḳ mīr-i mūmā-ileyhiñ ṣūret-i meʾmūriyyet {3} ve taʿlīmātı mürūr ideceği sevāḥil ve aḏalardan ṣūret-i muḫālefet müşāhede olundıġı ḥālde derḥāl ibrāz-ı saṭvet {4} ü celādet ile eṭrāfa īṣāl-i dehşet itmek iken ve Yūnda aḏası gönderdiği filikayı ḳabūl itmamiş {5} iken Donanma-yı Hümāyūn’dan ses çıḳarılmaması uyġunsuz ve reʿāyānıñ ṭaraf ṭaraf ehl-i İslām’ı {6} telef ü ihlāke cesāretleri vuḳūʿ bulmaḳda oldıġına naẓaran bunlara müsāmaḥa ve mülāḥaẓa ṣūreti bir vechile {7} cāʾiz olmadıġından meclisde müẕākere olundıġı vechile mūmā-ileyh Riyāla beğiñ vürūd iden taḥrīrātından {8} baḥis̠le kendüsi gevşeklik ṣūreti göstermeyüb her ḳanġı ṭarafdan Donanma-yı Hümāyūn’a muḫālefet ve iẓhār-ı {9} şeḳāvet vuḳūʿı taḥaḳḳuḳ eylediği ānda tevaḳḳuf ve istīẕān ile ṣırasını geçürmeyerek o mis̠illü {10} ʿiṣyānı müteḥaḳḳıḳ olan maḥallerde kāʾin reʿāyānıñ iżmiḥlāli żımnında Donanma-yı Hümāyūn ṭarafından iẓhār-ı celādet {11} ve mümkin ü mutaṣavver olan ḳahr ü tenkīllerini her ne vechile ise derḥāl icrāya müsāraʿat ve ṭaraf ṭaraf {12} gözlerini yıldırmaġa ihtimām ü diḳḳat eylemesi ve bi’l-farż baʿżı saḳaṭlıḳ olsa bile ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den {13} ḳaṭʿan mesʾūl ü muʿāteb olmayacaġını cezm iderek aña göre muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve taʿlīmātını icrāya {14} müs̠āberet itmesi ve o mis̠illü ʿāṣīleriñ emvāl ü eşyāları ehl-i İslām’a ġanīmet ve ʿiyāl ü evlādları {15} esīr olaraḳ ṭutanlarıñ yedlerinde mülki ve mālı olacaġı beyānıyla başbuġ-ı mūmā-ileyhe ḫiṭāben tekrār {16} emr-i şerīf ıṣdārı ve mūcebince ṭaraf-ı saʿādetlerinden buyuruldı tasṭīr ve serīʿan irsāli (31) ve İzmīr’de olan Ocaḳ gemileri-çün teʾkīdi şāmil keẕālik ṭaraf-ı saʿādetlerinden buyuruldı tasṭīr ve tesyīri {2} ḫuṣūṣı bā-taḳrīr ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneden istīẕān olunduḳda müẕākere ol[un]dıġı vechile icrā olunmasını {3} nāṭıḳ ḫaṭṭ-ı şerīf-i mülūkāne şeref-rīz-i ṣudūr olmuş ve mūcebiyle mīr-i mūmā-ileyhe ḫiṭāben iḳtiżā iden {4} emr-i ʿālī ıṣdār ve ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār ḳılınmış olmaġla ṭaraf-ı müşīrīlerinden daḫi iḳtiżā iden buyuruldınıñ {5} serīʿan taḥrīriyle mīr-i mūmā-ileyhe irsāli ve İzmīr’de olan Ocaḳ gemileri-çün daḫi teʾkīdi şāmil {6} buyuruldı taḥrīr ve tesyīri ḫuṣūṣuna kemāl-i himmet ü müsāraʿat buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 11 N 36
[573/87] Ḳapūdān paşaya, Yeñiçeri aġasına, Bosṭāncıbaşıya, Cebecibaşıya, Ṭopçıbaşıya, Laġımcıbaşıya
{1} ʿĀmmeniñ maʿlūmı oldıġı vechile Rum gāvurlarınıñ ʿālī olan dīnimize ve devletimize ʿaleyhine meydāna çıḳmış olan {2} ḫıyānet ü melʿaneti cihetiyle ehl-i İslām olan ve peyġamber-i ẕī-şān efendimizi ḳalben ve ḳāleben taṣdīḳ iden bi’l-cümle dīn ḳarındaşlarımızıñ {3} emr-i ūlī’l-emre iṭāʿat ve birbirleriyle ittiḥād ü ittifāḳ iderek ve yekvücūd olaraḳ İslām’a yaḳışan ḥālātı {4} īfā ve dāʾimā silāḥ ile gezüb mütebaṣṣırāne ḥareketi icrā eylemeleri bundan aḳdem herkese iʿlān ü tenbīh olunmuş iken baʿżı {5} kendüyi bilmez çoluḳ çocuḳ ve süfehā maḳūlesi beline ṭaḳmış oldıġı silāḥı niçün ṭaḳarlar ve buña ruḫṣat virilmesiniñ {6} sebebi ve ġayret-i İslāmiyye ve edeb ü erkān ve ḳānūn nedir bilmeyerek hemān gicede gündüzde evlerinde ve zūḳāḳlarda {7} tüfenk ve piştov atmaġı iş-güç eylemiş olduḳlarından bu ḫuṣūṣ bundan evvel bir-iki defʿa tenbīh olunaraḳ menʿiyle taḳayyüd {8} olunması teʾkīd olunmuş ise de Ramażān-ı Şerīf duḫūl ideli her ṭarafda tüfenk ve piştov atılması ve aña buña ḳażā {9} ḳurşunı iṣābet itmesi ve baʿżı dükkānlardan eşyā ġaṣb olunması derkār olub böyle uṣūl ü ḳāʿideye sıġmaz {10} ve şerʿ-i şerīfe yaḳışmaz nābecā ḥālātıñ şöyle vaḳtde ẓuhūrı mücerred żābiṭānıñ taḳayyüd ü ihtimāmda ḳuṣūr itmelerinden {11} neşʾet eylediği ẓāhir ve bu vaḳtde Müslümān olanlara dīn ü devlet ġayreti çeküb şerʿ-i şerīf ve ḳānūn-ı münīfe {12} yaḳışmayan bi’l-cümle ḥālāt-ı mekrūheden ictināb eylemesi farż oldıġı bedīhī ve bāhir olaraḳ cümle ehl-i {13} İslām dāʾimā silāḥla gezüb faḳaṭ kimesne atmaması ve işbu tenbīhden ṣoñra her kim piştov ve tüfenk atar ise {14} aḫẕ ü ḥabs olunaraḳ ṭaraf-ı hümāyūn-ı şāhāneye iḫbār olunması ḫuṣūṣuna irāde-i mehābet-ifāde-i şāhāne taʿalluḳ itmiş {15} ve keyfiyyet saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine ve sāʾir żābiṭāna başḳa başḳa fermān-ı ʿālī ıṣdārıyla tenbīh olunmuş olmaġla, {16} imdi siz daḫi żābiṭānla müẕākere iderek herkesiñ edebiyle gezmesini ve tüfenk ve piştov atmayub ve muġāyir-i {17} şerʿ-i şerīf ü ḳānūn bir kimesneniñ māl ü eşyāsını ġaṣb itmeyüb İslām’a yaḳışan ḥālātı icrā eylemesini serīʿan {18} istiḥṣāl ve işbu tenbīhden ṣoñra her kim piştov atar ise söz ile ṣavuşmayub teʾdīb ol[un]acaġını beyān ü iʿlān {19} iderek bu tenbīhden ṣoñra atar olur ise beher-ḥāl aḫẕ ü ḥabs iderek keyfiyyeti ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye iḫbār {20} olunmaḳ üzere Bāb-ı ʿĀlī’ye ifādeye diḳḳat ve bu māddeye biẕẕāt beġāyet ihtimām ile muġāyir-i tenbīh ḥāl ü ḥareket {21} vuḳūʿa gelmamesine ġayret eyleyesin deyu. Fī 11 N 36
[573/94] Ṣaruḫan mutaṣarrıfına
{1} Cenāb-ı saʿādetleri cemʿ-i ʿasākir ile Yeñişehir ṭarafına ʿazīmet üzere iseler daḫi meʾmūr olduḳları maṣlaḥat nedir, maʿlūm olaraḳ {2} aña göre tedārükātı īfā itmek içün keyfiyyetiñ sū-yı şerīflerine işʿār olunması ve maʿiyyet-i saʿādetlerinde taḥaşşüd iden {3} ʿasākire nüzül emīni naṣb olunacaḳ mıdır, bildirilmesi bu defʿa ḳapu ketḫüdāñız ṭarafına mersūl şuḳḳalarında beyān ü īrād ḳılınmış {4} oldıġından şuḳḳa-i meẕkūreñizi mūmā-ileyh irāʾe itmekle meʾāli maʿlūmumuz olmuşdur. Cümleniñ maʿlūmı oldıġı üzere {5} Rum gāvurlarınıñ büyüği küçüği ittifāḳ iderek dīn-i Aḥmedī ve Devlet-i ʿAliyye-i Muḥammedī ʿaleyhine olan ḫıyānet ü melʿanetlerini {6} açıġa çıḳarmış olduḳları ve ellerine geçen İslām’ı bilā-amān şehīd eyledikleri taḥaḳḳuḳ ü tebeyyün iderek cānib-i şerʿ-i {7} enverden virilan fetvā-yı şerīf mūcebince o maḳūle ʿiṣyān iden gāvurlarıñ ḥarbī kefere mis̠illü kendüleri {8} iʿdām ve ʿiyāl ü evlādları seby ü istirḳāḳ olunub emvāl ü eşyāları beyne’l-ġuzāt iġtinām olunması ḫuṣūṣuna {9} irāde-i seniyye-i ḫüsrevāne taʿalluḳ itmiş ve meʾmūriyyetlerini şāmil ṣudūr iden emr-i ʿālīde Yeñişehir’e ḏoġrı ʿazīmet {10} ve Yānya Cānibi Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriyle bi’l-muḫābere ne vechile īcāb ider ise ol ṣūretle {11} ḥareket eylemeleri ve muʾaḫḫaren ıṣdār ve tesyār ḳılınan fermān-ı şerīfde es̠nā-yı rāhda ṭuġyān iden reʿāyā olur ise {12} üzerlerine hücūm ile ḳılıçdan geçürüb çoluḳ ve çocuḳlarını aḫẕ ü esīr ve emvāl ü eşyālarını ġanīmet olaraḳ {13} icrā-yı farīża-i ġazā ve cihāda iʿtinā ve içlerinden istīmān idenleriñ daḫi gereği gibi iṭāʿat ü inḳıyādları {14} tebeyyün itmedikçe ve rehn ve kefīlleri alınub tām iʿtimād ḥāṣıl olmadıḳça istīmānları ḳabūl ile reʾy ve amān {15} virilmamesine ihtimām buyurmaları derc ve teʾkīd olunmuş ve dīn ü devlet ʿaleyhine düşmenliklerini icrā dāʿiyesiyle ʿiṣyān iden {16} gāvurlar urılub perīşān ve ḫarāb ü yebāb olmasına diḳḳat eylemeleri mezāyāsı telmīḥ ü tenbīh ḳılınmış ve muʾaḫḫaren {17} Ġolos ṭarafında daḫi reʿāyā kāfirleri ʿiṣyān eyledikleri ḫaberi geldiğinden bir daḳīḳa evvel Yeñişehir’e ve daḫi {18} ilerüye giderek ʿiṣyān iden gāvurları urub berbād itmeleri bābında sünūḥ iden irāde-i seniyye ṭaraf-ı {19} saʿādetlerine bildirilmiş ve meʾmūr olan vüzerā-yı ʿiẓām ḥażerātı maʿiyyetlerine başḳa başḳa nüzül emīni ve ḳaṣṣābbaşı {20} taʿyīn olunmuş olaraḳ maʿiyyetinde taḥaşşüd iden ʿasākiriñ daḫi idāre-i taʿyīnātları-çün muḳaddemce dergāh-ı ʿālī gediklülerinden {21} Şāhīn Ḥüseyin Aġa maḫṣūṣ nüzül emīni ve ḳaṣṣābbaşı taʿyīn olunmuş olmaġla hemān cenāb-ı saʿādetiñiz bir gün evvel {22} Yeñişehir’e daḫi ilerüye ʿazīmete müsāraʿat ve meʾmūriyyetlerine şāmil muḳaddem ve muʾaḫḫaren ṣudūr iden evāmir-i ʿaliyye manṭūḳunca {23} ḥareket ile ʿiṣyān iden kāfirleriñ ḥaḳlarından gelmeğe diḳḳat ü müsāraʿat ve īfā-yı merāsim-i dirāyet ü şecāʿate {24} beẕl-i mā-ḥaṣal-i ḳudret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 13 N 36
[573/95] Mıṣır vālīsine
{1} Eflāḳ ve Boġdān ṭaraflarında taḥaddüs̠ iden fesād ve şiḳāḳ keyfiyyeti ve Rūsyalunuñ bu bābda vāḳiʿ olan ifādātı ve tedābīr-i {2} muḳteżiyeniñ icrāsına şürūʿ ü mübāşeret ḳılındıġı muḳaddemce ṣavb-ı sāmīlerine yazılmış oldıġından keyfiyyet maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı {3} müşīrīleri buyurulmuş olacaġı ẓāhir ise de Rum gāvurları maʿāẕallāhü Taʿālā külliyyen beyża-i münevvere-i İslāmiyye’yi {4} kesr ü imḥā dāʿiye-i fāsidesiyle müddet-i vāfireden berü zerʿ eylemiş olduḳları tuḫm-ı fesādları s̠emeresinden olaraḳ {5} Mora reʿāyāsı iʿlān-ı ṭuġyān itmiş ve civār ḳażālar[a] da sirāyet iderek Atina ve Ṣālona ve Livādya reʿāyāları daḫi {6} ʿiṣyān idüb yolları sedd eylemiş oldıġından ḥālā Rumili Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Yānya Cānibi Serʿaskeri {7} ṣadr-ı esbaḳ ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri berren Mora’ya iḳtiżā iden ʿaskeri sevḳ eylemekde ise de reʿāyānıñ {8} bu ṣūretle ʿiṣyānları taḥaḳḳuḳuna naẓaran ḥasbe’ş-şerʿi’l-enver bunlarıñ ḥarbī kefere mis̠illü demleri heder ve seby ü istirḳāḳları {9} lāzım gelerek gerek Mora’da ve gerek Rumili’niñ ḳanġı maḥallinde olur ise olsun bu maḳūle emr-i ūlī’l-emre (34) ʿadem-i iṭāʿat iden reʿāyānıñ seby ü istirḳāḳları ve mālları ʿasākir-i İslāmiyye’ye māl-ı ġanīmet oldıġı ruḫṣatını {2} nāṭıḳ ṭaraf-ı şerʿ-i muṭahharadan virilan fetvā-yı şerīf mūcebince iḳtiżā idenlere ḫiṭāben evāmir-i ʿaliyye neşr ve isbāl ḳılınmış {3} ve bu ṣūretle ʿiṣyān iden reʿāyānıñ tedmīr ü tenkīlleriyle iʿāde-i āsāyiş māddesine ḥavl ü ḳudret-i Cenāb-ı Rabbü’l-ʿĀlemīn’e {4} ittikā ve imdād-ı rūḥ-ı pür-fütūḥ-ı ḥażret-i faḫrü’l-Müslimīne iʿtiḳād ile şürūʿ olunmuş olub ancaḳ dīn düşmenleri olan {5} gāvurlar böyle bāṭıl dīnleri-çün kendülerini meydāna atub ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine envāʿ-ı ḫıyānet ü melʿaneti icrāya çalışmaḳda olduḳlarına {6} ve bizim dīnimiz ise dīn-i Aḥmedī ve devletimiz müʾeyyed min-ʿindillāh olan devlet-i Muḥammedī oldıġına ve cümlemiz lillāhi’l-ḥamd müʾmin {7} ve muvaḥḥid dīn ḳarındaşı ve şevketlü kerāmetlü efendimiziñ āsitān-ı devlet-āşiyānelerinde bir ḳapu yoldaşı oldıġımıza naẓaran {8} bu bābda bizler ve kāffe-i ümmet-i Muḥammed ittifāḳ ü ittiḥād iderek dīnimiziñ ve devletimiziñ yoluna vüsʿ-i beşerde olan {9} iḳdāmı ṣarf itmek farż olmuş ve eṣdiḳā-yı Salṭanat-ı Seniyye’den olanlarıñ tamām ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat eylemeleriniñ {10} ṣırası gelmiş olub ẕāt-ı şecāʿat-simāt-ı müşīrīleri ise işbu Devlet-i ʿAliyye uġurunda ve pādişāhımız efendimiziñ {11} yolunda ḫidmet-i ḥasene ibrāzına ne vechile mücidd ü sāʿī olacaḳları Ḥaremeyn-i Muḥteremeyn’e sebḳat iden ḫidmet ve ṣadāḳatiñiz {12} edillesiyle müs̠bet ve bu mādde ise yalñız Devlet-i ʿAliyye’ye ve şehinşāh-ı devrān efendimize olmayub ʿālī olan dīnimize {13} ḫidmet olacaġından bu ḫuṣūṣda beher-ḥāl meʾmūlden belki beş ḳat ziyāde ġayret buyuracaḳları diyānet-i aṣliyyeleriyle {14} meczūm idüği rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet olaraḳ Mora’nıñ berren tedābīr-i lāzımesine ve ol vechile seby ü istirḳāḳ {15} evāmiri daḫi neşr ve tesyār olunmuş ise de baḥren daḫi ibrāz-ı saṭvet ile devlet-i ʿāliye-i İslāmiyye’de {16} olan ḳuvvet ve ümmet-i Muḥammed’de olan ittifāḳ-ı derūn ve ittiḥāddan ḥāṣıl olan s̠emere-i ġayret ü diyāneti {17} dīn düşmenlerinden irāʾe umūr-ı vācibeden olmaġın meʾmūren Arnavudluḳ sevāḥilinde olan Ḳapūdāna ʿAlī Beğ {18} maʿiyyetinde bulunan sefāyinden biraz sefāyin ifrāz ve Mora sevāḥiline taʿyīn ve irsāl olunmuş ise de {19} ḥasbe’l-vaḳti ve’l-ḥāl Mora sevāḥilinde ziyāde ibrāz-ı saṭvet ü celādet olunmaḳ īcāb-ı maṣlaḥatdan olub cenāb-ı {20} düstūrīleriniñ ḫaylī sefāyini oldıġından ve ḫuṣūṣuyla şimdi Çamlıca ve Ṣulıca gāvurlarında bayaġı {21} İngilterelü ḳorvetleri mis̠illü sefīneler bulunmaḳ cihetiyle Dersaʿādet’e vürūd idecek sefāyin ve ẕaḫāyire {22} ve Anāḏolī ṭarafından Rumili’ye geçecek ʿasākire taʿarruż eylemeleri mülāḥaẓası derkār idüğünden hemān {23} kendü sefīneleriñizden münāsib gördiğiñiz miḳdār sefīneler tertīb ve ṭaraf-ı saʿādetlerinden üzerlerine bir münāsib {24} başbuġ naṣb ü taʿyīn idüb sefāyin-i merḳūmeyi ḏoġrı Mora’ya iʿzām ve el-ḥāletü-hāẕihī baʿżı süfün-i {25} hümāyūn ile ol ṭarafda bulunan Ḳapūdāna-i Hümāyūn ḳapūdānı mūmā-ileyh ʿAlī Beğ ile muḫābere iderek iḳtiżā-yı {26} vaḳt ü maṣlaḥata göre īfā-yı ḫidmete mübāderet eylemesini taʿyīn buyuracaḳları başbuġa eṭrāfıyla tenbīh ü ifhām {27} buyurmaları ve bir-iki işe yarar sefīne daḫi Rodos’dan berü aḏa[lara] ḏoġrı taʿyīn eylemeleri ve bu dīn {28} ḫidmeti oldıġından ẕāt-ı diyānet-simāt-ı müşīrīleri Ḫāricī māddesinde itdikleri ḫidmet mis̠illü {29} bu māddede daḫi ḫidmet eylemeleri emr-i hümāyūn buyuruldıġı ḫuṣūṣı muḳaddem ve gāvurlarıñ ṭutmaları uyḳunsuz {30} olaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī Mora’da ʿiṣyān iden ḫāʾinler ile muḥārebe olunmaḳda ve lillāhi’l-ḥamd nesīm-i fevz ü ẓafer {31} cānib-i İslāmiyān’da vezān olaraḳ ḳahr ü tenkīlleri ḥāṣıl olmaḳda oldıġına bināʾen ṭaraf-ı ʿālīlerinden {32} daḫi Mora ṣularına sefāyin irsāliyle maṭlūb vechile ibrāz-ı saṭvet olunaraḳ iş görülmesi {33} ve bir ān ve bir daḳīḳa evvel sefāyin irsāliyle ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet buyurmaları irāde-i seniyye-i mülūkāne muḳteżāsından {34} oldıġı keyfiyyātı muʾaḫḫar ve müteʿāḳib daḫi saʿādetlü Mora vālīsi ḥażretleri İzdīn ve Bādracıḳ ṭaraflarında {35} bi’l-muḥārebe [?] külliyyetlü gāvur telef iderek fetḥ ü ẓafer vuḳūʿ bulmuş ve Mora reʿāyāsınıñ bu ṣūretle ʿiṣyān {36} eylemeleri ve Çamlıca ve Ṣulıca cezīreleri reʿāyālarınıñ daḫi sefīneler tehyiʾesine cesāret eylemeleri cihetiyle {37} bunlarıñ bu fesāda cürʾetleri bi’t-taḥrīk olacaġından ve Rūsyaludan bir vechile emniyyet cāʾiz olmadıġından {38} ve Dersaʿādet’den daḫi Donanma-yı Hümāyūn iḫrācı tertīb ḳılınmış oldıġından başḳa Cezāyir ve Tūnus ve Ṭrablus {39} ocaḳlarından daḫi mümkini miḳdār sefāyin iḫrāc ve Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine irsāl olunması tensīb olunaraḳ {40} ol bābda ocaġ-ı meẕkūre beğlerbeğilerine ṭaraf-ı muḥibbānemizden yazılan mektūblar sünūḥ iden irāde-i seniyye {41} mūcebince ṭaraf-ı saʿādetlerinden isbāl olunmaḳ üzere ṣavb-ı sāmīlerine iṭāre ve tesyār olunmuş oldıġından {42} ẕikr olunan mektūbları maḥallerine ʿalā-cenāḥi’l-istiʿcāl isbāle himmet-birle icrā-yı irāde-i seniyyeye müsāraʿat (35) buyurmaları ber-vech-i tafṣīl ṭaraf-ı ʿālīlerine yazılmış ve işbu ḳavāʾim-i ḫulūṣ-verī ḳapu ketḫüdāları bendeleri maʿrifetiyle gönderilmiş {2} ise de ẕikr olunan ḳavāʾim-i muḫliṣīniñ ḥāmili olan tatarlar Rodos’a varmış olduḳlarında ʿuṣāt-ı mesfūre {3} Rodos boġazını daḫi sedd ü bend itmiş olduḳlarından geçemamiş olduḳlarını bu defʿa ḳapu ketḫüdāları efendi bendeleri {4} istiḫbār iderek ifāde ve beyān eyledi. Rum gāvurlarınıñ dīn-i Aḥmedī ve devlet-i ʿāliye-i Muḥammedī ʿaleyhine ser-zede-i {5} ẓuhūr olan ḫıyānet ü melʿanetleri meydāna çıḳmış ve Dersaʿādet’den tertīb olunan Donanma-yı Hümāyūn sefāyini iḫrāc {6} olunaraḳ bir ṭaḳım Donanma-yı Hümāyūn sefāyini techīzi daḫi derdest ise de Aḳdeñiz’de olan eşḳıyā tekneleri {7} ġayret-i İslāmiyye’den ḥāṣıl olan s̠emere-i şecāʿati henüz görmediklerinden günden güne fesād ü melʿanetlerini {8} artırub ebnā-yı sebīl ve bilḫuṣūṣ baḥren ʿāzim-i Beytullāhi’l-Ḥarām olan ḥuccāc-ı Müslimīn ḥaḳḳında ciğer-sūz-i ehl-i īmān {9} olan envāʿ-ı ḫıyānete cesāret itmiş olduḳlarından başḳa bu es̠nāda birḳaç tekne-i nuḥūset-es̠erleri İzdīn öñünde {10} görinerek ol ṭaraf muḥāfaẓasında olan bir ḳıṭʿa sefīne ile muḥārebeye ibtidār itmiş ve derḥāl berren ol sevāḥil muḥāfaẓasına {11} ibtidār olunmuş ise de ẕikr olunan sefīneniñ ḳıç ṭarafından āteş ẓuhūruyla muḥteriḳ olmuş ve ḳarada olan ʿuṣāt {12} ve reʿāyā daḫi bu ḥāli görerek şeḳāvetlerini artırmış olduḳları beyānıyla tīz elden ol ṭarafa donanma yetişmesi {13} saʿādetlü Mora vālīsi ḥażretleri ṭarafından inhā ve işʿār olunub Aḳdeñiz’de ʿiṣyān iden kāfirleriñ ḳahr ü tenkīlleri {14} esbāb-ı lāzımesinde teʾennī olduḳça ḳuvvet peydā iderek ḫıyānet ü ḫabās̠etleri iştidād bulacaġından {15} ve cenāb-ı ġayret-meʾāblarınıñ ḥamiyyet ü besāleti böyle vaḳtde teʾḫīr ü teʾennīyi ḥāciz olmaḳ iʿtiḳādı derkār idüğünden {16} keyfiyyetiñ ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿārıyla maṣlaḥatıñ teʾkīdi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş olmaḳdan nāşī {17} ibtidā-yı ẓuhūr-ı İslām’dan berü Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ʿavn ü nuṣretiyle nice nice fütūḥāt-ı celīleye maẓhar olmuş {18} işbu devlet-i ʿāliye-i Muḥammedī’ye ve dīnimiz olan dīn-i Aḥmedī’ye bilā-mūcib bu kāfirleriñ icrā dāʿiyesine düşmüş {19} olduḳları ḫıyānet ü melʿanet bir cihetle īmān ü İslām’dan behresi olanlar ʿindinde hażm olur mevāddan olmayaraḳ {20} hemān bizler daḫi bi’l-ittifāḳ bunlardan aḫẕ-ı s̠āra iḳdām eylememiz ʿayn-ı farż oldıġı ḥays̠iyyet[iy]le bi’l-cümle meʾmūrīne {21} artıḳ ḫāb ü rāḥat ḥarām olmuş oldıġından ve şu aralıḳ ṭaraf-ı saʿādetiñizden dīnimize olaraḳ küllī ḫidmet {22} meʾmūli derkār idüğünden artıḳ ne yapar iseñiz yapub bir ān ve bir daḳīḳa muḳaddem münāsib gördükleri miḳdār {23} cenk sefāyini iḫrāc ve ḏoġrı Mora’ya irsāl ile ibrāz-ı saṭvet ü celādete ve Aḳdeñiz’de olan {24} eşḳıyā tekneleriniñ perde indirdüb cemʿiyyetlerini tefrīḳ ve teştīte ve ʿiyāl ü evlādlarını seby ü istirḳāḳ {25} ile māllarını beyne’l-ʿasākir iġtināma beẕl mā-ḥaṣal-i ḳudret iderek dīnimize ve devletimize ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete {26} ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 Ş 36. İşbu tārīḫde ʿaynı olaraḳ Mıṣır vālīsine bir daḫi kenārlı. Fī 13 N 36
[573/96] Mıṣır vālīsine kenār
{1} Ṭūna ṭarafında olan iḫtilāl Dersaʿādet vāridātınıñ tenāḳuṣı cihetiyle beher sene eḳālīm-i Mıṣriyye’den Dersaʿādet {2} lāzımesi-çün irsāline himmet buyurmaḳda olduḳları ẕaḫāyire işbu otuz altı senesinde bir żıʿfı daḫi żamm ü ʿilāve {3} buyurılaraḳ irsāl buyurulması muḳaddem ṭaraf-ı saʿādetlerine maḫṣūṣ işʿār ve muʾaḫḫaren daḫi Dersaʿādet’de ẕaḫīreniñ {4} şiddet-i lüzūmı beyān ve Aḳdeñiz ṭarafında olan reʿāyā Rumili cānibinden ẕaḫīre alamayacaḳlarına bināʾen Berr-i Şām {5} ve Mıṣır ṭaraflarından almaġa muḥtāc olacaḳlarından reʿāyāya ḥabbe-i vāḥide ẕaḫīre virilmamesi ve fürūḫt olunacaḳ {6} ẕaḫāyiriñ rāyiciyle bu ṭarafa gönderilmesi bābında ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne şeref-ṣudūr iderek ol bābda maḫṣūṣ {7} emr-i şerīf ıṣdār ve tesyār ḳılınmış oldıġından muḳteżāsınıñ icrāsına himmet buyurmaları taḥrīr ü teẕkār ḳılınmış oldıġını {8} müteʿāḳib Dersaʿādet anbārlarında mevcūd ü müddeḫar ancaḳ bir aylıḳ ẕaḫīre olub bu cihetle ẕāt-ı sāmīleriniñ {9} irsāl buyuracaḳları ẕaḫāyir müddet-i merḳūmeyi tecāvüz eylediği ḥālde İstānbūl sekenesi ẕaḫīre ḫuṣūṣunda {10} mübtelā-yı meşaḳḳat olaraḳ maʿāẕallāhü Taʿālā bir aya ḳadar ṭaraf-ı ʿālīlerinden ẕaḫīre irişmez ise emr-i düşvār {11} olacaġı āḫar ehem olan meṣāliḥ-i dīniyye muḳteżāsı müṭālaʿa ve icrāya ḥāciz olur endīşesi taḫdīş-i eẕhān {12} eylemekde oldıġı maḥremāne maḫṣūṣ ṭaraf-ı ʿālīlerine yazılmış ve ne ṭarīḳiyle olur ise olsun bir aya ḳadar ẕaḫīre {13} irişdirmeğe luṭf ü himmet buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği bildirilmiş ise de ẕikr olunan taḥrīrātlarımızıñ (36) daḫi vāṣıl olamadıġı bu defʿa añlaşılmış olub meẕkūr taḥrīrātlarımız varmış olsa idi şimdiye ḳadar {2} maṭlūb vechile ẕaḫīreniñ daḫi irişdirilmesini istiḥṣāl buyurmuş olacaḳları ẕāt-ı saʿādetlerine maḫṣūṣ {3} olan ġayret ü ḥamiyyet edillesiyle müs̠bet olub ancaḳ metn-i nemīḳa-i muḫliṣīde beyān olunan eşḳıyānıñ {4} ḳahr ü tedmīrlerini ikmāle saʿy ü ġayret meʾmūrīn ve eṣdiḳā-yı Salṭanat-ı Seniyye’ye ne vechile farīża-i ẕimmet ise {5} işbu ẕaḫīre māddesi daḫi ʿibādullāh lāzımesi-çün olub Ḫudā-ne-kerde şu aralıḳ ẕaḫīre irişmediği ḥālde {6} güçlük derkār oldıġından ve bu bābda daḫi himmet ü ġayretleri aḳdem-i mesʾūl idüğünden artıḳ ne vechile {7} ider ve ne ṣūretle yaparsañız şu es̠nāda maṭlūbdan ziyāde İstānbūl’a ẕaḫīre irişdirilerek bu bābda {8} daḫi ġayret ü ḥamiyyetiñizi başḳaca ibrāz ü is̠bāta ṣarf-ı himmet ve gönderilecek ẕaḫīre tekneleri es̠nā-yı rāhda {9} keyd ü mażārr-ı düşmenden vāreste olması daḫi ne maḳūle esbāba menūṭ ise anı daḫi ikmāl-birle gerek işbu {10} ẕaḫīre māddesinde ve gerek metn-i ḳāʾimemizde beyān olunan sefāyin ḫuṣūṣunda şevketlü efendimiziñ {11} ve bizleriñ cenāb-ı ḥamiyyet-elḳābıñızdan meʾmūl ü muntaẓarımız olan ġayreti icrāya kemāliyle şitāb ü sürʿat {12} buyurmaları eʿazz-ı meʾārib-i muḫliṣīdir. Fī 28 Ş 36
[573/101] Serʿasker paşaya
{1} Ḥālā Mora vālīsi saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleriniñ ketḫüdāsı Muṣṭafā Beğ bendeleri Vostīça’yı baʿde’l-fetḥ Gördūs’e {2} ʿazīmet ve Gördūs’i muḥāṣara iden kefere ile muḥārebe iderek mesfūrları bozub ṭoplarını daḫi aḫẕ ile {3} ḏoġrı Ṭrābolīçe’ye gitmiş oldıġını mübeyyin Ḳapūdāna beğ bendeleriniñ Gördūs ṭarafına meʾmūr eylediği Ḥüseyin Ḳapūdān {4} ṭarafından tevārüd iden maʿrūżāt taḳdīm olundıġı beyānıyla vālī-i müşārun-ileyh daḫi eşḳıyānıñ cemʿiyyetleri olan {5} Ṣālona ve Livādya’yı bi-ʿināyetillāhi Taʿālā baʿde’l-fetḥ ḏoġrı Derbend’den içerü gideceği meʾmūl idüği {6} ifādesini ḥāvī ve mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ bendeleriniñ iḫrāc olunan Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳı {7} yāḫūd ol ṭaraflarda bulunması ṣūretleri istiʿlāmına dāʾir gönderilan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden {8} ve aḏa gemileriniñ vefreti cihetiyle mīr-i mūmā-ileyh bendeleriniñ Preveze pīşgāhında iḳāmetinde maḥẕūr derkār {9} olaraḳ münāsib görüldiği ḥālde Rumili Ḳasteli ile Mora Ḳasteli beynine duḫūli muḳaddemce kendüye yazılmış {10} olub ol bābda mūmā-ileyhiñ vürūd iden kāġıdında el-ḥāletü-hāẕihī Ṣayāda ṭaraflarında oldıġı muḥarrer {11} ü mesṭūr olub kāġıd-ı meẕkūr daḫi irsāl olunmuş oldıġından baḥis̠le mīr-i mūmā-ileyhiñ Donanma-yı Hümāyūn’a {12} iltiḥāḳı fāʾideden ḫālī olmadıġını muḥtevī ve ifāde-i sāʾireyi müşʿir resīde-i rāḥa-i vürūd olan {13} taḥrīrāt-ı şerīfeleri meʾāli ve evrāḳ-ı sāʾire mezāyāları rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olaraḳ bi-fażlillāhi Taʿālā {14} Vostīça ve Gördūs ṭaraflarında şekl-āver-i mirʾāt-ı teyessür ve ẓuhūr olan ās̠ār-ı fevz ü ġālibiyyet {15} vesīle-i envāʿ-ı ferḥat ü mesār oldıġından ġayrı taḥrīrāt-ı düstūrīleri ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i mülūkāneye {16} daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı naẓar-ı kīmyā-es̠er-i cenāb-ı pādişāh-ı sipihr-iḳtidār olub ümmet-i Muḥammed’iñ manṣūriyyetiyle {17} şu ḫāʾinleriñ rehīn-i ḳahr ü dimār olmaları emrinde duʿā-yı icābet-peymā-yı ḥażret-i ẓıllullāhī levḥa-zīb-i {18} sünūḥ olmuş ve muḳaddem ve muʾaḫḫar birbirini müteʿāḳib Dersaʿādet’den Donanma-yı Hümāyūn sefāyini daḫi iḫrāc {19} ḳılınmışdır. Mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğiñ ṣavb-ı sāmīlerine olan taḥrīrātında ẕaḫīre istemiş oldıġından (38) nevl ile düvel-i sāʾireden sefīne ṭutılub gönderilmesi ḫāṭır-güẕār olmuş ise de Aḳdeñiz’de {2} olan eşḳıyā gemileri rāst geldikleri düvel-i ecnebiyye teknesiniñ ḥamūlesini daḫi gereği gibi {3} taḥarrī itmedikçe yol virmediklerinden muvāżaʿa ṣūretiyle o maḳūle teknelere taḥmīl olunsa bile vażʿ {4} olundıġını añlayaraḳ gāvurlarıñ eline geçer ise taḳviyetlerini mūcib olacaġı mülāḥaẓası {5} derkār oldıġına bināʾen böyle şübheli olmadan ise mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ bendeleriniñ bulundıġı {6} sevāḥile münāsebeti olan maḥallerden şimdilik iki biñ ḳanṭār miḳdārı beksimād ṭabḫı ṭaraf-ı ʿālīlerinden {7} saʿādetlü İskenderiye mutaṣarrıfı ḥażretlerine iḥāle ile tanẓīm ve iʿṭā itdirilmesi tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i {8} mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek ol bābda şeref-yāfte-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne {9} mūcebince iḳtiżā [iden] emr-i ʿālī ıṣdār ve ṣavb-ı sipeh-sālārīlerine tesyār ḳılınmış olmaġla muḳteżāsınıñ icrāsı {10} vābeste-i ṣafderāneleri idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 15 N 36
[573/102] Vidīn muḥāfıẓına
{1} Ṭaraf-ı saʿādetlerinden Eflāḳ ṭarafına meʾmūr silaḥdārları bendeleri Ḳrayova ḳaṣabasınıñ żabṭ ve istiḥkāmından ṣoñra {2} mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿasākiriñ bir ṭaḳımını balḳan eteklerinde kāʾin manāstırlarda taḥaṣṣun itmiş olan {3} eş[ḳı]yā üzerine ve bir ṭaḳımını daḫi Olt nehri cānibine taʿyīn ve irsāl- birle nehr-i meẕkūr kenārında kāʾin {4} Drāġāşān nām ḳaryeye vürūdlarında rüʾesā-yı eşḳıyādan olan Ṣalāmon ve Mīḫāloġlı {5} Anaştāş kāfirleri maʿiyyetlerinde olan beş-altı yüz miḳdārı eşḳıyā ile taʿḳīb olunaraḳ {6} ne vechile ḳahr ü tedmīr olunmuş ve es̠nā-yı muḥārebede alınan ḳulaḳlar ile bayraḳ gönderilmiş oldıġı peyām-ı sārresini {7} şāmil resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i {8} muḫliṣī olub bu ṣuretle ḳahr ü tedmīr-i ḫaveneyi mūcib ḥālātıñ ikmāline maṣrūf olan himmet ü ġayret {9} tamām sizden meʾmūl olan diyānet ü ḥamiyyeti teʾyīd itmekle bādī-i ḥaẓẓ ü taḥsīn ve taḥrīrāt-ı vārideleri {10} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāh-ı rū-yı zemīn olmuş {11} ve gönderilan bayraḳ ile ḳulaḳlar nihāde-i cā-yı ʿibret ḳılınmışdır. Ẕāt-ı diyānet-simātları Devlet-i ʿAliyye’niñ {12} ġayūr ve ṣādıḳ ve ḥamiyyet ile ārāste vüzerā-yı ʿiẓāmından olduḳları ecilden meʾmūr olduḳları {13} ḫuṣūṣātda ve bi-taḫṣīṣ böyle dīn-i mübīn ḫidmetinde ṣarf-ı vüsʿ ü liyāḳat buyuracaḳları ẓāhir ve gāvurlarıñ {14} açıḳdan açıġa ʿālī olan dīnimize ve devletimize sūʾ-i ḳaṣdları ne ṣūretle oldıġı maʿlūm ü bāhir {15} olmaġla hemān bundan böyle daḫi ḥavl ü ḳuvvet-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’e iʿtimāden her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı {16} diyānet-kārī ve ḥamiyyete beẕl-i himmet ile ṭaraf-ı saʿādetlerinden meʾmūlümüz olan ġayret ü ṣadāḳati is̠bāta beẕl-i ḳudret {17} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 N 36
[573/110] Silistre vālīsine
{1} Ketḫüdāları maʿiyyetiyle sevḳ ü taʿyīn buyurduḳları ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir İpsilāndīoğlı’nıñ müteḥaṣṣın oldıġı {2} Ṭırġovişte nām maḥalle ḳarīb vardıḳlarında mesfūruñ ʿasker-i ḫaybet-es̠eri ile bir miḳdār muḥārebe-birle ṣavlet-i {3} celādet-i İslāmiyye’ye tāb-āver olamayaraḳ mesfūruñ balḳan ṭarafında vāḳiʿ Ḳīmpolīḳ ḳaryesine firār {4} eylediğini ve mesfūr İpsilāndīoğlı, Ṭodorī nām laʿīni iʿdām itmiş oldıġını mübeyyin ketḫüdāları {5} mūmā-ileyh ṭarafından vürūd iden kāġıdıñ gönderildiğini ḥāvī resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı {6} şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub Ṭırġovişte ḳaṣabasınıñ ol vechile żabṭ ü tesḫīriyle {7} ḫavene-i mesfūreye iẓhār-ı ṣavlet ü celādete vāḳiʿ olan ihtimām ü ġayretleri müstelzim-i sitāyiş [ü] taḥsīn {8} oldıġından ġayrı taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i {9} ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Ketḫüdāları mūmā-ileyhiñ taḳdīm buyur[ul]muş olan kāġıdında {10} Ṣāva Biñbaşı’nıñ maʿiyyetinde olan Kiço ve Mīḫāl ve sāʾir yedi-sekiz yüz ḳadar ʿavenesiyle bi’l-istīmān {11} reʾy ve amān virilerek ṭarafına gelüb tebaʿiyyet itmiş oldıġı muḥarrer ü meẕkūr ise daḫi kerreten-baʿde-uḫrā {12} ṭaraf-ı müşīrīlerine yazılmış oldıġı vechile Rum gāvurlarınıñ dīn ve devlet-i Muḥammedī ʿaleyhine mürtekib olduḳları {13} envāʿ-ı ḫıyānet ü melʿanetde büyük ve küçüği müttefiḳ ü mütteḥid olaraḳ bu melʿūnlarıñ sūʾ-i ḳaṣd ve niyyetleri {14} maḥżā ümmet-i Muḥammed’e ḫıyānet oldıġından bunlarıñ hiçbirinden emniyyet cāʾiz olmadıġı ve ḥattā muḳaddem {15} İstefanākī’niñ Yaş’a ve Negrī’niñ Bükreş’e ḳāʾimmaḳām naṣb olunması ve Ḳrayova’da olan {16} ḳāʾimmaḳāmın daḫi ḫidmetinde ibḳāsı li-ḥikmetin olub bunlardan daḫi bir vechile emniyyet olunmayaraḳ {17} iḳtiżāsı vechile ḳullanılmaları lāzım geleceği evvel ü āḫir cenāb-ı müşīrīlerine bildirilmiş oldıġına naẓaran {18} mersūm Ṣava’ya reʾy virilmek muḥassenāt-ı umū[r]dan olmayub o maḳūlelere ṣavlet-i ḳāhire-i Devlet-i ʿAliyye {19} ibrāz olunaraḳ ḳalʿ ü ḳamʿı ve ems̠āli olan ḫaveneniñ ḳahr ü tenkīli iḳtiżā ider. Ve bir daḫi düvel-i Naṣārā {20} ḳonsoloslarına ve vekīllerine aṣlā bir māddede iʿtimād cāʾiz olmayub üslūb-ı ḥakīmāne (41) ḳullanılaraḳ ḫavene-i mesfūreniñ gereği gibi ḥaḳlarından gelinmek farīża-i vaḳt ü maṣlaḥatdandır. Ve emr {2} ü fermān-ı şāhāne daḫi bu vechiledir. Binā-ber-īn gerek ẕikr olunan ḳāʾimmaḳāmlarıñ ol vechile istiḫdāmları {3} li-ḥikmetin olub emniyyet cāʾiz olmadıġını ve gerek düvel-i Naṣārā ḳonsoloslarına iʿtimād ġayr-ı mücāz oldıġını {4} yaḳīnen bilüb bu daḳīḳalar kemāliyle diḳḳat olunacaḳ mevāddan idüğüni ketḫüdāñız mūmā-ileyhe daḫi ḫafīce eṭrāfıyla {5} bildirerek icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳate beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat buyurmaları {6} siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 N 36
[573/113] Ḳapūdān paşaya
{1} Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı {2} ve giçen meclisde müẕākere ḳılındıġı {3} üzere Paṭrona-i Hümāyūn {4} Ḳapūdānı Muḫtār Ḳapūdān Donanma-yı {5} Hümāyūn başbuġı taʿyīn olunaraḳ {6} bu ṭarafdan hemān maʿiyyetine Beşikṭaş {7} pīşgāhında olan Fātiḥ-i Baḥrī {8} ve Burc-ı Ẓafer nām iki ḳıṭʿa ḳālyon-ı {9} hümāyūn ile Ḳaradeñiz boġazındaki {10} sefāyinden daḫi ʿİzz-i Nuṣret ve Fevz-i {11} Nuṣret nām iki ḳıṭʿa fırḳateyn {12} ve Tersāne-i ʿĀmire mevcūdundan {13} daḫi Baḥr-i Ẓafer nām fırḳateyn-i hümāyūn ki {14} cemʿan beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn {15} tertīb ve bunlara iḳtiżā iden {16} iki biñ miḳdārı eksik ʿasker- {17} -lerine iḳtiżāsına göre ziyāde {18} aḳçe virilerek taḥrīr ve bi-mennihī Taʿālā {19} bir haftaya ḳadar cümle levāzımātları {20} tekmīl ü tanẓīm ve taʿyīnātı iʿṭā {21} ve ḳapūdānlara iḳtiżā iden fermān-ı {22} ʿālī ıṣdār olunması ḫuṣūṣı {23} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneden {24} lede’l-istīẕān şeref-baḫş-ı ṣaḥīfe-i {25} ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı {26} şāhāneniñ bir fıḳrasında {27} “Beşikṭaş pīşgāhında olan {28} ḳālyonlar ve Tersāne’den taʿyīn {28} olunacaḳ fırḳateyn Paṭrona beğ {29} başbuġluġuyla gitsünler. Lākin {30} Ḳaradeñiz boġazı henüz niẓāmında {31} değil iken orada olan sefīneler {32} götürülmez. Anlarıñ yerine başḳa {32} sefīneler bulub serīʿan {33} techīz olunsunlar.” deyu emr ü fermān-ı {34} hümāyūn buyurulmuş ve iḳtiżā iden {35} emr-i şerīf ile Paṭrona beğ {36} sevāḥilinden ne ister ise kāmilen {36} icrā olunması bābında sevāḥile {37} yazılacaḳ evāmir-i şerīfeniñ {38} tasṭīri tenbīh ḳılınmış olmaġla cenāb-ı {39} düstūrīleri daḫi Tersāne-i {40} ʿĀmire emīni ʿizzetlü efendi {41} ve ricāl-i Tersāne ile {41a} müẕākere iderek emr-i hümāyūn-ı {2} mülūkāne mūcebince Ḳaradeñiz {3} boġazında olan gemiler yerine {4} başḳa sefīneler bulub serīʿan {5} techīz-birle keyfiyyetini ʿācilen ifādeye {6} himmet ve bu bābda kemāl-i müsāraʿat buyurmaları {7} siyāḳında teẕkire. Fī 16 N 36
[573/116] Selānīk nāʾibine ve mütesellimine
{1} Aynaroz ve Kesendīre cezīreleri muḥāfaẓası-çün ḫitām-ı maṣlaḥatda īcāb iden ʿulūfelerine müteʿalliḳ olacaḳ {2} irāde vechile tanẓīm olunmaḳ üzere ʿasker tertīb ve taʿyīnine mübāderet ideceklerini mübeyyin bu defʿa {3} bi’l-iştirāk irsāl olunan kāġıdıñız manẓūr ü mefhūmı maʿlūmumuz olmuşdur. Vāḳıʿan ẕikr olunan {4} cezīreleriñ muḥāfaẓaları lāzım oldıġından īcāb iden ʿulūfeleri işbu cezīrelerden virilmek üzere {5} münāsib başbuġ ile kifāyet miḳdārı ʿasker tertīb ve irsāl ile emr-i muḥāfaẓaya diḳḳat olunması {6} taṣvīb olunmuş ve bu māddede muʿāf [?] ve ġayr-ı muʿāf aranmadıġından Kesendīre ve Aynaroz {7} ve Sidreḳapsī ṭaraflarını gereği gibi muḥāfaẓaya ve ḥīn-i iḳtiżāda ḳahr ü tenkīle kāfī külliyyetlü ʿasker tedārük {8} iderek reʿāyādan ednā bir ḥareket iḥsās olunur ise hemān urub nisvān ü ṣıbyānları {9} esīr ve mālları yaġma ve ḫānelerini iḥrāḳ itmeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş {10} ve bu bābda şeref-yāfte-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince ṭarafıñıza ve sāʾire ḫiṭāben iḳtiżā iden {11} emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla iḳtiżāsınıñ icrāsıyla bu bābda şeref-sünūḥ olan {12} irāde-i seniyye üzere ḥarekete mezīd-i ihtimām ü diḳḳat eylemeñiz içün mektūb. Fī 17 N 36
[573/119] Serʿasker paşaya
{1} Aḳdeñiz Aḏaları gāvurlarınıñ iẓhār-ı ʿutüvv ü ʿiṣyān ile gemiler ḏonadub ümmet-i Muḥammed’e olan ihānetlerini {2} icrā dāʿiyesiyle kendülerini meydāna atmış olduḳları maʿlūm ü bedīdār ve Donanma-yı Hümāyūn iḫrācı ve tedābīr-i {3} lāzımeniñ icrāsıyla o maḳūle gāvurlarıñ Cenāb-ı Ḥaḳḳ’ıñ luṭf ü nuṣretiyle ḥaḳlarından gelinmeniñ ṣūretinde {4} daḳīḳa fevt olunmadıġı bedīdār ise de bu gāvurlarıñ ġaraż ve ihānetleri mücerred Devlet-i ʿAliyye-i Muḥammediyye ve ehl-i İslām’a {5} oldıġı gereği gibi açıġa çıḳmış ve Ḳapūdāna beğ bendeleri daḫi meʾmūren ol ṭaraflarda bulunmuş ve müddet-i {6} meʾmūriyyeti uzayaraḳ levendātıñ eks̠eri telef ve birazı firār itmiş oldıġından Ūlgūn ve Bār {7} ve sāʾir ol ṭaraflarından mīr-i mūmā-ileyh maʿiyyetine biraz ʿasker tertībiyle bu ṭarafdan iḫrāc olunan Donanma-yı Hümāyūn’a {8} iltiḥāḳı ṣūreti ḫāṭıra gelmiş ise de mīr-i mūmā-ileyhiñ yanında cenge elvirir sefīne olmadıġından bu ṣūret {9} tecvīz buyurulmayaraḳ mūmā-ileyhe ʿasker ve ẕaḫīre ḫuṣūṣuyla muʿāvenet buyurmalarınıñ teʾkīd üzere ṭaraf-ı {10} serʿaskerīlerine yazılması ḫuṣūṣı emr ü fermān-ı hümāyūn buyurulmuş olmaġla ḥamiyyet ü ġayret-i sipehdārīleri ve emr ü fermān-ı {11} ḥażret-i şehinşāhī iḳtiżāsı üzere ne vechile mümkin olabilür ise ʿalā-eyyi-ḥāl mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ bendelerine {12} ʿasker ve ẕaḫīre ile muʿāvenet buyurmaları siyāḳında. Fī 17 N 36
[573/120] Tırḥāla mutaṣarrıfına
{1} Tırḥāla sancaġında vāḳiʿ maʿlūmü’l-esāmī ḳurā reʿāyāları daḫi iẓhār-ı ʿiṣyān eylemiş olduḳlarından üzerlerine varılaraḳ {2} bā-ʿavn-i Bārī ne vechile ḳarīn-i ḳahr ü dimār olunmuş oldıġını ve Ġolos ḳalʿasını muḥāṣaraya ictirā iden kāfirleriñ {3} birazını iʿdām ve birazı ḥayyen aḫẕ ü girift ve ṭopları żabṭ olunaraḳ ḳalʿa-i merḳūmeniñ ḳayd-ı muḥāṣaradan taḫlīṣ {4} buyurulduḳdan ṣoñra şeḳāvetlerinde ıṭṭırād itmiş olan Maḳrinitsa gāvurları daḫi ḥarben ve ḍarben cezā-yı mā-yelīḳleriyle {5} icrā ḳılındıġını ve eṭrāf köylerde olan ʿāṣīleriñ ḥaḳlarından gelinmek üzere iḳdām ü ihtimāmları derkār idüğüni {6} şāmil ḳapu ketḫüdāları bendeleri ṭarafına mersūl şuḳḳa-i müşīrīlerini mūmā-ileyh irāʾe ve taḳdīm itmiş olmaġla mezāyā-yı {7} behcet-iḥtivāsı ve Ġolos’uñ iʿlām ve maḥżarları meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olub bu ṣūretle ḳahr ü tedmīr-i {8} eşḳıyāya maṣrūf olan himem-i müşīrīleri tamām ẕāt-ı besālet-simātıñızdan meʾmūlümüz olan diyānet ü ḥamiyyet {9} ve şecāʿati is̠bāt itmekle bu keyfiyyet bādī-i ḥaẓẓ ü taḥsīn ve müstelzim-i mesārr ü āferīn olaraḳ derḥāl ẕikr olunan {10} şuḳḳaları ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i cihān-dārīye ʿarż ü taḳdīm olunduḳda “Āferīn Maḥmūd Paşa’ya. Allāh berhūrdār {11} eyleye. Hemān ḳırub evlād ü ʿiyāllerini esīr iderek gözlerini ḳorḳutmaġa ġayret eylesün.” deyu {12} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı ḥażret-i ẓıllullāhī şeref-pāş-ı ṣaḥīfe-i ṣudūr olmuş ve bu ṣūretle duʿā-yı ḫayr-ı cenāb-ı pādişāhī {13} ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde bī-dirīġ ü erzān buyurulmuşdur. Ẕāt-ı besālet-meʾāb-ı düstūrāneleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ kemāl-i şecāʿat {14} ü ṣalābet ile ārāste ġayūr ve dirāyet-kār vüzerā-yı ʿiẓāmından olduḳları ecilden her ḥālde ṭaraf-ı saʿādetlerinden {15} ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ü ġayret meʾmūli derkār ve gāvurlarıñ büyük ve küçüğünüñ dīn ve Devlet-i ʿAliyye ʿaleyhine {16} olan ḫıyānetde ittifāḳ ü ittiḥādları açıġa çıḳmış oldıġından bu bābda teʾennī ve istimālet vādīlerinden {17} ṣarf-ı naẓar ile hemān bunlarıñ ḳahr ü iżmiḥlāllerine iʿtinā bi’l-cümle müʾmin ve muvaḥḥide farż oldıġı ẓāhir {18} ü bedīdār olmaġla, göreyim ẕāt-ı besālet-simātlarını, hemān ber-manṭūḳ-ı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne ʿiṣyān iden {19} ḫabīs̠leriñ ḳırub evlād ü ʿiyāllerini esīr iderek gözlerini ḳorḳudub saṭvet ü celādet ṣūretiniñ (44) iẓhārına ihtimām ü diḳḳat ve gāvurlarıñ hiçbirinden emniyyet itmeyerek dāḫil-i ḥükūmet-i müşīrīleri olan {2} maḥalleriñ taṭhīriyle emr-i muḥāfaẓa ve muḥāreselerine ġayret ve her ḥālde ẕātlarından muntaẓarımız olan ās̠ār-ı şecāʿat {3} ü ṣalābeti teʾkīd ü is̠bāta himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 N 36
[573/121] Ḳandiye muḥāfıẓına
{1} El-yevm Ḳandiye despotı olan kāfiriñ taḥrīk-i millet ve icrā-yı fesād ü melʿanete bi’l-vücūh sāʿī oldıġı {2} iḫbār ve taḥḳīḳ olunub bu maḳūle fesādda medḫali olan kāfirleriñ ḥaḳlarından gelinmesi lāzımeden {3} olmaġla despot-ı mersūmı hemān aḫẕ ü girift-birle istinṭāḳ iderek iʿdām ve cezāsını tertīb iderek {4} vāḳiʿ olan taḳrīr ü ifādesini ve iʿdām ü izāle olundıġı ḫaberini serīʿan işʿāra himmet buyurmaları {5} siyāḳında maḫfiyyen ḳāʾime. Fī 17 N 36
[573/123] Ḳapūdān paşaya, Ketḫüdā beğe, Reʾīs efendiye, Defterdār efendiye, Yeñiçeri aġasına, Cebecibaşıya, Bosṭāncıbaşıya, Laġımcıbaşıya, Ṭopçıbaşıya buyuruldı
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı vechile Rum gāvurlarınıñ ehl-i İslām ʿaleyhine ittifāḳları cihetiyle her ṭarafdan {2} külliyyen emniyyet berṭaraf oldıġından emr ü fermān-ı ḥażret-i pādişāhī mūcebince cümle müʾminīn ve muvaḥḥidīn {3} ḫażariyyeti seferiyyete tebdīl ve birbirleriyle ittifāḳ ü ittiḥād itmesi bundan aḳdem herkese iʿlān ve teʾkīd {4} olunmuş olub reʿāyā eşḳıyāsınıñ ise günden güne şeḳāvetleri artaraḳ uyḳunsuz ḥareketleri {5} derkār oldıġından ġayret-i İslāmiyye’yi lāyıḳıyla icrā itmek ve gāvurlarıñ işbu ḥarekāt-ı {6} rediyyelerine muḳābeleten bi’l-cümle ehl-i İslām daḫi beynlerinde olan nifāḳı izāle iderek ḥaḳīḳī {7} ve ṣamīmī ittifāḳ eylemek farż olmuş olmaḳ mülābesesiyle cümlemiz işbu ittifāḳı fiʿilen icrā żımnında baʿd-ez-īn {8} bi’n-nefs bizim ve ʿulemā-yı ʿiẓām ve mevālī-i fiḫām ve müderrisīn-i kirām ve ricāl-i devlet ve ḫademe-i Bāb-ı ʿĀlī es̠vāb-ı {9} resmiyyeyi terk ile biniş ve çatal ḳavuḳ iktisāsıyla iktifā idüb el-ḥāletü-hāẕihī bellerinde olan {10} ḥançerden başḳa birer çift piştov ve enʿām kīsesi ve pala veyāḫūd seyf taʿlīḳ iderek {11} herkes bulundıġı maḥalden hemān muḥārebeye ne vechile gitmek lāzım ise ol ṣūreti istiḥṣāl iderek {12} ʿale’d-devām ḥāżır ü müheyyā bulunmaḳ ve bunlarıñ dāʾirelerinde bulunan Enderūn aġaları ve çuḳadārları {13} mülebbis olduḳları ḫaftān ve ḏolama mis̠illü es̠vāb-ı ḫażariyyeti külliyyen terk-birle ayaḳlarına şalvār (45) ve bellerinde olan ḥançerden başḳa birer çift piştov ve birer enʿām kīsesi ile birer pala yāḫūd seyf taʿlīḳ {2} ve muḳaddem tenbīh olundıġı vechile Ocaḳ neferātınıñ cümlesi silāḥlanmış ise de aġalarınıñ biẕẕāt {3} daḫi kendüleri es̠vāb-ı ḫażariyyeti terk ile kendüleri ve etbāʿları cümleten silāḥlanmaḳ ve ʿalelʿumūm ḫācegān {4} ve ḳapucıbaşı aġalar ve gediklü ve ḫidmetkārları esliḥa ve ālāt-ı ḥarbiyyeyi ʿale’d-devām istiṣḥāb itmek, {5} ve’l-ḥāṣıl işbu iḫtilāl külliyyen berṭaraf olub herkese emniyyet gelince ḳadar ʿīdiyye ve mevlid ve ḫırḳa-i şerīf {6} ve rikāb-ı hümāyūn ve velādet ve ṣurre-i hümāyūn ve tevcīhāt ve mevācib iḫrācı mis̠illü deʾb-i ḳadīm olan {7} rüsūmāt günlerinden māʿadā vaḳtlerde herkes ber-vech-i kār seferī olaraḳ ḥāżır ü müheyyā bulunmaḳ ve ricāl ve ḫademe-i {8} Devlet-i ʿAliyye’den olanlarıñ tevābiʿātı ḳażānçların şāl ve sāʾir sefāhete ṣarf itmeyüb lede’l-iḳtiżā rükūb {9} içün ḥayvānāt tedārük iderek gerek kendüleriniñ ve gerek etbāʿlarınıñ tekmīl-i esliḥalarından başḳa {10} ḥayvānları tekmīlen ḥāżır ü müheyyā olmaḳ ṣūretleri ittifāḳ-ı ārā ile ḳarār-gīr olaraḳ emr ü fermān-ı hümāyūn-ı {11} şāhāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ itmiş ve bu keyfiyyet iḳtiżā idenlere başḳa başḳa fermān-ı ʿālī ıṣdārıyla {12} bildirilmiş olmaġla siz daḫi keyfiyyeti iʿlān ile bi-mennihī Taʿālā işbu fesād külliyyen defʿ olunca ḳadar ber-minvāl-i {13} meşrūḥ ḥāżır ü müheyyā bulunmaḳ ṣūretini ikmāl eylemelerini lāzım gelenlere tenbīh ü teʾkīd-birle bi’l-vücūh seferiyyet {14} esbābını istiḥṣāle diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 18 N 36
[573/126] Serʿasker paşaya
{1} Ġolos ve Ermiye ṭaraflarına eşḳıyā sefīneleri vürūdına mebnī bundan aḳdemce ol ṭarafa meʾmūr {2} ve irsāl buyurmuş olduḳları Tırḥāla Mutaṣarrıfı saʿādetlü Maḥmūd Paşa bendeleriniñ bi-tevfīḳillāhi Taʿālā {3} maẓhar-ı fevz ü nuṣret oldıġı tafṣīliyle ol bābda müşārun-ileyhiñ ṣavb-ı sāmīlerine gelmiş olan {4} taḥrīrātıyla Ġolos nāʾibiniñ iʿlāmı ve ahālīniñ maḥżarı ve alınan ruʾūs-ı menḥūsı ve bayraḳlar {5} gönderildiğini ve muḳaddemce vāḳiʿ olan işʿār-ı s̠enāverī üzere Ḳapūdāna beğiñ Donanma-yı Hümāyūn’a {6} iltiḥāḳ eylemesine dāʾir mūmā-ileyh bendeleriyle vāḳiʿ olan muḫābere ve ol bābda melḥūẓ olan maḥẕūrāt {7} tafṣīliyle bu ṭarafdan külliyyetlü donanma iḫrācı iḫṭārını ve mūmā-ileyhiñ ṣavb-ı ṣafderānelerine {8} olan kāġıdı iṭāre buyuruldıġını ve Moton ve Ḳoron ve Anāvārīn ḳalʿaları-çün Ḳorfa’da {9} olan şehbender ile bi’l-muḫābere ẕaḫīre mübāyaʿasına ne vechile iḳdām buyurulmaḳda idüğüni şāmil ve ʿAlī Paşa {10} ḫāʾininiñ müteḥaṣṣın oldıġı ḳalʿa pīşgāhında olan Lītāriç ve Timürḳule’niñ hedm ve żabṭı ḫuṣūṣlarına {11} kemāliyle saʿy ü iḳdām buyuraraḳ umūr-ı müstaḳille-i serʿaskerīleriniñ ḳaṭʿan fütūr ü ḳuṣūrları {12} olmadıġını ve maʿiyyet-i sipeh-sālārīlerinde Türk uşaġınıñ lüzūmuna mebnī muḳaddemā Anābolī muḥāfaẓasına meʾmūr {13} saʿādetlü Ḥasan Paşa’nıñ Yeñişehir ṭarafına vürūdlarında maʿiyyetinde olan ʿasākiriñ Arnavud ʿaskeriyle mübādelesi {14} taṣmīm-kerde-i ʿālīleri oldıġını müştemil resīde-i cā-yı vuṣūl olan taḥrīrāt-ı sāmīleri ve iṭāre buyurılan {15} evrāḳ mefāhīmi mū-be-mū ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olub himmet ü ġayret-i ṣafderāneleri ile müşārun-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ {16} muvaffaḳ oldıġı fevz ü ġālibiyyet rehīn-i müstelzim-i teşekkür ü mesrūriyyet ve ḳılāʿ-i s̠elās̠e-i merḳūmeye ẕaḫīre {17} mübāyaʿası māddesinde maṣrūf olan himmetleri muvāfıḳ-ı maṣlaḥat olub bu keyfiyyetden daḫi başḳaca bādī-i {18} taḥsīn ü midḥat olaraḳ taḥrīrāt-ı vārideleri ṭaḳımıyla ʿatebe-i ʿulyā-yı mülūkāneye ʿarż ile manẓūr-ı {19} naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i pādişāh-ı İskender-menḳabet olmuş ve gönderilan ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i menḥūse {20} ve bayraḳlar pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda nihāde-i cā-yı ʿibret ḳılınmışdır. Ẕāt-ı Felāṭūn-simāt-ı ḥayderāneleri her bir {21} kārda nīk ü bedi tefekkür ile şān-ı vālā-nişān-ı dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīne lāyıḳ ḥālātı istiḥṣāle mücidd ü sāʿī {22} olduḳları ke’ş-şems fī vasaṭi’s-semā ẓāhir ü hüveydā olaraḳ mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ ile bi’l-muḫābere {23} bu ṭarafa işʿār buyurılan keyfiyyet müdellel olaraḳ fī’l-ḥaḳīḳa şu aralıḳ mīr-i mūmā-ileyhiñ Donanma-yı {24} Hümāyūn’a iltiḥāḳı muḥāl ve düvel-i sāʾire ile daḫi ittifāḳ iderek anlardan sefīne almaḳ daḫi mümkin olmayacaġı {25} vāreste-i ḳayd [ü] işkāl olmaḳ mülābesesiyle bu ṭarafdan ibrāz-ı ḳuvvet ile sefīne-i meẕkūruñ techīz ve iḫrācı {26} çāresine baḳılmaḳ lāzım geleceği āşikār ve emr ü irāde-i şāhāne daḫi bu dāʾire[de] devvār olmaḳ mülābesesiyle {27} bu uṣūlüñ icrāsına bu ṭarafda bi’l-müẕākere iḳdām olunmaḳda oldıġından cenāb-ı şecāʿat-elḳāb-ı serʿaskerīleri {28} bundan böyle daḫi ez-her-cihet ibrāz-ı meʾās̠ir-i ḥamiyyet-küsterīye beẕl-i liyāḳat buyurmaları ġayret ü diyānet-i düstūrānelerine {29} muḥavveldir. Ḳaldı ki, Tepedelenli ġāʾilesiniñ indifāʿına meʾmūriyyetleri tārīḫinden bu āna gelince īfā-yı {30} meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerine ne vechile ihtimām buyurduḳları uġur-ı meyāmin-mevfūr-ı Salṭanat-ı Seniyye’de mültezemleri {31} olan ġayret ü ṣadāḳatleri edillesiyle müs̠bet ve icrā-yı meʾmūriyyetde ḳuṣūr ü fütūr göstermeyerek ne vechile {32} merdāne ve cānsipārāne çalışmaḳda olduḳları nezd-i ʿālīde daḫi maʿlūm olub ḥasbe’l-maṣlaḥa meʾmūriyyetleriniñ {33} uzaması ẕāt-ı ʿālīleriniñ fütūrına maḥmūl olmayacaġı rehīn-i ḥayyiz-i berāhīn olub ḥattā bu ḫuṣūṣı ḥāvī {34} olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri bālāsına şeref-pāş-ı ṣaḥīfe-i süṭūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede daḫi {35} “Müşārun-ileyhiñ saʿy ü ġayretine diyecek yoḳdur. Lākin reʿāyānıñ ʿiṣyānı māddesi anıñ umūrunı teʾḫīre {36} sebeb oldu. Cenāb-ı Allāh kendü ḳudretiyle defʿ idüb ümmet-i Muḥammed’i ḫalāṣ eyleye.” deyu ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {37} olan ḥüsn-i iʿtiḳād-ı ʿālī beyān ve īmā buyurulmuş oldıġından meʾmūriyyet-i serʿaskerīleriniñ ḥasbelḳader {38} böyle uzamasından telehhüf buyurmayaraḳ bir ṭarafdan bu bābda daḫi cevher-i ḥamiyyet-i merdānegī ve şecāʿatlerini ibrāz ile {39} bi-ḥavlillāhi Taʿālā bir daḳīḳa evvel itmām-ı ḫidmete kemā-kān beẕl-i yārā-yı liyāḳat buyurmaları iḳtiżā-yı ḥāl ü maṣlaḥatdan {40} ve Anābolī muḥāfaẓasına meʾmūr olan müşārun-ileyh Ḥasan Paşa’nıñ İzmīr muḥāfaẓasında ḳalmış ve Aydın ve Ṣaruḫan {41} sancaḳları mutaṣarrıfı saʿādetlü Behrām Paşa bendeleri Yeñişehir ṭarafına gitmek üzere seby ü istirḳāḳa meʾmūr olmuş {42} oldıġı bundan aḳdem ṣavb-ı ʿālīlerine bildirilmiş ise de bu bābda vāḳiʿ olan işʿārları bu ḫuṣūṣa dāʾir {43} olan taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlünden evvel olacaġı maʿlūm olub ancaḳ müşārun-ileyh Behrām Paşa Gelībolī’dan {44} ḳalḳub el-ḥāletü-hāẕihī Yeñişehir’e ḏoġrı gitmekde oldıġından ve maʿiyyetinde beş-altı biñ Türk uşaġı (47) oldıġından müşārun-ileyhle bi’l-muḫābere maʿiyyetinde olan Türk uşaġınıñ Arnavud ʿaskeriyle mümkin olur ise {2} mübādelesini istiḥṣāl buyurmaları īcāb ideceği vāżıḥātdan olaraḳ irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi {3} bu vechile olmaġla hemān ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı ṣafderāneleri ez-her-cihet ibrāz-ı ġayret ü dirāyet {4} ve şecāʿate beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl merḳūm ʿAlī Paşa ḫāʾiniyle ḳalʿada olan {5} Māṭ ahālīlerinden maʿlūmü’l-esāmī eşḫāṣ ile Debreli Ḥasan Beğ ve sāʾirleriniñ vilāyetlerinde olan {6} ḫāneleri iḥrāḳ ve emvāl ü eşyāları yaġma ve çiftlikleri cānib-i mīrī-çün żabṭ ile ʿiyāl ü evlādları {7} maḥall-i āḫarda ḥabs olunmasını şāmil İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa’ya meʾmūriyyet ve ẕāt-ı ʿālīlerine {8} ifāde-i ḥāl emri ıṣdār ve tesyār olunması taḥrīrāt-ı ʿālīlerinde beyān ü işʿār olunmuş ve şeref-yāfte-i [?] ṣudūr olan {9} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince ṭıbḳ-ı inhāları vechile iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve ṣavb-ı serʿaskerīlerine {10} tesyār ḳılınmış olmaġla muḳteżāsınıñ icrāsı muḥavvel-i ʿuhde-i ʿālīleridir. Fī 18 N 36
[573/128] Ḳapūdān paşaya, Yeñiçeri aġasına, Cebecibaşıya, Ṭopçıbaşıya, Laġımcıbaşıya, Bosṭāncıbaşıya
{1} Mine’l-ḳadīm cizye-güẕār reʿāyānıñ Dersaʿādet’de bārgīre süvār olmaları memnūʿ iken bir müddetden berü derkār olan {2} müsāʿadeden nāşī Rum ve Ermenī ve Yehūd milletleriniñ büyük ve küçüği ḫānelerinde esb ve bārgīr beslemekde {3} olub eks̠erīsi dāḫil-i sūrda bārgīre süvār olmaġa taḥṣīl-i ruḫṣat itmiş olduḳlarından bu keyfiyyetiñ {4} menʿiyle reʿāyānıñ ādāb-ı raʿiyyete münāfī ḥareketden taḥẕīri lāzım gelerek fī-mā-baʿd reʿāyānıñ bārgīre {5} süvār olmaḳ üzere taḥṣīl eyledikleri iẕn teẕkirelerine iʿtibār olunmayub Dīvān-ı Hümāyūn tercümānı bulunan {6} bārgīre ve Devlet-i ʿAliyye’niñ umūrunda müstaḫdem olan ṣarrāfānıñ meşye iḳtidārı olmayan ẕimmī ve Yehūdī {7} ṭāʾifesi palānlı ḳaṭıra ve merkebe süvār olması ve bunlardan māʿadā Rum ve Ermenī ve Yehūd milletlerinden {8} her ḳanġısı olur ise olsun uṣūl-i ḳadīme riʿāyeten dāḫil-i sūrda bārgīre süvār olmaları menʿ-i küllīyle {9} menʿ olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i ḫüsrevāne taʿalluḳ itmiş ve reʿāyānıñ ḫānelerinde esb ve bārgīr beslemeyüb {10} mevcūd olanlarını ehl-i İslām’a fürūḫt eylemeleri Rum ve Ermenī paṭrīḳlerine ve ḫāḫāmbaşıya bā-fermān-ı ʿālī {11} tenbīh ḳılınmış olmaġla, imdi siz daḫi işbu yasaġ-ı ḳaṭʿī-i şāhāneyi neşr ü iʿlān iderek baʿd-ez-īn {12} derūn-ı İstānbūl’da Dīvān tercümānı ve o maḳūle Devlet-i ʿAliyye ḫidmetinde müstaḫdem ʿalīl ve iḫtiyār {13} ṣarrāf ṭāʾifesinden yedlerinde müceddeden teẕkire bulunanlarından māʿadā Rum ve Ermenī ve Yehūd ṭāʾifelerinden {14} ḥayvāna binmiş görilür ise menʿ ü taḥẕīrine [?] kemāl-i diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 19 N 36
[573/130] Rum paṭrīḳine ve Ermenī paṭrīḳine ve ḫāḫāmbaşıya
{1} Mine’l-ḳadīm cizye-güẕār reʿāyānıñ Dersaʿādet’de bārgīre süvār olmaları memnūʿ iken bir müddetden berü derkār olan {2} müsāʿadeden nāşī Rum ve Ermenī ve Yehūd milletleriniñ büyük ve küçüği ḫānelerinde esb ve bārgīr {3} beslemekde olub eks̠erīsi dāḫil-i sūrda bārgīre süvār olmaġa taḥṣīl-i ruḫṣat itmiş olduḳlarından {4} bu keyfiyyetiñ menʿiyle reʿāyānıñ ādāb-ı raʿiyyete münāfī ḥareketden taḥẕīri lāzım gelerek fī-mā-baʿd reʿāyānıñ {5} bārgīre süvār olmaḳ üzere taḥṣīl eyledikleri iẕn teẕkirelerine iʿtibār olunmayub yalñız Dīvān-ı Hümāyūn {6} tercümānı bulunan bārgīre ve Devlet-i ʿAliyye’niñ umūrunda müstaḫdem olan ṣarrāfānıñ meşye iḳtidārı olmayan {7} ẕimmī ve Yehūd ṭāʾifesi palānlı ḳaṭıra ve merkebe süvār olması ve bunlardan māʿadā Rum ve Ermenī ve Yehūd {8} milletlerinden her ḳanġısı olur ise olsun uṣūl-i ḳadīme riʿāyeten dāḫil-i sūrda bārgīre süvār olmaları {9} menʿ-i küllīyle memnūʿ olması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i ḫüsrevāne taʿalluḳ itmiş ve reʿāyānıñ ḫānelerinde esb ve bārgīr {10} beslemeyüb mevcūd olanlarını ehl-i İslām’a fürūḫt eylemeleri Ermenī paṭrīḳine ve ḫāḫāmbaşıya bā-fermān-ı ʿālī {11} tenbīh ḳılınmış olmaġla, imdi sen daḫi milletiñe neşr ü iʿlān iderek Üsküdār ve Ġalaṭa ve Beğoġlı {12} tā Büyükdere’ye varınca reʿāyādan yerlü olub ṣarrāf ve eṣnāf ve sāʾir reʿāyā ḫānelerinde esb {13} ve bārgīr beslemamelerini ve el-yevm mevcūd olan esb ve bārgīrlerini değer bahālarıyla ehl-i İslām’a fürūḫt {13} itmelerini milletiñe ekīden beyān ü tefhīme diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 19 N 36
[573/132] Belġrād Muḥāfıẓı ʿAlī Paşa’ya
{1} Niş Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥüseyin Paşa ḥażretleriniñ Niş’e meʾmūriyyeti Ṣırplu milletiniñ vesvese ve ḫaşyetini müstelzim oldıġı {2} beyānıyla ol bābda vārid olan taḥrīrātlarına yazılan cevāb-nāme-i muḫliṣīniñ vuṣūlünden baḥis̠le teʾmīn ü istimāleti {3} şāmil millet-i mersūme ṭaraflarına buyuruldılar neşriyle ṣūret-i irāde-i seniyye iʿlān olunmuş ve bi’l-cümle reʿāyā {4} kār ü kesblerinde ve şimdilik taḥt-ı iṭāʿatde olaraḳ Dersaʿādet’de olan vekīllerine gönderilmek içün {5} Mīloş ṭarafından gelan kāġıd gönderilmiş oldıġı ifādesini mutażammın tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri {6} mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ẓılliyyet-meʾāb-ı ḫüsrevāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı mülūkāne {7} buyurulmuşdur. Millet-i mesfūreniñ teʾmīn ü istimāletlerine bu vechile derkār olan müsāraʿatları ẕātlarından {8} meʾmūl olan dirāyeti is̠bāt itmiş ise daḫi yine mesfūrlara emniyyet ü istimālet virmekden ḫālī {9} olmamaları muḳteżā-yı maṣlaḥat ve īcāb-ı irāde-i seniyye-i mülūkāneden olmaġın mecbūl ü mefṭū[r] olduḳları {10} ḥaṣāfet ve feṭānet ü dirāyet iḳtiżāsı vechile fī-mā-baʿd daḫi millet-i mersūmeniñ eṭvārlarına iḥāle-i çeşm-i diḳḳat- {11} -birle dāʾimā teʾmīn ü istimāletlerini müstelzim ḥālāt īfāsına mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 N 36
[573/133] Eġrīboz Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya
{1} Muḳaddemā baʿżı veṣāyā ve tenbīhātı şāmil gönderilan taḥrīrātıñ vuṣūlüyle muḳaddem Mora Ḳasteli’ne vürūdlarında {2} Bālyabādra ahālīsini ʿuṣāt-ı reʿāyā muḥāṣara eylediklerinden ne vechile imdādlarına gidilerek tedmīr-i eşḳıyāya {3} muvaffaḳ olmuş olduḳları ve ʿaṭūfetlü Serʿasker paşa ḥażretleri ṭarafına ne ṣūretle ʿasker muṭālebe ve ne vechile muḫābere {4} eyledikleri ve Ġalaḳşidī sefīnelerini urması Ḳapūdāna beğe ne ṭarīḳle iḫbār ḳılındıġı tafṣīlāṭını şāmil {5} firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub iẓhār-ı muẓāheret-i ḥamiyyet ü şecāʿat {6} ve diyānete maṣrūf olan himem-i müşīrāneleri ẕātıñızdan meʾmūl olan ġayreti ibrāz itmekle mūcib-i ḥaẓẓ ü taḥsīn {7} olmuşdur. Muḳaddemā manṣıb-ı müşīrīlerine ʿazīmetleriniñ ol vechile teʾkīdi Eġrīboz ṭarafı reʿāyāsınıñ daḫi {8} ayaḳlanmaları cihetiyle ḳahr ü tenkīlleri ġarażına mebnī ise de muʾaḫḫaren Bādra fütūḥātına muvaffaḳ[iyyet]leri keyfiyyetini müştemil {9} taḥrīrāt-ı müşīrīleri gelmiş ve ol vechile ġayretleri ocaḳzādeliğiñizi is̠bāt ḳabīlinden olaraḳ {10} nezd-i hümāyūnda bādī-i maḥẓūẓiyyet olmuş oldıġından her ḥālde ibrāz-ı ḥamiyyete müsāraʿat buyurmaları yazılan {11} cevāb-nāme-i ḫāliṣānemizde beyān ḳılınmış ve işbu taḥrīrātları ẕikr olunan cevāb-nāmemiziñ vuṣūlünden {12} evvel gönderilmiş oldıġı tebeyyün itmiş olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri Rum gāvurlarınıñ büyüği ve küçüğünüñ {13} ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine ittifāḳ eylediklerini ve bunlardan hiçbirine iʿtimād cāʾiz olmadıġını bilerek bundan böyle daḫi {14} dīn-i mübīn uġurunda ibrāz-ı ḥamiyyet [ve] ḫidmet ile ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ tedmīr ve ʿiyāl ü evlādlarınıñ seby ü istirḳāḳ {15} ve māllarınıñ beyne’l-ʿasākir iġtināmıyla iʿlāʾ-i kelimetullāhı mūcib ḥālāta ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 N 36
[573/135] İzmīr muḥāfıẓına
{1} İzmīr’den Sīsām aḏasına firār ve eşḳıyāya iltiḥāḳ iden ḫavene-i reʿāyānıñ İzmīr’de olan {2} ḫāne ve oḏa ve maġāzalarınıñ maʿrifet-i şerʿle temhīr ve cānib-i mīrī-çün żabṭ ü taḥrīri bābında şeref-ṣudūr [iden] {3} emr-i ʿālī mūcebince ḥareket olunmaḳda ise de ol ṭarafda olan düvel-i ecnebiyye ḳonsolosları ṭarafından düyūn {4} ṣūreti gösterilerek baʿżılarından daḫi alacaḳ iddiʿāsı ẓuhūr ideceği tevārüd iden taḥrīrāt-ı {5} müşīrīlerinde muḥarrer olmaġla mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Mersūmlar Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsından iken {6} bilā-mūcib firār ve ʿiṣyān iden eşḳıyāya mülḥaḳ olaraḳ Devlet-i ʿAliyye ʿaleyhine şeḳāvetlerini ibrāz itmiş {7} olduḳlarından bunlarıñ teʾdīb ü tenkīli ve bi’l-cümle emvāl ü emlāklarınıñ żabṭ ü taḥrīri Devlet-i ʿAliyye’niñ {8} işi olmaḳ taḳrībiyle dost olan düvel-i ecnebiyyeniñ bu maḳūlelere müdāḫalesi īcāb itmeyeceği {9} ẓāhir ve ḥimāye māddesi ḫaylī vaḳtden berü külliyyen memnūʿ oldıġı müsellem ü bāhir oldıġından İzmīr’de olan düvel ḳonsolosları {10} bu maḳūle firārī reʿāyānıñ temhīr olunan ḫāne ve maġāza ve oḏaları ḥaḳḳında ḥimāye ṣūretini {11} gösterdikleri ḥālde ṭaraf-ı müşīrīlerinden “Bunlarıñ reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’den iken bilā-mūcib ḳaṣd ile {12} velīniʿmeti olan Devlet-i ʿAliyye ʿaleyhine ibrāz-ı şeḳāvet iden ʿāṣīlere iltiḥāḳ itmiş olduḳlarından {13} bunlarıñ māllarınıñ taḥarrīsi ve kendüleriniñ terbiyesi Devlet-i ʿAliyye’niñ müteḥattim-i ẕimmet-i himmeti olub ḥimāye {14} müddeʿāsı daḫi beyne’d-devleteyn derkār olan ʿahd ü şürūṭ mūcebince külliyyen memnūʿdur.” deyu dostāne beyān {15} ve alacaḳ iddiʿāsında olanlar olur ise “Devleteyn beyninde merʿī olan müsāleme iḳtiżāsına naẓaran cümle tüccār {16} ve tebaʿañız daḫi mültezim [?] ise de bu maḳūle alacaḳ virecek māddesi ṭarafıñızdan İstānbūl’a yazılub {17} İstānbūl’da ilçiñiz maʿrifetiyle devletçe görilecek ve mevsimi geldikde tanẓīm olunacaḳ şeydir. {18} Devlet-i ʿAliyye’niñ tüccār ve tebaʿañızıñ ḫasārdan viḳāyesine ve bi’l-vücūh ḥimāyet ü ṣıyānetlerine himmet-i seniyyesi {19} maṣrūf oldıġı siziñ daḫi teslīm-kerdeñiz olan mevāddan idüği bedīdārdır.” diyerek lāyıḳıyla {20} cevāb īrād olunaraḳ cenāb-ı müşīrīleriniñ muḳaddem ṣudūr iden emr-i şerīfiñ icrā ve infāẕına ḥakīmāne {21} ve nāzikāne ṣarf-ı ẕihn ü reviyyet buyurmaları lāzım geleceği beyānıyla ḳāʾime. Fī 20 N 36
[573/152] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Selānīk sancaġında vāḳiʿ Kelemerye nāḥiyesiyle Lanḳaẓa nāḥiyesi ḳurālarından Belīroz ḳaryesi kāfirleri iʿlān-ı ṭuġyān {2} iderek voyvodalarıyla on yedi nefer ehl-i İslām’ı şehīd eylemiş ve Kesendīre [?] reʿāyāsı daḫi tebaʿiyyet eyleyerek {3} iẓhār-ı ʿiṣyān itmiş olduḳları ve Ḫāṣ ve Maʿden ḳurāsı reʿāyālarınıñ daḫi ayaḳlanması maẓnūn idüğünden {4} Ḳasṭamonı sancaġı ʿaskerinden Edirne’ye vürūd itmiş olan beş yüz nefer ʿaskere dāʾire-i müşīrīlerinden başbuġ {5} naṣbıyla ʿicāleten Selānīk ṭarafına sevḳ ü irsāl ḳılınmış oldıġı ifādesine dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı {6} müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olub Selānīk sancaġı kendü sancaġıñız değil iken bu ṣūretle ġayret buyurub {7} ʿasker irsāline maṣrūf olan himem-i müşīrīleri ẕāt-ı diyānet-simātlarından meʾmūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı dirāyet ü ḥamiyyeti {8} is̠bāt ü teʾkīd itmiş oldıġı bu keyfiyyet vesīle-i maḥẓūẓiyyet ü taḥsīn oldıġından ġayrı taḥrīrāt-ı vārideleri derḥāl ḫāk-pāy-ı {9} hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm olunaraḳ bu vechile ġayūrāne ḥareketleri nezd-i mekārim-vüfūr-ı şāhānede daḫi {10} bādī-i āferīn olmuşdur. Cenāb-ı ḥamiyyet-elḳāb-ı müşīrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ ṣadāḳat-kār vüzerā-yı ʿiẓāmından olduḳlarından {11} böyle vaḳtde cān ü başıyla uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de ṣarf-ı naḳdīne-i iḳtidār idecekleri āşikār olmaġla hemān {12} mecbūl ü mefṭūr olduḳları māye-i diyānet-kārī ve feṭānetleri muḳteżāsı[nı] bundan böyle daḫi ibrāz ü iẓhāra {13} dāmen-der-miyān-ı ġayret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 N 36
[573/153] Behrām Paşa’ya
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i müşīrīleri üzere es̠nāʾ-i rāhda göñüllü ʿaskeriyle kes̠īr dāʾire ve bir ṭarafdan Ḳırcalu neferātı {2} tedārük ile ʿazīmet itmekde olduḳlarını ve Selānīk ṭarafında olan reʿāyānıñ ʿiṣyānları ḫaberi gelmiş {3} ve istimdād olunmuş oldıġından ʿalelʿacele imdādlarına ʿasker gönderildiği beyānıyla Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳlarından {4} maʿiyyet-i müşīrīleri-çün müretteb ʿasākir evāmir-i ʿaliyye ile taʿcīl olunmasını şāmil ḳapu ketḫüdāları ṭarafına mersūl şuḳḳalarını {5} mūmā-ileyh irāʾe itmekle manẓūr ü meʾāli maʿlūmumuz olmuşdur. Yazdıḳları ʿasker istiʿcāli ḫuṣūṣı taḥrīrlerinden evvel olmuş {6} ve ṣūret-i meʾmūriyyetleri muḳaddem ve muʾaḫḫar ṭaraf-ı müşīrīlerine bildirilmiş oldıġından ġayrı Selānīk ṭarafında {7} reʿāyānıñ ʿiṣyānı ḫaberi Selānīk ṭarafından vürūd eylediğine ve cenāb-ı müşīrīleri es̠nā-yı rāhda olduḳlarından {8} evvelki meʾmūriyyetleri üzere Yeñişehir ṭarafına gitmelerine ḫalel gelmeyerek hemān ʿicāleten Selānīk’e ʿazīmetleri bābında maḫṣūṣ {9} fermān-ı ʿālī ıṣdār ve çifte tatar ile tesyār olunmuş oldıġından artıḳ cenāb-ı müşīrīleri yollarda {10} ʿasker filān diyerek ayaḳ sürimeyüb çifte tatar ile gönderilan mārrü’ẕ-ẕikr fermān-ı ʿālī mūcebince bir daḳīḳa {11} evvel Selānīk’e irişmeğe müsāraʿat ü himmet buyurmaları iḳtiżā-yı ḥāldendir. Ḳaldı ki, cenāb-ı müşīrīleri ṣadāḳat ve şecāʿat ile {12} mevṣūf vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları ecilden ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ḥüsn-i teveccüh ve iʿtiḳād-ı ʿālī derkār olaraḳ {13} Anāḏolī ṭarafında bulunan vüzerā-yı ʿiẓām ḥażerātı miyānından bi’l-intiḫāb cānsipārāne ve ṣadāḳat-kārāne ḥareket {14} ve iş görmeğe saʿy ü ġayret ider ve bu vaḳt naṣıl vaḳt oldıġını mülāḥaẓa iderek es̠nā-yı rāhda fuḳarā-yı {15} raʿiyyeti gözedir ve bir ṭarafdan bir cihetle ẓulm ü taʿaddī itmez ve itdirmez ḫulyāsıyla bundan aḳdem Rumili’de {16} ʿiṣyān iden reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrleri żımnında Yeñişehir ṭarafına meʾmūr buyurulmuş olduḳlarından cenāb-ı müşīrīleri {17} tamām dīnimize ve devletimize ḫidmet iderek iki cihānda fevz ü selāmeti mūcib ḥālātı istiḥṣāl niyyet-i ḫāliṣasıyla {18} yol üzerinde uġradıḳları köylerde ve ḳaryelerde iẓhār-ı ʿadālet ve ḥaḳḳāniyyet farīżası[nı] icrāya himmet eylemek {19} lāzımeden iken el-ḥāletü-hāẕihī bu vādīden ẕühūl ile uġradıḳları ḳażā ve ḳurāda fuḳarānıñ ḥāl {20} ve feryādlarına baḳmayub ikişer üçer gice ārām ve andan bundan yem ve yiyecekden başḳa cebren aḳçe almaḳ mis̠illü kerīh {21} ḥālāta ḳıyām eyledikleri ḳażālar ṭaraflarından iʿlāmlar ile inhā ve sizden iştikā olunub şu vaḳtler reʿāyāmızıñ [?] {22} idüb dīnimize ve devletimize ḫidmet itmek ve ẓulm ü taʿaddīden ḳaçub neşr-i ʿadālet ve ṣalābet itmek farż olmuş iken {23} ve siz daḫi pādişāhımız efendimiziñ üç ṭuġlı bir vezīri iken böyle itmeñiz mūcib-i taʿaccüb olmuşdur. Bu vechile ḥareketiñiz {24} maʿāẕallāh vāṣıl-ı sāmīʿa-i şāhāne olmaḳ lāzım gelür ise ne vechile cevāb virebilürsüz? El-ḥāṣıl, ṭaraf-ı {25} şerīfiñize olan ḫulūṣum sizi iḫṭāra icbār itmekle bu vaḳti güzelce düşinüb ve böyle ḥareketler hiç- {26} -bir vaḳtde ve ʿalelḫuṣūṣ böyle teng ve nāzik zamānda bir vechile cāʾiz olmadıġını mülāḥaẓa eyleyüb baʿd-ez-īn {27} gerek ṭaraf-ı müşīrīlerinden ve gerek dāʾire ve ʿaskeriñizden bu mis̠illü ẓulm ü iʿtisāf vuḳūʿa gelmamesine ve uġradıġıñız {28} maḥallerde zinhār ü zinhār bir giceden ziyāde ārām itmeyerek hemān ḥüsn-i ṣīt ile meʾmūriyyetiñizi icrāya kemāl-i {29} derece taḳayyüd ü ihtimām buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 N 36
[573/160] Ḳaraman vālīsine
{1} Bundan aḳdem inhā olundıġı üzere Ayvalıḳ ve Yūnda aḏası reʿāyāsınıñ ʿiṣyānları ṣaḥīḥ ise ber-mūceb-i fetvā-yı {2} şerīf cümlesi ḳahr ü tedmīr ve ʿiyāl ü evlādları esīr olunmaḳ irādesini ḥāvī ṣudūr iden emr-i ʿālī {3} ṣavb-ı meʾmūrlarına müteveccihen es̠nā-yı rāhda ṭaraf-ı saʿādetlerine vürūd ile muʾaḫḫaren Ayvalıḳ reʿāyāsınıñ iẓhār-ı {4} şeḳāvet ü ʿiṣyāna ictisārları istiḫbār olunaraḳ ṣavb-ı müşīrīlerinden taʿyīn ve irsāl olunmuş olan {5} ʿasākir ve saʿādetlü Ḫudāvendigār mutaṣarrıfı ḥażretleriniñ meʾmūren ol cānibde bulunan ketḫüdāsı ve Ṭavāslı ʿOs̠mān Aġa {6} reʿāyā-yı mesfūre üzerine sell-i seyf ile ne vechile ḳahr ü tedmīr itmiş ve bu bābda ne ṣūretle icrā-yı {7} irāde-i seniyye ile is̠bāt-ı merdī ve şecāʿat buyurmuş olduḳları keyfiyyātı tafṣīlāṭından baḥis̠le cenāb-ı müşīrīleri {8} ṣavb-ı meʾmūrlarına ʿaṭf-ı ʿinān-ı ʿazīmet buyurmuş olduḳları ifādesini şāmil resīde-i cā-yı vürūd olan {9} taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub cenāb-ı müşīrīleriniñ ol ṭarafda bulunaraḳ {10} Ayvalıḳ üzerinde olan meʾmūrlara imdād eylemeleri maḥżā Cenāb-ı Ḥaḳḳ’ıñ iḥsānı olub bu bābda ẓuhūra {11} gelan ġayret ü ihtimāmları tamām ẕāt-ı saʿādetlerinden meʾmūlumüz olan ṣalābet ve merdliği teʾkīd itmekle {12} vesīle-i sitāyiş ü taḥsīn oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i cihān-dārīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i {13} ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. ʿAvn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī ve ḳuvvet-i ḳāhire-i ḥażret-i {14} pādişāhī ile Ayvalıḳ reʿāyāları ol vechile cezālarını bularaḳ maẓhar-ı ḳahr ü tedmīr olmuş oldıġından {15} Ayvalıḳ üzerine ṭaraf-ı müşīrīlerinden taʿyīn olunan sergerdegāna talṭīfen on ʿaded ḫilʿatlar ʿināyet {16} ve irsāl olunmuş olmaġla ẕikr olunan ḫilʿatları bu emr-i dīnde ḫidmeti sebḳat idenlere iksā-birle cenāb-ı {17} müşīrīleri ṣavb-ı meʾmūrlarına istiʿcāl-i ʿazīmetlerini ḥāvī muḳaddemce ṣudūr iden emr-i ʿālī mūcebince {18} bir ān evvelce maḥall-i meʾmūrlarına vuṣūl-birle ibrāz-ı meʾās̠ir-i yegānegī ve ḥamiyyet ve īfā-yı levāzım-ı meʾmūriyyet ve ṣadāḳate {19} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 23 N 36
[573/161] Ḫudāvendigār mutaṣarrıfına
{1} Bundan aḳdem inhā olundıġı vechile Ayvalıḳ ve Yūnda aḏası reʿāyāsınıñ ʿiṣyānları ṣaḥīḥ ise ber-mūceb-i {2} fetvā-yı şerīf cümlesi ḳahr ü tedmīr ve ʿiyāl ü evlādları esīr olunmaḳ bābında ıṣdār ve tesyār olunan {3} emr-i ʿālī mūcebince evvel-emrde Ayvalıḳ reʿāyāsınıñ ḥāl ü keyfiyyetlerini añlamaḳ içün ol sevāḥile ʿasker ile {4} ketḫüdāñızı taʿyīn itmiş oldıġıñızdan ketḫüdāñız mūmā-ileyh Ayvalıḳ ḳaṣabasında iken baḥren birṭaḳım eşḳıyā tekneleri {5} ẓuhūr ve hücūm ve Ayvalıḳ reʿāyāsı daḫi ʿiṣyān ü şeḳāvetlerini iẓhār-birle gerek ketḫüdāları mūmā-ileyhiñ {6} maʿiyyetinde olan ʿasker ve gerek es̠nā-yı rāhda bulunan saʿādetlü Ḳaraman vālīsi ḥażretleriniñ bi’l-istiḫbār (58) gönderdiği ʿasker ve Ṭavāslı ʿOs̠mān Aġa ve meʾmūr-ı maʿiyyeti olan Aydın ʿaskeri reʿāyā-yı mesfūre üzerine {2} sell-i seyf iderek ne vechile ḳahr ü tedmīr itmiş olduḳlarını mübeyyin ketḫüdāları mūmā-ileyhden tevārüd iden {3} taḥrīrāt taḳdīm olunmuş oldıġı ve sevāḥil-i meẕkūreniñ bundan böyle daḫi muḥāfaẓasına diḳḳat eylemesini {4} ketḫüdāları mūmā-ileyhe teʾkīd ve maʿiyyetine bir miḳdār ʿasker daḫi irsāl olunmuş idüği ifādesini ḥāvī resīde-i {5} cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı ve ketḫüdāñız mūmā-ileyhiñ taḳdīm buyurılan ʿarīżası {6} meʾāli maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub ās̠ār-ı saʿy ü iḳdām-ı müşīrīleriyle reʿāyā-yı mesfūreniñ ol vechile külliyyen ḳahr {7} ü tenkīl ve iżmiḥlālleriyle bundan böyle daḫi ol ḥavālī sevāḥiliniñ muḥāfaẓasına maṣrūf olan himmet ü ihtimām-ı müşīrīleri {8} vesīle-i envāʿ-ı sitāyiş ü memnūniyyet ve bādī-i taḥsīn ü şābāş oldıġından taḥrīrāt-ı meẕkūre-i müşīrīleri {9} ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurılaraḳ {10} bu emr-i dīnde ẓuhūra gelan s̠emere-i ihtimām-ı düstūrīleri nezd-i şevket-vefd-i ḥażret-i tācdārīde daḫi {11} müstelzim-i taḥsīn ü āferīn olmuşdur. Ḫuṣūṣ-ı mezbūrı mutażammın müşārun-ileyh Ebūbekir [Paşa] ḥażretleriniñ daḫi {12} taḥrīrātı tevārüd idüb ʿavn [ü] ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī ve ḳuvve-i ḳāhire-i ḥażret-i tācdārī ile Ayvalıḳ {13} reʿāyāsınıñ ol vechile ḳahr ü iżmiḥlālleri müyesser olmuş oldıġından Yūnda aḏası reʿāyāsınıñ daḫi {14} ʿiṣyānları ẓāhir ve tedmīr ü tenkīle istiḥḳāḳları bāhir oldıġından hemān arasını uzatmayaraḳ imkānını {15} bulub şu günlerde anlarıñ daḫi ḥaḳlarından gelinmesi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i ḫüsrevāne taʿalluḳ iderek {16} ol bābda ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mehābet-maḳrūn-ı şāhāne şeref-pīrā-yı ṣudūr olmuş ve mūcebince ṭaraf-ı müşīrīlerine ḫiṭāben {17} bir ḳıṭʿa emr-i şerīf taṣdīr ve tesyīr olunmuş olmaġla mūcebince Yūnda aḏası reʿāyāsı üzerine daḫi {18} ketḫüdāları mūmā-ileyhi yāḫūd aña muʿādil muḳtedir bir adamlarını taʿyīn iderek bā-ʿavn-i Bārī anlarıñ daḫi {19} ḳahr ü tedmīr ve seby ü istirḳāḳları vesāʾilini istiḥṣāl-birle ġayret ü diyāneti is̠bāta beẕl-i himmet buyurmaları {20} siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl mūmā-ileyh Ṭavāslı ʿOs̠mān Aġa ve ketḫüdāları ve silaḥdārları mūmā-ileyhimānıñ {21} bu vā[d]īde ġayret ü şecāʿatleri ẓāhir olmuş oldıġından ḫidmetlerini taḥsīn ve kendülerini talṭīf {22} żımnında bu defʿa ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i şāhāneden mūmā-ileyhime virilmek üzere birer s̠evb ḳonṭoş semmūr {23} ḫilʿat ile bu cihādda bulunan rüʾesā-yı ʿaskerīye iʿṭā olunmaḳ üzere on ʿaded ḳāpūṭ ṭaraf-ı saʿādetlerine {24} irsāl olunmaġla mūmā-ileyhime olan kürkleri irsāl ile ḳāpūṭları daḫi rüʾesā-yı ʿaskerīye {25} iʿṭāsı ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 23 N 36
[573/162] Sīvās vālīsine
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Rum ṭāʾife-i ḫabīs̠esiniñ devlet-i ʿ āliye-i Muḥammedī ḥaḳḳında icrāya milletçe müttefiḳ {2} ü mütteḥid olduḳları fesād ve ḫıyānet günden güne kesb-i şiddet itmekde ve Aḳdeñiz’de daḫi birṭaḳım izbāndīd {3} tekneleri ẓuhūruyla ḳarada ve deryāda rāst geldikleri ehl-i İslām’a hücūma cürʾet itmekde olduḳlarına bināʾen {4} cānib-i şerīʿat-ı ġarrādan virilan fetvā-yı şerīf mūcebince o maḳūle ʿiṣyān iden reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrleriyle {5} ve çoluḳ ve çocuḳlarınıñ seby ü istirḳāḳları ve emvāl ü eşyālarını beyne’l- ʿasākir iġtinām ve iḳtisām ile {6} sāʾire ʿibret ḳılınmaḳ üzere ṭaraf ṭaraf meʾmūrlar irsāl ve Ṣaruḫan Mutaṣarrıfı saʿādetlü Behrām Paşa {7} ḥażretleri daḫi ʿasākir-i külliyye ile Yeñişehir ṭarafına taʿyīn ve tesyār ḳılınmış ise de el-ḥāletü-hāẕihī kefere-i fecereniñ {8} nāʾire-i fitne ve fesādları iştiʿāl olaraḳ Yeñişehir ṭarafına külliyyetlü ʿasākiriñ vücūdı lāzımeden {9} oldıġından saʿādetlü Erżurūm vālīsi ḥażretleri maʿiyyetine gönderilmek üzere ġayr-ez-livāʾ-i Cānīk Sīvās {10} eyāletinde vāḳiʿ ḳażālardan müretteb olan iki biñ beş yüz nefer ʿaskere ḫalel gelmamek şarṭıyla ẕāt-ı ḥamiyyet-simāt-ı {11} müşīrīleri külliyyetlü dāʾireleri ḫalḳından māʿadā eyālet-i merḳūmeden güzīde ve tüvānā olaraḳ üç biñ {12} nefer süvārī ʿasker istiṣḥābı ve eyālet-i Sīvās’a muḳtedir biriniñ mütesellim naṣbıyla siziñ bi’n-nefs Yeñişehir’e {13} meʾmūriyyetiñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i ḥażret-i pādişāhī müteʿalliḳ olaraḳ ol bābda ṣaḥīfe-pīrā-yı [?] ṣudūr olan {14} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince meʾmūriyyet-i düstūrīlerini nāṭıḳ iḳtiżā iden emr-i şerīf ıṣdār ve tesyār olunmuş (59) olmaġla bu bābda ḳaṭʿan teʾḫīr ü terāḫīyi tecvīz itmeyerek ʿalā-eyyi-ḥāl ber-manṭūḳ-ı emr-i ʿālī ḥareket-birle īfā-yı {2} meʾmūriyyete kemāl-i derece şitāb ü sürʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 N 36
[573/165] Bosṭāncıbaşıya
{1} Baʿżı ḫidemātda istiḫdām olunmaḳ üzere Rum meyḫāne miço ve ḳayıḳçılarından beş yüz nefer reʿāyānıñ taḥrīr {2} ve istiḫdām olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne müteʿalliḳ olmuş ve ol miḳdār eşḫāṣıñ Rum miço {3} ve ḳayıḳçılarından olaraḳ defterini taḳdīm ve serīʿan tedārük ve iʿṭā eylemesi Rum paṭrīḳine fermān-ı ʿālī ile {4} tenbīh olunmuş olmaġla siz daḫi paṭrīḳ-i mersūm ile ḫaberleşerek ḫidemāt-ı lāzımede istiḫdām olunmaḳ üzere {5} ol vechile beş yüz nefer Rum miço ve ḳayıḳçılarınıñ şu günlerde ṭutub defteriyle Tersāne-i ʿĀmire’ye irsāl {5} ve teslīmine müsāraʿat eyleyesin deyu. Fī 24 N 36
[573/173] Bārūtḫāne nāẓırına
{1} Āsitāne-i ʿAliyye’de mütemekkin Rum gāvurlarından başı boş maḳūleleri “Vilāyetlerimize gide[ce]ğiz” diyerek bugünlerde {2} Rumili ṭarafına firāra başlamış ve ḥattā iki yüz neferden mütecāviz ḳaçḳun kefere Çatalca nāḥiyesinde {3} kāʾin Ḫalḳalı çiftlliğinde tevḳīf ḳılınmış oldıġından baḥis̠le firārī mesfūrlar ḥaḳlarında ne vechile muʿāmele {4} olunmaḳ lāzım geleceği keyfiyyeti Avcıbaşı ṭarafından bu defʿa inhā olunmuş olub bunlarıñ vilāyetlerine {5} ʿazīmetleri maḥẕūrdan ġayr-ı sālim olaraḳ bir vechile tecvīz olunur mevāddan olmamaġla gerek çiftlik-i meẕkūrda {6} tevḳīf olunmuş olan ve gerek bundan ṣoñra firār itmek üzere civār-ı Salṭanat-ı Seniyye’de ṭutılan {7} Rum gāvurlarınıñ Bārūtḫāne’den ḳayıḳ ile Anāḏolī ṭarafına imrār içün Bārūtḫāne’ye gönderilmek {8} üzere Ḳaraburun muḥāfıẓı ṣadr-ı esbaḳ saʿādetlü paşa ḥażretlerine maḫṣūṣ fermān-ı ʿālī ıṣdār ve tesyār {9} ḳılınmış olmaġın, imdi keyfiyyet maʿlūmuñuz olduḳda müşārun-ileyh ṭarafından gönderilan o maḳūle firārī {10} kefereyi Bārūtḫāne-i ʿĀmire’den ḳayıḳlara irkāben ḳarşu Anāḏolī yaḳasına imrāra mübāderet eyleyesin deyu. Fī 26 N 36
[573/175] Ḫudāvendigār Mutaṣarrıfı İbrāhīm Paşa’ya
{1} ʿAvn ü ʿināyet-i Bārī’yle Ayvalıḳ reʿāyāsınıñ ʿuṣātı ḳarīn-i ḳahr ü dimār ve ḫāne ve meskenleri berbād ü tārümār olduḳdan {2} ṣoñra ketḫüdā-yı müşīrīleri Ṭavāslı ʿOs̠mān Aġa ile Yūnda aḏası üzerine gönderilmiş ve aḏa-i meẕkūra taḳarrüb {3} ve ilerü biraz ʿasker sevḳ eylediklerinde derūnunda olan ʿuṣāt-ı reʿāyā cümleten izbāndīd gemilerine rākib olaraḳ {4} firār eylemiş ve aḏa-i merḳūmede olan ḫāne ve manāstırları iḥrāḳ olunmuş oldıġına dāʾir ketḫüdāları {5} mūmā-ileyhiñ ṣavb-ı saʿādetlerine gelan taḥrīrātı iṭāre ḳılındıġına dāʾir irsāl buyurılan nemīḳa-i şerīfeleri mezāyāsı {6} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı pādişāhī {7} buyurulmuşdur. Gāvurlarıñ icrā-yı ihānet ü melʿanetde cümleten ittifāḳları maʿlūm olaraḳ bunlarıñ gereği gibi {8} ḥaḳlarından gelinmesi ve bir daḫi gi[t]dikleri maḥalle gelüb tavaṭṭun ve ibrāz-ı şeḳāvet idemameleriniñ ikmāl ḳılınması {9} lāzımeden ve Yūnda aḏası reʿāyālarınıñ daḫi gemilere firārları “Vaḳtiyle yine gelürüz” ümīdiyle oldıġından {10} fī-mā-baʿd iskān itmek mümkin olmayacaḳ mertebe ḫarāb itmelerini ketḫüdāları mūmā-ileyhe taḥrīr itmeleri şeref-yāfte-i ṣudūr {11} olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsından olmaġla mūcebince fī-mā-baʿd firār iden şaḳīler gelüb tavaṭṭun itmek {12} mümkin olmayacaḳ vechile Yūnda aḏasını ḫarāb itmelerini ketḫüdā-yı mūmā-ileyhe taḥrīr ve teʾkīd buyurmaları dirāyet-i ẕātiyyelerine {13} muḥavveldir. Ḳaldı ki, Ṭavāslı ʿOs̠mān Aġa ve ʿaskeri ḥaḳḳında ketḫüdāları mūmā-ileyhiñ yazmış oldıġı şuḳḳa daḫi {14} rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż olunduḳda mūmā-ileyhiñ bir uzaḳ maḥalle meʾmūr olması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ {15} itmiş ve Yūnda aḏası ve Ayvalıḳ ṭarafları ġāʾilesi bu vechile berṭaraf olub ketḫüdāları mūmā-ileyh daḫi ol ṭarafda {16} oldıġından mūmā-ileyh ʿOs̠mān Aġa mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿaskerden bir neferini girü bıraḳmamaḳ üzere Yeñişehir’e meʾmūr {17} saʿādetlü Behrām Paşa ḥażretleri maʿiyyetine meʾmūr ḳılınaraḳ iḳtiżā iden emr-i şerīfi kendüyi taḥrīk itmek üzere {18} maḫṣūṣ ḫaṣekī mübāşeretiyle gönderilmiş idüği beyānıyla teẕkire. Fī 26 N 36
[573/176] Mīḫālīç ve Gemlik ve Bandırma voyvodalarına, Yalaḳābād ve Ḳapuḏaġı ve Maʿlḳara ve Keşān aʿyānlarına
{1} Cemīʿ zamānda bir ḳażāda aʿyān ve voyvoda bulunan dāʾimā bulundıġı ḳażānıñ ḥüsn-i idāresiyle emr-i muḥāfaẓasına {2} iʿtinā ve bilā-mūcib fuḳarā-yı raʿiyyet ve sükkān-ı memleketiñ mübtelā-yı renciş ü ıżḏırāb olmaması emr-i ehemmine saʿy-ı evfā eylemek {3} ve emr ü fermān-ı pādişāhīniñ icrāsıyla mehāmm-ı seniyyeniñ lāyıḳıyla rüʾyet ü temşiyetine beẕl-i liyāḳat itmek farīża-i ẕimmet-i {4} meʾmūriyyeti oldıġı āşikār ve zamān-ı maʿdelet-nişān-ı şāhānede bu vādīden ẕühūl ile ẓulm ü sitem ve icrā-yı {5} idārede beṭāʾet idenler ne vechile mübtelā-yı vaḫāmet ü ḫüsrān olageldikleri cümleye maʿlūm ü bedīdār olub {6} ʿalelḫuṣūṣ düşmen-i dīn-i Muḥammedī olan gāvurlarıñ böyle ʿiṣyānları vaḳtinde fuḳarā-yı raʿiyyet ve sükkān-ı memleketiñ {7} rencīde ve izʿācları mis̠illü ḥālāt vuḳūʿa gelmeyerek cümle ile ittifāḳ-ı İslāmiyye’yi icrā farż olmuş iken {8} sen bu uṣūli ḫāṭırıña getürmeyerek fuḳarā-yı raʿiyyeti mübtelā-yı ġadr ü ḫasār eylemekde oldıġıñdan ġayrı {9} ṭamaʿ ü irtikābından nāşī muġāyir-i ḥamiyyet ü diyānet gāvurlarıñ işe yarar silāḥlarını almayaraḳ yedlerinde ibḳā {10} ve ehl-i İslām’ıñ silāḥla gezmesine rāżī olmayaraḳ şu vaḳte ḳıyāsen diyānete yaḳışmaz mevādda ictirā itmekde {11} oldıġıñ bu defʿa iḫbār ve taḥḳīḳ olunub böyle vaḳtde bu mis̠illü ḥarekete ibtidārıñ cihetiyle seniñ icrā-yı {12} teʾdībiñ lāzım gelmiş ise de eyyām-ı mübārekeye ḥürmeten bu defʿalık iġmāż olunmuş olub lākin bundan böyle {13} o mis̠illü uyḳunsuz ḥareket iderek bir kimesneniñ bilā-mūcib ednā bahāne ile rencīde ve sitem-dīde olduḳları {14} işidilür ise beher-ḥāl ḥaḳḳıñdan geleceğimi ve ṣoñra peşīmānlıġıñ saña fāʾide virmeyeceğini yaḳīnen bilüb {15} ve ʿaḳlıñı başına ṭoplayub selāmet-i ḥāliñi īcāb idecek ṣūretle ḥareket iderek hiç ferdiñ mübtelā-yı ẓulm ü sitem {16} olmamaları esbābınıñ ān-be-ān istiḥṣāline diḳḳat ve emr ü fermān-ı şāhāneniñ infāẕıyla {17} muġāyir-i diyānet ü ḥamiyyet ḥareketden bi’l-vücūh teḥāşī ve mücānebet eylemañ içün mektūb. Fī 26 N 36
[573/178] Ḳapūdān paşaya
{1} Bundan aḳdem Misivrī reʿāyāsından Panāyoṭ nām reʾīs rākib oldıġı sefīnesine ḫamr taḥmīl iderek Hocabeğ’e gitmiş {2} ve Prūt’da muḳaddemā vāḳiʿ olan ḥādis̠ede reʾīs-i mersūm eşḳıyāya imdād itmiş ve bu defʿa ḳorḳusundan bilinmamek {3} içün sefīnesine ḥaṭab taḥmīl iderek Muṣṭafā nām kimesneyi yasaḳçı ṣūretiyle gemisine alub Boġaz’dan {4} içerü girerek Orṭaköy’de el-yevm ḥamūlesini iḫrāc itmekde oldıġı ve mersūm Panāyoṭ dünki gün gemisinden {5} firār eylediği bu defʿa iḫbār ve taḥḳīḳ olunmaġla şimdi Tersāne-i ʿĀmire’den mücerreb ve muʿtemed adamlar taʿyīn iderek {6} ve geminiñ içinde olan ālāt ve timür ve sāʾir eşyādan bir dānesini yaġma itdirmeyerek ser[rişte]sizce mersūm {7} Panāyoṭ ḫāʾininiñ gemisini Orṭaköy’den mecmūʿ eşyāsıyla ḳaldırub Tersāne-i ʿĀmire’ye rabṭ ve ḥıfẓ {8} ile keyfiyyeti işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 26 N 36
[573/186] Vidīn muḥāfıẓına
{1} Muḳaddem ve muʾaḫḫar ḳarşu ṭarafa göndermiş olduḳları ʿasākir-i nuṣret- meʾās̠ir İpsilāndīoġlı nām ḫāʾiniñ {2} ʿaskeri ile lede’l-muḥārebe ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī ile ne vechile maẓhar-ı fevz ü ġalebe olmuş ve ḫaylī düşmen-i dīn {3} ṭuʿme-i şīr-i şimşīr ve niceleri esīr ü der-zincīr olmuş oldıġından başḳa mersūm İpsilāndīoġlı’nıñ {4} gönderdiği altı ḳıṭʿa ṭoplar ġuzāt-ı muvaḥḥidīn cānibinden żabṭ ḳılınmış oldıġını ve muḳaddemki muḥārebede aḫẕ {5} olunan ḳulaḳlar gönderilerek muʾaḫḫaren vāḳiʿ olan ḥarb ü peykārda alınan ṭoplar ve dil ve kelleler {6} bundan ṣoñra gönderileceği ve Vidīn’de külliyyetlü ʿaskeriñ vücūdı lāzımeden oldıġından müretteb olan {7} ʿaskeri serīʿan iḫrāc ü iʿzām eylemeleri istiʿcāl ḳılınması ḫuṣūṣlarını şāmil muḳaddem ve muʾaḫḫar resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan {8} taḥrīrāt-ı meserret-āyāt-ı müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olaraḳ bu vechile kefere-i liʾāmıñ {9} ḳahr ü tenkīlleri vesāʾil-i lāzımesini istikmāle derkār olan himem ü ġayret-i düstūrīleri ẕāt-ı saʿādetleriniñ dīn {10} ve Devlet-i ʿAliyye yolunda mültezemleri olan ṣadāḳat ü ġayreti is̠bāt itmekle vesīle-i sitāyiş ü taḥsīn ve bādī-i {11} ferḥat ü āferīn olaraḳ taḥrīrāt-ı müşīrīleri ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı emel-revā-yı cenāb-ı pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile {12} manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i pādişāh-ı rū-yı zemīn olmuş ve gönderilan ḳulaḳlar daḫi nihāde-i ḫāk-i {13} ʿibret ḳılınmış ve “Allāh ḥabībi ḥürmetine ümmet-i Muḥammed’i manṣūr eyleye.” deyu duʿā-yı iksīr-nümā-yı şāhāne erzān buyurulmuşdur. {14} Ẕāt-ı dirāyet-elḳāb-ı düstūrīlerine mevhibe-i İlāhiyye olan ḥamiyyet ü dirāyet iḳtiżāsından nāşī ḫidemāt-ı {15} Salṭanat-ı Seniyye’de ve bi-taḫṣīṣ böyle dīn-i mübīn yolunda fedā-yı nefs ider vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı {16} Seniyye’den olduḳlarından umūr-ı mevkūle-i düstūrīlerinde teʾkīde ḥācet bıraḳmayacaḳları ẓāhir ve inşāʾallāhü Taʿālā {17} bilā-mūcib dīn ve Devlet-i ʿAliyye ʿaleyhine bu vechile ḫıyāneti irtikāb iden kāfirler maẓhar-ı mücāzāt olacaḳları {18} Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ʿavn ü ʿināyetine müberhen ü bāhir olaraḳ bu defʿa müteʿalliḳ olan irāde-i kerāmet- {19} -ifāde-i şāhāne iḳtiżāsı üzere vuḳūʿ bulan muḥārebede ġayret ü ḥamiyyetleri ẓuhūra gelan on iki nefer {20} sergerdelerine birer aʿlā ḳāpūt ve silaḥdārları bendelerine bir ḳonṭoş semmūr kürk ḫilʿat-i fāḫire-i şāhāne {21} olmaḳ üzere gönderilmiş olmaġla mūmā-ileyhime iʿṭā ve iksā ile hemān bir gün evvel itmām-ı meʾmūriyyet ile {22} is̠bāt-ı diyānet ḫuṣūṣuna himmet ve ḥamiyyete teşmīr-i sāḳ-ı ġayret buyurmaları dirāyet ve diyānet-i müşīrīlerine muḥavveldir. {23} Ḳaldı ki, Rumili ḳażālarından Vidīn ḳoluna müretteb ʿasākiriñ iḫrāc ü sevḳine bundan aḳdem Başbāḳīḳulı {24} Çayırzāde Aḥmed Beğ meʾmūr olmuş ise de mīr-i mūmā-ileyhiñ es̠nā-yı rāhda ḫastalanub iʿāde olunması {25} cihetiyle yerine sābıḳ Ḫaṣekī aġa taʿyīn ve iʿzām ḳılınaraḳ ḳuṣūr ḳalanlarınıñ istiʿcāli-çün müʾekked evāmir-i ʿaliyye {26} ıṣdār ve tesyār ḳılınmış oldıġından fażla muḳaddemce ʿasākir ḥaḳḳında vāḳiʿ olan inhā ve īmālarına mebnī iki biñ {27} nefer ʿulūfelü ʿasākir tertībi irāde olunaraḳ keyfiyyet ṭaraf-ı müşīrīlerine yazılmış ve muʾaḫḫaren daḫi Anāḏolī’da {28} vāḳiʿ Anḳara ve Kenḳırī sancaḳlarından biñer nefer süvārī ʿasker tertīb ve serīʿan techīz ve iḫrācları-çün {29} iḳtiżā iden evāmiri tesrīb olunmuş oldıġından bi-mennihī Taʿālā Vidīn’e şu aralıḳ müstevfī ʿaskeriñ taḥaşşüdi {30} meʾmūl olmaġla hemān ẕāt-ı ḥamiyyet-simātları her ḥālde īfā-yı lāzıme-i ġayret-şiʿārī ve besālete ve is̠bāt-ı {31} müddeʿā-yı ṣadāḳat-kārī ve diyānete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 Ramażān 36
[573/191] Selānīk mütesellimine
{1} Selānīk eṭrāfında olan ḳaryeler reʿāyāsı pey-ā-pey ʿiṣyān itmekde ve ṭaraf ṭaraf üzerlerine ʿasākir sevḳiyle {2} ḥaḳlarından gelinmekde oldıġı beyānıyla Kelemerye ve Bāzergān ṭaraflarında vāḳiʿ olan muḥārebelerde aḫẕ olan ḳulaḳ {3} ve bayraḳlar gönderildiğini muḳaddem rehn olunaraḳ tevḳīf olunmuş olan ḳarye ḳocabaşıları ve Kesendire pāpāsları {4} siyāset olunaraḳ ve tedābīr-i lāzımeye derkār olan ġayretiñi ve muḳaddem iltimās olunan ṭopçı orṭasıyla {5} fişenge iḥtiyāc derkār idüğüni şāmil tevārüd iden taḥrīrātıñ manẓūr ü mezāyāsı maʿlūmumuz olub {6} cümle ile ittifāḳ merāsimini icrā iderek dīn ve Devlet-i ʿAliyye düşmenleri olan gāvurlarıñ bu vechile {7} ḳahr ü tedmīrlerini mūcib vesāʾili ikmāle maṣrūf olan ġayret ü diḳḳatiñ mecbūl oldıġıñ ḫānedān- {8} -zādelik ve ḥamiyyeti teʾkīd itmekle mūcib-i maḥẓūẓiyyet olmuş ve taḥrīrāt-ı vārideñ ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye {9} ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı nigāh-ı ʿāṭıfet-iktināh-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuş ve gönderilan ḳulaḳlar (67) ve bayraḳlar pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Cenāb-ı Ḥaḳḳ böyle dīn-i mübīn uġurunda çalışanlarıñ {2} ḳılıçlarını keskin ve iki cihānda yüzlerini aḳ eylesün. Bilā-mūcib gāvurlarıñ dīnimiz ve devletimiz ʿaleyhine bu ṣūretle {3} icrā-yı ihānet ü melʿanetde büyüği ve küçüği müttefiḳ olduḳlarından hemān göz açdırmayaraḳ bā-ʿavn-i Bārī bunlarıñ {4} tedmīr ü tenkīllerini ikmāl eylemek lāzımeden ve evvelce ḥabs olunan ḳocabaşılarıñ köylerinde ʿiṣyān vuḳūʿunda {5} derḥāl anlarıñ iʿdāmıyla sāʾir buña müteferriʿ işʿār eylediğiñ tedābīr yolunda olaraḳ hemān ʿuṣāt-ı mersūmeyi {6} bilā-amān ḳırub evlād ü ʿiyāllerini esīr ve māllarını ġuzāt-ı muvaḥḥidīne yaġma ve ġāret itdirmeğe {7} ġayret eylemañ muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden ve muḳaddemce vāḳiʿ olan inhāna mebnī ṭopçı orṭasıyla {8} fişenk tertīb ve irsāl olunmuş ise de bundan böyle mühimmāt irsāli ve sāʾire ile iʿānetde {9} bir vechile dirīġ-i himmet olunmayacaġı vāżıḥātdan olmaġla, göreyim seni, ġayret ü ḥamiyyetiñ meʾās̠irini ve kişizādeliğiñi {10} is̠bāt ve icrāya ve cümle ile ittifāḳ ü ittiḥāda iʿtinā iderek hemān ʿiṣyān iden gāvurları bilā-amān ḳırub {11} evlād ü ʿiyāllerini esīr ve māllarını ġuzāt-ı muvaḥḥidīne yaġma ve ġāret ve bir taḳrīb Aynaroz’a ʿasker imrārıyla yaġma {12} itdirmeğe teşmīr-i sāk-ı ġayret-birle icrā-yı irāde-i seniyye ve is̠bāt-ı müddeʿā-yı diyānet ü ḥamiyyete beẕl-i liyāḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 28 N 36
[573/194] Silistre vālīsine
{1} İpsilāndī kāfiriniñ Dūḳāl [?] nām ḳaṣabaya firārını ketḫüdā-yı müşīrīleri bi’t-taḥḳīḳ ʿasker irsāliyle ne vechile muḥārebe olunmuş {2} ve mersūm ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir-i şāhāneye muḳāvemet idemeyeceğini teferrüs iderek ne ṣūretle Nemçe sınūrına {3} firār itmiş oldıġı ve verālarından giden cünūd-ı muvaḥḥidīniñ aldıḳları diller ve kelle ve ḳulaḳ ve bayraḳ ve eşyā-yı {4} sāʾireniñ ve ol bābda ketḫüdāları mūmā-ileyhden ṭaraf-ı saʿādetlerine gelmiş olan kāġıdıñ irsāl olundıġını {5} ḥāvī ve ifādāt-ı sāʾireyi muḥtevī tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrāneleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz {6} olub s̠emere-i iḳdām ü himmet ve tedbīr ü ārā-yı şecīʿāneleriyle bu vechile derkār olan fütūḥāt müstelzim-i sürūr {7} ü mübāhāt olub maṣrūf olan himmet ü iḳdāmları bādī-i sitāyiş ü taḥsīn olaraḳ derḥāl taḥrīrāt-ı {8} vāride-i müşīrīleri rikāb-ı ḳamer-tāb-ı cenāb-ı ḫüsrevāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i tācdārī {9} olmuş ve “Elḥamdülillāh ḫaylī fütūḥāt olmuş. Cenāb-ı Ḥaḳḳ her ḥālde ehl-i İslām’ı ġālib ü muẓaffer eyleye.” deyu duʿā-yı iksīr- {10} -nümā-yı ḥażret-i pādişāhī bī-dirīġ ü erzān buyurulmuş ve mezbūr dillerden iki neferi İpsilāndīoġlı’na münāsebet-i ḳarībeleri {11} oldıġı meʾāl-i işʿār-ı sāmīlerinden müstefād oldıġından şimdilik li-ecli’l-istinṭāḳ anlar tevḳīf olunaraḳ dīger dört {12} neferi siyāseten iʿdām ve sālifü’ẕ-ẕikr kelle ve ḳulaḳ ve sāʾire daḫi bāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı şāhāne pīşgāhına ġalṭīde-i {13} ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Cenāb-ı Ḥaḳḳ ẕāt-ı saʿādetleri mis̠illü uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete mücidd ü sāʿī {14} olanları iki ʿālemde nāʾil-i fevz ü felāḥ eyleye, āmīn. Cümleye maʿlūm ve bi-taḫṣīṣ nezd-i düstūrīlerinde emr-i ġayr-ı mektūm oldıġı {15} vechile bilā-mūcib Rum gāvurlarınıñ cümlesi böyle dīn ü devlet ʿaleyhine açıḳdan icrā-yı ihānet ü melʿanet dāʿiyesine {16} düşmüş olduḳlarından hemān Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ḥavl ü ḳuvvetine ve ṣāḥib-i şerīʿat efendimiziñ rūḥ-ı pür-fütūḥları {17} imdādına ittikāʾen bu kāfirleriñ ḥaḳlarından gelene dek cihād ü ġazā farīżasını īfā cümle müʾmin ve muvaḥḥide farż {18} olmuş oldıġından ve ẕāt-ı dirāyet-āyāt-ı müşīrāneleri her māddede ve bilḫuṣūṣ dīn ve Devlet-i ʿAliyye ḫidmetlerinde {19} cān ü başıyla çalışmaġı iʿtiyād eylemiş olduḳlarından bu bābda maḥżā ārā-yı ṣāʾibe-i dirāyet-kārāneleri {20} ās̠ārıyla ketḫüdāları mūmā-ileyhiñ muvaffaḳ oldıġı fütūḥāta mebnī kendüyi talṭīf żımnında ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i cenāb-ı {21} tācdārīden iḥsān-ı hümāyūn buyurulmuş olan bir s̠evb semmūr kürk ṭaraf-ı saʿādetlerine isbāl olunmuş {22} olmaġın ketḫüdāları mūmā-ileyhe irsāliyle bundan böyle daḫi şu düşmen-i dīn ü devletimiz olan küffār-ı dūzaḥ-ḳarārıñ {23} ḳahr ü iżmiḥlālleri esbāb ü vesāʾiliniñ ān-be-ān istiḥṣāliyle her ḥālde īfā-yı levāzım-ı dirāyet-kārī ve feṭānet {24} ve icrā-yı ṣalābet ü merdānegīye himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 N 36
[573/200] Sāḳız muḥaṣṣılına ve nāʾibine
{1} Dersaʿādet’de mütemekkin Sāḳızlı çuḳacı ve ḥaṭṭābcı eṣnāfınıñ taḳdīm eyledikleri ʿarżuḥāllerinde Rum milleti beyninde taḥaddüs̠ {2} iden fesād cihetiyle Sāḳız cezīresinde olan reʿāyādan ḫilāf-ı resm-i raʿiyyet ḥālāt vuḳūʿa gelmamesi {3} żımnında nuṣḥ ü pendi şāmil Rūmiyyü’l-ʿibāre mektūblar gönderilmiş ve mersūmlardan daḫi muġāyir-i uṣūl-i raʿiyyet bir gūne keyfiyyet ẓuhūr {4} itmamiş ise de ehl-i İslām’a emniyyet-i tāmme gelinceye ḳadar kendü ḥüsn-i rıżālarıyla cezīre-i merḳūme reʿāyāsınıñ muʿteberlerinden {5} rehn ṭarīḳiyle ḳalʿada iḳāmet itmek üzere elli nefer reʿāyādan taʿyīn olunmuş ve bir dürlü ḥādis̠e ẓuhūr itmeyeceğine {6} ʿahd ü mīs̠āḳ olunaraḳ birbirleriyle kefīle rabṭ olunmuş ve bu ṣūretle ṭavr-ı raʿiyyetden inḥirāf olunmamış iken kendü ḥüsn-i rıżālarıyla {7} ḳalʿaya giden reʿāyāyı maḥbūs şeklinde cümlesini bir żīḳ maḥalde iḳāme itdirilerek muʾāḫaẕe olunduḳları ve Anāḏolī cānibinden {8} vürūd iden ʿasker daḫi hetk-i ʿırż ve ḳatl-i reʿāyā mis̠illü ḥālāta mübāderet eyledikleri ve el-ḥāletü-hāẕihī Sāḳız ḳalʿasında {9} iki senelik ẕaḫīre mevcūd olub aḳçesiyle fuḳarā-yı raʿiyyete bir miḳdār ẕaḫīre virilmek lāzımeden iken tevārüd iden {10} ẕaḫīre ḳalʿaya naḳl olunaraḳ ol vechile reʿāyā-yı mersūme aç ḳaldıḳları beyānıyla sālifü’ẕ-ẕikr rehn ṭarīḳiyle ḳalʿada {11} iḳāme itdirilan reʿāyānıñ bi’l-münāvebe birer hafta fāṣıla ile tebdīl olunmaları veyāḫūd olduḳları {12} żīḳ maḥalden iḫrāc ile müsāferet ṭarīḳiyle iḳāme ve vāḳiʿ olan taʿaddiyātıñ menʿiyle vürūd iden {13} ẕaḫāyirden aḳvāt-ı yevmiyyelerini idāre idecek miḳdār aḳçesiyle ẕaḫīre iʿṭāsı ḫuṣūṣuna müsāʿade-i seniyye erzān {14} buyurulması muḥarrer ve müstedʿā olub Rum ṭāʾifesi beyninde derkār olan fesād ve şeḳāvet cihetiyle bunlarıñ ḥaḳlarından {15} gelinmesi lāzım gelmiş ve o maḳūle ʿiṣyānı tebeyyün ü taḥaḳḳuḳ iden kāfirleriñ icrā-yı cezā-yı sezālarıyla ḥadleri bildirilmekde {16} oldıġı mis̠illü ṭavr-ı raʿiyyetden nükūl itmeyüb pā-ber-cā-yı istiḳrār olanlar ḥaḳlarında daḫi ḥimāyet ü ṣıyānetleri ḫuṣūṣuna {17} iʿtinā olunması şīme-i memdūḥa-i İslāmiyye’den oldıġı ẓāhir ve el-ḥāletü-hāẕihī Sāḳız cezīresi reʿāyāsınıñ {18} daḫi bu ṣūretle ʿiṣyān ü şeḳāvetleri meşhūd olmamış ve ḫilāf-ı resm-i raʿiyyet bir gūne ḥareket vuḳūʿa gelmamiş {19} oldıġı kendü ḥüsn-i rıżālarıyla rehn ṭarīḳiyle virdikleri reʿāyānıñ ol vechile tażyīḳ olunması ve aḳçesiyle {20} aḳvāt-ı yevmiyyeleri-çün ẕaḫīre iʿṭā olunmaması vürūd iden ʿaskerī maḳūlesiniñ daḫi māl ve ʿırżlarına {21} tasalluṭ itmeleri muġāyir-i emr-i Bārī ve münāfī-i rıżā-yı cenāb-ı pādişāhī oldıġı bedīhī ve bāhir olmaġla {22} keyfiyyet inhā olundıġı vechile ise ḳalʿada rehn ṭarīḳiyle iḳāmet itdirilmiş olan reʿāyā bir münāsib vesīʿ {23} maḥalde müsāferet ṭarīḳiyle iḳāme olunaraḳ ḥimāyet olunmaları ve ʿaskerī ṭāʾifesinden vāḳiʿ olan taʿaddīleriniñ {24} ʿalā-eyyi-ḥāl menʿ ü defʿi ve aḳvāt-ı yevmiyyelerini idāre idecek miḳdār aḳçesiyle ẕaḫīre iʿṭāsıyla ṭaraflarından {25} bir gūne ḫilāf-ı resm-i raʿiyyet ḥālāt vuḳūʿ bulmadıḳça ḥimāyet ü ṣıyānetlerini mūcib olur vesāʾiliñ ikmāline mübāderet {26} eylemeñiz içün mektūb. Fī selḫ-i N 36
[573/205] Ḳıbrīs muḥaṣṣılına
{1} Ḳıbrīs cezīresiniñ emr-i muḥāfaẓasına derkār olan ihtimāmıñdan ve Ḏaġ ḳażāsından aḫẕ ü girift olunan Dīmitrī nām ḫāʾin ile {2} Yanākī-oġlı Mīḫāl’iñ ḳaleme alınan taḳrīrleri ve Ḳıbrīslı Ketānbezi Yorġākī nām ẕimmīye gelmiş ve mersūmdan Ḳıbrīs başpisḳopos {3} başkeşīş ṭarafına gönderilmiş olan Rūmiyyü’l-ʿibāre kāġıdlar ve tercümeleri ve Lefḳoşe’de bārūt bulunan {4} kenīsā keşīşiniñ taḳrīri taḳdīm ḳılındıġından baḥis̠le ihānetleri taḥaḳḳuḳ iden on altı nefer kāfirler iʿdām ḳılındıġını ve cezīre-i {5} merḳūme reʿāyāsından Aṣvālne [?] ve başpisḳopos-ı mersūm ile üç nefer metrepolīdiñ izālesine dāʾir vücūhuñ {6} virdikleri taḳrīr gönderildiğini mübeyyin ve saʿādetlü Ṣaydā vālīsi ḥażretleri ṭarafından vürūd iden ʿasker ve bārūt {7} ve ṭop ve ṭopçı neferātınıñ kemmiyyeti ifādesiyle lüzūmı olan bārūt ve dāneleriñ Ṣaydā’dan celbi istīẕānını ve sāʾir {8} ifādeyi mutażammın tevārüd iden taḥrīrātıñ ve taḳdīm olunan evrāḳ ve tercümeler meʾālleri maʿlūmumuz olub bu vechile {9} icrā-yı emr-i taḥaffuẓī ve meʾmūriyyete derkār olan diḳḳatiñ mūcib-i maḥẓūẓiyyet olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile {10} manẓūr-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Gāvurlarıñ büyüği ve küçüği ʿālī olan dīnimize ve devletimize açıḳdan açıġa ihānet {11} ü melʿanet dāʿiye-i fāsidesinde olduḳlarından ḫabās̠etleri taḥaḳḳuḳ iden on altı nefer kāfirleri iʿdām itmañ iṣābet ḳabīlinden {12} olaraḳ bu defʿa celādet-baḫşā-yı ṣudūr ü sünūḥ olan emr ü irāde-i şāhāne mūcebince bundan böyle daḫi ʿale’d-devām mütebaṣṣırāne {13} ḥareket ve reʿāyā derūnunda bāʿis̠-i fesād olan söz ṣāḥibleriniñ hemān taḥḳīḳiyle fesādda medḫali olanlarıñ iʿdāmlarına {14} mübāderet ve Ḳıbrīs’da manāstır ve kenīsālarıñ ve metīn ü müstaḥkem olan reʿāyā ḫāneleriniñ zīr ü bālāsı ber-vech-i diḳḳat {15} yoḳlanub gerek cebeḫāne ve bārūt ve esliḥalarınıñ devşirilmesine müs̠āberet ve Ḳıbrīs ḳalʿası derūnunda olan {16} reʿāyā ḫāneleriniñ lede’l-iḳtiżā mażarratdan vāreste olacaḳ ṣūretle tesviyesi ne vechile müyesser olur ise {17} istiḥṣāline müsāraʿat ve başpisḳopos-ı mersūm ile üç metrepolīdler ṣalb ü siyāset olunaraḳ {18} sāʾire ʿibret olunmaḳ bābında bu defʿa ṭarafıña ve sāʾire ḫiṭāben iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār olunmuş {19} ve Ṣaydā’dan celbini istīẕān eylediğiñ mühimmāt baʿdehū yerine ḳonulmaḳ üzere gönderilmesi ve Ḳıbrīs muḥāfaẓası-çün {20} muḳaddem irsāli irāde olunan ʿasākirden ḳuṣūr ḳalanlarınıñ maʿa-ziyādetin Ṣaydā vālīsi müşārun-ileyh ḥażretlerine {21} taḥrīr ü işʿār ḳılınmış olmaġla, göreyim seni, ġayret ü diyānetiñi is̠bāt ve cümle ile ittiḥād iderek evāmir-i şerīfe-i {22} merḳūmeniñ infāẕ ü icrāsına ve levāzım-ı tabaṣṣur ü āgāhīye kemāl-i diḳḳat ve Ṣaydā vālīsi müşārun-ileyhle bi’l-muḫābere mühimmāt-ı {23} muḳteżiye ve ʿasākir-i mürettebeniñ celbine müs̠āberet ve iʿdām ü izāle ideceğiñ gāvurlarıñ emvāl ü eşyālarını {24} telef ü żāyiʿ olmamaḳ üzere temhīr ve ḥıfẓ ile keyfiyyeti bu ṭarafa işʿār ü işāret eylemañ içün ḳāʾime. Fī selḫ-i N 36
[573/208] Bosṭāncıbaşıya buyuruldı
{1} Üsküdār ḳorısına tābiʿ Ḳartāl ve Gekbūze ve Beğḳoz ḳażālarıyla Ḳorı-i Hümāyūn’a tābiʿ çiftlikler reʿāyāsına Rum milleti {2} beyninde taḥaddüs̠ iden fesād cihetiyle baʿżı erāẕil ve eşḫāṣ ṭaraflarından taʿaddī olunaraḳ fuḳarā-yı raʿiyyetiñ emniyyet ü istirāḥatları {3} meslūb oldıġı bu defʿa iḫbār olunub fesādda medḫali olmayan reʿāyāya taʿaddī bi’l-vücūh muġāyir-i rıżā-yı ʿālī {4} ve münāfī-i rıżā-yı tācdārī oldıġından ġayrı civār-ı Salṭanat-ı Seniyye’de edebsiz ve erāẕil ṭaḳımınıñ bu ṣūretle kendü {5} ḥālinde olan reʿāyāya müdāḫale itmeleri ʿadem-i taḳayyüd ü ihtimāmdan neşʾet ider bir keyfiyyet olaraḳ bu māddeye {6} siziñ diḳḳatiñiz lāzım geleceği ẓāhir olmaġla bundan böyle maʿiyyetine külliyyetlü neferāt cemʿ iderek ve leyl ü nehār ol ḥavālīde {7} gezerek o maḳūle erāẕil ve eşḫāṣıñ bir vechile kendü ḥālinde olan reʿāyāya müdāḫale idemamesini istiḥṣāl ve cevr {8} ü taʿaddīye cesāret idenleriñ menʿine saʿy-ı bī-hemāl iderek kendü ḥālinde olan Ḳorı-i Hümāyūn reʿāyāsınıñ ḥimāyesine {9} diḳḳat eylemesini maḫṣūṣ adam taʿyīniyle Ḳorı aġasına ekīden tenbīhe mübāderet eyleyesin deyu. Fī 2 L 36
[573/214] Aġa efendimizden İbrāhīm Paşa’ya
{1} Maʿlūm-ı devletleri buyuruldıġı üzere Ayvalıḳ reʿāyāsınıñ ʿiṣyān ü ḫabās̠etlerine bināʾen müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i {2} mülūkāne mūcebince reʿāyā-yı mesfūre urılaraḳ bi’l-cümle mesken ü meʾvāları iḥrāḳ ve taḫrīb olunmuş oldıġından {3} Ayvalıḳ’da olan zeytūnluḳlarıñ cāniblerinden żabṭ ü taḥrīri īcāb iderek bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i {4} ḥażret-i pādişāhī muḳteżāsı üzere Ṣurre-i Hümāyūn Emīni sābıḳ saʿādetlü Saʿīd Beğ bu ḫuṣūṣa bi’l-intiḫāb mübāşir taʿyīn {5} olunaraḳ ol ṭarafa gönderilmiş oldıġından ẕikr olunan zeytūnluḳlarıñ ber-vefḳ-i murād żabṭ ü taḥrīri ehem olmaġla mīr-i mūmā-ileyhe {6} lāzım gelan muʿāvenet-i kāmileniñ icrāsına iʿtinā eylemesi ḫuṣūṣı ṭaraf-ı devletlerinden ol ṭarafda olan ketḫüdālarına taḥrīr ü işʿār {7} buyurulması ḫuṣūṣı himem-i behiyye-i vezīrāneleri derkār buyurulmaḳ bābında. Fī 2 L 36
[573/220] Serʿasker paşaya
{1} İngilterelü ḥimāyesinde olan Cezāyir-i Sebʿa’dan Zānṭa ve Kefālonya ve Ayāmāvra ve sāʾir aḏalar reʿāyāsı daḫi {2} bugünlerde iʿlān-ı ṭuġyān itmek ṣūretlerinde olduḳları ve işbu aḏalarda daḫi bir gūne fesād ẓuhūra gelmamesi-çün {3} İngilterelü ṭarafından ol ṭaraflara meʾmūr donanma ve ḳara ʿaskeriniñ vürūdına muntaẓır idüğüni Ḳorfa’da olan {4} İngiltere cenerāli, Ḳapūdāna beğ bendeleri ṭarafına inhā itmiş ve ḫuṣūṣ-ı meẕkūrı mutażammın mīr-i mūmā-ileyh bendeleriniñ {5} vārid olan kāġıdı ve Kefālonya reʿāyāsınıñ dört ḳıṭʿa sefīne tedārük iderek Çamlıca ve Ṣulıca {6} kāfirlerine iltiḥāḳ itmiş oldıġı muḳaddemce Ḳorfa’da olan şehbender ṭarafından ṣavb-ı sāmīlerine taḥrīr olunmuş ve ẕikr olunan {7} kāġıdlar gönderilmiş oldıġı ve gāvurlarıñ maṭmaḥ-ı naẓar-ı mekīdet-es̠erleri Mora oldıġından ve cezīre-i Mora berren {8} ve baḥren ḥaṣr ü tażyīḳ olunmaḳda idüğünden muḳaddem ve muʾaḫḫar Anāḏolī ṭarafından Yeñişehir cānibine taʿyīn olunan meʾmūrlarıñ {9} külliyyetlü ʿasker ile Mora’ya irişmeleri ḫuṣūṣuna dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı sāmīleri mezāyāsı {10} ve mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ bendeleriyle İzdīnli Ḫalīl Beğ’iñ ṭaraf-ı müşīrīlerine gelüb taḳdīm olunan kāġıdları {11} meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i s̠enāverī olduḳdan ṣoñra ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı mekārim-sīmā-yı cenāb-ı pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile {12} manẓūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. İşʿār-ı sāmīlerinden müstefād oldıġı vechile gāvurlarıñ {13} hücūm-ı şūmları bütün bütün Mora ṭarafına olaraḳ külliyyetlü ʿasker ile tīz elden Mora’ya bir vezīriñ sürʿat-i {14} irsāli lāzım gelmiş oldıġından bu māddeniñ iḳtiżāsı der[d]est-i icrā olub hemān verāndan keyfiyyeti {15} ve ṣūret-i ḳarārı işʿār olunacaġı āşikār olmaġla hemān ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı müşīrāneleri {16} her ḥālde icrā-yı lāzıme-i ḥamiyyet-kārī ve ṣalābete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl ordu-yı {17} sipeh-sālārīleri Nüzül Emīni Ḥācī Edhem Aġa bendeleriniñ tesviye-i umūr-ı lāzımesi-çün aḳçe irsāl ḳılınması ḫuṣūṣı (78) taḥrīrāt-ı vāride-i müşīrānelerinden müstefād olaraḳ keyfiyyet ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye lede’l-ʿarż mūmā-ileyhe {2} beş yüz kīse aḳçe irsāli ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne müteʿalliḳ olmuş ve mūcebince ol miḳdār aḳçe ṭaraf-ı {3} müşīrīlerine gönderilecek aḳçe ile berāber ḫazīne-bend olaraḳ gönderilmiş olmaġla her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i {4} feṭānet-kārī ve besālete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 3 L 36
[573/223] Eġrīboz muḥāfıẓına kenār
{1} Rum gāvurlarınıñ dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-ḳarīn ʿaleyhine milletçe mütecāsir olduḳları ḫıyānetleri cümleye maʿlūm {2} olub Eġrīboz sancaġı ḳażāları reʿāyāları daḫi ʿumūm üzere ʿiṣyān itmiş olduḳlarından o maḳūle {3} ʿiṣyān iden reʿāyā ḳahr ü tedmīr ve māl ü menālleri yaġma ve ġārāt ile evlād ü ʿiyālleri aḫẕ {4} ü esīr olunmaḳ ḫuṣūṣuna ber-mūceb-i fetvā-yı şerīf ruḫṣat-ı şerʿiyye derkār olmaġın hemān cenāb-ı müşīrīleri {5} mükemmel ü muntaẓam dāʾire ve ḳapuñuz ḫalḳıyla oldıġıñız maḥalden ʿicāleten ḥareket ve bu bābda ṣudūr iden emr-i ʿālī {6} manṭūḳ-ı münīfi üzere ʿuṣāt-ı reʿāyāyı urmaġa meʾmūriyyetlerini yollarda iʿlān ile başıñıza (79) külliyyetlü ʿasker ṭoplayub Çārḏāḳ’dan Rumili’ye güẕār ve kemāl-i ḳuvvet ve sürʿat ile ʿazīmete ibtidār-birle {2} bir daḳīḳa evvelce Eġrīboz’a irişüb ol ṭarafda olan meʾmūrīn-i sāʾire ile bi’l-ittifāḳ ʿiṣyān iden {3} reʿāyāyı gereği gibi tenkīl ve evlād ü ʿiyāllerini aḫẕ ü esīr ve emvāl ü eşyālarını iġtinām iderek {4} manṣıb-ı müşīrīlerini levs̠-i vücūd-ı ḫabās̠et-ālūd-ı eşḳıyādan bā-ʿavn-i Bārī taṣfiye ve taṭhīre himmet {5} ve her ḥālde şerīʿat-ı muṭahharaya tevessül ü temessük-birle infāẕ-ı emr ü irāde-i seniyyeye ve ol vechile ẕātlarından {6} meʾmūl olan ās̠ār-ı şecāʿat ü ḥamiyyeti ibrāz ü iẓhāra beẕl-i mā-ḥaṣal-i ḳudret buyurmaları meʾmūldür. Fī 3 L 36
[573/225] Serʿasker paşaya
{1} Eġrīboz cezīresi gāvurları daḫi iʿlān-ı ʿiṣyān itmiş ve Eġrīboz Muḥāfıẓı sābıḳ saʿādetlü Yūsuf Paşa {2} ḥażretleri ṭaraf-ı sāmīlerinden gönderilan ʿasker ile Bādra’da ḳalmış oldıġından Eġrīboz muḥāfaẓasında bir vezīriñ {3} vücūdı elzem oldıġına bināʾen ṭaraf-ı müşīrānelerinden Nārda’ya āḫar bir muḥāfıẓ taʿyīn olunmaḳ üzere sābıḳan {4} Īnebaḥtī Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretlerine Eġrīboz sancaġı tevcīhi veyāḫūd āḫar vezīriñ taʿyīn ve irsāli {5} muḳteżā-yı maṣlaḥatdan idüğüni şāmil resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı sāmīleri meʾāl ü mezāyāsı maʿlūm-ı {6} ḫāliṣānemiz olmuşdur. Meʾāl-i işʿār-ı sāmīlerinden müstefād oldıġı üzere cezīre-i meẕkūre kāfirleri daḫi (80) dāʾire-i iṭāʿatden ḫurūc ve baġy [ü] ʿiṣyāna ʿurūc itmiş olduḳları cihetiyle Eġrīboz’uñ emr-i muḥāfaẓası-çün bir vezīriñ {2} irsāli lāzımeden olmaḳ mülābesesiyle bu defʿa vuḳūʿ bulan tevcīhāt-ı hümāyūnda Eġrīboz sancaġı ʿAlāʾiye Mutaṣarrıfı {3} sābıḳ saʿādetlü El-Ḥāc ʿAlī Paşa ḥażretlerine tevcīh olunaraḳ külliyyetlü ʿasker ile bir ayaḳ evvel Eġrīboz’a irişmesi {4} ḫuṣūṣı ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden ber-vech-i ekīd müşārun-ileyhe yazılmış ve müşārun-ileyhi ʿAlāʾiye’den taḥrīk idüb es̠nā-yı rāhda {5} hiçbir maḥalde eğlendirmeksizin müsāraʿaten Eġrīboz’a īṣāl itmek üzere dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından ʿAlī Rıżā {6} Beğ bendeleri daḫi maḫṣūṣ mübāşir taʿyīn ve tesyār ḳılınmış idüği ve Eġrīboz sancaġınıñ ʿuhdesinden ṣarf ü taḥvīli {7} bir sebebe mebnī olmayub vaḳt ü ḥāl īcābından nāşī idüğünden umūr-ı meʾmūresine fütūr virmamesini ve ḳarīben pek aʿlā {8} bir manṣıbla kām-yāb olacaġı iḳtiżāsına göre ṭaraf-ı muḫliṣīden müşārun- ileyh Yūsuf Paşa’ya daḫi yazılmış oldıġı {9} muḥāṭ-ı ʿilm-i sāmīleri buyurulduḳda ẕāt-ı ʿālīleri her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı şecāʿat-kārī ve ḥamiyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 L 36
[573/232] Behrām Paşa’ya
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere teks̠īr-i ʿasker iderek bir ān evvel Selānīk’e irişüb ʿiṣyān iden kefere-i {2} fecereniñ ḳahr ü tenkīllerine iḳdām eylemeñiz teʾkīdini nāṭıḳ ṣudūr iden emr-i ʿālī es̠nā-yı rāhda Prāvişte ḳaṣabasında {3} vāṣıl olmuş ve Sīroz ve Selānīk ve ḥavālīsinde müdāfaʿa-i aʿdā uṣūlüni bilür kimesne olmadıġından kefere-i {4} mersūme Selānīk ve Sīroz’ı gözine kesdirüb bi’l-iddiʿā ayaḳlanmış olduḳları ḫaber alınaraḳ Memiş Paşa {5} ve Prāvişte aʿyānı külliyyetlü ʿasker ile ilerü sevḳ olunaraḳ Dizen [?] boġazından mürūr [ve] Nefs-i Bāzārgāh’a {6} orduları ḳurulmuş ve teṣādüf iden biñden mütecāviz sekbān maʿiyyet-i müşīrīlerinde tevḳīf ḳılınmış {7} oldıġını ḥāvī vārid olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri manẓūrumuz olub īfā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete {8} derkār olan himmetleri bādī-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḥużūr-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż {9} ü taḳdīm olunduḳda “Ḥaḳḳ Taʿālā nuṣret iḥsān eyleye.” deyu duʿā-yı icābet-nümā-yı şāhāne buyurulmuşdur. Maʿlūmuñuz {10} oldıġı üzere Rum gāvurlarınıñ ehl-i İslām ʿaleyhine bi’l-ittifāḳ derkār olan ihānet ü ḫıyānetleri (82) cihetiyle bunlarıñ ḳahr ü tenkīl ve evlād ü ʿiyālleriniñ seby ü istirḳāḳ ve emvāl ü eşyālarınıñ iġtināmı {2} ḫuṣūṣuna fetvā-yı şerīf virilmiş ve kefere-i mersūme tervīc-i mefāsidde ıṣrārları cihetiyle ellerine geçen ehl-i İslām’ı {3} envāʿ-ı cefā ve eẕā ile telef itmekde olduḳlarından melāʿīn-i merḳūmeniñ üzerlerine varılaraḳ ḳahr ü tedmīrlerine {4} iḳdām ü ġayret olunmaḳ Müslümānım diyane farż olmuş oldıġından ve siz daḫi ġayret ü şecāʿat ve ṣadāḳat ile mevṣūf {5} vüzerā-yı ʿiẓāmdan olaraḳ cenāb-ı şerīfiñizden her ḥālde ḥüsn-i ḫidmet ve merdlik meʾmūlüyle bi’l-intiḫāb tenkīl-i {6} eşḳıyāya meʾmūr ḳılınmış idüğüñüzden böyle dīn-i mübīn ġavġāsında var maḳdūruñuzı ṣarf ile naḳş-efgen-i ṣaḥāyif-i {7} rūzigār olacaḳ ḥüsn-i ḫidmet ibrāz eylemeñiz ʿuhde-i ḥamiyyetiñize ʿayn-ı farż olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ḥamiyyetleri üzere {8} hemān bir ṭarafdan maʿiyyetiñize ʿasker cemʿ iderek şu ʿiṣyān iden kefere-i fecereniñ ḳahr ü tenkīlleriyle īfā-yı mübteġā-yı {9} şecāʿat-kārī ve diyānete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 L 36
[573/244] Serʿasker paşaya
{1} Yeñişehir ṭarafına meʾmūr olan vüzerānıñ bir gün evvel irişüb reʾy-i sāmīleriyle ḥareket itmeleri teʾkīd olunması {2} ve külliyyetlü ʿasker ile tīz elden Mora’ya bir vezīriñ irişdirilmesi ḫuṣūṣlarına dāʾir vāḳiʿ olan işʿār-ı müşīrīlerine cevāben {3} iḳtiżā[sı] derdest-i icrā olundıġı giçen gün ṣavb-ı ʿālīlerine yazılmış ve Yeñişehir ṭarafına meʾmūr olanlardan saʿādetlü Behrām Paşa {4} ḥażretleri ḥasbe’l-maṣlaḥa Selānīk ṭarafında ilişmiş oldıġından bi-ʿavni[hī] Taʿālā Selānīk ġāʾilesi bitdiği gibi hemān Yeñişehir’e {5} irişüb reʾy-i serʿaskerīleri üzere ḥareket eylemesi maḫṣūṣça müşārun-ileyhe taḥrīr ve teʾkīd ḳılınmış oldıġını müteʿāḳib {6} el-ḥāletü-hāẕihī vārid olan taḥrīrāt-ı şerīfelerinde Yānya’dan Mora’ya varınca ʿiṣyān iden reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrlerine {7} İskender[iye] Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ külliyyetlü ʿasker ile bi’n-nefs meʾmūr ve maʿiyyetine bir münāsib {8} nüzül emīni taʿyīn ḳılınması ve Mora’ya daḫi meʾmūrlarıñ bir ān aḳdem irişdirilmesi ḫuṣūṣları ve ifādāt-ı sāʾire muḥarrer {9} ü meẕkūr olmaġla mezāyāsı mū-be-mū maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile {10} manẓūr-ı hümāyūn-ı cenāb-ı tācdārī buyurulmuşdur. Ṣūret-i inhā-yı müşīrīlerine naẓaran bir ān aḳdem gerek Mora’ya külliyyetlü {11} ʿasker irişdirilmesi ve gerek Yānya’dan Mora’ya varınca ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrleri-çün başḳaca meʾmūr {12} ve ʿasker taʿyīni vācibāṭ-ı ḥāliyeden olmuşdur. Muḳaddemce Yeñişehir ṭarafına meʾmūr ḳılınmış olan vüzerādan Ḳaraman Vālīsi {13} saʿādetlü Ḥācī Bekir Paşa ḥażretleriniñ bir ḳadem aḳdem Mora’ya ḏoġrı yetişmek üzere meʾmūriyyeti ve bundan başḳa {14} Çorum Mutaṣarrıfı mīr-i mīrāndan ʿAlī Paşa’nıñ Niş ṭarafına olan meʾmūriyyeti Mora’ya taḥvīl ve mīr-i mīrāndan Baḥr-i Sefīd Boġazı {15} Muḥāfıẓı sābıḳ ʿAlī Şefīḳ Paşa daḫi Mora’ya taʿyīn ḳılınması ve Rumili’niñ ṣol ṭarafında vāḳiʿ ʿumūm ehl-i İslām’ıñ {16} saʿādetlü Mora vālīsi ḥażretleri maʿiyyetine meʾmūriyyetleriyle bir ān aḳdem sevḳ ve iḫrācları-çün seby ü istirḳāḳa fetvā-yı {17} şerīfi derc ve ḫaṣekī mübāşeretiyle müʾekked emr-i ʿālī ıṣdār olunması ve Yānya[’dan] Mora’ya varınca olan ʿuṣāt-ı {18} reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrleri-çün İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ bi’n-nefs meʾmūriyyeti işʿār buyurulmuş ise de {19} müşārun-ileyh bi’n-nefs meʾmūr ḳılınmaḳ lāzım gelse şāyed Ḳaraḏaġ ʿuṣātını vesīle iderek iʿtiẕāra taṣaddī {20} itmesi melḥūẓ oldıġından kendüsünüñ meʾmūriyyetinden ṣarf-ı naẓar ile hemān ṭarafından kendüye muʿādil bir münāsib ve muḳtedir {21} başbuġla Oḫrī ve İlbaṣan ve İskender[iye] sancaḳlarından külliyyetlü ʿasākir iḫrāc ve Yānya’dan Mora’ya {22} varınca Ḳarlıili ve Īnebaḥtī ve Eġrīboz sancaḳlarında ʿiṣyān iden reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrleri-çün sevḳ {23} ü iʿzām eylemesi bābında müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’ya ḫiṭāben serīʿan fermān taṣdīr ve başbuġ-ı mūmā-ileyhiñ {24} maʿiyyetinde taḥaşşüd idecek ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları-çün dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından sābıḳ Ṭırnovī Voyvodası {25} Süleymān Aġa nüzül emīni taʿyīn ḳılınması ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerine daḫi ʿasker irişdirilmesi iḳtiżā-yı ḥālden göründiğine bināʾen {26} Rumili’niñ orta ḳolunda vāḳiʿ ʿumūm ehl-i İslām’ıñ Yānya ordusuna sevḳ ü tesbīlleri bābında {27} ḫaṣekī mübāşeretiyle müʾekked emr-i ʿālī gönderilmesi ḫuṣūṣlarına irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ iderek ol bābda {28} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne şeref-rīz-i ṣudūr olmuş ve mūcebince derḥāl ḫuṣūṣāt-ı merḳūme icrā olunaraḳ iḳtiżā {29} iden evāmiri ıṣdār ve mübāşirleriyle tesyār ve nüzül emīni mūmā-ileyh daḫi taʿyīn ḳılınmış olmaġla hemān ẕāt-ı {30} ṣafderāneleri daḫi her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı kār-āşināyī ve ḥaṣāfet ve meʾmūriyyete beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat {31} ve himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 L 36
[573/247] Devletlü Aġa efendimizden Selānīk Mütesellimi Yūsuf Beğ’e
{1} Selānīk sancaġında kāʾin Lanḳaẓa ve Sidreḳapsī Maʿdeni derūnlarında olan baʿżı ḳurā reʿāyāsınıñ ayaḳlanması {2} cihetiyle Yeñişehir’e meʾmūr devletlü Behrām Paşa ḥażretleri ʿuṣāt-ı mesfūreniñ eks̠erīsi[ni] ḳırmış ve baʿżıları Aynaroz {3} ṭaraflarına firār itmiş olduḳlarından firār iden kāfirleriñ ḳahr ü tenkīlleri lāzımeden ise de müşārun-ileyh Behrām {4} Paşa ḥażretleri Mora reʿāyāsınıñ şiddet-i ġaleyānı cihetiyle Mora ṭarafına meʾmūr ḳılınmış ve Aynaroz {5} ve Kesendīre ṭaraflarına firār iden gāvurlarıñ ḥaḳḳından gelmeğe cenāb-ı şerīfiñiziñ meʾmūriyyeti ḫuṣūṣuna irāde-i {6} seniyye taʿalluḳ eylemiş olmaḳ taḳrībiyle ol bābda meʾmūriyyetiñizi nāṭıḳ başḳa ve maʿiyyetiñizde külliyyetlü ʿasākiriñ vücūdı {7} lāzımeden oldıġına bināʾen Prāvişte ve Drāma ve Nevreḳop ve Sīroz ve Timürḥiṣār ve ʿAvretḥiṣār {8} ve Menlik ve Zīḥne ve Rāzlıḳ ḳażālarından külliyyetlü ʿasker tertīb ve muḳtedir başbuġlar ile maʿiyyetiñize serīʿan {9} ve ʿācilen irsāl ü tesrīb olunmaḳ üzere ẕikr olunan ḳażālar mütesellim ve żābiṭānına ḫiṭāben başḳa başḳa {10} iḳtiżā iden müʾekked evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār olunmuş olub ancaḳ cenāb-ı ġayret-simātıñızıñ bir ān aḳdem {11} īfā-yı meʾmūriyyet ile şu ʿiṣyān iden gāvurlarıñ gereği gibi ḥaḳḳından gelmeñiz aḳdem-i maṭlūb oldıġına naẓaran {12} işbu ʿaskerden başḳa ʿasker iḳtiżā ider, yāḫūd eṭrāfdan maʿiyyetiñize meʾmūriyyeti lāzım gelenler olur ise {13} bu ṭarafa işʿār olunduḳda derḥāl taʿyīn ve irsāl ḳılınacaġı maʿlūmuñuz olduḳda hemān cenābıñız muḳteżā-yı {14} diyānet ü ḥamiyyetiñiz üzere maʿiyyetiñize meʾmūr olan ʿasākiri bi’l-istiṣḥāb ẕikr olunan Aynaroz ve Kesendīre {15} kāfirlerini urub bi’l-cümle emvāl ü eşyālarını beyne’l-ġuzāt iġtināma ve evlād ü ʿiyālleriniñ seby ü istirḳāḳıyla {16} ḫavene-i müşrikīniñ ḳahr ü tedmīrlerine cānsipārāne ve ḥamiyyet-kārāne ġayret iderek is̠bāt-ı müddeʿā-yı diyānete {17} himmet eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 1 L 36
[573/251] Ḳaraman Vālīsi Ebūbekir Paşa’ya
{1} Māh-ı Ramażān-ı Şerīf’iñ yiğirmi üçünci güni Lāpsekī ḳażāsına ve ferdāsı Gelībolī’ya vuṣūl-birle īfā-yı {2} lāzıme-i meʾmūriyyete iʿtinā buyurmaḳda olduḳlarını mübeyyin resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı saʿādetleri meʾāl ü mezāyāsı {3} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuş ve icrā-yı irāde-i seniyyeye derkār olan sürʿat ü himmetleri vesīle-i maḥẓūẓiyyet {4} olaraḳ taḥrīrāt-ı vārideleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm [ile] manẓūr-ı naẓar-ı mekārim-es̠er-i {5} ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. El-ḥāletü-hāẕihī Mora ṭarafında olan gāvurlarıñ kes̠ret ü cemʿiyyetine bināʾen gün-be-gün {6} fesād ü şiḳāḳları iştidād bulmaḳda oldıġından Yeñişehir’e meʾmūr olan vüzerā-yı ʿiẓāmıñ ʿasākir-i (89) külliyye ile bir ān evvel Mora’ya irişmeleri derece-i vücūbda oldıġı ḥālā Rumili vālīsi ve bi’l-istiḳlāl {2} Yānya cānibi serʿaskeri ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri ṭarafından inhā ve işʿār olunmuş ve saʿādetlü Behrām {3} Paşa ḥażretleri daḫi Yeñişehir ṭarafına meʾmūr ise de Selānīk kāfirleriniñ daḫi ayaḳlanması cihetiyle müşārun-ileyh ol ṭarafda {4} muḥārebe üzerinde bulunmuş oldıġından cenāb-ı müşīrīleriniñ oldıġıñız maḥalden hemān ḥareket ve seyr-i serīʿ ile Mora’ya irişmeñiz {5} ḫuṣūṣuna emr ü irāde-i cenāb-ı pādişāhī taʿalluḳ iderek ol bābda meʾmūriyyetiñizi nāṭıḳ iḳtiżā iden emr-i ʿālī ıṣdār {6} ve tesyār olunmuş olub ve bu maṣlaḥat şöyle ṭutacaḳ ve aġır ḏavranacaḳ şey olmayub gāvurlarıñ maṭmaḥ-ı naẓar-ı mekīdet- {7} -es̠erleri bütün bütün Mora oldıġından hemān bir daḳīḳa evvel ol ṭarafa irişmeñiz ferāʾiż-i ḥāliyeden olmaġla {8} mecbūl ü mefṭūr oldıġıñız māye-i ḥamiyyet-kārī ve diyānet ve mādde-i ġayret-şiʿārī ve diyānetleri üzere bu bābda {9} bir ān ve bir daḳīḳa tevaḳḳuf ü ārāmı tecvīz itmeyüb hemā[n] oldıġıñız maḥalden ḥareket ve Mora’ya ʿazīmet ve irişmeğe {10} müsāraʿat-birle īfā-yı irāde-i seniyyeye himmet ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleriyle muḫābere ve mükātebe iderek {11} reʾyiyle ḥarekete mübāderet eylemeñiz daḫi emr ü fermān-ı şāhāne muḳteżāsından idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda {12} her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i imtis̠āl-kārī ve besālete ṣarf-ı liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 L 36
[573/252] Serʿasker paşaya ve Mora ve Ṭrabzon ve Ḳaraman ve Mıṣır ve Ṣaydā ve Sīvās vālīlerine ve Çirmen ve Aydın ve Tırḥāla ve ʿAlāʾiye mutaṣarrıflarına ve İzmīr ve Ḳaraburun ve Baḥr-i Sefīd ve Misivrī muḥāfıẓlarına ve Ḳapūdāna ve Paṭrona beğlere ve Ḳıbrīs muḥaṣṣılına
{1} Dīn-i mübīn-i Muḥammedī ve devlet-i ebed-rehīn-i Aḥmedī’ye ḫıyānet ü melʿanetleri günden güne āşikār olan Rum gāvurlarınıñ {2} aṣl sergerde-i fesād-ı bed-nihādı olan İpsilāndīoġlı ʿAleksāndrī nām ḫāʾin ḳarındaş-ı ihānet-pā-dāşları {3} Nīḳolī ve Yorġākī nām melʿūnlar ile berāber yedi-sekiz biñ piyāde ve süvārī küffār-ı dūzaḥ-ḳarār ve sekiz ḳıṭʿa ṭop {4} ve sāʾir edevāt-ı ḥarbiyye istiṣḥāb iderek güẕerān iden Ramażān-ı Şerīf’iñ on ḏoḳuzuncı Ṣalı güni {5} Ḳara Eflāḳ’da kāʾin Drāġaşān ḳaryesi ḳarşusuna ordu-yı menḥūsunı ḳurmuş ve mesfūr ḳarındaşı Nīḳolī {6} altı ḳıṭʿa ve ḫāʾin-i mersūm ʿAleksāndrī daḫi verālarından iki ḳıṭʿa ṭop ve vāfir ʿasker-i nuḥūset-peyker ile {7} ḳarye-i merḳūmede bulunan iki biñ nefer cünūd-ı nuṣret-mevʿūd-ı ḥażret-i pādişāhī üzerine iki defʿa maġrūrāne {8} hücūm ü iḳtiḥāma ibtidār itmiş ve ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir daḫi gülbāng-i tekbīr-i ʿadū-tedmīri peyveste-i eflāk iderek {9} hemān merdāne dīn düşmenleri üzerine ḥamleten sell-i seyf ve iḳtiḥām eylemiş oldıġından ḥamden-lillāhi’l-Meliki’l-Müsteʿān {10} kefere-i fecere ṣalābet-i ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir-i İslāmiyān’a tāb-āver-i taḥammül olamayub tünd-bād-ı ḳahr-ı Cenāb-ı Perverdigār ile {11} münhezim ü maḳhūr olaraḳ baḳiyyetü’s-süyūfı balḳan eteklerinde ve refʿ-i Yenik [?] ḳaṣabasına ḏoġrı firār eylemiş {12} ve altı ʿaded ṭop ve süngili tüfenk ve tranpete ve borı ve sāʾir ālāt ve yetmiş dört nefer dil alınaraḳ vāfiri {13} ṭuʿme-i şīr-i şimşīr-i ġuzāt-ı muvaḥḥidīn olmuş oldıġı ve bu fütūḥātda nīm-mürde ve zaḫm-ḫūrde reh-neverd-i vādī-i {14} firār olan küffār-ı bed-girdārdan başḳa bunca laʿīn-i bī-dīn ṣamṣām-ı ḫūn-āşām-ı cünūd-ı muvaḥḥidīn ile telef olmuş iken {15} dilāverān-ı cüyūş-ı İslāmiyān’dan lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī faḳaṭ üç neferi şerbet-i şehādeti nūş itmiş ve on neferi daḫi {16} mecrūḥ olmuş idüği bu defʿa saʿādetlü Vidīn Muḥāfıẓı Dervīş Paşa ḥażretleri ṭarafından vārid olan taḥrīrātda {17} mübeyyen ü mesṭūr olub ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Rabb-i Bī-Enbāz ve ḳuvve-i ṭāliʿ-i ferḫunde-meṭāliʿ-i cenāb-ı pādişāh-ı {18} kūh-endāz ile nesīm-i fevz ü nuṣret cānib-i İslāmiyān’da vezān ve menbaʿ-i fesād ve sergerde-i ʿuṣāt olan {19} ʿAleksāndrī ve cemʿ ü iḥtişād eylediği küffār-ı ḫabās̠et-girdārıñ kimisi ol vechile nūş-ı zehr-āb-ı tīġ-i bürrān ve kimisi daḫi {20} zaḫm-dār olaraḳ endāḫte-i vādī-i ḫiẕlan olması bi’l-cümle ḳulūb-ı nāsı leb-rīz-i sürūr ü neşāṭ itmiş ve birbirini müteʿāḳib {21} Bükreş ve Yaş ḳaṣabaları ṭaraf-ı ʿasākir-i İslāmiyye’den żabṭ ü tesḫīr olunmuş oldıġı ḫaberleri daḫi gelmiş oldıġından {22} işbu ḫaber-i behcet-es̠erden ẕāt-ı ʿālīleri daḫi ḥiṣṣe-yāb olmaları ġarażıyla keyfiyyetiñ ṣavb-ı sāmīlerine işʿār ḳılınmış idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 6 L 36
[573/259] Mıṣır vālīsine
{1} Mora ṭarafında olan ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ ḳahr ü tenkīlleri żımnında baḥren ibrāz-ı saṭvet olunması-çün miḳdār-ı kifāye cenk {2} sefīnesi techīz ve üzerlerine münāsib başbuġ taʿyīniyle ḏoġrı Mora’ya iʿzām eylemeleri irādesini şāmil gönderilan {3} taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünde derḥāl İskenderiye’ye ʿazīmet-birle on bir ḳıṭʿa sefīne techīz ve Rodos’da bulunan {4} bir ḳıṭʿa sefīneleriniñ daḫi mühimmāt ve ʿaskeri gönderilerek ve üzerlerine başbuġ taʿyīn buyurılaraḳ {5} cümlesi Rodos’dan öte cezīrelere sevḳ olunacaġı beyānıyla bunlarıñ ol ṣulara vuṣūlüne ḳadar Donanma-yı {6} Hümāyūn ile Dersaʿādet’den gönderilmiş olan meʾmūr daḫi ol ṭarafa geleceğinden ikisi birleşüb bi’l-ittifāḳ izbāndīd {7} eşḳıyāsı üzerlerine hücūm-birle eşḳıyā-yı meẕkūreniñ ḳahr ü istīṣālleri ḥāṣıl olduḳdan ṣoñra gönderilan {8} sefīneler Donanma-yı Hümāyūn’dan iki ḳıṭʿa sefīne terfīḳiyle İskenderiye’ye irsāl olunur ise Ṣulıca ve Çamlıca {9} gāvurlarınıñ daḫi teʾdīb ü tenkīlleri-çün sefāyin-i meẕkūreye birḳaç ḳıṭʿa tüccār sefīnesi daḫi ʿilāve iderek {10} içlerine iḳtiżāsı vechile ʿasker ve mühimmāt vażʿıyla ẕikr olunan iki ḳıṭʿa sefīne-i hümāyūn ile berāber cümlesini {11} birden ḏoġrı Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine irsāl ideceklerini şāmil resīde-i dest-i vuṣūl olan {12} taḥrīrāt-ı seniyyeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub işbu ḫuṣūṣda daḫi ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete bu vechile {13} cān ü göñülden derkār olan sürʿatleri tamām mecbūl olduḳları diyānet ü ḥamiyyeti is̠bāt iderek {14} taḥrīrāt-ı vāride-i müşīrīleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i {15} cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Cenāb-ı ʿālīleriniñ göndirecekleri sefīneler Donanma-yı Hümāyūn ile birleşüb {16} bi’l-ittifāḳ evvel-emrde izbāndīd eşḳıyāsı üzerine hücūm-birle eşḳıyā-yı merḳūmeniñ ḳahr ü istīṣālleri {17} ḥāṣıl olduḳdan ṣoñra Ṣulıca ve Çamlıca aḏalarınıñ istīṣāli-çün yanlarına iki ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn terfīḳiyle {18} inhā-yı düstūrīleri üzere girü İskenderiye’ye gidüb tekrār Donanma-yı Hümāyūn’a gelmeleri ḫuṣūṣuna başḳa tedbīr {19} olub el-ḥāletü-hāẕihī Mora’da ʿiṣyān itmiş olan reʿāyānıñ āteş-i ṭuġyānları gün-be-gün ʿalevlenmiş {20} ve Ḳapūdāna beğ maʿiyyetiyle Mora ṭarafında bulunan Donanma-yı Hümāyūn Pārġa ile Ġomānīçe beyninde Mūrṭo līmānında {21} yalñız ḳalmış oldıġından evvel-be-evvel şu Mora reʿāyāsınıñ defʿ ü tenkīlleri żımnında Paṭrona beğ ile {22} Dersaʿādet’den Aḳdeñiz’e çıḳarılmış olan Donanma-yı Hümāyūn sefāyini Rodos ṣularına ḏoġrı gidüb cenāb-ı {23} müşīrīleriniñ göndireceği sefīneler daḫi Rodos’a ḏoġrı gelerek ve brīḳ sefīnesi vāsıṭasıyla {24} bi’l-muḫābere iki ṭaḳım birleşerek cümlesi birden serīʿan ve ʿicāleten Mora üzerine irişmeleri lāzım gelerek {25} bu vechile himmet buyurmaları tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bu ṣūretle ṣādır ü sāniḥ olmuş {26} ve keyfiyyet ṭaraf-ı muḫliṣīden mūmā-ileyh Ḳapūdāna ve Paṭrona beğe daḫi bildirilmiş olmaġla hemān muḳteżā-yı ġayretleri {27} üzere evvel-be-evvel tehyiʾe ve tertīb eylediklerini işʿār buyurduḳları sefāyini bir ān aḳdem Paṭrona beğ {28} maʿiyyetine irsāl ve iltiḥāḳı vesāʾilini ikmāle beẕl-i himmet ve her ḥālde ġayret ü diyānetlerini ibrāza ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i {29} liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 8 L 36
[573/262] Bolī mütesellimine
{1} Ḥālā Eflāḳ Voyvodası olub Dersaʿādet’de bulunan İskerlet’iñ ibḳā-yı āsāyişe ḳadar evlād ü ʿiyāl {2} ve ḳavm [ü] ḳabīlesiyle Bolī’da iḳāmeti ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve mersūm bi’l-cümle müteʿalliḳātıyla maḫṣūṣ {3} mübāşire terfīḳan ol ṭarafa iʿzām ü irsāl olunmuş olub ancaḳ Rum gāvurlarınıñ mürtekib olduḳları ḫıyānet {4} ü melʿanet cihetiyle bunlarıñ büyük ve küçüğünden emniyyet cāʾiz olmadıġı āşikār ve bu cihetle voyvoda-i mersūm {5} her ne ḳadar Bolī’da iḳāmete meʾmūr ḳılınmış ise de ol ṭarafda daḫi bunuñ muḥāfaẓasını mūcib ḥālātıñ yoluyla {6} istiḥṣāli lāzımeden oldıġı bedīdār olmaḳ mülābesesiyle mersūm ve evlād ü ʿiyāl ve müteʿalliḳātınıñ Bolī’ya {7} vuṣūllerinde Bolī’nıñ ehl-i İslām maḥallesinde bir maḥfūẓ ḳonaġa iskān olunaraḳ ḫāricden ferd-i āferīdeniñ (94) yanına gidüb gelmamesi ve bi-taḫṣīṣ reʿāyā ṭāʾifesiyle bir vechile ülfet ü iḫtilāṭ idemamesi ve itdirilmamesi {2} ve mersūma gelan ve giden kāġıdlar seniñ maʿrifetiñle alınub virilmesi, ve’l-ḥāṣıl mersūm ve müteʿalliḳāt ve evlād {3} ü ʿiyāliniñ hiç kimesne ile ülfet ü iḫtilāṭ ve bir vechile bir ṭarafla muḫābere ve mükātebe idemeyecek {4} vechile muḥāfaẓa olunması ḫuṣūṣı iḳtiżā-yı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāneden olmaġla muḳteżā-yı dirāyetiñ üzere {5} mersūm İskerlet’iñ evlād ü ʿıyāl ve müteʿalliḳātıyla ol ṭarafa vuṣūlünde Müslim maḥallesinde münāsib ve maḥfūẓ bir ḳonaġa {6} iskān ile ḫāricden hiç kimesne ile ülfet ve ʿalelḫuṣūṣ reʿāyā ile bir vechile iḫtilāṭ idemamesi ve yanına {7} hiç ferd gidüb gelmamesi ve mersūma giden ve gelan kāġıd seniñ maʿrifetiñle virilüb alınması ve ḫafī ve celī {8} āḫar bir ṣūretle bir ṭarafla muḫābere ve mükātebe idemamesi ḫuṣūṣlarına kemāliyle diḳḳat ve mersūm ve yanında bulunanlardan {9} bir ferdiñ maʿāẕallāhü Taʿālā firār itmek iḥtimāli olur ise ṣoñra cevāba ḳādir olamayacaġıñı cezmen bilüb aña göre {10} bi’l-vücūh muḥāfaẓası emrine beġāyet iḳdām ü mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 8 L 36
[573/270] Serʿasker paşaya
{1} Yeñişehir ṭaraflarına meʾmūr saʿādetlü Behrām Paşa ḥażretlerine bir ḳadem aḳdem Yeñişehir’e gelmesi cānib-i sipeh-sālārīlerinden {2} işʿār ḳılınmış oldıġından cevāb olaraḳ müşārun-ileyhiñ ṣavb-ı ṣafderānelerine yazdıġı ḳāʾimesinde {3} bā-fermān-ı ʿālī Selānīk’e meʾmūr oldıġı muḥarrer idüğünden ve Selānīk ḥavālīsinde ʿasākiriñ kes̠reti derkār {4} olub Mora ve Eġrīboz ṭaraflarında ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ gün-be-gün āteş-i ṭuġyānları ʿalev-gīr olmaḳda {5} oldıġından baḥis̠le müşārun-ileyh Behrām Paşa’nıñ ve Ḳaraman Vālīsi Ḥācī Ebūbekir Paşa’nıñ bir ḳadem aḳdem (97) Yeñişehir cāddesi üzerinden ḏoġrı Mora’ya ʿazīmetleri istiʿcāl ḳılınması ve bunlardan māʿadā Eġrīboz {2} ve Mora cezīresi ṭarafları külliyyetlü ʿasākire muḥtāc oldıġı ḫuṣūṣunı ḥāvī bu defʿa resīde-i mevḳiʿ-i vürūd olan {3} taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrāneleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {4} şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Muḳaddemce tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīlerinde Mora’ya {5} tīz elden bir vezīriñ irişdirilmesi müsaṭṭar oldıġından Ḳaraman Vālīsi müşārun-ileyh Ebūbekir Paşa ḥażretleriyle Boġaz {6} Muḥāfıẓı sābıḳ ʿAlī Şefīḳ Paşa ve Çorum Mutaṣarrıfı ʿAlī Paşa’nıñ seyr-i serīʿ ile Mora’ya irişmek üzere taʿyīn {7} ve Rumili’niñ ṣol ḳolunda vāḳiʿ ʿumūm ehl-i İslām’ıñ saʿādetlü Mora Vālīsi ḥażretleri maʿiyyetine sevḳ ü iʿzāmı-çün {8} ḫaṣekī mübāşeretiyle emr-i ʿālī taṣdīr ve tesyīr ve Yānya’dan Mora’ya varınca Eġrīboz ve Ḳarlıili ve Īnebaḥtī ṭaraflarında {9} ʿiṣyān iden reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrleri-çün daḫi saʿādetlü İskenderiye mutaṣarrıfı ḥażretleri kendüye muʿādil {10} muḳtedir başbuġ ile Oḫrī ve İlbaṣan ve İskenderiye sancaḳlarından ʿasākir iḫrāc ü iʿzām itmek üzere {11} meʾmūr olmuş oldıġı ṭaraf-ı ʿālīlerine bildirilmiş ise de ẕāt-ı sipeh-sālārīleriniñ bu defʿa vāḳiʿ olan {12} taḥrīrātından Mora ve Eġrīboz ṭaraflarında kefereniñ kes̠ret ve ḳuvveti oldıġı münfehim olmuş ve fī’l-ḥaḳīḳa {13} işʿār-ı müşīrīleri vechile Selānīk ṭarafında ʿasākire pek iḥtiyāc olmayub lillāhi’l-ḥamd Selānīk {14} ṭarafında ʿiṣyān iden yüz otuz bir ḳurā reʿāyāsınıñ saṭvet-i ḳāhire-i İslāmiyye’ye tāb-āver olamayaraḳ {15} eks̠eri ḳahr ü tedmīr ve birazı daḫi vādī-i firāra şitābān olaraḳ ḥaḳlarından gelinmiş ve gelinmekde oldıġı {16} ve bu defʿa daḫi ḫaylī fütūḥāt olmuş idüği Selānīk mütesellimi bendeleri ṭarafından işʿār ü inhā ḳılınmaḳ mülābesesiyle {17} her ne ḳadar müşārun-ileyh Behrām Paşa ḥażretleri Selānīk’de olan ġāʾile berṭaraf olduḳdan ṣoñra Yeñişehir’e ḏoġrı {18} gitmeğe meʾmūr ise de Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ʿavn ü ʿināyetiyle Selānīk ṭarafında pey-ā-pey fütūḥāt vuḳūʿuyla {19} iḥtiyāc olmadıġına mebnī bu defʿa müşārun-ileyh Behrām Paşa’yı hemān Selānīk’den ḥareket ve ṭıbḳ-ı işʿār-ı müşīrīleri {20} vechile ḏoġrı Mora’ya gitmek üzere meʾmūr ve taʿyīn ḳılınması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye müteʿalliḳ olmuş ve ol vechile {21} müşārun-ileyhiñ meʾmūriyyetini nāṭıḳ maḫṣūṣ emr-i ʿālī ıṣdār ve Selānīk’den alub hemān Yeñişehir üzerinden Mora’ya {22} göndermek üzere maḫṣūṣ ḫaṣekī daḫi taʿyīn ve isbāl ḳılınmış olmaġla hemān ẕāt-ı ġayret-simāt-ı ṣafderāneleri {23} her ḥālde ibrāz-ı ġayret ü şecāʿate beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 L 36
[573/288] Devletlü Aġa efendimiz ṭaraflarından Yeñişehir Sancaġı Mutaṣarrıfı Maḥmūd Paşa’ya
{1} Muḳaddemce Ġolos ve ḥavālīsi ḳaryelerinden üç-dört ḳaryeniñ ḫavenesi ḳılıçdan geçürülmüş ve sāʾir on sekiz-yiğirmi pāre köyler {2} ʿuṣātı amāna gelmiş ise de Ġolos on sekiz pāre kefere sefīneleriniñ vürūdunda yine iʿlān-ı ʿiṣyān itmiş {3} ve derūnunda bulunan bölükbaşıları muḥārebeye taṣaddī iderek aḫẕ olunan ve Arġalāştī ḳaryesi ṭarafından alınan {4} ruʾūs-ı maḳṭūʿa ve diller cānib-i meʿālī-menāḳıb-ı ḥażret-i serʿaskerīye irsāl buyurulmuş ve Aġrafa cānibine gönderdikleri {5} ḫaftāncıları aġa maʿiyyetine daḫi biraz ʿasker tesyār ḳılınmış oldıġı ifādesini şāmil ḳapu ketḫüdāları bendelerine mersūl {6} şuḳḳa-i āṣafānelerini mūmā-ileyh irāʾe itmekle meʾāl-i saṭvet-intimāsı ḳarīn-i iẕʿān-ı çākerānem olmuşdur. {7} Bendeleriniñ ṣavb-ı ṣavāb-nümā-yı dāverānelerine olan iḫlāṣ ve iḫtiṣāṣ-ı ʿācizānem ās̠ār-ı sümʿa ve riyādan {8} muʿarrā ve nām-ı nāmī ve medāyiḥ-i ẕāt-ı kirāmīleri meẕkūr-ı elsine-i enām olmasını müstelzim olur ḥālāt-ı ḥaseneniñ {9} ẓuhūrı bendelerine ẕerīʿa-i iftiḫār-ı bī-intihā olacaġı [?] hüveydā ve bu keyfiyyet nezd-i ʿālīlerinde daḫi işʿār ü taʿrīfden {10} istiġnā-baḫşā olub dāḫil-i dāʾire-i istīmān olan reʿā[yā]ya bir daḫi ʿiṣyāna mecāli ḳalmamaḳ üzere amān {11} virilmesi şerāyiṭ-i maḫṣūṣa-i āgāhīden ise de ṭaraf-ı ʿālīlerinden istīmān iden reʿāyā sefāyin-i ʿuṣātıñ {12} ẓuhūruyla kesb-i ḳuvvet iderek tekrār ʿiṣyān itmiş olduḳları taḥrīr ü işʿār-ı ʿālīlerinden müstefād ve bu maḳūle {13} reʿāyā şeḳāvet-kārlarınıñ üzerlerine varıldıḳda amān ü zamān virilmeyerek bir daḫi ṭuġyān idemeyecek {14} ṣūretle terbiye ve tenkīl ḳılınmaları aḳdem-i levāzım-ı iḥtiyāṭ oldıġından iddiʿāsı māye-i mübāhātım olan iḫlāṣım {15} bu ḫuṣūṣlarda iḫṭārı icbār ideceği derkār olmaġla bundan böyle dāʾire-i iṭāʿatden ḫurūc ve şāhiḳa-i {16} ʿiṣyāna ʿurūc iden reʿāyānıñ amānlarına ḥavāle-i gūş-ı ıṣġā buyurulmayaraḳ bir daḫi ṭuġyān idemeyecek {17} ṣūretle tenkīlleri vesāʾil-i lāzımesini kemāliyle himem-i seniyye-i vezīrāneleri derkār buyurulmaḳ ümīdiyle ṣādıḳāne iḫṭāra {18} ibtidār eylediğim muḥāṭ-ı ʿilm-i sāmīleri buyurulduḳda. Fī 11 L 36
[573/290] Serʿasker paşaya
{1} Yānya ve Delvīne ve Preveze ve Nārda ve Ḳarlıili ve Īnebaḥtī reʿāyāları bütün bütün ayaḳlanub saʿādetlü Mora {2} vālīsi ḥażretleriniñ arḳası ḳapanmış oldıġından Behrām Paşa ve sāʾir meʾmūrlarıñ Mora’ya irişdirilmesi ve Yānya {3} Mutaṣarrıfı saʿādetlü İsmāʿīl Paşa bendeleri daḫi Yānya sancaġında ʿiṣyān iden gāvurlarıñ üzerine taʿyīn {4} buyurulmuş oldıġı beyānıyla muḳaddemce vāḳiʿ olan işʿārları vechile Yānya’dan Mora’ya varınca ʿiṣyān {5} iden gāvurlarıñ tedmīrlerine İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri meʾmūr ḳılınmış ve ṭaraf-ı {6} ʿālīlerine aḳçe ve cebeḫāne irişdirilmesi ve Ḳapūdāna beğ ṭarafından ṣavb-ı sipeh-sālārīlerine gelmiş olan evrāḳ {7} taḳdīm buyuruldıġı ḫuṣūṣlarına dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra {8} rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ḥażret-i pādişāhī olmuşdur. Muḳaddemce müşārun-ileyh Muṣṭafā {9} Paşa’nıñ ol vechile bi’n-nefs meʾmūriyyeti işāret buyurulmuş ise de şāyed Ḳaraḏaġ vesīlesi bi’n-nefs {10} ʿazīmetinden istinkāf ü iʿrāz itmesi iḥtimāline bināʾen ṭarafından kendüye muʿādil bir münāsib başbuġ ile İskenderiye {11} ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarından serīʿan külliyyetlü ʿasākir iḫrāc ü iʿzām itmek üzere meʾmūr ḳılınıb maḫṣūṣ {12} emr-i ʿālī gönderilmiş ve Mora içün daḫi saʿādetlü Behrām Paşa ve Ḳaraman Vālīsi Ebūbekir Paşa ḥażerātı {13} ve Baḥr-i Sefīd Boġazı Muḥāfıẓı sābıḳ ʿAlī Şefīḳ Paşa ve Çorum Mutaṣarrıfı ʿAlī Paşa meʾmūr olaraḳ Rum- {14} -ili’niñ ṣol ḳolunda olan ʿumūm ehl-i İslām’ıñ Mora’ya ve orta ḳolunda olan ehl-i İslām Yānya ṭarafına {15} sevḳ ü iʿzāmları-çün evāmir-i ʿaliyye gönderildiği ve ṭaraf-ı ʿālīlerine biñ kīse ve nüzül emīni bendelerine beş yüz kīse (104) irsāl olundıġı iki gün evvel ṣavb-ı sipeh-sālārīlerine yazılmış ve müteʿāḳiben cebeḫāne daḫi gönderilmiş idi. El-ḥāletü-hāẕihī {2} ṣūret-i işʿārlarına naẓaran ol ṭaraflarıñ maṣlaḥatı ṣıḳışmış ve müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’ya bi’n-nefs ḥareketi muḳaddemce {3} ṣavb-ı saʿādetlerinden yazılmış ve ol daḫi iḳtiżā iden maḥallere ẕaḫīrecisini gönderüb ḥareket itmek üzere oldıġını {4} iʿlān itmiş ve bu cihetle müşārun-ileyhiñ bi’n-nefs ḥareket ve meʾmūriyyetden istinkāf itmeyeceği tebeyyün eylemiş olmaḳdan nāşī {5} şeref-rīz-i ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhe Ḳaraḏaġ māddesinden {6} hiç baḥs̠ olunmayaraḳ taʿbīrāt-ı müʾes̠s̠ire ve fetvā-yı şerīf derciyle ġāyet ekīd bir ḳıṭʿa fermān-ı ʿālī ıṣdār {7} ve ṣavb-ı s̠enāverīden daḫi teşvīḳi ḥāvī ve iltifātlı taḥrīrāt isṭār olunaraḳ müşārun-ileyhi maḥallinden ḳaldırmayınca {8} ʿavdet itmamek üzere maḫṣūṣ işgüẕār ḫaṣekī mübāşeretiyle tesyār ve müşārun-ileyh bu vechile Ḳarlıili’ye çıḳdıġı {9} ṣūretde ṭopçıya muḥtāc olacaġından derḥāl mükemmel ṭopı ve ṭaḳımıyla bir orṭa ṭopçı taʿyīn ḳılınmış oldıġından başḳa {10} muʾaḫḫaren meʾmūr ḳılınanlara daḫi tekrār şedīd istiʿcāl fermānları yazılub gönderilmiş ve ṣūret-i meʾmūriyyetleri çend rūz {11} muḳaddemce ṣavb-ı ṣafderānelerine yazılmış olan Donanma-yı Hümāyūn’uñ daḫi bir ān aḳdem çıḳub ol ḥavālīye irişmeleri {12} başbuġları olan Paṭrona beğe emr-i ʿālī ile taʿcīl ve teʾkīd olunmuş oldıġı ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān aḳçe ve cebeḫāne daḫi {13} bugünlerde ṭaraf-ı ʿālīlerine irişmiş olacaġı āşikār olmaġla her ḥālde ẕāt-ı ṣafderāneleri metānet ü şecāʿat {14} meʾās̠iri[ni] is̠bāta beẕl-i naḳdīne-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 L 36
[573/308] Aġa efendimiz ṭaraflarından Ḳapūdān paşaya ve Gümrükçi aġaya ve Ḳaṣṣābbaşıya
{1} Rum reʿāyāsı ḳarılarıyla Efrenc ṭāʾifesi iḫtilāṭ itmesi menʿ olunmuş iken bu es̠nāda yine Frenkler ile Rum ḳarılarınıñ {2} maḫlūṭ gezmekde olduḳları istimāʿ olunmaḳda olub işbu taḥaddüs̠ iden fesād bir müddetden berü Rum ile Frenkleriñ {3} iʿtiyād itmiş olduḳları iḫtilāṭdan neşʾet eylediği ẓāhir olaraḳ ve bu ḫuṣūṣa kemāliyle ihtimām olunması {4} farīża-i ḥāliyeden olmaġla Boġaziçi’nde olan maḥallerde Rumlarıñ Frenkler ile gezüb iḫtilāṭ {5} idemameleri emr-i ehemmine ve iḫtilāṭ iden Rumlar olur ise o maḳūle Rumları menʿe diḳḳat eylemelerini {6} ṭaraf-ı ʿālīlerinden iḳtiżā iden meʾmūrlara tenbīhe mübāderet buyurmaları vābeste-i himmet-i ʿālīleri oldıġı. Fī 16 L 36
[573/309] Ḳapūdān paşaya, Yeñiçeri aġasına, Bosṭāncıbaşıya, Ṭopçıbaşıya, İstānbūl ve Bilād-ı S̠elās̠e ḳāḍīlarına
{1} Öteden berü yaz günlerinde herkes diledikleri gibi gezüb yürüyüb ve seyrciler istedikleri mesīrelere gidüb kimesne {2} bir şey dimez idi. Lākin bu yıl ġayrı vaḳtlere beñzemeyüb, Cenāb-ı Ḥaḳḳ ḳahr eyleye, gāvurlarıñ vuḳūʿ bulan fesād ü ḫıyāneti {3} cihetiyle cümle ehl-i İslām silāḥlanmış ve İstānbūl ve Boġaziçi seferlik vaḳt gibi olmuş oldıġından sāʾir yıllar gibi {4} seyr yerlerinde cemʿiyyet olmaḳ yaḳışıḳsız olmaġla bundan evvelce bā-irāde-i seniyye yasaġ olmuş iken böyle vaḳtde ehl-i ʿırż {5} nisvān gürūhunuñ ol vechile seyr yerlerinde gezmeleri ve oṭurmaları münāsib olmadıġından bu yaz ḳadınlarıñ ʿaraba ve ḳayıḳ ile {6} ve yayan hiçbir vechile mesīrelere gitmameleri teʾkīd olunması ḫuṣūṣuna bu defʿa daḫi irāde-i ʿaliyye-i şāhāne müteʿalliḳ olmuşdur. Şöyle ki, {7} erkekler ḥayvān ve ḳayıḳ ve ʿaraba ile istedikleri yerlerde ʿırżıyla gezmelerine ve biniş-i hümāyūn temāşāsına gitmelerine ve faḳaṭ {8} bir yerden maḥall-i āḫara gidecek nisvānıñ ḳayıḳ ve ʿarabaya binmelerine bir şey dinilmeyüb işbu yasaġ-ı pādişāhī ancaḳ {9} ḳadınlarıñ evvelki gibi mesīrelerde cemʿiyyet eylemameleri ṣūretinden ʿibāret ve bu keyfiyyet daḫi cümleyi fesāddan ḥimāyet {10} ü ṣıyānet olmaġla, imdi lāzım gelan żābiṭān ve sāʾir iḳtiżā idenlere eṭrāfluca añladaraḳ ḳadınlarıñ {11} aṣlındanki gibi seyr yerlerinde gezüb cemʿiyyet itmameleri ḫuṣūṣuna müs̠āberet ve bu vesīle ile ʿaraba ve ḳayıġa binüb kendü ḥālinde {12} birbirleriniñ ḫāne ve sāḥilḫānelerine müsāferet ve ziyāret ṭarīḳiyle ve ḥasbe’l-iḳtiżā maṣlaḥatı vuḳūʿuyla bir yerden maḥall-i āḫara {13} gidecek ḳadınlara bir şey dinilmeyüb ve mes̠elā bir yerden ġayrı maḥalle gidecek ḳadınlar ʿaraba yāḫūd ḳayıġa binüb {14} yolları mesīre maḥalline uġrar ise ol maḥalden geçmelerine māniʿ olmaḳ iḳtiżā itmeyüb eğer ol mesīrede ʿaraba ile ḏurur {15} ve oturur ise ol vaḳt yasaġ beyān olunaraḳ ḏurdırılmayub defʿine mübāderet, ve’l-ḥāṣıl ʿaraba ve ḳayıġa ve erkekleriñ {16} her ne vechile olur ise gezmelerine yasaġ olmayub ancaḳ yasaġ-ı pādişāhī yalñız ḳadınlarıñ evvelki gibi seyr yerlerinde {17} gezmameleri ḫuṣūṣı olmaġla aña göre ber-minvāl-i meşrūḥ ḥarekete kemāl-i iʿtinā ve diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 17 L 36
[573/314] Bosna vālīsine, Vidīn muḥāfıẓına ve cevāb olaraḳ Niş muḥāfıẓına, bi’t-taṣarruf iḳtiżāsına göre
{1} Bu es̠nāda Ṣırplunuñ emāre-i fesāda dāʾir baʿżı gūne ḥāl ü ḥareketleri oldıġı Alacaḥiṣār Mutaṣarrıfı Şehsuvār Paşa {2} ṭarafından beyān olunmuş oldıġı Niş Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥüseyin Paşa ḥażretleri cānibinden inhā olunub el-ḥāletü-hāẕihī {3} Ṣırplu vekīlleri Dersaʿādet’de olaraḳ içlerinden birisi Mīloş’a muʿādil oldıġından bunlarıñ bu ṭarafda iken Ṣırplunuñ {4} ḥareketleri pek meʾmūl değil ise de bunca zamāndan berü taḥt-ı raʿiyyet ü iṭāʿatde olan Rum gāvurlarınıñ vuḳūʿa gelan {5} baġy ü ʿiṣyānlarına naẓaran böyle vaḳtde Ṣırpludan fesād ve ḫıyānet ẓuhūrı müstebʿad olmayaraḳ evvel ü āḫir bunlardan {6} emniyyet cāʾiz olmamaḳ ve cemīʿ zamānda ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyet vācibeden olmaḳ taḳrībiyle bunlar her ne vaḳt iẓhār-ı {7} ʿiṣyān ü şeḳāvet iderler ise derḥāl istiḥṣāl-i ḳahr ü istīṣāllerine mübāderet olunmaḳ üzere seby ü istirḳāḳ {8} ḥaḳḳında virilan fetvā-yı şerīf mūcebince maḫfiyyen ẕāt-ı saʿādetleriyle saʿādetlü Vidīn muḥāfıẓı ḥażretlerine ve Niş muḥāfıẓı {9} müşārun-ileyhe evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyārı tensīb olunmuş ve ol bābda ẕāt-ı saʿādetlerine ḫiṭāben lāzım gelan {10} fermān-ı ʿālī taṣdīr ve tesyīr ḳılınmış olub ancaḳ maʿlūm-ı düstūrīleri buyuruldıġı vechile el-ḥāletü-hāẕihī Devlet-i ʿAliyye’niñ {11} kes̠ret-i ġāʾilesi derkār olaraḳ bu aralıḳ başḳa ġāʾile taḥaddüs̠ itdirmek cāʾiz olmadıġından ve şimdilik Ṣırplunuñ {12} daḫi ṣarīḥan ʿiṣyāna dāʾir bir gūne ḥareketleri açıġa çıḳmadıġından zinhār Ṣırpluları vaḥşete düşerecek {13} ve ḳuyruḳlarına baṣılacaḳ muʿāmele gösterilmamesi ve ṭaraf-ı saʿādetlerine gönderilan emr-i şerīf-i meẕkūruñ ġāyetü’l-ġāye {14} ketm ü iḫfāsı ve ḳaṭʿan ve kāṭıbeten bir vechile renk ve serrişte virilmeyüb hemān şimdiki ḥālde mütebaṣṣırāne ḥareket {15} olunaraḳ her ne zamān Ṣırplunuñ şiḳāḳ ve ḥareketi vuḳūʿa gelür ise ol vaḳt derḥāl emr-i şerīf-i meẕkūrı iʿlān ile {16} bu ṭarafdan istīẕāna vaḳt ḳalmayaraḳ hemān ḳahr ü tedmīrleri istiḥṣāl olunması muḳteżā-yı emr ü irāde-i şāhāneden {17} olaraḳ keyfiyyet maḫfiyyen ve mektūmen müşārun-ileyhimāya daḫi ṭaraf-ı muḫliṣīden yazılmış oldıġı ve ancaḳ şimdiden bu vechile {18} emr-i şerīf-i meẕkūruñ gönderilmesi ṭāʾife-i mersūmeniñ ḥasbe’l-iḥtimāl baġy ü ʿiṣyānları vuḳūʿunda bu ṭarafa inhā {19} ve istīẕān ile vaḳt geçürülmamesi ġarażıyla oldıġından şimdilik işbu irāde-i ḫafiyyeniñ ġāyet ketmi lāzımeden {37} idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda ber-vech-i meşrūḥ bu bābda ṣādır olan emr-i şerīf-i meẕkūrı şimdilik (113) ketm ü iḫfā ve işbu irāde-i mektūmeyi nefsiñizden ġayrıya tecāvüz itdirmeyerek ḥasbe’l-iḥtimāl Ṣırplunuñ {2} baġy ü ʿiṣyāna dāʾir bir gūne ḥareketleri vuḳūʿunda bu ṭarafa istīẕān ile vaḳt geçürmeyerek ol vaḳt muḳteżāsını icrā {3} ve bir gūne ġāʾile ḥudūs̠ünden daḫi mezīd-i ittiḳā ile hemān tabaṣṣur ü āgāhīye kemāl-i derece himmet buyurmaları siyāḳında mektūmen ve maḫfiyyen {4} işbu ḳāʾime. Fī 18 L 36
[573/317] Ṣıġla Sancaġı Mütesellimi İlyās Aġa’ya
{1} Sen bundan aḳdem Sīsām aḏasını urmaġa meʾmūr ve taʿyīn ḳılınmış oldıġıñdan muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñ üzere işbu Şevvālü’- {2} -’l-Mükerrem’iñ ikinci güni Ḳuşaḏası’ndan ḥareket ve ʿasākir-i mevcūdeyi bi’l-istiṣḥāb Sīsām aḏası ḥiẕāsında {3} vāḳiʿ Çiğli nām ḳaryede ordu ḳurub Donanma-yı Hümāyūn’uñ vürūdına muntaẓır oldıġıñı mübeyyin saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri (114) ṭarafına vārid olan taḥrīrātıñı müşārun-ileyh irāʾe ve taḳdīm itmiş oldıġından mezāyāsı maʿlūmumuz olmuşdur. Vāḳıʿan {2} muḳaddem Donanma-yı Hümāyūn’uñ ibtidā Sīsām üzerine ʿazīmeti tertīb olunmuş ise de muʾaḫḫaren Mora reʿāyāsınıñ {3} cemʿiyyet ve ġaleyānı cihetiyle Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora ṭarafına sevḳiyle bir ān aḳdem istiḥṣāl-i ḳahr ü tedmīrleri vācibeden {4} oldıġı Rumili vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Yānya cānibi serʿaskeri ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri {5} ṭarafından taḥrīr ü inhā olunmuş oldıġına mebnī Paṭrona beğ maʿiyyetinde olan Donanma-yı Hümāyūn sefāyini saʿādetlü {6} Mıṣır vālīsi ḥażretleri ṭarafından gönderilan sefīneler ile bi’l-muḫābere birleşerek varub Ḳapūdāna beğ maʿiyyetinde olan {7} Donanma-yı Hümāyūn’a bi’l-iltiḥāḳ Mora ʿuṣātınıñ ḳahr ü tenkīllerine taʿyīn ve iʿzām ḳılınmış ve ẕikr olunan esbāba mebnī {8} Donanma-yı Hümāyūn’uñ meʾmūriyyeti Mora’ya taḥvīl olunmuş olmaġla bi-mennihī Taʿālā ḳarīben ʿuṣāt-ı mesfūreniñ istiḥṣāl-i {9} ḳahr ü tedmīrleriyle ʿavdet idecek olmalarıyla hemān sen muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñ üzere mevcūd-ı maʿiyyetiñ olan {10} ʿasker ile oldıġıñ maḥalden ḳımıldamayub kemā-kān meʾmūriyyetiñ üzere s̠ebāt ü ḳıyām iderek her ḥālde {11} is̠bāt-ı müddeʿā-yı ġayret ü ḥamiyyete mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol vechile Mora {12} ṭarafına meʾmūriyyetleri īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatdan ise de inşāʾallāhü’r-Raḥmān ʿahd-i ḳarībde Mora ʿuṣātınıñ ḳahr ü tenkīliyle {13} manṣūr[en] ʿavdet itmeleri elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā ve bu cihetle seniñ oldıġıñ maḥalden {14} ḳımıldamayub kemā-kān meʾmūriyyetiñ vechile ḳıyām ü s̠ebāt eylemañ lāzım geleceği hüveydā oldıġı mis̠illü Aḳdeñiz’de {15} gezen eşḳıyā kāfirleri fırṣat buldıġı gibi ḳaraya ʿasker çıḳararaḳ icrā-yı fesād ü melʿanete ictirā idecekleri {16} ẓāhir ve bunlarıñ bu vechile ḥareketleri daḫi vuḳūʿ bulmuş oldıġı bāhir oldıġından sen oldıġıñ maḥalde {17} s̠ebāt ü ḳıyām ve eṭrāf ü eknāfa medd-i enẓār-ı baṣīret eyleyerek ol ṭaraflar sevāḥiline izbāndīd gemileri {18} ʿasker çıḳarır ise yāḫūd ol ṭaraf köy gāvurları daḫi ʿiṣyān iderler ise hemān üzerlerine varub {19} ḳılıçdan geçürerek ḥamiyyet ü diyānet meʾās̠irini is̠bāta iḳdām ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol vechile Mora’ya gidüb {20} ʿavdet ideceğini ṭarafıñdan lāzım gelan sāʾir meʾmūrlara daḫi beyān ü ifhām ve bu vesīle ile raʿiyyetde s̠ābit- {21} -ḳadem olub ʿiṣyān itmeyan reʿāyāya daḫi ʿaskerī ṭarafından taʿaddī ve rencīde itdirmeyüb her ḥālde muḥāfaẓa {22} ve muḥāreselerine iḳdām-ı tām eyleyesin. Fī 18 L 36
[573/323] İzmīr Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} Menemen sevāḥilinde vāḳiʿ Gözaġzı nām maḥalde iki direkli bir ḳıṭʿa izbāndīd sefīnesi oldıġı istiḫbār olunaraḳ sefīne-i meẕkūruñ {2} izbāndīd oldıġı baʿde’t-tebeyyün uṣūl-i devlete riʿāyet olunaraḳ sefīne-i meẕkūruñ üzerine varılub ber-mūceb-i defter derūnunda {3} olan ḳırḳ iki nefer firārī reʿāyālar ve ḏoḳuz nefer mellāḥ ve ḳapūdān ve bir nefer Rum ʿavreti ve çocuġu aḫẕ ü ḥabs {4} olundıġı tafṣīlāṭından baḥis̠le bu bābda ne vechile irāde-i seniyye sünūḥ ider ise icrāsına ibtidār ḳılınacaġı ve İzmīr’den {5} Sīsām aḏasına firār iden reʿāyānıñ emvāl ü eşyāları ḥasbe’l-irāde temhīr olunmaḳda ise de {6} firār iden reʿāyānıñ baʿżısı ḫavfından nāşī müsteʾmen sefīnelerine ve kimisi eṭrāf ḳurālara ve Sāḳız cezīresine (116) firār itmiş olduḳlarından emvāl ü eşyālarınıñ temhīr olundıġı mesmūʿları olaraḳ mümkin olan maḥallerden {2} İzmīr’e gelmekde oldıġı ve muḳaddemce İzmīr līmānında bulunan tüccār teknelerinden techīz ve Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳı irāde buyurılan {3} beş-on ḳıṭʿa tekneler baʿżı iḫtilāl ḥasebiyle tevḳīf olunmuş ise de el-ḥāletü-hāẕihī İzmīr’iñ fesādı mündefiʿ {4} olmuş ve Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde işe yarar tüccār teknesi olmadıġından muḳaddemā ṣāḥibleri firār idüb żabṭ {5} olunan reʿāyā sefīneleriniñ muḥārebeye yararlarından beş ḳıṭʿa sefīne intiḫāb ve tanẓīm ve başbuġ ve levāzımāt-ı sāʾiresi {6} tertīb ü tetmīm ḳılınmış oldıġı beyānıyla muʾaḫḫaren żabṭ olunmuş olan sefīneniñ daḫi bi’l-muʿāyene irsāli {7} irāde olunur ise derḥāl tanẓīm ḳılınacaġı ifādesini ḥāvī bu defʿa firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı {8} düstūrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub sefīne-i meẕkūruñ aḫẕ ü żabṭı ḫuṣūṣunda vāḳiʿ {9} olan ḥareket-i dirāyet- mendāneleri mūcib-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı mersūleleri ḥużūr-ı mekārim-neşūr-ı mülūkāneye {10} daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı ʿāṭıfet-iktināh-ı şāhāne olmuşdur. Ber-manṭūḳ-ı emr ḥabsiñizde oldıġı {11} inhā buyurılan ḏoḳuz ḳıṭʿa mellāḥ ve ḳapūdānı olan şaḳīler İzmīr’de maʿrifet-i düstūrīleriyle iḳtiżāsı vechile {12} ʿibreten-li’s-sāʾirīn siyāset olunub ḳırḳ iki nefer firārī reʿāyā eşḳıyāsı daḫi bir maḥalde baḥre iġrāḳ ile mi {13} olur, ne vechile olursa cümlesiniñ iʿdām ü ifnā olunaraḳ faḳaṭ işʿār buyurılan bir nefer ʿavret ve çocuġuñ {14} sebīli taḫliye ḳılınmaḳ ve İzmīr’den Sīsām aḏasına firār iden reʿāyānıñ emvāl ü eşyāları ber-mūceb-i {15} irāde-i seniyye cānib-i mīrīden żabṭ olunmaḳ iḳtiżā ider ise de bunlardan başḳa mücerred ḫavfdan nāşī olaraḳ {16} ve ʿuṣāt ṭaḳımına iltiḥāḳ ġarażıyla olmayaraḳ şuraya buraya gitmiş ve baʿdehū ʿavdet itmiş olanlarıñ emvāl ü eşyālarına {17} ḏoḳunulmaması muḳteżā-yı şīme-yi maʿdelet-kārīden oldıġına bināʾen bu maḳūle ehl-i ʿırż firārīlerden ʿavdet idenleriñ {18} emvāl ü eşyālarına bir şey dinilmamesini ve techīz-i sefāyin ḫuṣūṣı-çün ber-mūceb-i irāde-i seniyye Tersāne-i ʿĀmire’den {19} gönderilecek ḳapūdān ve aḳçe bu es̠nāda iʿzām ü irsāl olunmuş oldıġına bināʾen hemān vuṣūlünde inhā buyuruldıġı {20} üzere beş ḳıṭʿa sefīneye sālifü’ẕ-ẕikr muʾaḫḫaren żabṭ olunmuş olan sefīne daḫi ilḥāḳ ve techīz-birle {21} cümlesiniñ levāzımātı tekmīl olunaraḳ bir ān aḳdem Mora ṭarafına giden Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine īṣāl ve iltiḥāḳ {22} itdirilmek ḫuṣūṣlarına irāde-i seniyye taʿalluḳ itmeğin ol vechile icrā-yı muḳteżālarına iʿtinā ve himmet buyurmaları {23} siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 L 36
[573/325] Vidīn muḥāfıẓına
{1} ʿAvn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn ve yümn ü himem-i ḥażret-i pādişāh-ı rū-yı zemīn ile bundan aḳdemce Drāġaşān ḳaryesinde {2} vuḳūʿ bulan muḥārebede İpsilāndīoġlı ʿAleksāndrī nām ḫāʾiniñ keyfiyyet-i inhizāmıyla es̠nā-yı muḥārebede aḫẕ olunan {3} altı ḳıṭʿa ṭop ve yetmiş dört nefer esīr ve kelle ve ḳulaḳlar ve tranpete ve borı ve sāʾir ālāt-ı ḥarbe dāʾir eşyā tatar aġaları {4} Ḥasan Aġa bendeleriyle isrā olundıġını şāmil firistāde ve ibʿās̠ buyurılan taḥrīrāt-ı müşīrīleri vāṣıl ve meʾāl-i behcet-iştimāline {5} ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz muḥīṭ ü şāmil olub bu bābda vuḳūʿ bulan himmet ü iḳdām ve ġayret ü ihtimām-ı müşīrīleri ḥaḳ bu ki {6} ẕātlarından meʾmūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı ġayret ü şecāʿat ve ṣadāḳati is̠bāt ü teʾyīd itmekle rehīn-i kemāl-i ḥaẓẓ ü taḥsīn {7} olaraḳ keyfiyyet ʿatebe-i felek-mertebe-i cenāb-ı kītī-sitānīye ʿarż ü taḳdīm ḳılınaraḳ meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i pādişāhī {8} olmuş ve ol bābda şeref-baḫş-ı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mehābet-maḳrūn-ı şāhāne mūcebince gönderilan ṭoplar Ṭopḫāne-i {9} ʿĀmire’ye ve esīrleriñ söz bilür başları siyāset olunaraḳ māʿadāsı üserā defterine ḳayd ve ālāt-ı meẕkūre daḫi {10} Cebeḫāne-i ʿĀmire’ye irsāl ve teslīm olunmuş ve kelle ve ḳulaḳlar ve tranpete ve borı yāftesiyle pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i {11} ḫāk-i ʿibret ve meẕellet ḳılınmışdır. Cenāb-ı diyānet-meʾāblarınıñ uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de merdāne ve cānsipārāne çalışacaḳları {12} iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde derkār ve inşāʾallāhü Taʿālā yüzüñüzden dīnimize ve devletimize naḳş-efgen-i ṣaḥāyif-i rūzigār {13} olacaḳ nice ḥüsn-i ḫidmet ẓuhūrı ʿināyet-i Bārī edillesiyle müberhen ü āşikār ve bundan böyle daḫi meʾmūriyyet-i düstūrīleriniñ {14} īfāsına mā-fevḳa’l-meʾmūl ṣarf-ı yārā-yı liyāḳat ve ġayret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 L 36
[573/331] Selānīk mütesellimine
{1} Aynaroz cezīresinde müctemiʿ olan eşḳıyā reʿāyā saʿādetlü Behrām Paşa ḥażretleriniñ Aynaroz ḳurbunda olan {2} mühürdārları başbuġluġuyla bulunan ʿaskeri üzerine hücūm-birle muḥārebeye taṣaddī itmişler ise de lillāhi’l-ḥamd fevz {3} ü ġālibiyyet cānib-i İslāmiyān’da olaraḳ ṣūret-i ġalebe ve fütūḥātı mübeyyin müşārun-ileyhiñ taḥrīrātı gelmiş ve Aynaroz’da {4} ʿuṣātıñ tecemmuʿuna dāʾir müşārun-ileyhiñ baʿżı işʿāratı vuḳūʿ bulmuş olub ancaḳ Mora ṭarafınıñ ṣıḳışması cihetiyle {5} müşārun-ileyhiñ Mora’ya irişmesi ve seniñ ol ṭaraf ʿuṣātınıñ ḳahr ü tedmīrlerine bi’l-istiḳlāl meʾmūriyyetiñ {6} ḫuṣūṣı irāde olunaraḳ bundan aḳdem müşārun-ileyh Behrām Paşa’nıñ ḥareket ve Mora’ya ʿazīmeti bābında emr-i ʿālī {7} gönderilmiş ve keyfiyyet ṭarafına bildirilmiş oldıġından iḳtiżā-yı meʾmūriyyetiniñ icrāsına ġayret ü ṣadāḳat eyleyeceğiñ iʿtiḳādı {8} ḥaḳḳıñda derkār ise de müşārun-ileyh Behrām Paşa’nıñ Mora ṭarafına ʿazīmetine bināʾen Selānīk ḥavālīsi ve Aynaroz {9} ve Kesendīre cezīrelerinde ʿiṣyān iden kāfirleriñ bi-ʿavnillāhi Taʿālā ḥaḳlarından gelmeğe yalñız seniñ istiḳlāl-i meʾmūriyyetiñ {10} kifāyet ider mi, yoḫsa āḫar meʾmūr taʿyīnine ḥācet var mıdır, keyfiyyeti serīʿan bu ṭarafa taḥrīr ü işʿār eylemañ lāzımeden {11} ve muḳteżā-yı emr ü irāde-i şāhāne muḳteżāsından olmaġla maḥāll-i merḳūme ʿuṣātınıñ ḳahr ü tenkīline yalñız seniñ {12} bi’l-istiḳlāl meʾmūriyyetiñ kāfī midir, yoḫsa āḫar meʾmūr taʿyīni īcāb ider mi, iḳtiżāsı icrā olunmaḳ içün ʿācilen {13} keyfiyyeti bu ṭarafa işʿāra diḳḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 20 L 36
[573/334] Serʿasker paşa ḥażretlerine
{1} Yānya ve Mora maṣlaḥatlarına dāʾir muḳaddem ve muʾaḫḫaren işʿār buyurulmuş olan aḥvāl ü keyfiyyātdan baḥis̠le İskender[iye] Mutaṣarrıfı {2} saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ meʾmūriyyeti ve saʿādetlü Behrām Paşa ve Ḥācī Ebūbekir Paşa ve sāʾir meʾmūrlarıñ seyr-i serīʿ {3} ile Mora’ya irişmeleri farīża-i ḥāliyeden oldıġı ve muḳaddemce ṣavb-ı ʿālīlerine iḥsān-ı hümāyūn buyurılan biñ kīse {4} vāṣıl olmuş ise de taḳdīm buyurılan defter mūcebince el-ḥāletü-hāẕihī ṭaraf ṭaraf taʿyīn ü istiḫdām buyurmaḳda olduḳları {5} ʿasākiriñ ʿulūfeleri ve maṣārif-i sāʾire içün külliyyetlü aḳçe ve cebeḫāneye muḥtāc olduḳları beyānıyla Nüzül Emīni Ḥācī Edhem {6} Aġa bendeleri aḳçe gönderilmesini ve Nārda Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥasan Paşa bendeleri daḫi ṭaraf-ı sipeh-sālārīlerinden {7} aḳçe istemiş oldıġından iḳtiżāsınıñ icrāya baḳılmasını şāmil bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı {8} ḫāliṣānemiz oldıġı ānda rikāb-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Muḳaddem ve muʾaḫḫar {9} mersūl-ı ṣavb-ı sāmīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı s̠enāverīde beyān olundıġı vechile Mora ṭarafı meʾmūrı olan {10} vüzerā-yı iʿzām ve mīr-i mīrān-ı kirām ḥażerātınıñ Rumili’niñ orta ḳolundan Yānya’ya ve ṣol ḳolundan Mora’ya {11} sevḳ olunacaḳ ʿasākiriñ evvel ü āḫir müʾekked fermānlar ıṣdār ve ḫaṣekīler ile tesyār olunaraḳ istiʿcāllerine {12} iḳdām olunmuş oldıġından başḳa muʾaḫḫaren ẕikr olunan iki ḳola maḫṣūṣ ḳapu[cı]başılardan Ṣāliḥ Ḳoç Aġa ile {13} Bīġā mütesellimi esbaḳ Aḥmed Aġa bendeleri sürici olaraḳ taʿyīn ve iʿzām olunmuş ise [de] bundan böyle daḫi {14} ardı arası kesilmeyerek iḳtiżāsına göre istiʿcāllerinde ḳuṣūr olunmayacaġı ve maṭlūb buyurılan cebeḫāne daḫi {15} peyderpey gönderilmekde oldıġı ve İskenderiye Mutaṣarrıfı müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa bundan aḳdem Yānya’dan Mora’ya (121) varınca ʿiṣyān iden reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrlerine meʾmūr olmuş ve bi’n-nefs ḥareketi żımnında ṣudūr iden {2} emri maḫṣūṣ ḫaṣekī ile gönderilmiş ise de ṣūret-i işʿārlarına naẓaran ol ṭarafıñ maṣlaḥatı ṣıḳ[ış]mış oldıġından {3} müşārun-ileyhiñ terġīb ü teşvīḳi ḥāvī ġāyet müʾekked bu defʿa daḫi bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve bālāsı {4} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ile muvaşşaḥ buyurılaraḳ derḥāl muḳaddem ve kār-güẕār ḫaṣekī ile tesyār ḳılınmış oldıġından başḳa {5} şeref-baḫşā-yı ṣudūr iden ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince ẕāt-ı serʿaskerīlerine iki biñ kīse ve müşārun-ileyh Nārda Muḥāfıẓı {6} Ḥasan Paşa ḥażretlerine beş yüz kīse ve Nüzül Emīni Ḥācī Edhem Aġa bendelerine beş yüz kīse ki cemʿan üç biñ kīse naḳden {7} gönderilmiş olaraḳ bundan böyle daḫi ez-her-cihet bu ṭarafdan iḳdām ü ihtimāmda bir ān ve bir daḳīḳa ifāte-i vaḳt olunmayacaġı {8} maʿlūm-ı sāmīleri buyurulduḳda hemān ẕāt-ı ṣafderāneleri merdlik ve ḥamiyyet meʾās̠irini icrā-birle Cenāb-ı Allāh’ıñ ʿavnıyla {9} şu Tepedelenli ḫabīs̠iniñ itmām-ı ġāʾilesine beẕl-i mā-ḥaṣal-i iḳdām ve bir ān aḳdem müteraḳḳıb oldıġımız aḫbār-ı sārreniñ {10} işʿārını müstelzim esbābıñ ikmāline saʿy-ı mā-lā-kelām buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 22 L 36
[573/336] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Ḥālā Rumili vālīsi ve Yānya cānibi serʿaskeri ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri el-ḥāletü-hāẕihī ol ṭarafda ʿiṣyān {2} iden gāvurlar ve ʿAlī Paşa ḫāʾiniyle uġraşmaḳda oldıġından ve maʿiyyetinde Türk uşaġınıñ lüzūmı derkār {3} idüğünden Edirne ḥavālīsinden bir muḳtedir başbuġ ile dört-beş biñ miḳdārı Türk uşaġı yetişdirilmesi {4} bu defʿa müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından vārid olan taḥrīrātda muḥarrer ve mültemes olub maġżūb-ı merḳūmuñ ġāʾilesinden {5} başḳa ol ṭaraf kāfirleriniñ daḫi ʿiṣyānı cihetiyle Yānya ṭarafı ṣıḳışmış ve müşārun-ileyh maʿiyyetine tīz elden ʿasker {6} irsāli lāzım gelmiş olub ẕāt-ı saʿādetleri daḫi bu uṣūlleri bilür ġayret ü ṣadāḳat ile muttaṣıf vüzerā-yı {6} ʿiẓāmdan olduḳlarından bu bābda daḫi iḳdām ü himmet buyuraraḳ münāsib başbuġla ḥavālī-i meẕkūreden müşārun-ileyh {7} maʿiyyetine ʿalā-eyyi-ḥāl tīz elden dört-beş biñ miḳdārı Türk uşaġınıñ tedārük ve irsāliyle icrā-yı lāzıme-i {8} ṣadāḳat-kārī ve dirāyete kemāliyle himmet buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 22 L 36
[573/340] İbrāʾīl muḥāfıẓına
{1} El-ḥāletü-hāẕihī Boġdān memleketinde Rum eşḳıyāsınıñ cemʿiyyeti ḳalmayub ḳırḳ-elli ḳadar serserīler ḏaġ ve balḳanlarda bulunsalar daḫi {2} verāsından ʿasker eksik olmayaraḳ bunlarıñ daḫi icrā-yı cezālarına diḳḳat olunmaḳda oldıġını ve tüccār sefīneleriyle nehr-i {3} Prūt aġzına firār iden yüz elli ḳadar ḫasta ve mecrūḥ gāvurlarıñ defʿi işden değil ise de sefīneleri {4} Rūsyalu iskelesinde Rūsyalu sefīnesiyle maḫlūṭ oldıġından bu bābda istiʿlām-ı irādeyi şāmil muḳaddem ve sālifü’ẕ-ẕikr {5} sefīneler ile Prūt aġzına firār iden Rum eşḳıyāsı bugünlerde ol ṭarafdan ḥareket ve firār itmek üzere {6} iken Tīmārābād’da olan Rūsyalular “Bize tenbīh-i cedīd geldi” diyerek eşḳıyā-yı mersūmeyi alub ḳabūl itmiş {7} ve yedlerinde bulunan sefīneleriñ beş ḳıṭʿasını eşḳıyā Delü Pāṭraş ve ḳuṣūr ḏoḳuz ḳıṭʿası Rūsyalunuñ {8} ḳarāntinası öñüne baġlanmış oldıġını ve Ḳalāṣ ḳaṣabası muḳaddemce külliyyen muḥteriḳ oldıġına mebnī baʿżı Nemçe sūdīdleri {9} dükkān iḥdās̠ itmek içün ruḫṣat virilmesini ol ṭarafda olan Nemçe ḳonsolosı vekīli ṭaraf-ı müşīrīlerinden iltimās {10} itmiş ise de derkār olan meḥāẕīr-i mütenevviʿaya mebnī ruḫṣat virilmamiş oldıġından baʿd-ez-īn sūdī[d]ler ṭāʾifesiniñ {11} Devlet-i ʿAliyye raʿiyyetini ḳabūl ile sened aḫẕ ve İbrāʾīl maḥkemesine ḳayd ü ḥıfẓ olunmadıḳça hiçbirisiniñ Ḳalāṣ ḳaṣabasında {12} dükkān ve meʾvā ve mesken peydā itmelerine ruḫṣat virilmamesi bābında bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār olunması {13} ve şimdiye ḳadar vāḳiʿ olan muḥārebelerde aḫẕ olunmuş olan ṣaġīr ve kebīr ṭoplar yiğirmi ḳıṭʿaya bāliġ oldıġından {14} işbu ṭoplar ḥaḳḳında daḫi ne vechile irāde sünūḥ ider ise işʿār ḳılınmasını mutażammın muʾaḫḫaren tevārüd iden taḥrīrātları mezāyāsı {15} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. {16} Prūt aġzında olan eşḳıyā reʿāyāyı Rūsyalunuñ ḳabūl itmesi bu aralıḳ gösterdiği ṭavr ve mülāyemete münāfī ise de {17} cümleye maʿlūm oldıġı üzere bunlarıñ hiçbirinden iʿtimād ve emniyyet cāʾiz olmayub ʿalelḫuṣūṣ bu fesād Rūsyalunuñ {18} başı altından olacaġından Devlet-i ʿAliyye daḫi aña göre tertībāt-ı iḥtiyāṭiyyeyi elden bıraḳmayub ān-be-ān taḳayyüd ü ihtimāmını {19} artırmaḳda oldıġı ẓāhir ve müsteʾmen ṭāʾifesiniñ memālik-i Devlet-i ʿAliyye’de emlāk ü arāżī temellükleri ʿahden memnūʿ {20} ve mülken ġayr-ı cāʾiz oldıġı bāhir olaraḳ ṭıbḳ-ı işʿārıñız vechile raʿiyyeti is̠bāt idüb İbrāʾīl maḥkemesine ḳayd itdirmedikden {21} ṣoñra Ḳalāṣ’da bir ferd mülk idinmeyüb binā iḥdās̠ itmamesine ʿahd-nāme-i hümāyūn mūcebince müʾekked emr-i ʿālī gönderilmesi {22} ve eşḳıyādan meʾḫūẕ yiğirmi ḳıṭʿa ṭop bundan böyle ol ṭarafda baʿżı iḳtiżā iden maḥallere gönderilmek üzere {23} şimdilik İbrāʾīl ḳalʿasında ḥıfẓ olunub bu ṭoplar tuç mıdır ve timür midir ve çapları ne miḳdārdır, bilinüb {24} Ṭopḫāne-i ʿĀmire rūznāmçesine ḳayd olunmaḳ üzere evṣāf ve çaplarını mübeyyin defterini irsāl {25} eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne müteʿalliḳ olmuş ve mūcebince emr-i şerīf-i meẕkūr ıṣdār ve ṭaraf-ı saʿādetlerine (123) tesyār ḳılınmış olmaġla muḳteżāsınıñ icrāsıyla ẕikr olunan ṭoplarıñ evṣāf ve çaplarını mübeyyin defterini bu ṭarafa {2} irsāl iderek ṭopları İbrāʾīl ḳalʿasında şimdilik ḥıfẓ itdirmeğe ve her ḥālde levāzım-ı tabaṣṣur ü āgāhīye ve bir ān {3} ġāfil bulunmayub meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerini daḫi icrāya beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 L 36
[573/349] Ayvalıḳ taḥrīrine meʾmūr Saʿīd Beğ’e
{1} Meʾmūr-ı żabṭ ü taḥrīri oldıġıñ Ayvalıḳ ḳażāsı mis̠illü bu defʿa daḫi Yūnd aḏasınıñ reʿāyāsı külliyyen firār iderek {2} ḫāne ve emlākları meʾmūrlar ṭarafından iḥrāḳ ve taḫrīb ḳılınmış ve aḏa-i meẕkūre[de] olan zeytūnluḳ ve arāżī ve mezrūʿāt {3} ve sāʾir maḥṣūlātıñ daḫi cānib-i mīrīden żabṭ ü taḥrīri żımnında bir mübāşir taʿyīni lāzım gelmiş ve el-ḥāletü-hāẕihī seniñ {4} oldıġıñ maḥalliñ Yūnda’ya ḳurbiyyeti cihetiyle emlāk-ı meẕkūreniñ żabṭ ü taḥrīrine daḫi bā-irāde-i seniyye sen meʾmūr ḳılınmış oldıġıñdan {5} ol bābda meʾmūriyyetiñi şāmil lāzımü’ṣ-ṣudūr olan emr-i ʿālī ıṣdār ve ṭarafıña irsāl olunmuş olmaġla muḳteżāsınıñ icrāsına {6} diḳḳat ve ibrāz-ı ṣadāḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 24 L 36
[573/352] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Rum gāvurlarından ve bilḫuṣūṣ aḏalar reʿāyāsından emniyyet külliyyen meslūb oldıġına bināʾen Beşikṭaş öñünde olan {2} üç anbārlı ḳālyon-ı hümāyūnda istiḫdām olunan Rum ġābyār ve mellāḥları ṭaraf-ı düstūrīlerinden zindāna vażʿ olunaraḳ {3} yerlerine Sicilyāteyn tercümānı kefāletiyle Anāpolitān mellāḥlarından Ḳāsım’a ḳadar beher neferine üçer yüz ġurūş virilmek üzere {4} mellāḥ tedārüküni söyleşmiş olduḳlarından bu ḥesāb üzere ʿulūfeleriniñ iʿṭāsı ḫuṣūṣunda istiʿlām-ı irāde-i seniyyeyi şāmil {5} Tersāne-i ʿĀmire emīni ʿizzetlü efendi bendeleri ṭarafından taḳrīr taḳdīm olunmuş ve Tersāne-i ʿĀmire’de öteden berü Rum reʿāyāsından {6} olaraḳ istiḫdām olunagelan ġābyārlara ber-mūceb-i ḳānūnnāme-i hümāyūn ḳırḳar ġurūş māhiyye virile gelmiş olub ẕikr olunan {7} Anāpolitān mellāḥlarına Ḳāsım’a ḳadar üçer yüz ġurūş iʿṭāsı el-ḥāletü-hāẕihī Rūz-ı Ḳāsım’ıñ ḥulūlüne üç māh oldıġına {8} naẓaran māhiyye yüzer ġurūş dimek oldıġından ḳırḳar ġurūş ile yüz ġurūş beyninde ḫaylī tefāvüt görineceği {9} ve bunlara böyle virildiği ṣūretde Donanma-yı Hümāyūn sefāyini ġābyārlarına daḫi sirāyet ideceği maḥẕūrı derkār {10} oldıġından ḳaṭʿ-ı naẓar Anāpolitān ṭāʾifesi Sicilyāteyn Devleti tebaʿasından olaraḳ başḳaca bir bī-ṭaraf millet gibi görinür ise de {11} bundan aḳdemce memleketlerinde vāḳiʿ olan ʿiṣyānlarında Rūsyalu ṭavassutuyla beynleri bulunmuş olmaḳ cihetiyle bunlar Mosḳovlu {12} dimek olub bu taḳdīrce Donanma-yı Hümāyūn’da istiḫdāmları Rum milletinden ziyāde mużır olmaḳ maḥẕūrı mütebādir-i ḫāṭır {13} ve şimdiki ḥālde ehl-i İslām mellāḥlarından ġābyār tedārük ve istiḫdām itdirilmekden eslem ṣūret olma[ya]caġı bedīhī ve bāhir {14} olmaḳdan nāşī İskenderiye ve Mıṣır ve Berr-i Şām sevāḥili ve Girīd ve Rodos aḏaları ve Ṭrabzon ḥavālīsi ahālīsiniñ eks̠erīsi {15} mellāḥlıḳ ile meʾlūf ve ḥattā ʿArabistān fellāḥ mellāḥları fenn-i deryāda Efrenc ṭāʾifesinden ziyāde mahāret-kār olduḳlarına {16} bināʾen bu ḫuṣūṣ ṭaraf-ı muḥibbānemizden maḥāll-i meẕkūreye ve sāʾir iḳtiżā iden yerlere taḥrīr ve cānib-i müşīrīlerinden daḫi Rodos (128) ve sāʾir münāsib cezīrelere işʿār ü tezbīr olunaraḳ ve bu ṭarafda baʿżı tüccār sefīnelerinden rıżālarıyla {2} ṭaleb ḳılınaraḳ Tersāne-i ʿĀmire’ye kifāyet miḳdārı ehl-i İslām mellāḥları celb ve istiḫdām ile şu kefere ṭaḳımından {3} ḳurta[rı]lması ḫāṭır-güẕār olmuş oldıġından keyfiyyet bā-taḳrīr rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneden istīẕān olunduḳda “Rumlarıñ {4} bu fesādından ṣoñra bunları Donanma-yı Hümāyūn sefāyinine ḳoymaḳ bir vechile cāʾiz olmamaġla beher-ḥāl ehl-i İslām’dan {5} mellāḥ tedārüki elzemdir ve hemān şimdiden celb ü tedārüküne iḳdām olunsun. Lākin Tersāne emīni taḳrīrinde, Ḳapūdān {5} paşa Anāpolitānları söyleşmiş ve aḳçesini istiyor, deyu taḥrīr itmiş. Ḳāsım’a ḳadar ehl-i İslām mellāḥları irişemeyüb {6} bunlar mı ḏuracaḳ, yoḫsa hemān şimdiden Müslümān mellāḥlar tedārük olunub bunlar defʿ mi olacaḳ, Ḳapūdān paşa ile {7} müẕākere idüb ne vechile olacaġını ifāde eyleyesin.” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn şeref-baḫş-ı ṣaḥīfe-i süṭūr olmaġla manṭūḳ-ı {8} münīfi üzere ne vechile olmaḳ iḳtiżā ider ise iḳtiżā idenler ile müẕākere-birle keyfiyyeti īżāḥan işʿāra himmet buyurmaları {9} siyāḳında teẕkire. Fī 25 L 36
[573/370] Tenkīl-i eşḳıyāya meʾmūr Behrām Paşa’ya
{1} Aynaroz ʿuṣāt-ı keferesiniñ Nevreḳop ve Rāzlıḳ ve Timürḥiṣārı ve Menlik ḳażāları ṭaraflarında külliyyetlü mālları {2} oldıġı ḫaber virildiğinden taḥarrī ve defter eylemek üzere ṭaraf-ı düstūrīlerinden ʿAbdülḳādir Aġa bendeleri irsāl olunmuş oldıġından {3} aġa-yı mūmā-ileyh Nevreḳop’da beş biñ bu ḳadar aġnām bulmuş ve dīger ḳażālardan daḫi on beş biñ miḳdārı ḥayvānları {4} oldıġı ḫaber virilmiş oldıġını ṭaraf-ı müşīrānelerine bā-ʿarīża beyān eylemiş ve ẕikr olunan ʿarīża gönderilmiş oldıġı ve Sīroz ṭarafında {5} daḫi baʿżı emlākları oldıġından cenāb-ı müşīrīleriniñ Mora’ya ʿazīmetleri cihetiyle bunlarıñ żabṭı-çün ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den mübāşir {6} irsāli lāzım geleceği ve muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere inşāʾallāhü’r-Raḥmān Mora’ya irişüb sebḳ itmiş olan ḫidmetleriniñ {7} ḳat-ender-ḳatı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḥüsn-i ḫidmet iẓhārı aḳdem-i āmāl ü eẕkārları olub aralıḳ fütūḥātı olmaḳ üzere {8} Rāvna gāvurlarından baḳiyyetü’s-süyūf olaraḳ ḏaġlara reh-yāb-ı firār olanlardan ve Neket [?] ḳaryesi ʿuṣātından ʿasker taʿyīniyle aḫẕ {9} olunub ḳılıçdan geçürülmüş olan gāvurlarıñ ser-i bürīdeleri ve ḳulaḳları irsāl olunmuş oldıġı keyfiyyātına ve ifāde-i {10} sāʾireye dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāları ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ẕikr olunan kelle ve ḳulaḳlar gelmiş {11} olub ẕāt-ı sāmīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ diyānet ü ṣalābet ve ṣavlet ü şecāʿat ile mevṣūf ve her bir maṣlaḥatı miḥver-i lāyıḳında {12} rüʾyeti derpīş ü iẕkār ider vüzerā-yı ʿiẓāmından olduḳları ḥays̠iyyet[iy]le ʿuṣāt-ı mesfūreniñ ḳażāhā-i meẕkūrede olan {13} emvāli żabṭına ol vechile adam irsāli ve eşḳıyā-yı mesfūreden ele geçenleriniñ ol ṣūretle ḳahr ü tenkīli māddelerine derkār {14} olan himmet ü iḳdām-ı ġayūrāneleri cenāb-ı müşīrīlerinden meʾmūl ü muntaẓar olan dirāyet ü ḥamiyyeti is̠bāt iderek mūcib-i {15} maḥẓūẓiyyet olmuş ve muḳaddemce sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince işāret buyurılan […] içün ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den mübāşir {16} gönderilmiş olmaġla hemān cenāb-ı şecīʿāneleri bir ḳadem aḳdem Mora’ya irişerek Mora ʿuṣātınıñ daḫi istiḥṣāl-i esbāb-ı {17} ḳahr ü iżmiḥlālleriyle dirāyet ve diyānet-i düstūrānelerini bir ḳat daḫi teʾyīde iḳdām-ı mezīd buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 L 36
[573/372] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Yānya cānibi serʿaskeri ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde istiḫdām olunmaḳ üzere Edirne ḥavālīsinden {2} muḳtedir başbuġluḳla dört biñ nefer aylıḳlu Türk uşaġı tedārük ve irsāl olunması irādesini şāmil {3} gönderilan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden ve tīz elden ol miḳdār ʿasker tedārüki müyesser olamayaraḳ {4} üç biñ nefer miḳdārı taḥrīr ve tertīb olunmaḳda idüğünden baḥis̠le sekiz yüz neferi hemān bugünlerde çıḳarılmaḳ {5} üzere ise de ʿulūfeleri ne ṭarafdan virilecek ise aña göre sergerdeleri yedlerine sened virilmek ve ʿulūfelerinden {6} ber-vech-i peşīn biraz aḳçe daḫi iʿṭā olunmaḳ lāzım geleceği ifādesini müştemil tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādetleri meʾāli {7} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. {8} El-ḥāletü-hāẕihī Yānya maṣlaḥatınıñ beġāyet ṣıḳışması ve Tırḥāla eṭrāfında baʿżı ḳaryeler reʿāyāsınıñ ayaḳlanması cihetleriyle {9} ol ṭaraflarda ʿaskeriñ şiddet-i lüzūm ü iḳtiżāsı derkār olmaḳ mülābesesiyle işʿār buyurılan ʿasākiriñ hemān {10} bir ān aḳdem iḫrāc ü irsāllerine kemāl-i şitāb ü müsāraʿat buyurmaları lāzımeden ve ʿasākir-i merḳūmeniñ bundan böyle {11} işleyecek ʿulūfeleri serʿasker-i müşārun-ileyh ṭarafından virilmek üzere yedlerine sened iʿṭā olunması iḳtiżā ider ise {12} ehemmiyyet-i maṣlaḥat cihetiyle şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i ḥażret-i pādişāhī mūcebince bu defʿa iki yüz biñ ġurūş Ḍarbḫāne-i {13} ʿĀmire’den aḫẕ ve ṭaraf-ı saʿādetlerine irsāl olunmuş oldıġından meẕkūr üç biñ nefer ʿaskeriñ ikişer {14} aylıḳ ʿulūfeleri meblaġ-ı mezbūrdan iʿṭā olunaraḳ dīger işleyecek māhiyyeleri serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri {15} ṭarafından virilmek üzere ṣavb-ı müşīrīlerinden sened virilmesi ve serīʿan ʿasākir-i merḳūmeyi maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişdirmeñiz {16} emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāne muḳteżāsından olmaġla ġayret ü ḥamiyyetiñiz iḳtiżāsı ve emr ü irāde-i mülūkāne muḳteżāsı {17} üzere mārrü’ẕ-ẕikr üç biñ nefer ʿasākiriñ iki aylıḳ ʿulūfeleri meblaġ-ı mezbūrdan virilerek dīger {18} māhiyyeleri serʿasker-i müşārun-ileyh ṭarafından virilmek üzere yedlerine sened iʿṭāsıyla bir ḳadem aḳdem ve bir daḳīḳa muḳaddem {19} iḫrāc ve maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişdirilmesi emr-i ehemminiñ icrā ve ikmāli ḫuṣūṣuna beġāyet diḳḳat ü müsāraʿat buyurmaları {20} siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 L 36
Ayniyat 574
[574/1] Ṣūret-i ḫaṭṭ-ı hümāyūn
Reʿāyānıñ itdikleri ḫıyānete göre ne ḳadar taṣʿīb olunsa müstaḥaḳdır. Lākin vaḳt ü ḥāle göre bu şerāyiṭ kāfīdir. ʿİṣyān iden reʿāyādan her ḳanġısı istīmān ider ise şerāyiṭ-i meẕkūreyi ḳabūl idenlere reʾy ve amān virile.
{1} İẓhār-ı ʿiṣyān iden reʿāyā keferesi memālik-i İslāmiyye’niñ her ḳanġısında olur ise olsun cesāret eyledikleri {2} baġy ü ṭuġyāna nādim ü peşīmān ve baʿd-ez-īn ez-dil ü cān rüsūm-ı raʿiyyeti icrāya beẕl-i tüvān itmek üzere {3} ṭaleb-kār-ı amān olduḳlarında eğer ḳavl ü fiʿillerinde ḥiyel ü desāyis olmayaraḳ ṣıdḳ ü s̠ebāt ve iṭmīnān nümāyān olur ise {4} muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf üzere ʿamel olunaraḳ māl ve ʿırż ve cānlarına amān virilür ise de bunlar bilā-sebeb ribḳa-i iṭāʿatden {5} ḫurūc ve sefk-i dimāʾ-i Müslimīn iderek ẕirve-i ʿiṣyāna ʿurūc itmeleriyle bundan ṣoñra bu maḳūle ḥareket {6} ve ehl-i İslām’a ihānet itmeyeceklerine ve her biri yerlü yerinde s̠ebāt ü ḳarār ve kemā-fī’l-ḳadīm rüsūm-ı raʿiyyetlerini {7} icrāya ibtidār ideceklerine delālet eylemek ve ḳulūb-ı müʾminīne daḫi emniyyet gelmek içün işbu virilecek amān şürūṭ-ı ātiyetü’l-beyān ile meşrūṭ olmaḳ īcāb ider. Şöyle ki: {8} Evvelā yedlerinde ālāt-ı ḥarbiyyeye dāʾir ṭop ve tüfenk ve piştov ve pıçaḳ ve bārūt ve fişenk mis̠illü her ne var ise {9} meʾmūrlar maʿrifetiyle mesken ü meʾvā ve sāʾir maẓnūn olan maḥalleri ber-vech-i tedḳīḳ yoḳlanaraḳ bir şey girü ḳalmamaḳ üzere {10} tamāmen ẓāhire iḫrāc ve meʾmūrlara teslīm ve maʿrifet-i şerʿle defteri terḳīm olunaraḳ Dersaʿādet’e irsāl {11} ve Cebeḫāne-i ʿĀmire’ye vażʿ olunmaḳ. {12} S̠āniyen, tā ki cemīʿ eṭrāfıñ fesādı yatışub ʿalelʿumūm emniyyet-i tāmme levāzımı icrā olununcaya ḳadar Dersaʿādet’de {13} rehn olaraḳ iḳāme içün içlerinden pāpās ve ḳocabaşı mis̠illü iki nefer muʿteber söz ṣāḥibi alınub {14} Dersaʿādet’e gönderilmek. {15} S̠ālis̠en, bunlarıñ müddet-i ʿiṣyānlarında virgü ve rüsūm-ı raʿiyyetden ve sāʾirden ẕimmetlerinde ne miḳdār mebāliġ ve maṭlūbāt {16} ḳalmış ise tamāmen edā olunmaḳ . {17} Rābiʿan, iḳtiżā iden cizyeleri baʿd-ez-īn muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf üzere ʿale’r-ruʾūs ve ʿan-yed aḫẕ ü taḥṣīl ḳılınmaḳ. {18} İmdi, şürūṭ-ı meẕkūreyi ḳabūl idüb mūcebince ʿamel ü ḥareket eyleyanleriñ fiʿilleri delāletiyle ḳavllerine daḫi {19} iʿtimād cāʾiz olaraḳ amān iʿṭā olunub ancaḳ bu şürūṭı ḳabūl ve muḳteżāsınca ḥareket itmeyanleriñ {20} işleri sāḫte ve sözleri yalan oldıġı nümāyān olmaġla öyleler şāyeste-i amān olmayub {21} anlara şevket-i İslāmiyye gösterilerek ḳarīn-i ḫızy ü ḫiẕlān olunmaları iḳtiżā ider.
[574/5] Mıṣır vālīsine, Çirmen mutaṣarrıfına bi’t-taṣarruf
{1} Rum gāvurlarınıñ bi’l-ittifāḳ ehl-i İslām ʿaleyhine mürtekib olduḳları ḫıyānet ü melʿanet ās̠ārından olaraḳ Mora gāvurları {2} ʿalelʿumūm bāndıra-küşā-yı ṭuġyān olduḳlarından ḳahr ü tedmīrleri żımnında techīz ve iḫrāc olunan Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine cenāb-ı {3} diyānet-meʾāb-ı düstūrīleri cānibinden daḫi maʿlūmü’l-miḳdār sefāyin techīz ve irsāl buyurulmuş ise de {4} Mora gāvurlarınıñ şiddet-i ʿiṣyānları cihetiyle Mora’da olan ḳılāʿ derūnunda bulunan ehl-i İslām maḥṣūr ḳalmış {5} ve şimdiye ḳadar defaʿātle muḥārebe iderek kefere-i fecereden ḫaylī gāvur ḳırılmış olub ancaḳ gāvurlarıñ maʿāẕallāhü Taʿālā {6} beyża-i münevvere-i İslāmiyye’yi külliyyen imḥā eylemek dāʿiye-i fāsidesiyle bāṭıl dīnleri-çün kendülerini meydāna ataraḳ cān-ı {7} ḫabīs̠lerinden geçmek üzere derkār olan efrūz [?] ve ittifāḳları bi-ḥikmetillāhi Taʿālā Mora’ya berren biri birini müteʿāḳib {8} meʾmūrlar gönderilerek her ne ḳadar taʿcīl ü iḳdām olunmuş ve Bālyabādra’da bulunan Sīrozī Yūsuf Paşa ḥażretleri {9} daḫi şimdiye ḳadar gāvurlarıñ üzerine hücūm ü muḥārebede ḳuṣūr itmamiş ise de maʿiyyetinde bulunan ʿasker derece-i {10} kifāyede olmadıġından Ṭrābolīçe ve Moton ve Ḳoron ve Anāvārīn ḳalʿalarına imdād idemeyerek maḥāll-i merḳūmede olan {11} ehl-i īmān ġāyet ṣıḳışmış ve bu ṣūretlerle Ḫudā-ne-kerde Mora külliyyen elden çıḳma derecelerine gelmiş olub {12} bu keyfiyyet min-ḳıbeli’r-Raḥmān mücerred s̠emere-i ʿiṣyān ve bir neviʿ ʿibādı terbiye-i İlāhiyye olaraḳ meşiyyet-i İlāhiyye’si iḳtiżāsı {13} üzere ibrāz-ı celāl ise de merḥamet ve ʿināyet-i ulūhiyyeti īcābından nāşī inşāʾallāhü Taʿālā ḳarīben mebdeʾ-i cemāl olaraḳ {14} imdād-ı rūḥāniyyet-i ḥażret-i Ḥabībullāh ile bu ṣūretler ehl-i İslām’ıñ maẓhar-ı fevz [ü] nuṣret olmasına dāl olacaġı tesliyet-baḫşā {15} olmaḳdadır. Her ne ise, meʾmūriyyetimiz iʿmāl-i ārā-yı ṣāʾibe ve ṣarf-ı irāde-i cüzʾiyye ile oldıġından bu bābda lāyiḥ-i eẕhān olan {16} ṣuver ü tedābīriñ icrāsıyla vüsʿ-i beşerde olan irādeniñ ṣarfı lāzımeden oldıġından baḥren ve berren Mora’ya {17} imdād irişdirmek ḳażiyyesine lāyıḳıyla imāle-i efkār olunaraḳ ve bu bābda aḳçe ve ḫazīneye baḳılmayaraḳ tekrār aylıḳlu ve göñüllü (6) ʿasākir-i kes̠īre tedārüküyle Mora’ya meʾmūrlar taʿyīn olunmuş ve el-ān Mora’da bulunanlara ve meʾmūrlara mühimmāt ve ẕaḫīre {2} ve aḳçeler irsāliyle taṭmīn ü teşvīḳleri ṣūretleri istiḥṣāl ḳılınmış ise de Mora’da bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ricāl {3} ve eṭfāl ve nisvān leyl ü nehār dīnimiziñ ve devletimiziñ düşmenleri olan kāfirler ṭarafından ḥaṣr ü tażyīḳ ile, Cenāb-ı Ḥaḳḳ {4} itmesün, esīr olmaḳ derecelerine varmış ve kāfirleriñ ise ellerine geçen ehl-i īmāna itmedikleri cevr ü eẕā ḳalmadıġı {5} işidilmiş oldıġından işbu ciğer-sūz olan keyfiyyetlerden erbāb-ı ḥamiyyetiñ ṣabr ü ārāmı mefḳūd olaraḳ leyl ü nehār {6} Cenāb-ı Perverdigār’dan istidʿā-yı raḥm ü ʿināyet itmekde olduḳlarımızdan ve ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı müşīrāneleri daḫi {7} sāʾire bir vechile maḳīs olmayub dīn ü devlet yolunda var maḳdūrı ṣarf eyler Salṭanat-ı Seniyye’niñ ẕātıyla {8} iftiḫār eylediği şecīʿ ve diyānet ile ārāste vükelā-yı fiḫāmından olduḳlarından muḳaddem Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine ḫaylī {9} sefāyin gönderüb muʾaḫḫaren daḫi Girīd maṣlaḥatına meʾmūr ḳılınmışlar ve bugünlerde İskenderiye’den birḳaç sefīne ḥāżırlamaḳda {10} olub bugünlerde daḫi Girīd içün olması melḥūẓ ise de Mora’nıñ işbu ḥāl ü keyfiyyetiniñ ẕātları gibi {11} eṣdiḳā-yı Salṭanat-ı Seniyye’ye beyānıyla mümkini bulundıġı ḥālde Mora li-ecli’l-imdād biraz ḳara ʿaskeri irsāliyle {12} bir ṭarafdan daḫi ẕāt-ı sāmīleriniñ şu Mora’da maḥṣūr olan dīn ḳarındaşlarımızıñ bā-ʿavn ü ʿināyet-i Ḫudā {13} ve meded-i rūḥāniyyet-i cenāb-ı Ḥabīb-i Kibriyā taḫlīṣleriyle gāvurlardan aḫẕ-ı s̠ār itmeleri ṣūreti ḫāṭır-güẕār olmuş {14} ve irāde-i seniyye daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ itmiş olmaġla işte Mora’nıñ ḥāli bu ṣūretde oldıġı maʿlūm-ı {15} ġayret-melzūmları buyurulduḳda mümkin oldıġı ḥālde Mora’ya daḫi biraz ḳara ʿaskeri irsāliyle imdād eylemeleri {16} diyānet ü ḥamiyyet-i ẕātiyyelerine muḥavvel idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 2 M 37
[574/16] Behrām Paşa’ya
{1} Lāyiḥ-i ẕihn-i müşīrīleri olan baʿżı tedābīr tafṣīlāṭıyla İzdīnli Ḫalīl Beğ’iñ ve siziñ meʾmūriyyetleri ṣūretini ve nüzül emīni {2} taʿyīni māddesine ve firārīleriñ iʿādeleri ḫuṣūṣuna dāʾir firistāde ve ibʿās̠ buyurılan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı {3} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuşdur. Muḳaddemce Fondān[a] Derbendi’nde vāḳiʿ olan perīşānlıġı mübeyyin gelan taḥrīrātıñıza cevāben {4} yazılan ḳāʾimemizde Nüzül Emīni Şāhīn Aġa emānet-i merḳūmeden ʿazl ile sābıḳ Üskūb Nāẓırı İbrāhīm Beğ ordu-yı {5} müşīrīlerine nüzül emīni naṣb ve ʿale’l-ḥesāb aḳçe iʿṭā ve cenāb-ı müşīrīlerine daḫi yüz biñ ġurūş ʿaṭiyye-i seniyye ile {6} biraz cebeḫāne irsāl ve Nevreḳop’da iki biñ nefer aylıḳlu ʿaskeriñ tedārük ve īṣāli-çün yedine maḫṣūṣ biraz aḳçe {7} iʿṭāsıyla ḫāṣṣa ḫaṣekīlerinden bā-fermān-ı ʿālī maḫṣūṣ ḫaṣekī meʾmūr ve tesyār ḳılınmış ve saʿādetlü Sīvās vālīsi ḥażretleriniñ {8} daḫi bir ān aḳdem irişmesi taʿcīl ve Mora üzerine külliyyetlü ʿasker sevḳi-çün mevcūd-ı maʿiyyeti olan dāʾiresi ḫalḳı ve ʿaskerīsiyle {9} ṣadr-ı esbaḳ ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri daḫi meʾmūr ve taʿyīn olunmuş oldıġı ḫuṣūṣları beyān ü teẕkīr ḳılınmış {10} oldıġından işbu taḥrīrātları ẕikr olunan cevāb-nāmemiziñ vuṣūlünden evvel çıḳarılmış oldıġı ẓāhir ve ẕikr olunan {11} cevāb-nāmemizde işʿār olundıġı vech ile meʾmūriyyetleri inhā olunan o maḳūle kesānıñ ḥasbe’l-vaḳt olduḳları {12} maḥallerden infikākleri cāʾiz olmayacaġı müberhen ü bāhirdir. Ḳaldı ki, güẕerān iden şehr-i Ẕīlḥicce’niñ onuncı güni {13} ḥamden-lillāhi Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn bi-selāmetillāhi Taʿālā Mora’ya varub Ḳoron ve Moton ḳalʿalarını muḥāṣaradan taḫlīṣ itmiş {14} ve Ḳapūdāna beğ ile Cezāyir tekneleri ve Donanma-yı Hümāyūn iltiḥāḳ iderek Mora sevāḥiline ʿazīmet itmek üzere olduḳları {15} ḫaberi gelmiş olub inşāʾallāhü Taʿālā ḳışa ḳalmayaraḳ ve meştāya ḥācet mess itmeyerek Mora ṭarafınıñ ġāʾilesi {16} berṭaraf olması elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā ve firārīleriñ iʿādeleri bābında emr-i şerīf neşr olunmuş oldıġından hemān {17} meʾmūrīniñ īfā-yı meʾmūriyyete ġayret eylemeleri lāzım geleceği hüveydā olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri nuṣret ve ʿināyet-i Ḫudā’ya {18} ve meded-i rūḥāniyyet-i cenāb-ı Ḥabīb-i Kibriyā’ya iʿtimād ü ittikā eyleyerek gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳām ile memdūḥ ve faʾiḳu’- {19} -’l-aḳrān olmaḳlıġa cān ü göñülden çalışub bu emr-i dīnde şān almaġa kemāliyle müsāraʿat buyurmaları siyāḳında {20} ḳāʾime. Fī 4 M 37
[574/19] Ḳapūdāna-i Hümāyūn ḳapūdānı ve Donanma Serʿaskeri ʿAlī Beğ’e
{1} Muḳaddemce gönderilan ʿaṭiyye-i seniyye ile süfün-i hümāyūn mevācibleriniñ vuṣūlüyle ol bābda īfā-yı levāzım-ı teşekkürden baḥis̠le Paṭrona {2} Beğ maʿiyyetiyle iḫrāc olunmuş olan Donanma-yı Hümāyūn ile sefāyin-i Mıṣriyye ʿavn ve selāmet-i Cenāb-ı Bārī’yle lillāhi’l-ḥamd giçen şehr-i {3} Ẕīlḥicce’niñ onuncı güni Ḳoron ḳalʿası pīşgāhına vāṣıl olaraḳ gerek ḳalʿa-i merḳūme ve gerek Moton ḳalʿaları {4} muḥāṣaradan taḫlīṣ olunmuş ve ḳalʿateyn-i merḳūmeteyn ahālīsi ẕaḫīresizlikden derece-i ġāyede ṣıḳılmışlar oldıġı ḥālde {5} ḏoḳuz biñ keyl ḥamūle ile vürūd iden bir ḳıṭʿa Nemçe sefīnesiniñ ẕaḫīresi ḳalʿateyn-i meẕkūreteyn ahālīsine mübāyaʿa {6} itdirilerek ẕaḫīre müżāyaḳasından ḳurtarılmış oldıġını muḫbir ve siziñle muḫābere żımnında Donanma-yı Hümāyūn’a gönderilan {7} çend ḳıṭʿa sefīne māh-ı meẕkūruñ on ḏoḳuzuncı güni vāṣıl ve yiğirminci güni daḫi Cezāyir Ocaġı sefīneleri dāḫil {8} olmuş olduḳlarından hemān muḥtāc olduḳları ṣuları tekmīl olunaraḳ Morṭo līmānından ḳalḳub Mora sevāḥiline (12) ʿazīmet ve Donanma-yı Hümāyūn ile Bālyabādra līmānında bi’l-iltiḥāḳ icrā-yı meʾmūriyyete ibtidār üzere oldıġıñızı müşʿir {2} ve muḳaddemce İngiltere tüccār sefīnesine taḥmīlen gönderilan beksimād ve erzāḳ-ı mütenevviʿa-i sāʾire ve Moton ve Ḳoron ve Anāvārīn {3} ḳalʿaları-çün irsāl olunan ẕaḫīre henüz vāṣıl olmayub mūmā-ileyh Paṭrona beğ maʿiyyetinde olan Donanma-yı Hümāyūn daḫi {4} şimdiye ḳadar żarūrī yollarda ziyādece eğle[n]diğinden el-ḥāletü-hāẕihī cümlesiniñ otuz beş-ḳırḳ günlük ẕaḫīreleri {5} olub İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ṭarafından müretteb beksimād henüz gelemamiş oldıġından sefāyin-i {6} hümāyūnuñ cümleten ẕaḫīre ve beksimāda iḥtiyācları derkār oldıġını ve sāʾir ifādeyi şāmil tevārüd iden taḥrīrātıñız {7} ve ol bābda serʿasker ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafına irsāl olunub müşārun-ileyh ṭarafından gönderilan dīger bir ṭaḳım {8} taḥrīrātıñız mezāyāları maʿlūmumuz olub bi-ḥamdihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’uñ selāmetle irişüb iki ḳalʿada olan ehl-i İslām’ı {9} ḫalāṣ eyledikleri mūcib-i mesār ve ferḥat-ı ʿażīm olmuş ve derḥāl rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet- {10} -ifāża-i cenāb-ı şehriyārī buyurulmuşdur. Donanma-yı Hümāyūn’uñ şimdiye ḳadar bir ṣaḥīḥ ḫaberi alınamadıġından bu keyfiyyet cümleye bir neviʿ {11} mūcib-i endīşe ve ıżḏırāb olmaḳda iken ḥamden-lillāhi Taʿālā muḳaddeme-i ās̠ār-ı fevz ü nuṣret olmaḳ üzere gerek Donanma-yı Hümāyūn’uñ {12} ve gerek Cezāyir gemileriniñ birbirini müteʿāḳib vāṣıl ve şimdiye ḳadar cümleñiz Mora sevāḥiline vararaḳ inşāʾallāhü’l-Meliki’n-Naṣīr Mora {13} maṣlaḥatınıñ ber-vefḳ-i meʾmūl ḥüsn-i ṣūret bulması elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü müstedʿā ve Moton ve Ḳoron ḳalʿaları maḥżā luṭf {14} ü iḥsān-ı Bārī ve ās̠ār-ı teveccühāt-ı ḥasene-i cenāb-ı şehriyārī ile maḥṣūriyyetden ḳurtılub ẕikr olunan Nemçe sefīnesinden {15} ol vechile ẕaḫīre mübāyaʿa itdirilmesi niʿme’t-teṣādüf olaraḳ tīz elden mündefiʿu’l-ıżḏırāb olduḳlarından başḳa muḳaddem {16} gönderilan İngiltere sefīnesi daḫi bugünlerde vāṣıl olması meʾmūl oldıġına ve bu defʿa daḫi bu ṭarafdan {17} yine İngiltere tüccār sefīneleriyle Bālyabādra’ya on biñ ve Anābolī ḳalʿasına altı biñ keyl ḥınṭa gönderilmiş {18} oldıġına naẓaran ḳılāʿıñ ẕaḫīre müżāyaḳaları mündefiʿ olacaġı hüveydā ve muḳaddem maʿiyyetiñizde olan Donanma-yı Hümāyūn {19} içün İngiltere sefīnesiyle gönderilmiş olan beksimād ve erzāḳ-ı sāʾireniñ daḫi bugünlerde vuṣūlüyle murād {20} olur ise de meʾāl-i işʿārıñızdan Donanma-yı Hümāyūn’a ẕaḫīre irsāli müstefād oldıġından bu defʿa müteʿalliḳ olan {21} emr ü fermān-ı şāhāne mūcebince aḳçe ve maṣārife baḳılmayaraḳ Donanma-yı Hümāyūn içün beksimād ve erzāḳ-ı sāʾire {22} ve mühimmāt hemān gönderilmek üzere oldıġından bi-mennihī Taʿālā bunlarıñ daḫi ḳarīben ṭarafıñıza irişerek inşāʾallāhü’r-Raḥmān {23} mübtelā-yı meşaḳḳat olmayacaḳları āşikārdır. Ḳaldı ki, el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn siziñle birleşmiş olaraḳ {24} ṭabīʿatıyla cümlesiniñ sergerde ve ṣāḥib-i emri cenābıñız olacaḳları ẓāhir ise [de] taḳviye-i nüfūẕuñuz içün bu defʿa {25} siz mecmūʿ-ı donanmanıñ bi’l-istiḳlāl serʿaskeri olaraḳ sāʾir sancaḳ [?] ḳapūdānları ve başbuġlar ve bi’l-cümle ṣaġīr {26} ve kebīr emr ü reʾyiñiz üzere ḥareket iderek bi’l-ittifāḳ icrā-yı meʾmūriyyete iḳdām ü diḳḳat eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i {27} mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve ol bābda bi’l-istiḳlāl serʿaskerliğiñizi nāṭıḳ iḳtiżā iden emr-i ʿalī ıṣdār ve tesyār {28} ve ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i şāhāneden cenābıñıza bir s̠evb aʿlā semmūr-ı müstevcibü’s-sürūr ile yüz kīse ḫarclıḳ iḥsān {29} ve isbāl olunmuş ve Cezāyir sefīneleri başbuġuyla sefāyin-i Mıṣriyye başbuġı Ṭobuzzāde Meḥmed Aġa’ya birer semmūr {30} kürk ile ve Paṭrona beğ ve Riyāla beğe ve Ḳara ʿAlī Ḳapūdān’a daḫi birer semmūr kürk ve sāʾir ḳapūdānlara daḫi {31} başlarına ṣarmaḳ içün birer şāl gönderilmiş oldıġından başḳa lede’l-iḳtiżā baʿżı münāsib olanlara iksā itmeñiz {32} içün ṭarafıñıza biraz ḫilʿat daḫi tesyār olunmuş ve cenābıñız bundan böyle istiḳlāl ile serʿasker oldıġıñızdan {33} gelecek taḥrīrātlar yalñız siziñ mührüñüz ile olub çatallıḳ olmaması saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından {34} Paṭrona beğe yazılmış oldıġından ẕikr olunan ḫilaʿ-i fāḫireyi muḳteżā-yı serʿaskerī üzere ḥużūruñuzda mūmā-ileyhime iʿṭā {35} idüb ve şālları başlarına ṣarub hemān muḳteżā-yı istiḳlāl ve meʾmūriyyetiñiz üzere cümle donanma ile bir ān aḳdem {36} bir māddede bu ṭarafa istīẕāna baḳmayaraḳ hemān īfā-yı meʾmūriyyete merdāne ve cānsipārāne çalışub cihād ü gazā {37} meʾās̠irini bi’l-istiḥṣāl iki ʿālemde nāʾil-i fevz ü iʿtibār olmaḳlıġa müsāraʿat eylemeñiz farīża-i ʿuhde-i diyānet ve meʾmūriyyetiñiz (13) olub şöyle ki, Paṭrona beğ maʿiyyetiyle muḳaddem çıḳarılmış olan Donanma-yı Hümāyūn vezīr-i mükerrem saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri {2} ṭarafından techīz ve irsāl olunmuş olan donanma ile birleşüb Sīsām aḏasını urmaḳ üzere meʾmūr ḳılınmışlar iken {3} muʾaḫḫaren Mora ṭarafınıñ ṣıḳışması cihetiyle işbu Sīsām aḏası urulması ṣoñraya bıraġılub donanmanıñ cümlesiniñ {4} Mora’ya giderek siziñle iltiḥāḳ ve ol ṭarafları levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīr eylemeleri irāde olunmuş ve ol vechile {5} lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī mecmūʿ sefāyin-i meʾmūre Mora’ya vararaḳ birleşmiş ise de deñiz ḥāli maʿlūm olmayub bu ṭarafdan {6} reʾye gelür şey olmadıġından ġayrı el-ḥāletü-hāẕihī ḳış yaḳlaşdıġından ve tamām ḥavl ü nuṣret-i Cenāb-ı Bārī’ye iʿtimād {7} ü ittikā iderek Donanma-yı Hümāyūn’uñ iş görecekleri vaḳt oldıġından hiçbir ḫuṣūṣı bu ṭarafa istīẕān itmeyerek hemān {8} her ne vechile ḥareket olunmaḳ lāzım ise öyle idüb mes̠elā bi-ḥavlillāhi Taʿālā Mora ṭarafı ber-vefḳ-i meʾmūl ḥüsn-i netīce bulduḳda {9} aḏalar arasına ʿazīmet ve ʿiṣyān üzere olanları tenkīlde yāḫūd Sīsām aḏasını urmaḳda ve ʿiṣyān ü ṭuġyān {10} iden kāfirlerden istīmān eyleyanler oldıġı ṣūretde istīmānlarınıñ ḳabūlüyle ḳadīm niẓām ve rābıṭa taḥtına idḫālinde {11} yāḫūd istīmānları yolsuz oldıġı ḥālde ʿadem-i ḳabūl ile ber-mūceb-i fetvā-yı şerīf ḳahr ü tedmīrleriyle ʿiyāl ü evlādlarınıñ {12} seby ü istirḳāḳında, ḥāṣılı umūr-ı deryāda ve müteferriʿāṭı olan mevādda iḳtiżāsına göre ḥareket itmek üzere cenābıñıza {13} istiḳlāl-i tāmme ve ruḫṣat-ı kāmile virilerek bunlar reʾy ve dirāyetiñize muḥavvel olmaġla naṣıl iḳtiżā eyler ise öylece {14} ḥareket ve cümle ile bi’l-ittifāḳ hemān iş görüb dīnimiziñ ve devletimiziñ düşmenleri olan kāfirlerden aḫẕ-ı intiḳām ile {15} cenābıñızdan dīn ü devletimiziñ şānına lāyıḳ meʾmūl eylediğimiz ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳati iẓhār ü is̠bāta beẕl-i naḳdīne-i liyāḳat {16} ve müsāraʿat ve müteraḳḳıb oldıġımız āḫbār-ı sārreniñ pey-ā-pey işʿārıyla nāʾil-i rifʿat olmaḳlıġa ġayret eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. {17} Vuṣūlünde siziñ bu vechile serʿaskerliğiñiz beyān ve cümlesiniñ ḥaḳḳında şükr ü şikāyetiñiz müs̠mir olacaġı dermiyān olunaraḳ her ne ki {18} ṭaleb ider ve ne maḳūle şey isterseñiz derḥāl iʿṭāsına müsāraʿat eylemeleri ḫuṣūṣı Baḥr-i Sefīd’iñ Anāḏolī ve Rumili sevāḥilinde olan {19} vüzerā-yı ʿiẓām ve ḥükkām ve sāʾire evāmir-i ʿaliyye ıṣdārıyla tenbīh olunmuş olmaġla hemān siz her ḥālde ġayret ü ḥamiyyeti is̠bāt ile {20} iş görmeğe ve nām ü şān almaġa müsāraʿat eyleyesiz. Fī 5 M 37
[574/27] Serʿasker paşaya
{1} Mora cezīresiniñ maʿāẕallāhü Taʿālā eyādī-i menḥūse-i küffāra giriftār olmaḳ derecesini kesb itmiş idüği muḳaddemce {2} işʿār buyuruldıġından baḥis̠le Bādra’da olan Yūsuf Paşa ḥażretleri Ṭrābolīçe’niñ imdādına gitmek üzere ṣavb-ı serʿaskerīlerinden {3} ʿasker ṭaleb eylediğine bināʾen Çamlıḳ’dan bir-iki biñ ʿasker tedārük idüb bir taḳrīb Bādra’ya göndermesi-çün Ḳapūdāna beğe {4} kāġıd taḥrīr ve aḳçe irsāl olunmuş ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ḥażretlerine ve maʿiyyetinde müteḥaşşid olan ʿasākire daḫi {5} başḳaca aḳçe isbāl ḳılınmış ise de Ḳapūdāna-i mūmā-ileyhiñ ʿasākir-i meẕkūreyi tedārük idüb idemeyeceği meşkūk {6} idüğünden ve saʿādetlü Behrām Paşa ḥażretleri daḫi Fondāna Derbendi’ni sökemeyüb bozulmuş oldıġından ve Mora vālīsi {7} saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri ile ʿÖmer Paşa bendeleri bundan aḳdem Livādya’yı fetḥ iderek mūmā-ileyh ʿÖmer Paşa Atina’ya gitmiş (17) ve Atina’yı daḫi muḥāṣaradan ḳurtarmış iseler daḫi muʾaḫḫaren küffār-ı ḫāk-sār yine Livādya’ya hücūm eylediklerinden {2} müşārun-ileyh Meḥmed Paşa mūmā-ileyh ʿÖmer Paşa’yı irsāl-birle maḥṣūr olan ehl-i İslām’ı İstifa’ya ḏoġrı gönderdiği {3} ḥavādis̠ātı mesmūʿları olmuş ise de el-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ile mūmā-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ ne ṭarafda {4} ḳaldıḳları maʿlūm olamadıġından ve imdād irişemez ise maʿāẕallāh cezīre-i meẕkūre elden çıḳub uyḳunsuz olacaġından {5} baḥis̠le Mora cānibine külliyyetlü ʿasker ile muḳtedir bir serʿasker taʿyīn olunması ḫuṣūṣunı ḥāvī mebʿūs̠-ı ṣavb-ı muḫliṣī buyurılan {6} taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḥibbānemiz olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile {7} manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuşdur. Meʾāl-i işʿār-ı müşīrīlerine naẓaran Mora vālīsi müşārun-ileyh ilerü gidüb {8} verāsı ḳapanmış ve müşārun-ileyh Behrām Paşa’nıñ daḫi ʿaskeri ḥasbelḳader bozulmuş oldıġından tīz elden muḳtedir {9} vüzerādan biri serʿasker naṣb olunub ol ḥavālīye meʾmūr olan ʿasākir maʿiyyetine cemʿ olmaḳ lāzımeden ve ʿasker sürerek {10} Mora üzerine muḳaddemce meʾmūr ḳılınmış olan ṣadr-ı esbaḳ ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri ṣadāretden münfaṣıl ve muḳtedir {11} ve rıżā-cū vükelā-yı fiḫām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den oldıġından müşārun-ileyh Mora serʿaskeri naṣb olunub yollarda iḫrāc {12} idebildiği ḳadar ʿasker istiṣḥāb ve firārīlerden teṣādüf eylediklerini girüye iʿāde iderek ve bu vesīle ile yollarda {13} eğlenmeyüb bir ḳadem aḳdem ilerü varub Mora vālīsi müşārun-ileyhle birleşerek müşārun-ileyhi ve sāʾir vüzerā ve mīr-i mīrānı {14} ve ol ḥavālīye meʾmūr ṣunūf-ı ʿaskeriyyeyi bi’l-istiṣḥāb bi-ʿavnillāhi Taʿālā Mora cezīresini eyādī-i küffārdan taḫlīṣe iḳdām {15} eylemek üzere bi’l-istiḳlāl serʿaskerlikle meʾmūr ve taʿyīn ḳılınması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve mūcebince {16} ber-vech-i meşrūḥ īfā-yı meʾmūriyyete iʿtinā itmek üzere bi’l-istiḳlāl müşārun-ileyh Mora cānibi serʿaskeri taʿyīn {17} olunaraḳ kendüye meʾmūriyyet emr-i şerīfi irsāl olunmuş oldıġından inşāʾallāhü’l-Meliki’l-Mennān serʿasker-i müşārun-ileyh ol vechile {18} ilerü giderek iş görmeğe muvaffaḳiyyeti Cenāb-ı Perverdigār’dan müstedʿā olmaġın keyfiyyet ẕāt-ı sāmīleriniñ daḫi {19} maʿlūmları olaraḳ her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i dirāyet-kārī ve ḥaṣāfete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 M 37
[574/29] Serʿasker paşaya
{1} Bālyabādra’da olan saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ ṣavb-ı serʿaskerīlerine vāḳiʿ olan inhāsı vechile Ṭrābolīçe imdādına {2} irişmek ve Mora derūnunda iḳtiżāsına göre iʿmāl ü istiḫdām olunmaḳ üzere maʿrifet-i düstūrīleriyle tīz elden üç-dört biñ {3} nefer daḫi ziyāde tedārük ve irsāl olunması ḫuṣūṣı muḳaddemce ṣavb-ı ṣafderānelerine yazılmış ise de bu ḫuṣūṣ germiyyetle ṭutulmaḳ üzere {4} eṭrāfıyla müẕākere-birle ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneden lede’l-istīẕān ol bābda levḥa-zīb-i sünūḥ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne {5} mūcebince iḳtiżā-yı keyfiyyet baʿżı erbāb-ı vuḳūfdan suʾāl itdirildikde Çamlıḳ didikleri Nefs-i Delvīne ve […] ve Aydonāt {6} ve Mazāraḳ nām dört ʿaded ḳażādan ʿibāret olub fī’l-aṣl ḫaylī cemʿiyyetleri var iken Tepedelenli ḫabīs̠iniñ tasalluṭ {7} ve meẓāliminden nāşī perīşān olduḳlarından ve el-yevm Mora ve sāʾir maḥalde daḫi baʿżıları maʿiyyetlerinde ḫaylī Çam ʿaskeri {8} bulundıġından el-ḥāletü-hāẕihī işbu dört ḳażānıñ mecmūʿundan üç biñ miḳdārı ʿasker iḫrācı mümkin ise de ẕikr olunan {9} Aydonāt ve Mazāraḳ ḳażāları ṭaḳımı öteden berü Ḳapūdāna beğ ile ḥüsn-i imtizāc iderek ʿindlerinde mīr-i mūmā-ileyhiñ {10} vaḳʿ ü nüfūẕ ve riʿāyet-i ḫāṭırı derkār olub işidildiğine göre mīr-i mūmā-ileyh işbu iki ḳażādan biñ beş yüz {11} nefer aylıḳlu ʿasker istemiş oldıġından ʿasker-i meẕkūruñ henüz gidüb gitmediği mechūl ise de Ḳapūdāna beğ ile olan (18) ḥüsn-i imtizāclarına naẓaran ṭıbḳ-ı maṭlūbı üzere ʿazīmetleri maẓnūn ve bu taḳdīrce işbu iki ḳażānıñ {2} derece-i taḥammüli daḫi bu miḳdār olub ziyāde ʿasker çıḳmayacaġı vāżıḥ ü rū-nümūn oldıġından tekrār bunlardan {3} ʿasker tertībi ve fermān-ı ʿālī ıṣdārı münāsib olmayub ancaḳ dīger Nefs-i Delvīne ve […] ḳażālarından tanẓīm olunan {4} bir ḳıṭʿa defter üzere on bir nefer beğ ve aġa ṭaḳımınıñ aylıḳlu olmayub bedenlerinden olaraḳ işāret olunan {5} miḳdār ʿasākir ile meʾmūriyyetleri taḳdīrinde cemʿan biñ beş yüz elli nefer ʿasākiriñ iḫrācı müyesser ve ziyādesi {6} ġayr-ı mümkin olaraḳ bunlarıñ içinden birisini cümlesine başbuġ itmek veyāḫūd mīr-i mīrānlıḳ ve aḳçe virilmek bunlar ḥaḳḳında {7} uyar şey olmayub hemān bunları böylece emr ü irāde ile istiḫdām itmek lāzım geleceğinden defterde muḥarrer kesānıñ {8} her biri bedenlerinden işāret olunan miḳdār ʿasker ile bi’n-nefs meʾmūriyyetleri-çün başḳa başḳa evāmir-ı ʿaliyye ıṣdār ve cümlesiniñ {9} üzerine ṭaraf-ı müşīrīlerinden bir münāsibi başbuġ taʿyīn olunmaḳ içün ṣavb-ı saʿādetlerine bir ḳıṭʿa ismi açıḳ başbuġluḳ emr-i şerīfi {10} tesyār olunmaġla ve bunlara ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den olaraḳ aylıḳ ve aḳçe iʿṭāsı lāzım gelmeyüb faḳaṭ içlerinde baʿżı {11} faḳr-ı ḥāl cihetiyle iʿānete şāyān olanı var ise cenāb-ı vālāları kendülüğüñüzden olaraḳ münāsib görüldiği {12} vechile bir miḳdār şey virilmesi ḫuṣūṣunı ṣavb-ı sipeh-sālārīlerine maḫfiyyen işʿār ü iḫṭār olunmaḳ münāsib olacaġı ve bu vechile {13} tertīb ve irāde buyuruldıġı ḥālde ẕāt-ı vālā-yı sipeh-sālārīleriniñ ol ḥavālīde ber-kemāl olan şān ü nüfūẕ-ı müşīrāneleri {14} cihetiyle bunlarıñ bu vechile iḫrāc ü irsālleri mümkin olaraḳ bundan ziyāde irāde buyurılur ise sāḥilde bulunan kendü {15} ḳażāları daḫi külliyyen ʿaskerden tehī ḳalmaḳ iḳtiżā ideceğinden miḳdār-ı meẕkūr ḥadd-i iʿtidālde olacaġını ifāde ve beyān {16} eylediklerinden keyfiyyet tekrār ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü istīẕān-birle şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye manṭūḳ-ı münīfi {17} üzere merḳūmlarıñ meʾmūriyyetlerini nāṭıḳ iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye ile bir ḳıṭʿa ismi açıḳ başbuġluḳ emr-i şerīf ıṣdār {18} ve ṣavb-ı sipeh-sālārīlerine tesyār ve defter-i meẕkūruñ bir ḳıṭʿa ṣūreti daḫi derūn-ı nemīḳa-i ḫulūṣ-verīye melfūfen mersūl-ı {19} ṣavb-ı meʿālī-ḳarārları ḳılınmaġla ber-manṭūḳ-ı evāmir-i ʿaliyye ol miḳdār ʿasākir ẕikr olunan ḳażālardan iḫrāc ve üzerlerine cānib-i {20} serʿaskerīlerinden bir münāsib bendeleri başbuġ naṣb olunaraḳ müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine irişdirilmesi {21} ve ʿasākir-i meẕkūreniñ içlerinde baʿżı faḳr-ı ḥāl cihetiyle iʿānete muḥtāc olanı oldıġı ṣūretde kendülüġüñüzden {22} olaraḳ bir miḳdār nesne iʿṭāsıyla iʿzām ḳılınmaları ḫuṣūṣunuñ tanẓīmine himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 M 37
[574/50] Limnī muḥāfıẓına
{1} Bozbaba cezīresi gāvurlarınıñ taḥḳīḳ-i aḥvālleri-çün cizye kāġıdlarını almaları vesīlesiyle tenbīh ve istimāleti şāmil {2} bir ḳıṭʿa buyuruldı-i müşīrīleriyle cezīre-yi merḳūmeye gönderilmiş olan Limnī cezīresi ḳayıḳçılarından Lāzḳarī nām ẕimmīniñ {3} getürmüş oldıġı Rūmiyyü’l-imlā kāġıd mefhūmuyla kendünüñ taḳrīri birbirine mübāyin oldıġından mesfūr li-ecli’l-istinṭāḳ {4} mühürdārları bendelerine terfīḳan irsāl ve ẕikr olunan Rūmiyyü’l-imlā kāġıd ile muḳaddem Aynaroz ṭarafına gönderilan {5} Ḳaraḳulaḳ nām ẕimmīniñ ḳaleme aldırılan taḳrīri daḫi taḳdīm ve isbāl ḳılındıġı beyānıyla muḳaddem ve muʾaḫḫar istidʿā olunan {6} ʿasker ve mühimmāt ve cebeḫāne ve ṭopçı ve ḫumbaracı neferātınıñ irişdirilmesine müsāʿade olunmasını ḥāvī ve Limnī cezīresinden {7} firār ile izbāndīd gāvurlarıyla ittifāḳ itmiş olan dört nefer rüʾesā ve Rīzo nām ḳapūdān ve sāʾirleriniñ Limnī’de {8} olan evlād ü ʿiyāl ve ʿaḳār ü emvālleri muḥāfaẓa olunmuş ve Aynaroz keşīşleriniñ cezīre-i merḳūmede olan {9} beş ʿaded metūḥlarınıñ ālāt-ı çift ve edevāt-ı arāżī ve ḥubūbāt ve eşyā-yı sāʾireleri maʿrifet-i şerʿle {10} temhīr ve taḥrīr ü defter ve metūḥlarda bulunan keşīş ve baʿżı ḫidmetçiler ḥabse ilḳā olunaraḳ defter-i meẕkūr ṭaraf-ı şerʿden {11} virilan iʿlām ile maʿan taḳdīm ḳılınmış oldıġından baḥis̠le gerek ẕikr olunan firārī ʿaveneleri ve emvāl ü ʿaḳārları {12} ḥaḳḳında ve gerek işbu metūḥlar māddesinde sünūḥ idecek irāde-i seniyyeniñ işʿār olunmasını muḥtevī resīde-i cā-yı {13} vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve evrāḳ-ı sāʾire meʾālleri ve ḳayıḳçı-i mesfūruñ bu ṭarafda ḳaleme aldırılan {14} taḳrīri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı {15} mekārim-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Limnī cezīresiniñ mevḳiʿ cihetiyle muḥāfaẓası beġāyet ehem oldıġından {16} cezīre-i merḳūme içün iḳtiżā iden ṭopçı neferātı ve cebeḫāne ve mühimmāt māddeleri derdest-i tanẓīm olaraḳ bugün yarın {17} iḫrāc ü irsāl olunmaḳ üzere oldıġından ġayrı cezīre-i merḳūmeye Ḳaresī sancaġından müretteb beş yüz nefer ʿaskeriñ bugünlerde {18} maḥallinden iḫrāc ü iʿzām olunmaḳ üzere idüği ḫaberi gelmiş ise de şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere {19} tekrār istiʿcāli ḥāvī Ḫudāvendigār Sancaġı Mutaṣarrıfı saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleri ṭarafından müʾekked buyuruldı {20} yazdırılmış ve ʿasker-i meẕkūruñ ḏoġrı Çanaḳḳalʿası’na gelüb andan baḥren Limnī’ye īṣālleri lāzım geleceğine mebnī keyfiyyet {21} saʿādetlü Boġaz muḥāfıẓı ḥażretlerine taḥrīr-birle ʿasker-i meẕkūr ol ṭarafa geldikleri ānda hemān ne vechile olur ise cezīre-i merḳūmeye {22} irsāl ü īṣāl olunmaları esbābınıñ istiḥṣāline mübāderet eylemesi tavṣiye ve tezbīr olunmuş ve ʿuṣāt ve eşḳıyānıñ {23} Limnī cezīresine sūʾ-i ḳaṣdları derkār idüği ḥavādis̠i daḫi maʿlūmı olaraḳ işiñ gelişine ve maṣlaḥatıñ īcāb {24} ü iḳtiżāsına göre ḥareket eylemesi-çün ʿālā-vechi’l-ḥikāye Donanma-yı Hümāyūn serʿaskeri Ḳapūdāna beğ bendelerine işʿār ḳılınmış {25} olub ʿuṣāt-ı reʿāyā firārīleriniñ ve hālik olanlarınıñ ʿaḳār ü emvālleri cānib-i mīrī-çün taḥrīr ü defter olunaraḳ defterleriniñ {26} Dersaʿādet’e irsāl ve mesfūrlarıñ evlād ü ʿiyālleri daḫi olduḳları maḥalde meks̠ ve muḥāfaẓa ḳılınmaları ve Limnī’de vāḳiʿ {27} Aynaroz metūḥlarınıñ temhīr ve pāpāslarıñ ḥabse ilḳāsı iṣābet ḳabīlinden oldıġından şimdilik işbu metūḥlar {28} öylece memhūr ve pāpāslar daḫi maḥbūsen ḥıfẓ ve tevḳīf olunmaları istinsāb olunub irāde-i seniyye daḫi ol vechile {29} müteʿalliḳ olmaġla ʿuṣāt-ı reʿāyā firārīleri ve hālik olanlarınıñ emvāl ü ʿaḳārları her ne ise taḥrīr ü defter-birle {30} defteriniñ Dersaʿādet’e irsāli ve evlād ü ʿiyālleriniñ daḫi olduḳları maḥalde meks̠ ve muḥāfaẓaları ve metūḥlarıñ daḫi {31} öylece memhūr ve pāpāslarıñ da maḥbūsen ḥıfẓ ve tevḳīfleri ḫuṣūṣuna himmet ve cezīre-i merḳūme istiḥṣāl-i emr-i muḥāfaẓasıyla {32} icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve īfā-yı şerāyiṭ-i ġayret ü ḥamiyyete mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 14 M 37
[574/55] Belġrād muḥāfıẓına
{1} Bosna Vālīsi saʿādetlü Celāl Paşa ḥażretleriniñ bu defʿa tevārüd iden taḥrīrātı meʾālinde selefleri ʿAlī Paşa’nıñ {2} vefātından ṣoñra ʿaskerī ṭāʾifesinden baʿżıları ʿalenen çārsūda bilā-cürm bir-iki reʿāyāyı ḳatl ü iʿdām eylediklerinden {3} bu keyfiyyet reʿāyā-yı sāʾireye mūcib-i dehşet olaraḳ baʿżıları Ṣırplu derūnuna firār eylemiş ve Nemçe tüccārı {4} daḫi firāra müteheyyī iken tercümānı bi’l-istimāle taṭmīn ve tavṭīn itdirilmiş ve ẓannına göre Belġrād ve Böğürdelen {5} ahālīleri ve bilḫuṣūṣ erbāb-ı zeʿāmet ve tīmārı ke’l-evvel Ṣırplu derūnuna varub keyfe-mā-yeşā {6} reʿāyā ḥaḳlarında envāʿ-ı cevr ü cefā icrā eyleyecekleri ve birṭaḳım neşr-i ürcūfe ve ḥavādis̠ ile reʿāyā-yı {7} mesfūreyi tevḥīş idecekleri hüveydā oldıġı muḥarrer ü meẕkūr ve Niş Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥüseyin Paşa’nıñ {8} tevārüd iden taḥrīrātı meʾālinde daḫi Ṣırplunuñ taḥḳīḳ-i aḥvālleri żımnında baʿżı serrişte ile Mīloş’a yazdıġı {9} kāġıda mersūm taḥt-ı raʿiyyetde müstaḳır oldıġını mübeyyin cevāb yazmış ise de gönderilan adam baʿżı tedārüklerini {10} taḥḳīḳ ve müşāhede eylediği münderic ü mesṭūr olub vāḳıʿan müşārun- ileyhiñ inhāsı vechile Belġrād ve Böğürdelen ahālī {11} ve sipāhīleri öteden berü Ṣırp reʿāyāsına taʿaddī ile meʾlūf olduḳları āşikār ve reʿāyā-yı mesfūre merkez-i {12} iṭāʿatde bulunduḳça bir gūne renciş ü taʿaddī muʿāmelātına cevāz olmadıġı bedīdār olub ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı müşīrāneleri {13} el-ḥāletü-hāẕihī Belġrād’a vuṣūl-birle levāzım-ı ḥıfẓ ü ḥırāset ve hem merāsim-i ḥazm ü iḥtiyāṭa iʿtinā ve diḳḳat ve o maḳūle muġāyir-i {14} rıżā-yı ʿālī olan ḥālātıñ indifāʿı emrine müs̠āberet buyuraraḳ gerek ahālī ve gerek ʿasākir ṭaraflarından {15} Ṣırpluyı ʿiṣyān ü şeḳāvete mecbūr idecek bilā-mūcib tecāvüz ve taʿaddī vuḳūʿa gelmamesine tedābīr-i ḥakīmāne icrāsına {16} ihtimām ü himmet buyuracaḳları vāreste-i ḳayd [ü] işāret ise de maʿlūm-ı deḳāyıḳ-melzūm-ı düstūrāneleri oldıġı üzere {17} şimdiki ḥālde her ṭarafda Rum gāvurlarınıñ ṭuġyān ü ġaleyānı cihetiyle yeñi başdan bir ġāʾile ḥudūs̠ı ġayr-ı mücāz oldıġı {18} nümūdār ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bu merkezde devvār olmaġla muḳteżā-yı feṭānet ü reviyyet-i düstūrīleri üzere {19} baʿd-ez-īn o mis̠illü ahālī ve ʿaskerī ṭaraflarından reʿāyā-yı mesfūre ḥaḳlarında bilā-mūcib bir neviʿ cevr ü iʿtisāf {20} vuḳūʿ bulmamasına ḥakīmāne iḳdām ü diḳḳat-birle Ṣırplu ḥaḳḳında muḳaddem vāḳiʿ olan veṣāyā iḳtiżāsı üzere {21} merāsim-i ḥazm ü iḥtiyāṭ ve levāzım-ı ḥıfẓ ü ḥırāsete kemāl-i mertebe ihtimām ve ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 14 M 37
[574/58] Tırḥāla mutaṣarrıfına
{1} Bundan aḳdem Yeñişehir metrepolitliğinden ʿazl ile ol ṭarafda tevḳīf ḳılınan Polīḳarbos nām rāhibiñ ẓuhūr iden {2} ḫıyāneti cihetiyle iʿdāmı bābında ıṣdār ve tesyār olunan emr-i ʿālīniñ vuṣūlünde ḫāʾin-i mersūmuñ tertīb-i cezāsıyla {3} ser-i maḳṭūʿunuñ gönderildiğine dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i {4} ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i {5} cenāb-ı cihān-dārī buyurulmuş ve ser-i maḳṭūʿa-i meẕkūre daḫi pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmış {6} olmaġla bundan böyle daḫi her ḥālde īfā-yı lāzıme-i dirāyet-kārī ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 M 37
[574/61] Tırḥāla mutaṣarrıfına
{1} Aġrafa ṭarafında tedmīr olunan ʿuṣātdan dört neferiniñ ruʾūs-ı maḳṭūʿası gönderildiği beyānıyla böyle üçer-beşer ẓuhūr {2} iden eşḳıyā kelleleriniñ gönderilüb gönderilmamesi istiʿlāmına dāʾir ḳapu ketḫüdāları beğ bendeleri ṭarafına mersūl şuḳḳa-i {3} şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuş ve rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye baʿde’l-ʿarż ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i mersūle {4} ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret ḳılınmışdır. Nezd-i saʿādetlerinde maʿlūm oldıġı vechile merām ʿiṣyān ü ṭuġyān iden kefereniñ {5} ḳahr ü tedmīri olub ruʾūs-ı maḳṭūʿa olmadıġından kes̠ret üzere olur ise gönderüb, az olur ise göndermameleri {6} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne müteʿalliḳ olmuş olmaġla bi-mennihī Taʿālā külliyyet üzere ʿuṣātıñ ḳahr ü tedmīrine muvaffaḳ olduḳları {7} ḥālde ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i menḥūseleriniñ irsāline, az oldıġı ḥālde gönderilmamesine mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 M 37
[574/63] Behrām Paşa’ya
{1} Bundan aḳdem ḥasbelḳader Fondana Derbendi’nde vāḳiʿ olan boġanlıḳ [?] cihetiyle cenāb-ı müşīrīleri derbend-i meẕkūrdan {2} imrār eylemeleri ol ṭarafda olan derbend aġaları ve İzdīnli Ḫalīl Beğ ve meʾmūrīn-i sāʾireye ʿaṭūfetli Serʿasker paşa ḥażretleri {3} ṭarafından işʿār ile ol bābda cenāb-ı saʿādetleri ve meʾmūrīn-i mūmā-ileyhimiñ tevārüd itmiş olan taḥrīrātlarını serʿasker-i müşārun-ileyh {4} Dersaʿādet’e taḳdīm ve tesyār itmiş oldıġından meʾāl-i işʿārātları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuş ve ḥużūr-ı hümāyūn-ı cenāb-ı cihān-dārīye {5} daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Taḥrīrāt-ı meẕkūrelerinde muḥarrer taʿāllül ve iʿtiẕārātıñ {6} feẕlekesi aḳçe ve ẕaḫīre ve ʿaskersizlik şikāyetinden ʿibāret olub aḳçe ḫuṣūṣunda olan müżāyaḳaları cihetiyle ṣarrāfları {7} cānibinden aḳçe irsāl itdirilmesi ḫuṣūṣı muḳaddemā Dersaʿādet’e işʿār buyurılaraḳ muḳteżā-yı iltimāsları üzere ṣarrāfları {8} mersūm ṭarafından cānib-i saʿādetlerine yüz elli biñ ġurūş gönderilmiş ve müteʿāḳiben derbend-i meẕkūrda ẓuhūra gelan bozġunluḳ {9} ḥasebiyle aḳçe ve ẕaḫīre ve ʿaskere iḥtiyāclarını tekrār bu ṭarafa taḥrīr-birle ʿaṭiyye-i seniyye olaraḳ ṭaraf-ı şerīflerine yüz biñ ġurūş {10} aḳçe tesyīr ve Üskūb Nāẓırı sābıḳ İbrāhīm Beğ cānib-i mīrīden ʿale’l-ḥesāb aḳçe iʿṭāsıyla maʿiyyet-i müşīrīlerine nüzül emīni taʿyīn {11} ve iʿzām olunmuş ve tīz elden maʿiyyet-i saʿādetlerine Nevreḳop’dan iki biñ aylıḳlu ʿasker tedārük ve īṣāli-çün keẕālik yedine {12} aḳçe iʿṭāsıyla maḫṣūṣ mübāşir gönderilüb işbu keyfiyyāt cenāb-ı şerīflerine bildirilmiş ve saʿādetlü Tırḥāla mutaṣarrıfı ḥażretlerine {13} daḫi başbuġ ile külliyyetlü ʿasker göndermesi-çün müʾekked fermān-ı ʿālī taṣdīr ve tesyīr ḳılınub sāʾir meʾmūrīne daḫi tenbīhāt-ı {14} lāzıme yazılmış ve muʾaḫḫaren Mora cānibi serʿaskerliği bi’l-istiḳlāl ṣadr-ı esbaḳ ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleriniñ ʿuhde-i {15} ihtimāmlarına iḥāle buyurılaraḳ es̠nā-yı rāhda külliyyetlü ʿasker sevḳiyle ʿicāleten Mora’ya irişmek üzere meʾmūr buyurılub {16} müşārun-ileyhiñ ṣavb-ı meʾmūriyyete müteveccihen rū-be-rāh-ı ʿazīmet oldıġı ḫaberi daḫi tevārüd itmiş oldıġından cenāb-ı müşīrīleriniñ {17} maṭlūbları olan aḳçe ve nüzül emīni şimdiye ḳadar varub Nevreḳop ʿaskeri daḫi bir ṭarafdan irişerek {18} vesīle-i iştikāları olan esbāb mündefiʿ ü berṭaraf olacaġından ġayrı cenāb-ı müşīrīleri bundan böyle {19} ibrāz-ı ḫidmete muvaffaḳ olduḳça bu ṭarafdan yine iḳtiżāsı üzere iḳdār ü iʿāneye ibtidār olunacaġında şekk {20} ü iştibāh olmadıġından ẕāt-ı saʿādetleri daḫi artıḳ ġayret ve ḥarekete gelerek icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet (30) ve telāfī-i mā-fāta ihtimām ü diḳḳat buyurmaları iḳtiżā ider. Şöyle ki, bozmaḳ ve bozulmaḳ yed-i ḳudret-i İlāhiyye’de olan {2} mevāddan oldıġından ḥasbelḳader muḳaddem vāḳiʿ olan perīşānlıḳdan teʾes̠s̠ür ü fütūr ve göz yılġınlıġı iḳtiżā itmeyüb {3} hemān var ḳuvveti bāzūya getürerek meʾmūrīn-i sāʾire ile bi’l-ittiḥād ilerü ʿazīmet ve saʿādetlü Mora vālīsi {4} ḥażretleriyle bi’l-iltiḥāḳ icrā-yı meʾmūriyyete ġayret-birle muḳaddemce vāḳiʿ olan bozġunluḳ maḳālesini maḥv ü ilġāya {5} himmetleri ṭaraf-ı saʿādetlerinden muntaẓar-kerde-i ʿālīdir. El-ḥāletü-hāẕihī serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri es̠nā-yı rāhda ʿazīmet {6} üzere ise de ol bābda şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince seyr-i serīʿ ile bir ān aḳdem ol cānibe ʿazīmet {7} eylemesi ḫuṣūṣı bu defʿa müşārun-ileyhe [?] teʾkīd ve işʿār olundıġından ġayrı meʾmūrīn-i sāʾireye daḫi zinhār beynlerine {8} mübāyenet düşürmeyüb cenāb-ı müşīrīleriyle cümleten yekvücūd gibi ittifāḳ ü ittiḥād iderek ve dīn ü devlet ġayretiyle {9} ṣādıḳāne çalışaraḳ vaḳt geçmeksizin icrā-yı meʾmūriyyete diḳḳat eylemeleri veṣāyāsı başḳa başḳa eṭrāfıyla {10} yazılmış ve nüzül emīni mūmā-ileyh daḫi henüz es̠nā-yı rāhda ise bir ān aḳdemce irişmesi taḥrīr ve istiʿcāl olunmuş {11} ve Tırḥāla mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ münāsib başbuġ maʿiyyetiyle göndireceği ʿaskeriñ ve Nevreḳop’dan çıḳarılacaḳ {12} iki biñ nefer aylıḳlu neferātınıñ daḫi istiʿcālleri-çün müʾekked fermānlar ıṣdār ve tesyār ḳılınmış, el-ḥāṣıl {13} bu cānibden iḳtiżā iden tedābīr ve himmet bi’l-vücūh icrā buyurulmuş oldıġından cenāb-ı saʿādetleri {14} Mora serʿaskeri müşārun-ileyhiñ ol cānibe vuṣūlüne ḳadar anda öylece tevaḳḳufı tecvīz itmeyüb ve bu vaḳtleri evḳāt-ı {15} sāʾireye ḳıyās eylemeyüb tamām iş görüb nām ü şān alınacaḳ ve dīn ü devlet ġayretini icrā ve iẓhār {16} eyleyecek vaḳtler oldıġını bilerek ol ṭaraf meʾmūrlarını ve cemʿ idecekleri ʿasākiri bi’l-istiṣḥāb {17} hemān ilerü ʿazīmete müsāraʿatiñiz lāzıme-i vaḳt ü maṣlaḥatdan olaraḳ irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bu vechile müteʿalliḳ {18} olmaġla mecbūl ü mefṭūr oldıġıñız ġayret ü şecāʿat iḳtiżāsı ve emr ü irāde-i seniyye muḳteżāsı üzere bāzū-yı {19} himmetiñize ḳaṭʿan fütūr virmeyüb ol ṭaraf meʾmūrları ve sāʾir cemʿ idebildiğiñiz ʿaskeri bi’l-istiṣḥāb ʿicāleten ol ṭarafdan {20} ḥareket ve bi’l-ittifāḳ ilerü mürūr ve güẕār olunmaḳ çāresini istiḥṣāl ve Mora vālīsi müşārun-ileyhle iltiḥāḳ-birle {21} ẕātıñızdan meʾmūl olan yararlıḳ ve nāmdārlıḳ meʾās̠irini iẓhāra ġayret ve icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve şecāʿate {22} ṣarf-ı yārā-yı liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 M 37
[574/64] Rumili Vālīsi Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Mora’ya meʾmūr saʿādetlü Behrām [Paşa] ḥażretleri Fondana Derbendi’ni sökemeyüb bozulmuş idüğünden müşārun-ileyhi derbend-i meẕkūrdan {2} geçürmeleri-çün Derbendāt aġalarına ve İzdīnli Ḫalīl Beğ’e ve meʾmūrīn-i sāʾireye ṭaraf-ı saʿādetlerinden kāġıdlar yazılmış oldıġından {3} anlar daḫi İzdīn’e cemʿ ve müşārun-ileyhi derbend-i meẕkūrı geçürüb Esedābād’a ḳadar götürmek murād eylediklerinde Esed- {4} -ābād’dan ilerüsi ova olub her ne ḳadar ḳolay ise de müşārun-ileyh gitmekde imtināʿ eylediği meʾmūrīn-i mūmā-ileyhim {5} ṭaraflarından ṣavb-ı ʿalīlerine vārid olub taḳdīm olunan taḥrīrāt ve müşārun-ileyhiñ ḳāʾimesinden maʿlūm olacaġı beyānıyla bunuñ {6} bir çāresine baḳılması lāzımeden idüğüni ḥāvī mersūl-ı ṣavb-ı s̠enāverī ḳılınan taḥrīrāt-ı müşīrīleri ve evrāḳ-ı {7} mersūle-i meẕkūre meʾālleri rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile {8} manẓūr-ı naẓar-ı kīmyā-es̠er-i cenāb-ı cihān-dārī buyurulmuşdur. Müşārun-ileyh Behrām Paşa’nıñ ḳāʾimesinde vāḳiʿ olan taʿallül ü iʿtiẕārātıñ {9} feẕlekesi aḳçe ve ẕaḫīre ve ʿaskersizlik şikāyetinden ʿibāret olub vāḳıʿan muḳaddemce ḥasbelḳader vuḳūʿa gelan {10} bozġunluġuñ üzerine kifāyet mertebe ʿasker olmayınca ve zamāne ʿaskeriniñ maʿlūm olan ḥālleri cihetiyle aḳçeleri {11} virilmeyince ilerü ḥareket idemamekde maʿẕūriyyeti derkār ve sāʾir meʾmūrlar kāġıdında bütün bütün ḳuṣūr-ı himmeti müşārun-ileyhe {12} ʿazv itmişler ise de kendüleriniñ daḫi maʿiyyetlerinde lāyıḳı derece ʿasker istiṣḥāb itmiş bulunmamalarından dolayı {13} bunlarıñ daḫi taḳṣīrātları bedīdār olub her ne ise bi-mennihī Taʿālā Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri {14} külliyyetlü ʿasker sürerek ḳarīben varıncaya ḳadar yine bu ṭaḳımı böylece ḏurdurmayub ilerüye iʿzāmları çāresinden ġayrı (31) ṣūret olmadıġından başḳa müşārun-ileyh Behrām Paşa’nıñ reʾs-i iştikāsı aḳçesizlikden ve maʿiyyetinde nüzül emīni olmamasından {2} ʿibāret ise de muḳaddemce müşārun-ileyhiñ ṣarrāfı ṭarafından yüz elli biñ ve ʿaṭiyye-i seniyye-i şāhāne olaraḳ yüz biñ ki {3} cemʿan beş yüz kīse aḳçe gönderilmiş ve Üskūb Nāẓırı sābıḳ İbrāhīm Beğ cānib-i mīrīden ʿale’l-ḥesāb aḳçe iʿṭāsıyla {4} nüzül emīni taʿyīn ve iʿzām olunmuş ve tīz elden maʿiyyet-i müşārun-ileyhe Nevreḳop’dan iki biñ aylıḳlu ʿasker tedārük ve īṣāli-çün {5} daḫi keẕālik yedine aḳçe iʿṭāsıyla maḫṣūṣ mübāşir çıḳarılmış ve Tırḥāla Mutaṣarrıfı saʿādetlü Maḥmūd Paşa ḥażretleri daḫi münāsib {6} başbuġ ile külliyyetlü ʿasker göndermesi-çün müʾekked fermān-ı ʿālī taṣdīr ve tesyīr ḳılınmış ve bu keyfiyyetler müşārun-ileyhiñ kendüsüne {7} bildirilüb sāʾir meʾmūrlara daḫi tenbīhāt-ı lāzıme yazılmış oldıġından işbu aḳçe bugünlerde ve nüzül emīni ve Nevreḳop {8} ʿaskeri daḫi müteʿāḳiben vāṣıl olaraḳ ve bu defʿa maḫṣūṣ serʿasker taʿyīni ḫaberi daḫi kendülerine ḳuvvet-i ḳalb virerek {9} vesīle-i iştikāları olan esbābıñ mündefiʿ ü berṭaraf olmasıyla bugünlerde ġayret ve ḥarekete gelmeleri melḥūẓ olaraḳ bu defʿa {10} müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye mūcebince müşārun-ileyh Behrām Paşa’ya ṣıḳıca kāġıd yazılaraḳ maṭlūb eylediği aḳçe ve nüzül emīni {11} şimdiye ḳadar varub Nevreḳop ʿaskeri daḫi bir ṭarafdan irişeceğine ve ibrāz-ı ḫidmete muvaffaḳ olduḳça kendüsünüñ {12} iḳdār ü iʿānetine baḳılacaġına ve Mora serʿaskeri daḫi bi-mennihī Taʿālā ʿahd-i ḳarībde külliyyetlü ʿasker ile vāṣıl olacaġına mebnī {13} hemān kendüsi bāzū-yı himmetine fütūr virmeyüb mevṣūf oldıġı şecāʿat ve nāmdārlıḳ muḳteżāsını icrāya ġayret {14} ve meʾmūrları ve cemʿ idebildiği ʿaskeri bi’l-istiṣḥāb bir ān aḳdem ilerüye güẕār ve ʿazīmete ṣarf-ı tüvān ü maḳderet {15} eylemesi iḳtiżāsına göre işʿār ve teʾkīd ve sāʾir meʾmūrları daḫi başḳa başḳa tenbīh-nāmeler taḥrīriyle zinhār kendü beynlerine mübāyenet {16} düşürmeyüb hemān müşārun-ileyhle cümleten yekvücūd gibi ittifāḳ ü ittiḥād iderek ve dīn ü devlet ġayretiyle ṣādıḳāne çalışaraḳ {17} vaḳt geçmeksizin icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete beẕl-i yārā-yı iḳtidār ü miknet eylemeleri tenbīhātı basṭ ü temhīd olunmuş ve nüzül emīni {18} mūmā-ileyh henüz es̠nā-yı rāhda ise bir ān aḳdem irişmesi-çün ṣıḳıca istiʿcāli ḥāvī tenbīh-nāme yazılmış ve Tırḥāla mutaṣarrıfı {19} müşārun-ileyh ḥażretleri başbuġ ile göndireceği ʿaskeriñ ve Nevreḳop’dan çıḳarılacaḳ iki biñ nefer aylıḳlunuñ {20} istiʿcālleri-çün daḫi fermānlar ıṣdār ve tesyīr olunmuş ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretlerine daḫi işbu keyfiyyet beyān olunaraḳ {21} bir ān aḳdem seyr-i serīʿ ile ḥareket ü ʿazīmet eylemesi teʾkīd ḳılınmış idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda her ḥālde īfā-yı lāzıme-i {22} mehām-şināsī ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 M 37
[574/65] Mora cānibi serʿaskerine
{1} Bi’l-istiḳlāl Mora cānibi serʿaskerliği ḫaṭb-ı cesīmine meʾmūriyyetleri taḳrībiyle es̠nā-yı rāhda külliyyetlü ʿasker sevḳiyle bir ān {2} aḳdemce ol cānibe irişmeleri ne derecelerde aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī oldıġı muḳaddem ve muʾaḫḫaren bi’d-defaʿāt ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿār {3} ile keyfiyyet-i irāde-i seniyye-i ḥażret-i pādişāhī ẕāt-ı vālā-yı serʿaskerīlerine eṭrāfıyla bildirilmiş oldıġından bu bābda beyān-ı veṣāyā {4} ve teʾkīdāta ḥācet bıraḳmayacaḳları maʿlūm ise de el-ḥāletü-hāẕihī Yānya cānibi serʿaskeri ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri {5} ṭarafından tevārüd iden taḥrīrātda Mora’ya meʾmūr saʿādetlü Behrām Paşa ḥażretleri Fondana Derbendi’ni sökemediğine mebnī meʾmūrīn-i {6} sāʾire ile İzdīn pīşgāhında beyhūde iḳāmet üzere oldıġından bunuñ bir çāresine baḳılmaḳ muḳteżā-yı vaḳt ü maṣlaḥatdan {7} oldıġı beyān ü işʿār olunmuş olmaġın keyfiyyet ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye lede’l-ʿarż ol bābda ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olan {8} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı kerāmet-maḳrūn-ı cenāb-ı cihān-dārīde cenāb-ı müşīrīleriniñ seyr-i serīʿ ile ʿazīmet eylemeleri ḫuṣūṣunuñ ṣavb-ı serʿaskerīlerine teʾkīd {9} olunması emr ü fermān-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhī buyurulmuş olub maṣlaḥat-ı meʾmūre-i serʿaskerīleriniñ derece-i ehemmiyyeti ve el-ḥāletü-hāẕihī {10} Donanma-yı Hümāyūn sefāyini Mora ṣularına inmiş olduḳlarından şu es̠nāda cenāb-ı serʿaskerīleri daḫi ol ṭarafa irişüb {11} icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete iḳdām buyurmaları ne mertebelerde aḳdem-i umūrdan oldıġı ʿind-i saʿādetlerinde beyāndan müstaġnī {12} olmaġla mecbūl ü mefṭūr olduḳları ġayret ü şecāʿat iḳtiżāsı ve emr ü irāde-i seniyye mūceb ü muḳteżāsı üzere {13} bu emr-i ehemde vüsʿ-i beşerde olan mesāʿī ve iḳdāmıñ icrāsıyla seyr-i serīʿ ile bir ān aḳdemce Mora’ya vuṣūle kemāl-i {14} ihtimām ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 M 37
[574/74] Baḥr-i Sefīd Boġazı muḥāfıẓına
{1} Meʾmūr-ı [?] żabṭ ü tesḫīri olduḳları Semādirek cezīresi bā-ʿavn ü ʿināyet-i Bārī ve yümn-i teveccühāt-ı ḳudsiyye-i cenāb-ı {2} pādişāhī ne ṣūretle ḳabża-i tesḫīre getürülmüş ve es̠nā-yı muḥārebede alınan dil ve kelle ve ḳulaḳlar ḫazīnedārları bendeleriyle gönderilmiş {3} oldıġı beyānıyla girift olunan üç ḳıṭʿa sefīne daḫi irsāl olunmaḳ üzere oldıġı peyām-ı meserret-encāmını ḥāvī {4} firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı müşīrīleri meʾāl ü müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub {5} lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī bu vechile cezīre-i merḳūmeniñ żabṭ ü tesḫīrine muvaffaḳiyyetleri bādī-i ḥaẓẓ ü āferīn ve müstelzim-i meserret ü taḥsīn {6} olaraḳ taḥrīrāt-ı vārideleri mübārek rikāb-ı ḳamer-tāb-ı cenāb-ı pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm olunaraḳ manẓūr-ı naẓar-ı kīmyā- {7} -es̠er-i ḥażret-i tācdārī olaraḳ “Āferīn Meḥmed Paşa, berḫūrdār olsun. Ġayretli adamdır.” deyu maḥẓūẓiyyet ve duʿā-yı iksīr-nümāyı {8} şāmil ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülāṭafet-maḳrūn-ı şāhāne şeref-baḫş-ı ṣaḥīfe-i ṣudūr olmuş ve gönderilan kelle ve ḳulaḳlar pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda (35) ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Cenāb-ı müşīrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ cesūr ve ġayūr ve ṣādıḳ vüzerā-yı ʿiẓām-ı ḥamiyyet- {2} -irtisāmından olduḳları ecilden meʾmūr olduḳları ḫidemāt-ı dīn ü devletde ber-vefḳ-i murād ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete sāʿī olacaḳları {3} iʿtiḳādat-ı ḥasenesi ḥaḳḳ-ı müşīrīlerinde derkār ve bu bābda tavṣiye ve teʾkīde ḥācet bıraḳmayacaḳları āşikār olmaġla hemān {4} bundan böyle daḫi ḥaḳḳ-ı ʿālīlerinde olan ḥüsn-i tevcīh-i ʿālīyi tezyīd ü tevfīr idecek ḫidemāt-ı ḥasene ibrāzıyla maḥsūdü’l aḳrān {5} olmaḳlıġa beẕl-i yārā-yı liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī M 37 18
[574/81] Devletlü veliyyü’n-niʿam Aġa efendimiz ṭaraflarından İbrāhīm Paşa ḥażretlerine
{1} Ḥūrmuzākī’niñ anası ve Mūrūzī’niñ ortanca oġlı ve Dīmitrī’niñ ḳarısı bundan aḳdem Paṭrīḳḫāne’ye ḥabs olunmuş ise de {2} bunlarıñ Ṭarābya’da olan yalılarınıñ muḥāfaẓaları müşkil oldıġı ṣavb-ı ʿalīlerinden inhā olundıġını selef-i çākerī {3} ʿaṭūfetlü efendi bendeleri ṭarafına ʿaṭūfetlü Defterdār efendi işʿār itmiş oldıġından mersūmlarıñ ḫānelerinde olan {4} eşyāları defter olunaraḳ iḳtiżāsına baḳılması ol vaḳt mūmā-ileyh Defterdār efendi bendelerine bā-teẕkire ḥavāle ḳılınmış oldıġından {5} efendi-i mūmā-ileyh daḫi eşyā-yı mevcūdeyi taḥrīr itdirderek bu defʿa bir ḳıṭʿa taḳrīr ile defterini taḳdīm eylemiş olmaḳ mülābesesiyle {6} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye lede’l-ʿarż taḳrīr-i meẕkūr bālāsına kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı şerīf-i mülūkāne manẓūr-ı {7} ʿālīleri buyurulmaḳ içün baṭṭālıyla berāber muʾaḫḫaren mārrü’ẕ-ẕikr Paṭrīḳḫāne’de maḥbūs ḳarılar ḥāllerine merḥameten taḫliye-i sebīlleriyle {8} ḫānelerinde iḳāmet eylemek istidʿāsını mutażammın bir ḳıṭʿa ʿarżuḥāl taḳdīm itmiş olduḳlarından ʿarżuḥāl-i meẕkūr daḫi ṭaraf-ı sāmīlerine {9} gönderilmiş olub defter olunan eşyā bi-meʾāl olub mersūm ḳarılara terk ile istirḥāmları vechile sebīlleriniñ {10} taḫliyesi ḫāṭıra gelmiş ise de mersūmlarıñ istidʿāları vechile taḫliye-yi sebīlleri ve ḫānelerinde iḳāmetleri maḥẕūrdan {11} sālim midir değil midir, bu bābda reʾy ü irādeleri ne vechile ise ṣavb-ı çākerīye işʿār-birle ẕikr olunan taḳrīriñ {12} iʿādesi emrinde luṭf ü irāde efendimiñdir. Fī 19 M 37
[574/84] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Cenāb-ı saʿādetleri muḳaddemce Yānya’dan Mora’ya varınca ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ tenkīline meʾmūr olmuş iseñiz de {2} cenābıñızıñ ol ṭarafdan infikāki baʿżı meḥāẕīr cihetiyle cāʾiz olmadıġından ẕāt-ı saʿādetlerine muʿādil başbuġ ile Oḫrī {3} ve İlbaṣan sancaḳlarından külliyyetlü ve İskenderiye sancaġından daḫi mümkin mertebe ʿasker iḫrāc ve maḥall-i meʾmūrlarına tesyār {4} olunması ve ol ṭarafa gönderilmiş olan ṭopçı orṭasıyla ṭoplarıñ başbuġ maʿiyyetiyle gönderilmesi keyfiyyātına dāʾir {5} gönderilan taḥrīrāt-ı ḫāliṣānemiziñ vuṣūlünden baḥis̠le Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarından külliyyetlü ve İskenderiye sancaġından {6} daḫi mümkin vechile ʿasākir iḫrāc ve münāsib ve muḳtedir başbuġ ile hemān bugünlerde ṣavb-ı meʾmūrilerine sevḳ ü tesyār {7} olunmaḳda oldıġı ve muḳaddem Oḫrī’de tevḳīf ḳılınan ṭopçı orṭası daḫi başbuġ maʿiyyetiyle iʿzām olunacaġı [?] ḫuṣūṣlarını {8} şāmil irsāl ḳılınan taḥrīrāt-ı şerīfeleri meʾāl ü mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye {9} daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere işbu maṣlaḥat bir ṣūretle {10} mevādd-ı sāʾireye ḳıyās ḳabūl ider şey olmayub dīn māddesi oldıġından kāffe-i meʾmūrīniñ meʾmūr oldıġı vechile {11} ġayret ve ḥarekete müsāraʿat eylemesi farīżadan idüği ẓāhir ve bu bābda aġırca ve gevşek ḏavranmaḳ uyḳunsuz ve irāde-i {12} seniyyeye muġāyir olacaġı emr-i bāhir olaraḳ taḥrīrāt-ı vāride-i meẕkūrelerinde livāʾ-i s̠elās̠e-i merḳūmeden külliyyetlü ʿasākir iḫrāc {13} ve muḳtedir başbuġ maʿiyyetiyle ṭopçı orṭasıyla berāber irsāl olunacaġı yazılmış ise de bunlarıñ bir ayaḳ evvel iḫrāc {14} ve maḥall-i meʾmūrlarına isbāliyle īfā-yı lāzıme-i meʾmūriyyet ve dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḥüsn-i ḫidmet itmeñiz ve ednā mertebe terāḫī {15} ve aġırca ḏavranmaḳ mis̠illü ḥareketi tecvīz itmāmeñiz lāzımeden olmaġla dirāyet ü ḥamiyyet-i aṣliyyeleri iḳtiżāsı ve muḳaddemā {16} vāḳiʿ olan işʿārımız muḳteżāsı üzere ʿasākir-i merḳūmeniñ ẕāt-ı saʿādetlerine muʿādil başbuġ maʿiyyetiyle maḥall-i {17} meʾmūriyyetlerine irişdirilmesi emr-i ehemmine vüsʿ-i beşerde olan sürʿat ve iḳdāmıñ icrāsına mezīd-i sāʿy ü himmet ve ẕāt-ı müşīrīlerinden {18} meʾmūl olan ās̠ār-ı kār-āzmūdegī ve feṭāneti is̠bāta beẕl-i maḳderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 M 37
[574/86] Ḳayṣeriyye mutaṣarrıfına
{1} Bundan aḳdem derkār olan isāʾetine mebnī {2} bā-fermān-ı ʿālī Ḳayṣeriyye’ye nefy ü iclā {3} olunmuş olan esbaḳ Dīvān tercümānı {4} Ḳālīmākī oġlı Yānḳo ile {5} maʿiyyetinde yazıcısı İstefanākī {6} ve başçuḳadārı Yorgī’niñ mecbūl {7} olduḳları ḫıyānet iḳtiżāsından nāşī {8} muḳaddem Ḳayṣeriyye’de vuḳūʿ bulan {9} fesādda medḫalleri oldıġı {10} taḥḳīḳ olunaraḳ bunlarıñ iʿdām {11} ü izāleleri ḫuṣūṣuna irāde-i {12} mehābet-ifāde-i cenāb-ı pādişāhī {13} müteʿalliḳ olmuş ve ol bābda iḳtiżā {14} iden emr-i ʿalī ıṣdār ve maḫfiyyen {15} ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār ḳılınmış olmaġla {16} mersūm tercümān-ı esbaḳ Yānḳo ile {17} yazıcısı İstefanākī ve baş- {18} -çuḳadārı Yorgī’yi ol ṭarafda {19} ḳatl iderek ruʾūs-ı maḳṭūʿalarını {20} bu cānibe irsāle ve mersūmlarıñ {21} ol cānibde mevcūd olan {22} bi’l-cümle emvāl ü eşyālarını {23} daḫi maʿrifet-i şerʿle taḥrīr {24} iderek defteriyle bu ṭarafa {25} irsāle himmet buyurmaları {26} siyāḳında maḫfiyyen işbu ḳāʾime. Fī 20 M 37
[574/88] ʿAsker süriciliğine meʾmūr Mīr-aḫūr-ı Evvel-i Ḥażret-i Şehriyārī İbrāhīm Aġa’ya
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñiz vechile Edirne’ye vāṣıl olub saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleriyle bi’l-müẕākere Yānya’ya tertīb olunan {2} ʿasākiriñ iḫrācına iʿtinā olunaraḳ Filibe ve Sīroz ve Üskūb ve Ṣofya ṭaraflarına istiʿcāl evāmiri gönderilmek üzere {3} oldıġı ve müşārun-ileyhiñ Mora ṭarafına gönderdiği ʿasākiriñ piyādesine otuz beşer ve süvārīsine ḳırḳ beşer ġurūş māhiyye {4} virilmiş oldıġı ecilden meʾmūr-ı taḥrīri oldıġıñız ʿasākire daḫi bu vechile virilmek iḳtiżā eylediği ḥālde yüz elli {5} biñ ġurūşa bāliġ olacaġı ve iḥtiyāṭen iki yüz miḳdārı süvārī tedārüki taṣmīm olunmuş ise de maṣāriflerinde tefāvüt {6} oldıġından ġayrı irāde buyurılan māhiyyelü iki biñ nefer güzīde ʿasker kāfī idüği beyānıyla ẕikr olunan süvārīniñ {7} tedārük ve ʿadem-i tedārüki istiʿlāmını şāmil tevārüd iden ʿarīżañız mezāyāsı maʿlūmumuz olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye {8} ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı cenāb-ı pādişāhī buyurulmuş ve Yānya’da süvārī ʿaskeriñ lüzūmı olmayub hemān piyāde olaraḳ {9} yazub bir ḳadem aḳdem maḥalline göndermeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş olmaġla dirāyetiñiz iḳtiżāsı ve emr ü fermān-ı {10} hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsı üzere süvārī tedārükünden ṣarf-ı naẓar-birle hemān piyāde olaraḳ bir ḳadem aḳdem Yānya’ya {11} ʿasker irsāline diḳḳat eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 21 M 37
[574/90] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Ṣıġla Sancaġı Mütesellimi İlyāszāde İlyās Aġa biñ nefer ʿasker ile maʿiyyet-i müşīrīlerine meʾmūr olmuş ise de muḳaddemleri {2} Sāḳız ḳalʿası gāh iki biñ ve gāh dört biñ mīrīlü ʿasker ile muḥāfaẓa olundıġı erbāb-ı vuḳūf ṭarafından iḫbār {3} olunmuş olub el-ḥāletü-hāẕihī ẕāt-ı saʿādetleriniñ dāʾireleri ḫalḳıyla Sāḳız ahālīsiniñ ḥarb ü ḍarb erbābı biñ {4} ḳadar ehl-i İslām’dan ʿibāret oldıġından lede’l-ḥāce ḳalʿa-i merḳūmeniñ lāyıḳıyla muḥāfaẓasına vāfī olmamaḳ ḥasebiyle {5} mūmā-ileyh İlyāszāde maʿiyyetiyle meʾmūr olan ʿaskerden başḳa muḳtedir başbuġ ve ẕaḫīreleriyle üç biñ nefer güzīde {6} ʿasker tertīb olunmasını vücūh-ı ahālī ifāde itmekde iseler de ol miḳdār ʿaskeriñ taʿyīnāt ve levāzımāt-ı sāʾireleri {7} maḥallerinden yāḫūd cānib-i mīrīden virilmek lāzım geleceğinden ve ʿaskeriñ çoḳluġuyla reʿāyā tevaḥḥuş idüb bir ġāʾile-i {8} zāʾide olacaġından iki biñ güzīde sekbān ʿaskeri kifāyet ideceği melḥūẓ olaraḳ miḳdārı taṣrīḥiyle tertībi {9} irāde-i seniyyeye menūṭ oldıġını ve bundan muḳaddem Sāḳız metrepolīdi ve ḳocabaşıları ile ḳırḳ dört nefer reʿāyā {10} rehn ṭarīḳiyle ḳalʿada tevḳīf olunmuş ise de ve mersūmlar ol vaḳtden berü ʿiyāl ü evlādlarından dūr ve kesb {11} ü kārlarından mehcūr olduḳları beyānıyla ḥāllerine merḥameten sebīlleriniñ taḫliyesini yāḫūd Sāḳız’da kāʾin muʿteber tüccār {12} ve reʿāyādan ol miḳdār kimesne ile kendüleri mübādele ḳılınmasını ṭaraf-ı saʿādetlerinden bā-ʿarżuḥāl istidʿā itmiş olduḳlarından {13} cümle maʿrifetiyle virilan iʿlām mūcebince ḳalʿada olan ḳocabaşılardan faḳaṭ bir neferi ile beş nefer şaḫṣ ʿalā- {14} -ṭarīḳi’l-münāvebe birer ikişer gice ḫānelerine gidüb anlar ḳalʿaya ʿavdet eyledikden ṣoñra dīger bir nefer ḳocabaşı ile {15} beş nefer tüccār daḫi ḫānelerine gitmek ve bu uṣūlde devr ü teftīş [?] itdirilmek üzere vücūh-ı belde ittifāḳıyla {16} tanẓīm olunmuş ise de girü ḳalanları daḫi bi’l-mübādele münāvebe-i meẕkūre üzerine ḫānelerine gidüb gelmek istidʿāsında {17} olduḳlarından bu bābda ne vechile irāde olunur ise ṭaraf-ı sāmīleri yazılması ḫuṣūṣunı şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı {18} müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣī olub Dersaʿādet’de bulunan Sāḳız reʿāyāsı daḫi ʿarżuḥāl taḳdīmiyle kendüleriniñ {19} ṣadāḳat ü istiḳāmetlerinden ve Sāḳız ḳalʿasında olan tüccār ve reʿāyā perīşān-ḥāl ve ʿaskeriñ yevmiyyeleri daḫi {20} ḳatı vāfir aḳçeye bāliġ olaraḳ kendüleri mużḏaribü’l-ḥāl olduḳlarından baḥis̠le Sāḳız reʿāyāsınıñ bir ferdinden {21} muġāyir-i rıżā-yı ʿālī bir gūne ḥareket vuḳūʿa gelmeyeceğinden cümlesi māl ve cānlarıyla kefīl olduḳlarından ḳalʿada olan {22} adamlarınıñ taḫliye-i sebīllerine ve yevmiyye ve telefāt-ı sāʾireden viḳāyelerine merāḥim-i seniyye şāyān buyurulmasını istidʿā eylemiş {23} olduḳlarından ve vāḳıʿan işʿār-ı müşīrīleri vechile lede’l-iḳtiżā Sāḳız cezīresi muḥāfaẓası külliyyetlü ʿaskere muḥtāc olacaġı {24} derkār ve aylıḳlu ʿaskeriñ işe yarayacaġı bedīdār ise de iki biñ ʿaskeriñ aylıḳları külliyyetlü aḳçeye muḥtāc olaraḳ {25} cānib-i mīrīden iʿṭāsı müteʿassir ve Sāḳız cezīresi reʿāyāsı ṭarafından virilmesi daḫi istiḫbār ve taḥḳīḳ olundıġına göre {26} el-yevm Sāḳız’da olan ʿaskeriñ beherine ikişer üçer ġurūş yevmiyye virilmekde oldıġından reʿāyā-yı mersūme {27} müteḥammil olamayacaḳları bedīhī ve bāhir oldıġından başḳa mūmā-ileyh İlyāszāde meʾmūr-ı istiṣḥābı oldıġı biñ nefer {28} ʿasker teferruḳ ider maḳūleden olmadıġına ve şimdiye dek Sāḳız reʿāyāsında ʿiṣyān ʿalāmeti yoġ iken o ḳadar ʿasker cemʿ itmek {29} beyhūde olacaġına ve bu ṭarafda olan Sāḳızlılar daḫi ol ṣūretle ʿarżuḥāl taḳdīm iderek taʿahhüd ve kefāletle istirḥām {30} itmekde olduḳlarına naẓaran şimdiki ḥālde İlyāszāde’niñ biñ nefer ʿaskeriyle dāʾire-i müşīrīleri ḫalḳı ve Sāḳız ahālīsi {31} kāfī göründiği ve el-ḥāletü-hāẕihī ol ṭarafda mevcūd olan ʿaskere sekbān ḥesābıyla ḳırḳar ġurūş virdirilse {32} fī’l-cümle taḫfīfi mūcib olacaġından ve şimdiye ḳadar ʿaskere virilan yevmiyye māddesi cezīre-i meẕkūrede ẕaḫīreniñ {33} fıḳdānına mebnī meʾkūlāt-bahā olaraḳ iḥdās̠ olunub giderek ḥadd-i inṣāfı tecāvüz itmiş oldıġından ẕāt-ı saʿādetleri {34} üçer ġurūş yevmiyyeye alışmış eski ʿaskeri defʿ ile İlyāszāde’niñ götüreceği biñ nefer ʿaskeriñ beherine {35} māhiyye otuzar ve nihāyet ḳırḳar ġurūş virilerek mevcūd olan ʿaskere yevmiyye virilmeyüb “İşte size māhiyye {36} ḳırḳar ġurūş virilür, rāżī olursañız ne güzel, olmadıġıñız ḥālde gidiñ.” deyu cevāb virmeñiz, ve’l-ḥāṣıl (41) yazdıġıñız mertebe ʿasker tedārüküne taḥammül olunmayacaġından bu ḫuṣūṣları ol ṭarafda vücūh-ı ahālī ile müẕākere idüb bu māddeye {2} ḥüsn-i ṣūretle bir rābıṭa virmeleri ḫuṣūṣı bu ṭarafda encümen-i şūrāda müẕākere ve dermiyān olunmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {3} şāhāneye lede’l-ʿarż irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ itmiş ve bu ṭarafda olan Sāḳız reʿāyāsınıñ {4} taḳdīm eyledikleri meẕkūr ʿarżuḥālleri işbu ḳāʾime-i muḫliṣīye leffen ṭaraf-ı müşīrīlerine gönderilmiş olmaġla ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı müşīrīleri {5} ol ṭarafda vücūh-ı belde ile eṭrāfıyla müẕākere-birle bu ḫuṣūṣa bir ḥüsn-i ṣūret virerek lāyıḳıyla taḥt-ı rābıṭaya {6} idḫāle himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl ḳalʿada rehn ṭarīḳiyle tevḳīf olunmuş olan reʿāyā {7} ḥaḳḳında işʿār ve istīẕān buyurduḳları münāvebe ḫuṣūṣunda bir beʾis olmamaġla faḳaṭ Sāḳız metrepolīdi {8} ḳalʿadan çıḳarılmayub māʿadālarınıñ münāvebelerine ruḫṣat irāʾesi muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden olmaġla her ḥālde is̠bāt-ı {9} müddeʿā-yı kār-āşināyī ve feṭānete ve icrā-yı lāzıme-i taḥaffuẓī ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 21 M 37
[574/92] Ḥānya ve Ḳandiye ve Resmo muḥāfıẓlarına başḳa başḳa bi’t-taṣarruf
{1} Girīd ahālīsiniñ ʿadem-i s̠ebāt ve cebānlıḳları ve cebeḫāne ve mühimmāt ve ẕaḫīreniñ fıḳdānı tafṣīlāṭından baḥis̠le irāde buyurılan {2} maḥallerden dört biñ miḳdārı güzīde ʿasker ile bir ʿaded ṭopçı orṭası ve biraz cebeḫāne ile külliyyetlü ẕaḫīre irişdirilmesini ḥāvī {3} resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {4} cenāb-ı şehriyārīye ʿarż ile meşmūl-ı enẓār-ı ʿāṭıfet-ās̠ār-ı ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. Girīd cezīresinde bāndıra-küşā-yı {5} ʿiṣyān olan gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrleriyle Girīd gibi bir ḥıṣn-ı ḥaṣīn ve metīn cezīreniñ mekāyid-i aʿdādan muḥāfaẓası {6} müteḥattim-i ẕimmet ve himmet-i Salṭanat-ı Seniyye ise de izbāndīd eşḳıyāsınıñ Aḳdeñiz’de gezüb rāst geldikleri sefāyine {7} ṣarḳındılıḳları maḥẕūrına bināʾen cezīre-i meẕkūreye ʿasker ve cebeḫāne ve mühimmāt ve ẕaḫāyir irsāliyle imdād ü iʿāne eylemek {8} emr-i düşvār görinür ise de bu ḥāl üzere Girīd’i daḫi bıraḳmaḳ bir vechile cāʾiz olmadıġı āşikār oldıġından cezīre-i merḳūmeye {9} ne vechile olur ise ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt irişdirmesi ḫuṣūṣı bundan aḳdem maʿlūmuñuz oldıġı üzere Mıṣır Vālīsi (42) saʿādetlü Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretlerine yazılmış ve bu bābda sünūḥ iden irāde-i seniyye bildirilmiş oldıġından cevāb olaraḳ {2} bu defʿa müşārun-ileyhiñ irsāl eylediği taḥrīrātında Girīd’e tīz elden iki ḳıṭʿa müsteʾmen sefīnesiyle ẕaḫīre göndermiş ve ḥazm ü iḥtiyāṭa {3} riʿāyeten İskenderiye’de āmāde eylediği ʿasākirden sābıḳ Mekke-i Mükerreme Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa başbuġluġuyla ʿasākir ve mühimmāt-ı vāfiye daḫi {4} göndermek üzere tehyiʾe ve īṣālleri cenk gemilerine mütevaḳḳıf olaraḳ Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinden biraz sefīne gönderilmesini {5} taḥrīr ü beyān eylemiş ise daḫi el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn’uñ mecmūʿı Mora üzerinde olub tamām iş görecekleri mevsim {6} oldıġından bi-luṭfihī Taʿālā ḳarīben Mora maṣlaḥatı ber-vefḳ-i murād ḥüsn-i ṣūret kesb iderek ol vechile cānib-i Mıṣır’a daḫi Donanma-yı Hümāyūn {7} sefīneleri irsāli ḫuṣūṣı iḳtiżāsına göre Donanma-yı Hümāyūn serʿaskeri Ḳapūdāna beğe taḥrīr ve Mıṣır vālīsi müşārun-ileyhe tekrār {8} taḥrīrāt iṭāresiyle bu gemileriñ varacaġına baḳmayub muḳteżā-yı ġayreti üzere evvel-be-evvel müsteʾmen sefīneleriyle gerek {9} ẕaḫīre ve gerek ʿasker ve mühimmāt-ı muḳteżiye irsāliyle Girīd’e iʿāneniñ çāresini istiḥṣāl eylemesi tenbīh ve teẕkīr olunmuş oldıġından {10} ġayrı İzmīr iskelesi işlek bir maḥal olub her ṭarafdan ḥavādis̠ alınmaḳ mümkin olacaġından Girīd ṣularınıñ ḥālini {11} ve es̠nā-yı rāhda izbāndīd tekneleriniñ geşt ü güẕārını ḫaber alaraḳ İzmīr ṭarafından ehl-i İslām tüccār tekneleriyle Girīd’e {12} biraz ʿasker irişdirmeniñ çāresini ikmāl eylemesi saʿādetlü İzmīr muḥāfıẓı ḥażretlerine işʿār ve teʾkīd ḳılınmış oldıġından {13} inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḳarīben Mıṣır vālīsi müşārun-ileyh ṭarafından gönderilecek ʿasker ile İzmīr’den daḫi mümkin oldıġı ḥālde {14} irsāl olunacaḳ ʿasker irişerek ve Mora ġāʾilesiniñ indifāʿıyla Donanma-yı Hümāyūn daḫi berü aḏalar arasına {15} gelerek Girīd’de ʿiṣyān iden gāvurlar daḫi belālarını bulacaḳları elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā ve Mıṣır vālīsi {16} müşārun-ileyh göndermiş oldıġı ẕaḫīreden başḳa ʿasker ve mühimmāt ve biraz ẕaḫīre daḫi irişdireceği hüveydā olmaġla {17} hemān siz muṭmaʾinnü’l-ḳalb olub merdāne ve şecīʿān[e] ḥareket-birle [her] bir ṭarafdan ʿuṣāt-ı kefereniñ ḳahr ü tedmīrleri {18} emrinde lāzım-ı icrā olan tedābīr-i ṣāʾibeniñ īfāsı ḫuṣūṣuna ṣarf-ı liyāḳat iderek iki cihānda nāʾil-i fevz ü felāḥ {19} olmaḳlıġa cānsipārāne himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 M 37
[574/94] Ḳapūdāna beğe
{1} Aḳdeñiz’de olan Ṣulıca ve Çamlıca gāvurlarınıñ şeḳāvet ü ʿiṣyānları Girīd cezīresinde vāḳiʿ İsfākya reʿāyāsına {2} daḫi sirāyet iderek reʿāyā-yı mersūme civārlarında vāḳiʿ Abḳoron ve Ḥānya ve Ayvāṣil ve Resmo nāḥiyelerine hücūm ve ehl-i İslām ile {3} muḥārebeye ictirā ve Ḳandiye ve Ḥānya ve Resmo sancaḳlarından daḫi sekiz biñ miḳdārı reʿāyā ʿuṣāt-ı mersūmeye iltiḥāḳ eylediklerinden {4} ʿasākir-i İslāmiyye iḥtişādıyla bā-ʿavn-i Bārī ol maḳūle bāndıra-küşā-yı ʿiṣyān olan ḫavene-i dīniñ ḳahr ü iżmiḥlālleri emr-i ehemmine {5} iʿtinā olunmuş ise de Girīd ahālīsiniñ derkār olan cebānlıḳlarından nāşī Ḥānya’dan çıḳarılan ʿasker düşmen üzerine {6} varmayaraḳ girü ʿavdet eylemiş ve Ḳandiye’den birṭaḳım ġayretsizler cihād içün olan cemʿiyyetlerini derūn-ı Ḳandiye’de mevcūd {7} reʿāyā üzerine taḥvīl iderek baʿżı gūnā taʿaddiyāta ibtidār ve gāvurlar daḫi şımarub nevāḥī ve ḳurāyı ḥaṣr ü tażyīḳ {8} ve Ḳandiye’niñ ṣuyunı ḳaṭʿa ictisār eylemiş olduḳları beyānıyla ʿācilen mühimmāt ü edevāt ve ʿasker ile imdād olunması {9} bundan aḳdem saʿādetlü Ḳandiye muḥāfıẓı ḥażretleriyle Resmo Muḥāfıẓı ʿOs̠mān Paşa ṭarafından bā-taḥrīrāt inhā olunmuş olub {10} Girīd cezīresi gāvurlarınıñ bu ṣūretle vāḳiʿ olan ʿiṣyānları cihetiyle ḳahr ü tedmīrleri lāzımeden ise de bunlarıñ {11} müdāfaʿa-i aʿdāya ḳudret-yāb olamadıḳları tevārüd iden taḥrīrātları müfādından müstebān ve yiğirmi yedi sene bu ḳadar zaḥmet {12} ü meşaḳḳat ile fetḥ ü tesḫīr olunmuş ve yolunda bunca ümmet-i Muḥammed nūş-ı şerbet-i şehādet eylemiş Girīd gibi bir ḥıṣn-ı ḥaṣīn {13} ve metīn cezīreniñ bu ḥālde bıraġılması bir vechile tecvīz olunur mādde olmadıġından ve Aḳdeñiz’de olan izbāndīd kāfirleri {14} ġāʾilesi henüz berṭaraf olamadıġından Girīd’e bu ṭarafdan ʿasker ve mühimmāt irsāliniñ tīz elden çāresi bulunamayaraḳ {15} ol vaḳt şeref-rīz-i sünūḥ olan emr ü irāde-i seniyye-i şāhāne iḳtiżāsı üzere işbu Girīd cezīresine imdād ü iʿānet māddesi {16} ne vechile olur ise öylece icrāsına himmet eylemek üzere müstaḳillen saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ ʿuhde-i ġayret ü ḥamiyyetine {17} iḥāle olunmuş idi. Bu defʿa müşārun-ileyh Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ bu ḫuṣūṣa cevāb olaraḳ vārid olan taḥrīrātlarında (43) muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ġayreti üzere cezīre-i merḳūmeye tīz elden iki ḳıṭʿa müsteʾmen sefīnesiyle ẕaḫīre göndermiş ve İskenderiye’de {2} āmāde eylediği ʿasākirden sābıḳ Mekke-i Mükerreme Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa başbuġluġuyla kifāyet miḳdārı ʿasker ve mühimmāt göndermek {3} üzere tehyiʾe itmiş ise de bunlarıñ cezīre-i merḳūmeye irsāli cenk gemilerine muḥtāc oldıġından Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde olan {4} kendü sefīneleriyle iki ḳıṭʿa fırḳateyn-i hümāyūn terfīḳ olunaraḳ İskenderiye’ye irsāl olunur ise tehyiʾe eylediği ʿasākir ve mühimmātı {5} irkāb ve taḥmīl ile derḥāl cezīre-i meẕkūreye irsāl eyleyeceği ve izbāndīd eşḳıyāsınıñ İsfākya ʿuṣātına iʿāne idecekleri {6} meczūm oldıġından līmānı żabṭ ve eṭrāfı muḥāfaẓa olunmaḳ lāzımeden oldıġına bināʾen ẕikr olunan sefāyin ile bi’l-ittiḥād cezīre-i {7} merḳūme eṭrāfını muḥāfaẓa eylemeleri-çün Ġarb Ocaḳları sefāyininiñ daḫi maʿiyyetine meʾmūr ḳılınması ḫuṣūṣı muḥarrer ü mesṭūr ve müteʿāḳiben {8} Ḥānya Muḥāfıẓı saʿādetlü Luṭfullāh Paşa’nıñ gelan taḥrīrātında daḫi yine ʿasker ve mühimmāt ve ẕaḫīre irişdirilmesi ḫuṣūṣı {9} müstedʿā ve meẕkūr olub ancaḳ el-ḥāletü-hāẕihī Mora üzerinde olan Donanma-yı Hümāyūn’uñ [ne] ḥālde oldıġı maʿlūm olmadıġından {10} başḳa Mora maṣlaḥatınıñ daḫi kemāl-i ehemmiyyetine bināʾen bi-ʿavnihī Taʿālā Mora meʾmūrları ḳaradan ve Donanma-yı Hümāyūn daḫi deryādan tamām iş {11} görileceği mevsimde Donanma-yı Hümāyūn’dan sefīne ifrāzıyla Mıṣır’a gönderilmesi meʾmūrlarıñ ẕihnlerini taḫdīş ve cenābıñızıñ {12} ḳurdıġıñız tedbīri teşvīş ideceğine mebnī bu ṣūretiñ şimdilik idāre ve teklīfi cāʾiz olmadıġı mis̠illü Girīd cezīresini {13} daḫi bu ḥālde bıraḳmaḳ münāsib olmayacaġından ve müşārun-ileyhiñ maṭlūb eylediği sefāyiniñ irsāli Mora maṣlaḥatınıñ bi-luṭfihī Taʿālā {14} bir ḥüsn-i ṣūret kesb itmesine menūṭ oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora üzerinde ḳarīben maṣlaḥatları ḫitām-peẕīr {15} olaraḳ baʿdehū aḏalar arasına inildikde müşārun-ileyhiñ istediği sefīneleriñ ifrāz ve irsāli mevsimi olur ise de {16} ḫaberi bu ṭarafa gelüb baʿdehū ṭarafıñıza yazılması biraz vaḳte muḥtāc olacaġı ecilden şimdiden keyfiyyetiñ cenābıñıza bildirilerek {17} ṣırası geldiği gibi iḳtiżāsına baḳmañız muvāfıḳ-ı maṣlaḥat olub şöyle ki, siz el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn’uñ bi’l-istiḳlāl {18} serʿaskeri ve Devlet-i ʿAliyye’niñ ṣādıḳ ve muʿtemed bendesi oldıġıñızdan Donanma-yı Hümāyūn’uñ ve gerek Mıṣır ve Cezāyir sefīneleriniñ {19} īcāb ü iḳtiżāsına göre iʿmāl ü istiḫdāmları siziñ reʾy ve dirāyetiñize muḥavvel oldıġına bināʾen işbu Girīd cezīresi keyfiyyeti {20} daḫi ber-vech-i meşrūḥ maʿlūmuñuz olaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā Mora maṣlaḥatı bir ḥüsn-i ṣūret bulub aḏalar arasına indiğiñiz zamān mı {21} olur, ve’l-ḥāṣıl bu vesīle ile elzem olan ve ṣırası gelmiş bulunan maṣlaḥat girüye bıraġılmayaraḳ her ne vaḳt mevsim ve ṣırası {22} gelüb münāsib görürseñiz ol zamān Mıṣır vālīsi müşārun-ileyhiñ maṭlūbı vechile kendü sefīneleriyle Cezāyir teknelerini Donanma-yı {23} Hümāyūn’dan daḫi münāsib gördiğiñiz iki ḳıṭʿa fırḳateyn-i hümāyūn ifrāz ile ḏoġrı İskenderiye’ye irsāl olunmaḳ ḫuṣūṣı {24} münāsib görülmüş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi ol ṣūrete taʿalluḳ iderek keyfiyyet iḳtiżāsı vechile vālī-i müşārun-ileyhe {25} ṭarafımızdan yazılmış olmaġla cenābıñız muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve dirāyetiñiz üzere şimdiden işbu Girīd cezīresi māddesini {26} daḫi tafṣīl ü beyān olundıġı vechile bilerek ve bu defʿa bu māddeniñ ṭarafıñıza işʿārı mücerred keyfiyyet maʿlūmuñuz olub {27} ne vaḳt mevsimi gelür ise ol vaḳt muḳteżāsını icrā eylemeñiz ġaraż[ın]dan ʿibāret oldıġını añlayaraḳ ve bu ḫuṣūṣ vesīlesiyle {28} elzem olub ṣırasına gelmiş olan maṣlaḥatı girüye bıraḳmayaraḳ bi-ḥavlillāhi Taʿālā Mora maṣlaḥatı bir ḥüsn-i ṣūret bulduḳdan ṣoñra {29} bu māddeniñ daḫi her ne vaḳt ṣırası gelür ve ne zamān münāsib görürseñiz ol vaḳt Mıṣır vālīsi müşārun-ileyhiñ maṭlūb {30} eylediği sefīneleri münāsib gördiğiñiz iki ḳıṭʿa fırḳateyn-i hümāyūn ile berāber ḏoġrı İskenderiye’ye irsāl eylemeñiz īcāb-ı {31} maṣlaḥatdan oldıġını beyān siyāḳında ḳāʾime. Taḥrīr[en …] Lede’l-vuṣūl bi-mennihī Taʿālā mevsimi gelüb İskenderiye’ye sefāyin-i Mıṣriyye ve sāʾir ile {32} irsāl eyleyeceğiñiz fırḳateyn-i hümāyūnlarıñ ẕaḫīresizliklerini endīşe itmeyüb İskenderiye’ye vardıḳlarında gerek ẕaḫīre ve gerek {33} sāʾir cihetle her ne noḳṣānları var ise vālī-i müşārun-ileyh ṭarafından iʿṭā ve tanẓīm olunacaġı maʿlūmuñuz olduḳda hemān {34} cenābıñız her ḥālde muḳteżā-yı dirāyeti ve serʿaskerlik meʾmūriyyetiñizi icrā ve sizden meʾmūl olan ṣadāḳat ve şecāʿat {35} ü ġayreti ibrāza iʿtinā iderek müteraḳḳıb ü muntaẓır oldıġımız aḫbār-ı sārreniñ işʿārına beẕl-i naḳdīne-i himmet eyleyesiz. Fī 22 M 37
[574/98] Silistre vālīsine
{1} El-ḥāletü-hāẕihī Rūsyalunuñ muḳaddemā şüyūʿ buldıġı üzere külliyyetlü tedārüki olmayaraḳ ṣūret-i ẓāhirde sükūnetleri {2} olub işbu Eylül evāḫirinde Rūsyalu ve Nemçelü ve Prūsyā ḳrālları li-ecli’l-mükāleme Beç’de tecemmuʿ idecekleri menḳūl {3} oldıġı ve el-yevm Boġdān ṭarafında yiğirmi ḳıṭʿa ṭop ve aña göre cebeḫāne ve mühimmāt mevcūd ise de ḥasbe’l-iḥtiyāṭ muḥāfaẓaları {4} ʿasākir-i vefīreye muḥtāc ve Boġdān’da ise ʿaskeriñ ḳılleti derkār idüği ve ẕikr olunan ṭoplarıñ berülere iʿāde {5} olunub olunmamasını Boġdān Çarḫacısı saʿādetlü Ṣāliḥ Paşa ḥażretleri ṭaraf-ı müşīrīlerine yazmış oldıġından ol bābda {6} sünūḥ idecek irāde-i seniyyeniñ işʿār ḳılınması ḫuṣūṣunı şāmil ve Eflāḳ ve Boġdān ṭarafları-çün Anāḏolī cānibinden {7} müretteb on üç biñ üç yüz şu ḳadar meştā ʿaskeriniñ Boġdān’a olanları Babaḏaġı’nda ve Eflāḳ’a olanları Rūsçuḳ’da {8} tecemmuʿ ile baʿdehū defʿaten ḳarşuya imrārları irāde buyurulmuş ise daḫi ʿasākir-i merḳūmeniñ Rūsçuḳ’da tecemmuʿı ṣūreti gerek {9} mesken ü meʾvā ve gerek taʿyīnātları cihetiyle mūcib-i ʿusret ve belki tekmīl-i tecemmuʿlarına ḳadar bir ṭarafdan firār ü teşettütlerine bāʿis̠ {10} bir keyfiyyet olacaġından böyle olmaḳdan ise ʿasākir-i meẕkūre tevārüd eyledikçe berülerde alıḳonmayaraḳ vaḳtiyle ṭaḳım ṭaḳım {11} Eflāḳ’a imrār ve münāsib olan ḳaṣabalara tesyār ve iḳāmeleri münāsib olacaġını müştemil tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri {12} mezāyāsı ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī ile meşmūl olmuş ve işbu ʿasker ḫuṣūṣuna dāʾir inhā-yı müşīrīleri vechile Rūsçuḳ Mütesellimi Muṣṭafā (46) Paşa’nıñ daḫi taḥrīrātı vürūd itmiş oldıġından cümlesi ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı şāhāneye daḫi bi’t-taḳdīm manẓūr-ı naẓar-ı ḥażret-i {2} pādişāhī buyurulmuşdur. Boġdān’da ʿaskeriñ ḳılleti ve ẕikr olunan ṭoplarıñ iʿādeleri keyfiyyeti bu defʿa çarḫacı-i müşārun-ileyh Dersaʿādet’e {3} daḫi taḥrīrāt iṭāresiyle bu ḳış ol ṭarafda meştā olunmaḳ lāzım gelse açıḳ maḥal oldıġından ṣuʿūbet çekileceği beyānıyla {4} Foḳşān ve İbrāʾīl civārlarında iḳāmeti münāsib olacaġını daḫi īmā ve işʿār itmiş ve Yergöği Muḥāfıẓı Ḥaḳḳī Paşa daḫi bundan aḳdem {5} tedārük itmiş oldıġı bir miḳdār aylıḳlu ʿaskeriñ birazını Yergöği muḥāfaẓasında tevḳīf ve ḳuṣūrını birāderiyle Bükreş cānibine {6} sevḳ eylemiş ise de el-ḥāletü-hāẕihī mevsim-i şitā taḳarrüb eylediğinden ʿasker-i meẕkūruñ terk olunub olunmamasını ve bu es̠nāda Vidīn {7} muḥāfıẓı ḥażretleri maʿrifetiyle Ṭırnovī ḳażāsından tertīb olunan beş yüz nefer piyāde ʿaskerden Rūsçuġ’a göndermiş oldıġı {8} iki yüz neferiñ Yergöği’ye irsāl itdirilmesini bā-taḥrīrāt beyān eylemiş olub Rūsyalunuñ geçen Aġustos’uñ evāsıṭında {9} iʿlān-ı ḥarb itmesi ḥavādis̠i her ṭarafdan şüyūʿ bulmuş iken ṣoñra ẓuhūr itmeyerek şimdiki ḥālde sükūnet ṣūreti meşhūd ise de {10} böyle girü ḏurmasınıñ sebebi beher-ḥāl Devlet-i ʿAliyye ile fesḫ-i ṣulḥ itmāmek niyyetinden iḳtiżā itmeyerek yine bir ḥīle taḥtında iḫtilās-ı vaḳt {11} fesādından oldıġı ẓāhir ve ḥattā şimdiye değin ṭaraf ṭaraf bu ḳadar Rum gāvurları ḳahr ve iʿdām olunmaḳda iken “Serbestiyyetimiz {12} ḥāṣıl olmadıḳça yatışmayız” deyu söyleyüb ḏayanmaları mücerred Rūsyaluya ittikālarından iḳtiżā eylediği ve cemīʿ zamānda ve bilḫuṣūṣ {13} bu ḳış içinde Mosḳovludan ḳaṭʿan emniyyet cāʾiz olmadıġı emr-i ġayr-ı müstetir olmaḳ mülābesesiyle her bir maṣlaḥata yeñiden başlamış gibi {14} gevşetmameğe diḳḳat olunmaḳ lāzıme-i vaḳt ü ḥālden ve Yaş’da olan ṭoplarıñ iʿādeleri ve çarḫacı-i müşārun-ileyhiñ {15} Foḳşān ve İbrāʾīl ṭaraflarına naḳli ṣūretleri cāʾiz olmadıġı vāżıḥātdan olub müşārun-ileyhiñ ol vechile işʿārı {16} mücerred Boġdān boyārlarınıñ ṣūret-i ḥaḳdan gelerek kendüyi iḫāfe ve iġfālinden [ve] aḳçe ve ʿaskersizlik cihetiyle {17} vesveseye düşürmüş olmalarından īcāb ideceği bedīdār ise de el-ḥāletü-hāẕihī el-ān Boġdān’da mevcūd ve müteḥaşşid olan {18} ʿaskerden başḳa maʿrifet-i serʿaskerīleriyle gönderilecek beş biñ nefer ʿasākiriñ üç biñ neferi bugünlerde {19} irsāl ile māʿadāsı daḫi gönderileceği ṣavb-ı saʿādetlerinden işʿār ü taḥrīr olunmuş ve Anāḏolī ṭarafından müretteb meştā {20} ʿaskeri daḫi gidecek oldıġına ve müşārun-ileyhe muḳaddemce yiğirmi beş biñ ġurūş ʿaṭiyye-i seniyye gönderilüb İbrāʾīl {21} Muḥāfıẓı sābıḳ saʿādetlü Yūsuf Paşa’nıñ daḫi ḳuyulara vażʿ itmiş oldıġı ẕaḫāyiriñ żabṭ ve ṣarfı tenbīh ḳılınmış {22} idüğüne naẓaran müşārun-ileyhiñ şimdilik ʿasker ve ẕaḫīre ve aḳçe cihetiyle müżāyaḳası mündefiʿ olmaḳ iḳtiżā eyleyeceği ve ʿalelḫuṣūṣ {23} ẕikr olunan ṭoplarıñ iʿādeleri lāzım gelse sāʾir ʿasker daḫi maṣlaḥat bitdi diyerek ʿavdete yüz ṭutmaları maḥẕūriyyeti {24} müstelzim ve müşārun-ileyh Ṣāliḥ Paşa’nıñ Foḳşān ve İbrāʾīl civārlarına naḳli taḳdīrinde daḫi ʿasker tecemmuʿı ve ḥüsn-i idāreye {25} Yaş ṭarafı cesbān idüği ecilden müşārun-ileyhiñ ol vechile oldıġı maḥalde s̠ebāt ü ḳarār eylemesi müşārun-ileyhe işʿār {26} olunması ve sālifü’ẕ-ẕikr Anāḏolī ṭarafından müretteb meştā ʿaskerinden Boġdān’a olanlar Babaḏaġı’nda ve Eflāḳ’a olanlar Rūsçuḳ’da {27} tecemmuʿ ile andan ḳarşuya imrārları ṣūreti muḳaddemā Rūsyaludan dolayı baʿżı mülāḥaẓaya mebnī reʾy ü tensīb olunmuş ise de {28} Rūsçuḳ ḳaṣabasınıñ tengliğine bināʾen ʿasker-i meẕkūruñ tamāmen ol ṭarafda tecemmuʿ idinceye ḳadar tevḳīf ve idāreleri ahālīye {29} ṣuʿūbetli olacaġından ve Boġdān ṭarafından daḫi külliyyetlü ʿasker ṭaleb olunmaḳda idüğünden bundan böyle Rūsçuġ’a tevārüd idecek {30} meştā ʿaskeriniñ ilerü gelenlerini defteriyle Boġdān ṭarafına göndermeleri ve ẕāt-ı saʿādetleri erbāb-ı dirāyetden bir vezīr {31} ve ṣāḥib-i reʾy ü tedbīr olaraḳ ol ḥavālī meṣāliḥiniñ bi’l-istiḳlāl meʾmūrı ve her bir ḫuṣūṣuñ ṣūret ve iḳtiżāsı {32} eṭrāfıyla maʿlūmları olmaḳ mülābesesiyle kāffe-i mevāddı ḥāl ve īcāb-ı vaḳte taṭbīḳan rüʾyet ü icrā eyleyeceklerinden {33} kāffe-i ḫuṣūṣuñ ʿuhde-i istiḳlāllerine iḥālesi bi’l-cümle muḥāfıẓīn ve meʾmūrīn-i sāʾire daḫi bu mis̠illü mevāddıñ cümlesini {34} ṭaraf-ı serʿaskerīlerine yazub siziñ reʾy ve tenbīhiñiz vechile ḥareket itmeleri ḫuṣūṣları tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i {35} mülūkāne daḫi bu uṣūlüñ icrāsına müteʿalliḳ olaraḳ keyfiyyet müşārun-ileyh Ṣāliḥ Paşa ḥażretlerine ve sāʾir muḥāfıẓ ve meʾmūrīne {36} ol vechile tafṣīlen işʿār ḳılınmış oldıġından ġayrı Yergöği muḥāfıẓı mūmā-ileyh daḫi ol ṣūretle tevḳīf ve istiḫdām ideceği aylıḳlu {37} ʿaskeriñ ṣoñra maṣārifi kendüye virileceği ve Ṭırnovī ʿaskerinden Rūsçuḳ’da olan iki yüz neferiñ Yergöği’ye irsālini ṭaraf-ı müşīrīlerine {38} yazub naṣıl irāde iderseñiz ol vechile olmaḳ iḳtiżā eyleyeceği keyfiyyeti daḫi bildirilmiş olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrīleri {39} her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i mehām-dānī ve dirāyet ü reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 M 37
[574/106] İzmīr ve Baḥr-i Sefīd ve Sāḳız ve İstānköy ve Limnī muḥāfıẓlarına ve Çirmen ve Rodos mutaṣarrıflarına ve Selānīk mütesellimine ve Ḳıbrīs muḥaṣṣılına ve Midillū muḥāfıẓıyla nāẓırına başḳa başḳa
{1} Rum milleti beyninde derkār olan fesād ü ʿiṣyān cihetiyle memālik-i maḥrūse-i Devlet-i ʿAliyye’de baʿżılarından firār ile zümre-i {2} erbāb-ı şeḳā ve ʿiṣyāna iltiḥāḳ iden ve baʿżen ʿiṣyān ü fesādı sebebiyle iʿdām ü izāle olunan ve baʿżen daḫi hemān {3} ḫavfa tebaʿiyyet ile firār iden reʿāyādan düvel-i uḫrā tebaʿaları alacaḳ iddiʿāsıyla Devlet-i ʿAliyye ile dost olan {4} devletler ilçileri ṭaraflarından taḳrīrler virilerek taḥṣīl itdirilmesi istidʿā olunmaḳda ve o maḳūlelere ḥasbe’l-vaḳti ve’l-ḥāl {5} inhā ve istidʿāları muḳārin-i ṣıḥḥat oldıġı ve iltimāsları olan ḫuṣūṣuñ baʿde’l-yevm maḥallinde görülmesi irāde buyurılacaḳ {6} oldıġı ḳuyūd-ı iḥtirāziyyesiyle mevsimiyle alacaḳlarına muʿāvenet olunmaḳ żımnında mektūblar virilmekde ise de bu maḳūle düvel-i {7} ecnebiyye tebaʿasınıñ gerek [?] mürd ü hālik olub dükkān ve maġāzası temhīr ve żabṭ olunan ve gerek firār idüb keẕālik {8} dükkān ve eşyāları mühürlenmiş olan gāvurlardan eyledikleri alacaḳ iddiʿāsı vaḳtiyle görilecek ve gereği gibi keyfiyyeti tebeyyün (49) ü taḥaḳḳuḳ eyledikden ṣoñra iḳtiżāsına baḳılacaḳ mevāddan oldıġına naẓaran şimdiden mektūb virilmiş diyerek ve derūn-ı {2} mektūbumuzda īmā olunan “mevsimiyle” taʿbīrine diḳḳat olunmayaraḳ hemān tanẓīmi dāʿiyesine düşülmek iḳtiżā itmeyeceği mis̠illü düvel-i {3} ecnebiyyeye daḫi bu uṣūlden serrişte virilmek daḫi cāʾiz olmadıġına bināʾen cenāb-ı müşīrīleri o maḳūle maḳtūl ve firārī {4} gāvurlardan düvel-i müteḥābbeden biriniñ tebaʿası alacaġı iddiʿāsı vuḳūʿ bularaḳ ol bābda ṭaraf-ı müşīrīlerine yazılan mektūbumuzuñ {5} vuṣūlünde kendülere renk ve serrişte virmeyüb, “El-ḥāletü-hāẕihī alacaḳ iddiʿā olunan reʿāyānıñ henüz māl ü eşyāsı {6} keyfiyyeti ne vechiledir ve ṣāḥibi kimdir, tebeyyün itmeyüb şöyle bir dükkān ve maġāzası temhīr olunmuş ise de bunuñ ṣūret ve ḥaḳīḳati {7} ve mevcūd olan māl ü eşyā kendünüñ oldıġı tebeyyün eyleyerek ve alacaḳ ve vireceğiniñ kemmiyyet ve miḳdārı daḫi {8} bilinerek ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’ye inhā olunub irāde-i seniyye taʿalluḳ eyledikden ṣoñra görilecek şeydir ve Devlet-i ʿAliyye’niñ dostı olan {9} devletler tebaʿa ve tüccārınıñ żarar ü ziyāndan viḳāyesi Salṭanat-ı Seniyye’niñ maṭlūbı olaraḳ bizim daḫi meʾmūriyyetimiz iḳtiżāsındandır. {10} Vaḳt ü mevsimi geldikde şöyle böyle muʿāvenet ideriz.” diyerek lāyıḳıyla dostāne iskāt ve maṣlaḥatı bu ṭarafa düşürmeyerek {11} ḥakīmāne ilzām eylemeñiz lāzımeden oldıġı mis̠illü bu vesīle ile āḫar bir iddiʿā ve istidʿāları ẓuhūruyla ol ḫuṣūṣ żımnında yazılan {12} mektūbumuzuñ daḫi bu uṣūle taṭbīḳi īcāb itmeyeceği ẓāhir ve ancaḳ gerek iʿdām olunan ve gerek firār eyleyan gāvurlardan {13} iddiʿā vuḳūʿunda nāzikāne ve ḥakīmāne taʿlīḳ-i maṣlaḥata ihtimām itmeñiz lāzım geleceği müberhen ü bāhir olmaġla muḳteżā-yı dirāyet {14} ü feṭānet-i müşīrīleri üzere zīr-i idārelerinde olan maḥāl reʿāyāsından ancaḳ fesāda medḫali cihetiyle iʿdām olunanlardan {15} yāḫūd firārīlerden düvel-i ecnebiyye tebaʿasından biriniñ bu ṣūretle iddiʿāsı vuḳūʿa gelerek ṭarafımızdan mektūb yazılur ise {16} vaḳt-i münāsibi gelinceye ḳadar müddeʿīniñ dostāne ilzām ü iskātıyla taʿlīḳ-i maṣlaḥata ve kendülere bir gūne serrişte virilmamesine {17} ve iştikā vuḳūʿa gelmamesine himmet ü diḳḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 M 37
[574/114] Yānya cānibi serʿaskeri ḥażretlerine
{1} Vezīr-i mükerrem saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ve Ḳapūdāna beğ ve Bālyabādra’da olan tüfenkçibaşıları bendeleriniñ ṭaraf-ı sipeh-sālārīlerine {2} gelüb taḳdīm buyurılan taḥrīrātlarıyla cānib-i ʿālīlerinden tevārüd iden taḥrīrāt mezāyāları ḥarf-be-ḥarf maʿlūm-ı muḫliṣī olduḳdan ṣoñra {3} rikāb-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı merḥamet-es̠er-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ile {4} Ḳapūdāna beğ ve tüfenkçibaşı-i mūmā-ileyhiñ meʾāl-i taḥrīrātlarından el-ḥāletü-hāẕihī Mora cezīresinde ʿuṣāt-ı kefereniñ ṭuġyān ü ġaleyānı {5} taḳrībiyle Ṭrābolīçe ṭarafı ġāyet ṣıḳışmış ve Mora Vālīsi saʿādetlü Meḥmed Paşa İstifa ṭarafında ḳalub Mora Derbendi’nden berren mürūrı {6} güçleşmiş ve Donanma-yı Hümāyūn el-yevm Bālyabādra körfezinde olaraḳ mevsim ḏaralmış oldıġından Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrları ile {7} bi’l-müẕākere bi-ʿavnihī Taʿālā ḳarīben bir iş görmek meʾmūlüyle Donanma-yı Hümāyūn ve Mıṣır ve Cezāyir sefāyininden ve sāʾirden otuz üç ḳıṭʿa {8} sefāyin tertīb ve Livādya ve Ġalāḳşidī iskelelerinden Mora vālīsi müşārun-ileyhi ve sāʾir bulunan meʾmūrīn ve ʿasākiri alub {9} Mora üzerine çıḳarmaḳ üzere işbu māh-ı Muḥarremü’l-Ḥarām’ıñ ikinci güni Riyāla beğ bendeleri başbuġluġuyla irsāl olunmuş ve müşārun-ileyh {10} Yūsuf Paşa ḥażretleri daḫi iki biñ nefer güzīde ʿasker ile sefāyin-i meẕkūreye rākib olaraḳ berāber gitmiş oldıġı ve Rūz-ı {11} Ḳāsım’ıñ taḳarrübi ve mevsim fūrtunalarınıñ yüz göstermesi ve Bādra körfezi açıḳ ve saḳaṭ maḥal oldıġından līmān mis̠illü {12} sıġınacaḳ maḥal olmadıġı ve meḥāẕīr-i sāʾire cihetleriyle bundan böyle Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ḥavālīde beş-on gün ārām itmesi ġayr-ı mücāz {13} idüği müstefād ve ẕāt-ı sāmīleriniñ taḥrīrāt-ı vāride-i ṣafderānelerinden daḫi Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora’ya gelmesi gerek Mora ve gerek Yānya {14} ve sāʾir ol ḥavālī gāvurlarınıñ ḫavf ü ḫaşyetlerini mūcib oldıġı mis̠illü mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğiñ inhāsı üzere Ḳāsım geldiği bahānesiyle {15} Mora ṣularından ayrılması lāzım gelür ise maʿāẕallāhü Taʿālā Mora elden gideceği ve gāvurlarıñ daḫi ḳuvvetlenmesine bāʿis̠ olacaġı beyānıyla {16} Donanma-yı Hümāyūn’uñ Ḳāsım vesīlesiyle Mora ṣularından ayrılmaması mīr-i mūmā-ileyhe tenbīh olunub nezd-i serʿaskerīlerinde cebeḫāneniñ ḳılleti {17} ve Nārda ve Preveze ve Pārġa ḳalʿaları ve maḥāll-i sāʾire içün Ayāmāvra ṭarafından bugünlerde iştirā olunan ẕaḫāyiriñ bahāsı {18} ṭaraf-ı ʿālīlerinden virilmiş ise de bundan böyle daḫi iştirāsına iḥtiyāc derkār idüği beyānıyla Yānya ordusı-çün bārūt {19} ve fişenk ve nüzül emīnine aḳçe tertīb ve tesrīb ḳılınması keyfiyyātı müstebān olub vāḳıʿan Donanma-yı Hümāyūn’uñ Ḳāsım’dan ṣoñra Mora {20} ṣularında tevḳīf ve ʿadem-i tevḳīfi ṣūretlerinde ikisi daḫi maḥẕū[r]lı ve müşkilce oldıġından ġayrı Donanma-yı Hümāyūn levendātı ḫaylī {21} vaḳtden berü ol ḥavālīde bulunaraḳ eks̠eri marīż ve birazı fevt olmuş ve mühimmāt daḫi ḥadd-i lāyıḳında olmadıġından bunlara niẓām {22} virilmek lāzım gelmiş oldıġından mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ bendeleri Ġalāḳşidī ṭarafında olan gāvur gemilerini ve ḳayıḳlarını {23} gönderilan Donanma-yı Hümāyūn sefīneleri aḫẕ ü girift ve birazını ġarḳ ü iḥrāḳ ve ḳaraya ʿasker iḫrāc olunaraḳ ve bir ṭarafdan müşārun-ileyh {24} Yūsuf Paşa daḫi irişerek ḫān ve meskenlerini külliyyen taḫrīb ve vāfir gāvurları ḳahr ü tedmīr ve ellerinde olan üserā-yı Müslimīn {25} taḫlīṣ ve Bādra’ya tesyīr olunduḳdan ṣoñra Donanma-yı Hümāyūn’uñ noḳṣānları tetmīmi-çün Zānṭa ṭarafından ḳalḳub Aḳdeñiz boġazına gelmiş {26} ve mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ ve sefāyin-i Mıṣriyye ve Cezāyir gemileri başbuġları keyfiyyet şifāhen müẕākere ve mālzeme-i donanma tetmīm ve aña göre {27} ḳuvvetlüce iʿāde olunmaḳ üzere berren sebük-bārca Dersaʿādet’e celb ile ḳarārına teşebbüs̠ olmuş ve henüz donanmanıñ ṣūret-i {28} ḥareketi ḳarār bulmamış oldıġından bi-mennihī Taʿālā bundan ṣoñraca ne vechile ḳarār virilür ise tafṣīl-i ḥāl ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār olunacaġı {29} ve ordu-yı serʿaskerīleri-çün işʿār ve maṭlūb buyurılan bārūt ve fişenk şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere sābıḳlarda {30} gönderilan miḳdāra göre ṣavb-ı saʿādetlerine tesrīb olunmaḳ üzere olub nüzül emīni mūmā-ileyhe daḫi muḳaddemce ol ṭarafda olan {31} emlāk-ı hümāyūn ẕaḫāyirinden ḳadr-i kifāye ẕaḫīre tertīb ve ḥavāle ḳılınmış ve emīn-i mūmā-ileyhiñ bugünlerde yüz biñ ġurūşluḳ polīçesi {32} gelüb virilmiş oldıġından bu defʿa daḫi emīn-i mūmā-ileyhe üç yüz kīse aḳçe gönderilmiş idüği maʿlūm-ı sāmīleri buyurulduḳda {33} ẕāt-ı ʿālīleri müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ile saʿādetlü Mora vālīsi ḥażretleri el-yevm ne ḥālde ve ne maḥalde olduḳlarını ve Mora’nıñ {34} keyfiyyeti ne vechiledir, mümkin mertebe taḥarrī ve taḥḳīḳden ḫālī olmayaraḳ keyfiyyetlerini bu ṭarafa işʿār ü tenmīḳe ve her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı {35} ġayret ü ṣalābete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 Ṣ 37
[574/129] Sīvās vālīsine
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñiz üzere Mora Vālīsi saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleriyle iltiḥāḳ eylemek üzere İzdīn’e vāṣıl olmuş ve bir ṭarafdan {2} işe yarar ʿasker cemʿine mübāşeret itmiş iseñiz de saʿādetlü Behrām Paşa’nıñ ḫilāf-ı meʾmūl baʿżı ḥareketi beyānıyla bi-mennihī Taʿālā hemān {3} cemʿ itmekde oldıġıñız ʿasker ile Derbend üzerine ġayret ideceğiñiz ifādesini şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı {4} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub bu vechile īfā-yı meʾmūriyyeti mūcib vesāʾili ikmāle himmetiñiz mūcib-i maḥẓūẓiyyet olmuşdur. Cenāb-ı {5} saʿādetleriniñ meʾmūriyyeti vālī-i müşārun-ileyhle birleşmek ve ʿuṣāt-ı eşḳıyāya ġayret-i İslāmiyye ve ṣalābet-i dīniyyeyi iẓhār ü irāʾe (57) ile iş görmek olub meʾāl-i işʿār-ı müşīrīlerine naẓaran şimdiye ḳadar cemʿ ideceğiñiz ʿasker taḥaşşüd iderek ḥareket {2} ve īfā-yı meʾmūriyyete müs̠āberet itmiş olacaġıñız ẓāhir ve cenāb-ı şerīfleri āḫara “Şöyle böyle ideyor” diyerek baḳmayaraḳ {3} hemān icrā-yı meʾmūriyyet ve ibrāz-ı şecāʿat ü ḥamiyyet ile şevketlü efendimizden ḫayr duʿā almaḳlıġa ve memdūḥ olmaḳlıġa saʿy ü ġayret {4} buyurmañız lāzım geleceği müberhen ü bāhir olmaġla, göreyim ẕāt-ı saʿādetlerini, hemān ġayret ve ibrāz-ı ḥamiyyet iderek vaḳt geçmeksizin {5} bir gün evvel vālī-i müşārun-ileyhle iltiḥāḳ iderek şu gāvurlardan aḫẕ-ı s̠āra ve Mora’da maḥṣūr olan bu ḳadar ümmet-i Muḥammed’e imdāda {6} beẕl-i himmet ile iki cihānda nāʾil-i fevz ü selāmet olmaġa şitāb ü sürʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 Ṣ 37
[574/140] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Yānya’dan Mora’ya varınca ʿiṣyān iden reʿāyānıñ ḳahr ü tenkīlleri-çün biẕẕāt olan meʾmūriyyetleri kendülerine mes̠īl başbuġ ile {2} külliyyetlü ʿasker iḫrāc ve tesbīl eylemek üzere bā-irāde-i seniyye bundan aḳdem taḥvīl olunaraḳ ol bābda gönderilan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ {3} vuṣūlünden baḥis̠le ber-mūceb-i irāde-i seniyye ḥarekete mübāderet buyurılacaġı vārid olan cevāb-nāme-i müşīrānelerinde beyān olunmuş ise de {4} el-ḥāletü-hāẕihī çıḳaracaḳları ʿaskeriñ ṭopı ḳalīlü’l-miḳdār oldıġı bu defʿa iḫbār olunub cenāb-ı saʿādetleriniñ bi’n-nefs {5} meʾmūriyyetiñ taḥvīline baʿżı işʿārāt-ı vāḳıʿa-i düstūrīlerine mebnī ẕātıñıza muʿādil başbuġla külliyyetlü ʿasker gönderilmek üzere {6} taḥṣīl-i müsāʿade ḳılınmış oldıġına ve ʿasākir-i meẕkūreniñ meʾmūr olduḳları maṣlaḥat ise külliyyetlü ʿasākiriñ lüzūmı āşikār idüğüne {7} ve bu maṣlaḥat dīn māddesi olub sāʾir şeyʾe beñzemediğine naẓaran iḫbār olundıġı vechile oldıġı ḥālde bu keyfiyyet sünūḥ itmiş {8} olan irāde-i seniyyeniñ muġāyiri olacaġı vāżıḥātdan ve ẕāt-ı saʿādetleri daḫi bu daḳīḳalara ṣarf-ı efkār buyuracaḳları {9} dirāyet-i kāmileleri delāletiyle maʿlūm olan ḥālātdan ise de muḳteżā-yı feṭānetleri üzere şimdiye ḳadar göndirecekleri {10} ʿasker iḫrāc olunamamış ise bundan ṣoñra bir ān tevḳīf ve teʾennī mis̠illü ḥālet tecvīz eylemeyüb kendülerine muʿādil {11} başbuġla külliyyetlü ʿasākir iḫrāc ü iʿzāmına ṣarf-ı himem ü iḳdām buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ṣ 37
[574/144] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere Selānīk’e vuṣūlleriniñ yedinci güni ʿuṣāt-ı reʿāyā üzerine ḥareket ü ʿazīmet buyurmuş olduḳları {2} ve ḳażālardan lāyıḳıyla ʿasker celbi mümkin olamayub Selānīk Mütesellimi Yūsuf Beğ maʿiyyetinde daḫi faḳaṭ sekiz-ḏoḳuz yüz {3} nefer ʿasker mevcūd ve ḳuṣūrı ḫasta oldıġından ve Selānīk ve ḥavālīsinde külliyyetlü ʿasker var ise de livāʾ-i mezbūre ʿuhde-i müşīrīlerinde {4} olmadıġına bināʾen ḥükmleri nāfiẕ olamadıġı īmāsı ve ḳażālara adamlar irsāliyle iki biñden mütecāviz māhiyyelü ʿasker tedārük itmiş {5} ve baʿżı ṣarrāfāndan istidāne eylemiş oldıġıñız beyānıyla iḳdārıñız ḫuṣūṣuna müsāʿade-i seniyye erzān ḳılınması iltimāsına dāʾir tevārüd iden {6} taḥrīrāt-ı müşīrīleriyle mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿaskeriñ keyfiyyetine dāʾir Selānīk mütesellimi mūmā-ileyhiñ ṭaraf-ı düstūrīlerine gelüb taḳdīm {7} olunmuş olan şuḳḳası mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣāne olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı cenāb-ı pādişāhīye ʿarż ile manẓūr-ı {8} hümāyūn-ı ḥażret-i şehinşāhī buyurulmuşdur. Selānīk ve ḥavālīsinde bāndıra-küşā-yı ʿiṣyān olan gāvurlarıñ bir ān evvel bā-ʿavn-i {9} Bārī ḳahr ü tedmīriyle ol ḥavālīniñ külliyyen levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiye ve taṭhīri aḳdem-i maṭlūb olub cenāb-ı saʿādetlerinden daḫi {10} dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda merdāne ve cānsipārāne ḥareket ve ḥüsn-i ḫidmet meʾmūl olaraḳ bundan aḳdem ol ḥavālī ʿuṣātınıñ {11} ʿavn-i Bārī’yle ḳahr ü tenkīline meʾmūr ḳılınmışlar ise de lüzūmı olan ʿaskeriñ celb ü tedārüki vāḳıʿan inhā-yı müşīrīleri vechile her ne ḳadar {12} Selānīk ḥavālīsinde külliyyetlü ʿasker olsa livāʾ-i mezbūr ʿuhde-i saʿādetlerinde olmadıġından lāyıḳıyla celbi mümkin olamayacaġına bināʾen bu defʿa {13} ʿināyet-baḫşā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şevket-maḳrūn-ı ḥażret-i kītī-sitānī iḳtiżāsı üzere ʿavāṭıf-ı mā-lā-nihāye-i şāhāneden {14} Selānīk ve Ḳavāla sancaḳları cenāb-ı müşīrīlerine tevcīh olunaraḳ elli biñ ġurūş daḫi ʿaṭiyye-i seniyye iḥsān buyurulmuş ve meblaġ-ı mezbūr {15} naḳden ṭaraf-ı şerīflerine gönderilmiş olmaġla, göreyim sizi, cenāb-ı şerīfiñizi, ḥaḳḳıñızda bu vechile bī-dirīġ ü erzān buyurulmuş {16} olan luṭf ve ʿāṭıfet-i ḥażret-i pādişāhīye muḳābeleten cenābıñız daḫi ʿavn ü ʿināyet-i Bārī’ye iʿtimāden hemān maṭlūb-ı ʿālī {17} vechile īfā-yı meʾmūriyyet ve ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ile nām ü şān alacaḳ ve ḥaḳḳıñızda olan teveccühāt-ı ḥaseneyi artıracaḳ vesāʾiliñ {18} istiḥṣāline beẕl-i himmet ve bir ān aḳdem īfā-yı meʾmūriyyet ve ibrāz-ı ġayret ü şecāʿate beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 14 Ṣ 37
[574/146] Rütbe-i vālā-yı vezāretle Nīğde sancaġı tevcīh olunan ketḫüdā-yı ṣadr-ı ʿālī sābıḳ Aḥmed Erīb Paşa’ya
{1} Maʿlūm-ı ġayret-melzūm-ı sāmīleri buyuruldıġı vechile Mora ṭarafında bāndıra-küşā-yı ʿiṣyān olan gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīri {2} żımnında ol ṭaraflarda külliyyetlü ʿaskeriñ lüzūmı derkār ve bu maḳṣūduñ ḥuṣūli erbāb-ı ṣadāḳat ü ḥamiyyet ve aṣḥāb-ı ġayret {3} ü besāletden olan ẕevātıñ Mora ṭaraflarına meʾmūriyyetleriyle bā-ʿavn-i Bārī cilveger-i sāḥa-i teyessür olacaġı āşikār olub {4} cenāb-ı ḥamiyyet-elḳāb-ı müşīrīleri daḫi uġur-ı meyāmin-mevfūr-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de beẕl-i naḳdīne-i ġayret itmekliği iʿtiyād eylemiş eṣdiḳā-yı {5} bendegān-ı cenāb-ı pādişāhīden olduḳlarına bināʾen bu defʿa ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i ḥażret-i mülūkāneden kerāmet-rīz-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı {6} şāhāne mūcebince rütbe-i vālā-yı vezāretle Nīğde ve Ḳırşehri ve Beğşehri sancaḳları cenāb-ı saʿādetlerine tevcīh ü iḥsān buyurılaraḳ {7} tedārük idebildikleri ḳadar ʿasker ile ʿaṭūfetlü Mora serʿaskeri ḥażretleri maʿiyyetine meʾmūr ḳılınmañız ve bundan ṣoñra ḥal vuḳūʿunda {8} cenāb-ı düstūrīlerine aʿlā manṣıb virileceğinden ġayret ve iẓhār-ı ṣadāḳat eylemeleriniñ ṭaraf-ı muḫliṣīden taḥrīr ü işʿār olunması ḫuṣūṣuna {9} irāde-i seniyye müteʿalliḳ olmuş ve mūcebince tevcīh ve meʾmūriyyet-i düstūrīlerini nāṭıḳ evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla hemān {10} ẕāt-ı saʿādetleri meʾmūriyyetleri iḳtiżāsı üzere tedārük idebildikleri miḳdār ʿasker ile serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetinde (63) ibrāz-ı ġayret ü şecāʿat buyuraraḳ is̠bāt-ı müddeʿā-yı ḥamiyyet ü besālete ve bi-mennihī Taʿālā bundan ṣoñra ḥal vuḳūʿunda ẕāt-ı şerīflerine {2} aʿlā manṣıb virilecek oldıġından her ḥālde ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan ṣadāḳat ve ḥüsn-i ḫidmeti ibrāza beẕl-i himmet buyurmaları {3} siyāḳında ḳāʾime. Fī 14 Ṣ 37
[574/148] Ḳayṣeriyye mutaṣarrıfına
{1} Muḳaddemce Ḳayṣeriyye’ye nefy ü iclā olunan Dīvān tercümānı esbaḳ Ḳālimākī oġlı Yānḳo ile yazıcısı ve başçuḳadārı Yorgī {2} nām kāfirleriñ celādet-rīz-i ṣudūr olan emr-i ʿalī mūcebince iʿdām ü izāleleri ile ruʾūs-ı maḳṭūʿaları irsāl buyurulmuş {3} ve mersūmlarıñ ol ṭarafda olan eşyāları maʿrifet-i şerʿle taḥrīr ve temhīr olunaraḳ defteri gönderilmiş oldıġını ḥāvī {4} irsāl buyurılan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub icrā-yı emr ü irāde-i seniyyede derkār {5} olan himmetleri bādī-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı mersūle-i meẕkūreleri ve defter-i meẕkūr ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye {6} ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuş ve ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i menḥūse daḫi pīşgāh-ı bāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı şāhānede {7} ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret ḳılınmışdır. Mersūmlarıñ muḫallefātlarında bu ṭarafa naḳle şāyān ẕī-ḳıymet eşyā olmadıġından cümlesi {8} ol ṭarafda fürūḫt olunub aḳçesiniñ bu ṭarafa gönderilmesi ḫuṣūṣuna irāde-i şāhāne taʿalluḳ iderek ol bābda cenāb-ı {9} şerīflerine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿalī ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla ber-manṭūḳ-ı emr-i ʿalī mersūmlarıñ ol ṭarafda olan {10} terekelerini değer bahālarıyla fürūḫt iderek aḳçesiniñ bu ṭarafa irsāline himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 14 Ṣ 37
[574/149] Aydın ve Ṣaruḫan Sancaḳları Mutaṣarrıfı Sīrozī Yūsuf Paşa’ya
{1} Bundan aḳdemce vāḳiʿ olan işʿārları vechile saʿādetlü Mora vālīsi ḥażretleriyle birleşmek ve Ṭrābolīçe’ye imdād ü iʿānet olunmaḳ uṣūlüne {2} teşebbüs̠ olunmuş iken girilemeyüb Ġalāḳşidī ṭarafına ʿazīmet ve kemīn-gīr-i mekīdet olan gāvurlar her ne ḳadar metānet virmişler ise daḫi {3} ʿavn-i Bārī’yle bi’l-muḥārebe fetḥ ü tesḫīr olunaraḳ on sekiz ḳıṭʿa ṭoplarıyla mecmūʿ tekneleri żabṭ olunmuş ve Çamlıca ve Ṣulıca {4} gāvurlarınıñ Donanma-yı Hümāyūn üzerine gelecekleri ḥavādis̠i İspānya ḳonsolosı ṭarafından iḫbār olunaraḳ Ḳapūdāna beğ {5} Zānṭa’ya ʿazīmet ideceğinden nezd-i düstūrānelerinde olan Riyāla beğiñ ʿavdet eylemesi-çün ṭaraf-ı müşīrānelerine ve riyāla-i {6} mūmā-ileyhe vārid olan istiʿcāl-nāmelerine mebnī Bādra’ya ʿavdet ve ḥavādis̠-i meẕkūrı ḳonsolos-ı mersūmdan istiʿlām {7} eylediklerinde Rum ṭāʾifesiniñ neşr itmiş olduḳları erācīfden olub ḫilāf olması muḥtemel idüğüni mübeyyin gelmiş olan {8} kāġıdıyla Ḳapūdāna-i mūmā-ileyhiñ tevārüd iden taḥrīrātları ve evrāḳ-ı sāʾire gönderildiği ve Ḳastel ḳalʿasıyla Bādra beyninde tecemmuʿ iden {9} ʿuṣāt-ı kefere üzerine ʿasākir irsāliyle bi’l-muḥārebe cemʿiyyetleri perīşān olaraḳ giriftār-ı şimşīr-i ʿadū-tedmīr-i ġuzāt olan kefereniñ {10} ḳulaḳları gönderildiği beyānıyla sāʾir ifādātı şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrīleri ve taḳdīm buyurılan {11} evrāḳ mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olub ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı düstūrāneleri besālet ü reviyyet ile muttaṣıf {12} kişizāde ve ḥamiyyet ü diyānet ile ārāste vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları ecilden işʿārlarından nümāyān oldıġı vechile {13} derkār olan ġayret ü s̠ebāt-ı ṣıddīḳāneleri tamām cenāb-ı feṭānet-meʾāb-ı müşīrānelerinden meʾmūl ü muntaẓar-ı ʿālī olan {14} ās̠ār-ı bergüzīde-i ḥamiyyet ve sedādı is̠bāt iderek bu keyfiyyet müstelzim-i ḥaẓẓ ü taḥsīn-i ve bādī-i memnūniyyet ü āferīn olaraḳ {15} taḥrīrāt-ı vāride-i meẕkūreleri ṭaḳımıyla ḥużūr-ı fāʾiżu’n-nūr-ı ḥażret-i kām-baḫşāyīye ʿarż ile meşmūl-ı nigāh-ı mekārim-iktināh-ı {16} cenāb-ı pādişāhī olmuş ve gönderilan ḳulaḳlar nihāde-i cā-yı ʿibret ḳılınmışdır. Cenāb-ı şerīfiñiz sāʾire mümās̠il olmayub (64) ġayret ü besāletle muttaṣıf çerāġ-ı maḫṣūṣ-ı ḥażret-i pādişāhī olan vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları ecilden ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde bi’l-vücūh {2} teveccühāt-ı ḥasene-i ʿālī derkār ve böyle dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda cānsipārāne ve merdāne ḥareket buyurduḳça tezāyüd {3} ve tevāfür-i teveccühāt-ı seniyyeyi mūcib olacaġı bedīdār olaraḳ bu defʿa ās̠ār-ı ḥüsn-i teveccüh-i cenāb-ı cihān-bānī iḳtiżāsından olmaḳ üzere {4} sebḳat iden ḫidmet-i düstūrāneleri muḳābili ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i şāhāneden Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳları cenāb-ı müşīrīlerine tevcīh {5} ü iḥsān-ı hümāyūn buyurulmuş ve Donanma-yı Hümāyūn daḫi müddet-i vāfireden berü ol ṭaraflarda geşt ü güẕār iderek baʿżı noḳṣānları tekmīl {6} ve muḥtāc-ı taʿmīr olanlarınıñ termīmi ile ʿavdet itmek üzere bi’ż-żarūr Boġaz’a gelmişler ise de tekmīl-i levāzımātlarıyla yine iʿādeleri çāresi {7} mümkin oldıġı taḳdīrce işʿārāt-ı sāʾire-i düstūrīleriniñ icrāsı daḫi derdest-i müẕākere ve icrā olan Donanma-yı Hümāyūn maṣlaḥatıyla berāber {8} görülmek īcāb eylemiş olub bā-ʿavn-i Bārī bunlarıñ iḳtiżāları icrā olunmaḳ üzere olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri ḳavī {9} ve muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ baʿd-ez-īn daḫi ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde bu vechile cilve-pīrā-yı ẓuhūr olan ʿināyet-i seniyye-i mülūkāneye muḳābeleten {10} merāsim-i besālet-kārī ve ḥamiyyetiñ icrāsına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 Ṣ 37
[574/151] Ḳandiye muḥāfıẓı olub bi’l-istiḳlāl Girīd cezīresi serʿaskeri olan Şerīf Paşa’ya
{1} Girīd cezīresinde kāʾin İsfākya reʿāyāsınıñ şerāre-i ʿiṣyān ü şeḳāvetleri iltihāb iderek bi’l-cümle Girīd reʿāyāsını {2} iḫtilāl ve Ḥānya ḳalʿasını berren ve baḥren ḥaṣr ü tażyīḳe ibtidār ve Resmo nāḥiyesine īṣāl-i gezend ü ḫasār itmiş olduḳlarından ẕāt-ı {3} besālet-āyāt-ı dilīrāneleri ʿasākir-i vāfiye ile Resmo’ya ʿazīmet ve Resmo Muḥāfıẓı ʿOs̠mān ile rabṭ-ı peyvend-i muvāfaḳat iderek ne vechile {4} ʿuṣāt-ı mesfūre üzerlerine hücūm ü iḳtiḥām olunmuş ve bi’l-muḥārebe küffār-ı ḫāk-sār ne yüzden reh-neverd-i firār ve inhizām olmuş {5} ve es̠nā-yı ceng ü peykārda alınan kelle ve ḳulaḳlar ve bayraḳ-ı maʿkūseler irsāl ḳılınmış oldıġına ve Mıṣır vālīsi ḥażretleri ṭarafından {6} olunacaḳ imdād ü muʿāvenet teʾkīd ve istiʿcāl olunması ve Ḳandiye Yeñiçeri ocaġından muḥārebe-i meẕkūrede is̠bāt-ı merdānegī eyleyan {7} on beş nefer serdengeçdi aġalarına başaġa naṣb olunmuş olan Çalıḳzāde Ḥasan Aġa’ya yüz yiğirmi ve ḳuṣūrlarına yevmī {8} seksaner aḳçe ve ʿalemdārlara ḳırḳar aḳçe ʿulūfe iḥsān buyurulması ve tezāyüd-i nüfūẕ ü iḳtidārları żımnında ẕāt-ı saʿādetlerine istiḳlāl-i {9} tāmme virilerek ol bābda bir ḳıṭʿa emr-i ʿalī gönderilmesi ve cezīre-i merḳūmede el-ḥāletü-hāẕihī ʿiṣyān itmeyüb müteheyyī-i ṭuġyān olan {10} reʿāyā bu senelik cizye evrāḳı henüz vürūd itmediğinden bu ḫuṣūṣ beynlerinde ḳatl-i ʿāmma delīl ittiḫāẕ eyledikleri ve Ḳandiye {11} ahālīsiniñ muḥārebātda vāḳiʿ olan ġayretlerini taḥsīn żımnında ṭarafımızdan bir ḳıṭʿa mektūb-ı sāmī gönderilmesi beyānıyla {12} Acıṣu ḳalʿasına Dizdārzāde Meḥmed Beğ muḥāfıẓ taʿyīn olunaraḳ başḳa ve Ḳandiye ḳalʿasında ḳadīmī müretteb olan üç yüz ḏoḳsan {13} dört neferden mürūr-ı zamān ile mevcūdı elli nefere bāliġ olmayub ve yevmiyyeleri daḫi sekiz aḳçe olaraḳ taʿayyüşleri {14} ḥāṣıl olmadıġına bināʾen tertīb-i ḳadīmi tanṣīf-birle iki yevmiyye bir nefere virilmek üzere iki yüz nefere ḳarīb ṭopçı {15} tanẓīmi münāsib olacaġından bu ḫuṣūṣ ḳarīn-i müsāʿade oldıġı taḳdīrce başḳa iḳtiżā iden evāmir-i şerīfeniñ irsāl ḳılınması {16} ḫuṣūṣlarına dāʾir ve sāʾir ifādeye mütedāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādet- āyāt-ı düstūrāneleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {17} olub bu vechile ʿuṣāt-ı kefereniñ ḳahr ü tedmīrlerine merdāne ve dilīrāne saʿy ü ġayretleri bādī-i ḥaẓẓ ü taḥsīn olaraḳ ḥużūr-ı mekārim-gencūr-ı (65) ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ile meşmūl-ı nigāh-ı ʿāṭıfet-iktināh-ı cenāb-ı pādişāhī buyurulmuş ve ẕikr olunan ser-i bürīde ve ḳulaḳ {2} ve bayraḳ nihāde-i cā-yı taḥḳīr ü meẕellet ḳılınmışdır. Cenāb-ı müşīrīleri merdī ve şecāʿat ü besālet ile ārāste vüzerā-yı ʿiẓāmdan {3} olduḳları ecilden her bir kārda ve ʿalelḫuṣūṣ böyle dīn ü devlet yolunda ber-vefḳ-i murād teşmīr-i sāḳ-ı ḥamiyyet buyuracaḳları {4} iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı şerīflerinde derkār ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān bundan böyle daḫi işbu emr-i dīnde ḫidemāt-ı ḥasene ibrāzına muvaffaḳ olmaları {5} duʿāsı merfūʿ-ı icābet-ḫāne-i Cenāb-ı Perverdigār ḳılınaraḳ bu vechile dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda sebḳat iden {6} ḫidmetiñizi taḥsīn ve cenābıñızı talṭīf ve istiḳlāliñizi iʿlān żımnında cānib-i cenāb-ı pādişāh-ı Dārā-ġulāmdan serāsere {7} dūḫte bir s̠evb semmūr-ı müstevcibü’s-sürūr ile elli biñ ġurūş ʿaṭiyye-i seniyye-i mülūkāne iḥsān ve Girīd cezīresi serʿaskerliği {8} żımnında iltimās buyurılan istiḳlāl emr-i şerīfiyle berāber isrā olunmuş ve muḥārebe-i meẕkūrede is̠bāt-ı şecāʿat iden {9} aġavātıñ yevmiyye ile talṭīfleri ḫuṣūṣı ḳāʿide-i Ocaġ-ı ʿĀmire’ye tevfīḳan [?] tanẓīm olunması żımnında ʿizzetlü Yeñiçeri aġasına {10} ḥavāle olunub cizye evrāḳı daḫi ʿizzetlü Defterdār ṭarafına beyān ü ifāde ḳılınmış ve Ḳandiye ahālīsiniñ muḥārebe-i vāḳıʿada {11} derkār olan ġayretlerini taḥsīn żımnında ṭaraf-ı muḫliṣīden ẕāt-ı saʿādetlerine olaraḳ başḳaca mektūb yazılub gönderilmiş ve {12} Acıṣu ḳalʿasına mūmā-ileyh Meḥmed Beğ’iñ muḥāfıẓ taʿyīni żımnında iḳtiżā iden emr-i ʿalī ıṣdār ve tesyār olunub Ḳandiye ḳalʿasına {13} inhā-yı müşīrīleri vechile vāḳıʿan iki neferiñ yevmiyyesi birleşerek ṭopçı tertīb[i] şimdiki teşettüt-i ḥāllerinden aʿlā {14} ve ehven olacaġından ol bābda lāzım gelan emr-i şerīf daḫi ıṣdār ve tesyār olunmuş olmaġla hemān cenāb-ı ḥamiyyet- {15} -elḳāb-ı düstūrīleri ẕikr olunan teşrīfāt-ı seniyyeyi iksā ve istiḳlāl-i müşīrīlerini nāṭıḳ ṣudūr iden emr-i şerīf-i meẕkūr {16} mūcebince ḥarekete iʿtinā buyuraraḳ ẕātlarından meʾmūl ü muntaẓar olan ġayret ü şecāʿat ve merdānegīyi icrā ve is̠bāt idecek {17} ḥālāt-ı müstaḥsene ve ḫidemāt-ı pesendīdeniñ iẓhārına nis̠ār-ı naḳdīne-i himmet buyurmaları gümāşte-i ʿuhde-i istiḳāmet-kārīleridir. {18} Ḳaldı ki, maʿiyyet-i müşīrīlerine beş yüz nefer ʿasker irişdirilmesi ḫuṣūṣı taḥrīrāt-ı vāridelerinde muḥarrer olub şimdiki ḥālde āḫar maḥalden {19} ʿasker irsāli emr-i müteʿassir olacaġından Ḳapūdāna beğ maʿiyyetiyle muḳaddem Aḳdeñiz’e çıḳarılmış olan Donanma-yı Hümāyūn {20} baʿżı noḳṣānlarını tetmīm ve taʿmīrātlarını tanẓīm içün Boġaz’a ʿavdet iderek vāṣıl olmuş olduḳlarından bunlarıñ tekmīl-i {21} levāzımātlarıyla yine iʿādeleri ṣūretine baḳılmaḳ üzere derdest-i tanẓīm oldıġından ve saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri daḫi {22} Girīd’e ʿasker iʿzāmını Donanma-yı Hümāyūn’dan gemiler irsāline taʿlīḳ eylemiş idüğünden bi-ʿavnihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’uñ iʿādesi {23} çāresi istiḥṣāl olunaraḳ Mıṣır’dan daḫi Girīd’e ʿasker geldikde ol vaḳt beş yüz neferini ẕāt-ı saʿādetleri maʿiyyetlerinde {24} tevḳīfe mübāderet ve her ḥālde muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ ibrāz-ı metānet ü s̠ebātı müstelzim olur vesāʾil ü esbābıñ istiḥṣāl {25} ü icrāsına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 Ṣ 37
[574/152] Ḳandiye muḥāfıẓına
{1} Rum keferesiniñ derkār olan fesād ve şeḳāvetleri Girīd cezīresi reʿāyāsına daḫi sirāyet ve ribḳa-i iṭāʿatden ḫurūc {2} ve şāhiḳa-i ʿiṣyān ü melʿanete ʿurūc iderek İsfākya ve Ḥānya ve Resmo ṭaraflarında kāʾin ehl-i İslām üzerlerine hücūm itmişler ise de {3} cenāb-ı müşīrīleri dāʾiresi ḫalḳı ve Ḳandiye ahālīsiyle müdāfaʿalarına iḳdām eylediklerinden küffār-ı ḫāk-sārıñ eks̠eri ḳılıçdan {4} geçürilerek bu bābda ahālī-i merḳūmeniñ derkār olan ġayret ve ṣādıḳāne ḫidmetleri keyfiyyātını mübeyyin vārid olan {5} taḥrīrātları meʾāli maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub kefere-i fecereniñ dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn üzerine derkār {6} olan ihānetleri cihetiyle bunlarıñ fikr-i fāsidleri ne oldıġı añlaşılmış ve bi’l-muḳābele defʿ-i vücūd-ı ḫubs̠- {7} -ṭīnetlerine ibtidār eylemeklik kāffe-i müʾminīn ve muvaḥḥidīne farż olmuş oldıġına bināʾen ʿuṣāt-ı mesfūreniñ ol vechile ḳahr ü tenkīllerinde {8} Ḳandiye ahālīsi Ḥānya ve Resmo ahālīleri gibi cebānlıḳ itmeyerek merdāne ve şecīʿāne çalışdıḳları şevketlü kerāmetlü efendimiziñ daḫi {9} maʿlūm-ı hümāyūn-ı şāhāneleri olaraḳ bādī-i āferīn olmuşdur. Böyle dīn ü devletleri uġurunda ve pādişāh-ı ʿālem-penāh {10} efendimiziñ yolunda cān ü başıyla çalışan dīn ḳarındaşlarımıza pādişāh etmeği ḥelāl ve iki cihānda yüzleri aḳ {11} olsun. Cümle ümmet-i Muḥammed’iñ bildiği gibi bu vaḳtler sāʾir vaḳtlere beñzemeyüb dīnimiz ve devletimiziñ düşmenleri olan gāvurlar (66) maʿāẕallāhü Taʿālā külliyyen ehl-i İslām’ı aralarından çıḳarmaġa sūʾ-i ḳaṣd iderek bāṭıl dīnleri-çün kendülerini meydāna atub cān-ı {2} ḫabīs̠lerinden geçmiş olduḳlarından işte bu vaḳtler Müslümān olub ġayret ü şecāʿatden behresi olanlara ḏurub oturacaḳ {3} zamān olmadıġından ve cümle ehl-i İslām büyük ve küçük dimeyüb bi’l-ittifāḳ dīn ü devletleri yolunda vüsʿi mertebe çalışub iẓhār-ı {4} ṣadāḳat ve ḫidmet eylemek cümleye farż olmuş idüğünden bundan böyle daḫi ahālī-i merḳūmeniñ ḥavl [?] ü ḳuvvet-i Cenāb-ı Perverdigār ile {5} o maḳūle ʿaleyhimizde olan kāfirleriñ ḥaḳlarından gelerek pādişāh ḳulluġunı ve dīn-i mübīn ġayretini iẓhār ve icrā ile nāʾil-i {6} mükāfāt olmalarını cümleye lāyıḳıyla tefhīm eylemeleri siyāḳında mektūb. Fī 16 Ṣ 37
[574/158] Mora Cānibi Serʿaskeri Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretlerine
{1} Mora ṭarafında olan ʿuṣāt-ı kefereniñ şiddet-i ʿiṣyānları ve derūn-ı Mora’da bir müddetden berü maḥṣūr olan bu ḳadar {2} ümmet-i Muḥammed’e serīʿan imdād ü iʿānet olunaraḳ ḳayd-ı muḥāṣaradan taḫlīṣleriyle ḫavene-i kefereniñ ḳahr ü tenkīl ḳılınmalarını mūcib esbābıñ {3} sürʿat-i ikmāli resīde-i rütbe-i vücūb olaraḳ ẕāt-ı ġayret-simāt-ı düstūrāneleri daḫi ḥāʾiz-i mesned-i muʿallā-yı Ṣadāret-i {4} ʿUẓmā olmuş ve uġur-ı meyāmin-mevfūr-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de nis̠ār-ı naḳdīne-i ġayret ü ḥamiyyet eylemeği iʿtiyād eylemiş vükelā-yı {5} fiḫām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları ecilden böyle vaḳtde ṭaraf-ı ʿālīlerinden meʾmūl olan ḫidemāt-ı ḥaseneniñ az vaḳtde {6} bā-ʿavn-i Bārī cilveger-i mücellā-yı bürūz olması ümīd ve iʿtiḳādıyla bundan aḳdem irāde-i kerāmet-muʿtāde-i ḥażret-i ẓıllullāhī mūcebince {7} Mora serʿaskerliği ʿuhde-i istīhāl-i düstūrānelerine iḥāle olunaraḳ keyfiyyet ve sürʿat-i vuṣūlleri irādesi ṣavb-ı sāmīlerine {8} bildirilmiş oldıġına naẓaran şimdiye ḳadar İzdīn’e vuṣūl ile meʾmūrīn-i sāʾire ile bi’l-ittiḥād Derbend’i mürūruñ ve saʿādetlü {9} Mora vālīsi ḥażretlerine iltiḥāḳıñ çāresi görilerek Mora’ya duḫūle iḳdām ü ihtimām buyurmaları meʾmūl iken {10} henüz nereye varabildikleri ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde ne miḳdār ʿasker oldıġı maʿlūm olamadı. Maʿa-hāẕā muḳaddem iḫrāc olunmuş {11} olan Donanma-yı Hümāyūn Mora sevāḥiline varub Moton ve Ḳoron ḳalʿalarını muḥāṣaradan taḫlīṣ ve Ḳapūdāna beğ ile {12} birleşerek Bālyabādra līmānına gelüb Bālyabādra’da olan ḥālā Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳları mutaṣarrıfı {13} vezīr-i mükerrem saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ile bi’l-ittifāḳ Īnebaḥtī körfezine ʿazīmet ve Ġalāḳşīdī ḳaṣabasını urub {14} ol ṭarafda olan gāvur gemilerinden bir vāfirini aḫẕ ü girift ve māʿadāsını ġarḳ ü iḥrāḳ eyledikden ṣoñra mevsim-i şitānıñ {15} duḫūli ve Ḳāsım fūrtunalarınıñ ẓuhūrı ve Donanma-yı Hümāyūn’dan baʿżı sefāyiniñ ṣu atması cihetiyle ʿavdet ve müşārun-ileyh Yūsuf {16} Paşa ḥażretlerini yine maḥalline bıraġaraḳ muḥtāc-ı taʿmīr olan sefāyin-i hümāyūnuñ taʿmīriyle muḳteżī olan ʿasker ve mühimmāt ve {17} mālzeme-i sāʾireleriniñ tanẓīm ü tekmīli-çün aldıḳları aḳṭarmalar ile mecmūʿ-ı Donanma-yı Hümāyūn bi’ż-żarūr Boġaz’a gelmiş {18} olduḳlarından ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ bu vechile Boġaz’a ʿavdet itmesi cihetiyle Mora’da olan ʿuṣāt-ı kefere şīrīnleyerek {19} tekrār ḳalʿalarda olan ümmet-i Muḥammed’i muḥāṣara ve tażyīḳe ibtidār idecekleri ve maʿāẕallāhü Taʿālā Mora külliyyen elden {20} çıḳacaġından başḳa bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ricāl ve nisvān ve eṭfāl gāvurlar ellerinde esīr ḳalacaġına mebnī tīz elden {21} Mora’ya Donanma-yı Hümāyūn’uñ iʿādesiyle baḥren lāzıme-i imdādıñ icrāsı farīża-i ḥāliyeden oldıġına bināʾen bu ḫuṣūṣ-ı {22} vācibü’l-ihtimāmıñ bi’l-müẕākere tanẓīm ve temşiyeti żımnında Donanma-yı Hümāyūn Boġaz’da tevḳīf olunaraḳ yalñız Ḳapūdāna beğ {23} ile Mıṣır ve Cezāyir sefīneleri başbuġları Dersaʿādet’e celb ve ʿaḳd olunan encümen-i şūrāda Donanma-yı Hümāyūn’uñ iʿādesi {24} müẕākere olunaraḳ ve el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn’uñ tekmīl-i ṭaḳımları-çün muḳteżī olan ḳālyoncı neferātı ve Donanma-yı Hümāyūn {25} içün taṣmīm olunan ḳara ʿaskeriniñ yerlü yerinden celb ü tedārüki her ne ḳadar iḳdām olunsa beher-ḥāl bir iki māha {26} mütevaḳḳıf olub ol zamān daḫi erbaʿīn ve ḫamsīn mevsimleri olacaġından bu mevsimlerde donanma iḫrācınıñ {27} maḥẕūr ü muḫāṭarası āşikār ve belki böyle tehlikesi vāżıḥ olan maḥalde tevekküle mesāġ olmadıġı bedīdār olacaġından başḳa {28} şimdiden donanma ile çıḳarılan ʿasker tamām iş görecek bahār mevsimi gelince ḳadar çüriyerek [?] vaḳtinde {29} bir işe yaramayub tekrār müceddeden neferāt ve ʿasker tedārüki īcāb ideceği nümūdār olaraḳ bilāḫare inşāʾallāhü Taʿālā {30} Mārt ḏoḳuzı çıḳdıġı gibi Donanma-yı Hümāyūn’uñ Aḳdeñiz’e mükemmel iḫrācı żımnında şimdiden taʿmīr olunacaḳ sefāyiniñ {31} taʿmīri ve lüzūmı olan neferāt ve mühimmāt ve ḳara ʿaskeriniñ tehyiʾesi uṣūli ḳarār-gīr olaraḳ irāde-i seniyye-i {32} mülūkāne daḫi bu vechile sāniḥ ü ṣādır olmuş ve hemān bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda gerek Mora cezīresiniñ ve gerek {33} sāʾir cezāyir ve sevāḥiliñ taṭhīri-çün Donanma-yı Hümāyūn’uñ mükemmelen iḫrācına muḳteżī olan mühimmāt ve ʿasākir ve sāʾireniñ {34} şimdiden tertīb ü tanẓīm ve celbine ibtidār ḳılınmış oldıġından māʿadā mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğe ve Donanma-yı Hümāyūn ile berāber {35} gitmek üzere istiḳlāl-i tāmme ve rütbe-i vālā-yı vezāretle deryā ḳapūdānlıġı tevcīh ve Baḥr-i Sefīd Boġazı Muḥāfıẓı sābıḳ {36} vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri daḫi Donanma-yı Hümāyūn ile gidecek ḳara ʿaskerine şimdiden serʿasker naṣb {37} ü taʿyīn olunmuş oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān evvelbahār duḫūlüne ḳadar ber-vefḳ-i maṭlūb Donanma-yı Hümāyūn’uñ kāmilen techīz ve tehyiʾesiyle [?] (70) Nevrūz geldiği gibi müşārun-ileyhimā ḥażerātıyla iḫrāc ü iʿzām olunaraḳ ber-vefḳ-i murād iş görülmesi elṭāf-ı İlāhiyye’den {2} meʾmūl ü müstedʿā ise de Mora’nıñ bu uṣūl üzere bıraġılması bir vechile cāʾiz olmadıġından bir ṭarafdan Mora’da olan {3} ḳılāʿa cebeḫāne ve ẕaḫīre irsāliyle taḳviyet virilmek ve bir ṭarafdan daḫi ḳara muḥārebesi deñiz gibi mevsime mütevaḳḳıf olmadıġından {4} meʾmūrīniñ berren Mora’ya irişdirilmelerine baḳılmaḳ lāzımeden ve īcāb-ı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāneden olaraḳ Moton ve Ḳoron ve {5} Bālyabādra ve Anābolī ve Īnebaḥtī ve Preveze ve Nārda ve Pārġa ḳalʿalarına muḳteżī olan ẕaḫāyir ve cebeḫāneniñ {6} tanẓīm ve irsāli māddesi ikmāl olunmaḳda olub ancaḳ bu defʿa mehābet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede {7} “Serʿasker paşaya ve sāʾir meʾmūr olan vüzerā ve mīr-i mīrān-ı kirāma bilā-riyāʾ [?] taḥrīr eyleyesin ki bundan ṣoñra ednā beṭāʾet {8} idenlere Ḫudā ʿAlīm, tertīb-i cezādan başḳa muʿāmele itmem.” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn buyurulmuş ve mūcebince ṭaraf-ı muḫliṣīden {9} Mora meʾmūrları olan vüzerā-yı ʿiẓām ve mīr-i mīrān-ı kirām ḥażerātına işbu irāde-i mehābet-ifāde-i şāhāne beyānıyla {10} müʾekked ve müşedded istiʿcāl-nāmeler gönderilmiş olmaġla cenāb-ı feṭānet-meʾāb-ı serʿaskerīleri daḫi işbu irāde-i seniyyeyi teʾemmül {11} buyuraraḳ ve ber-vech-i meşrūḥ Donanma-yı Hümāyūn’uñ keyfiyyetini ve teşebbüs̠ olunan tedābīri bilerek hemān ẕāt-ı saʿādetleri {12} ġayret idüb ve bir gün ve bir daḳīḳa evvel külliyyetlü ʿasker ile Mora’ya irişmeniñ çāresini istiḥṣāl-birle el-ḥāletü- hāẕihī {13} nereye vardıḳlarını ve maʿiyyet-i sipeh-sālārīlerinde ve sāʾir Mora meʾmūrları maʿiyyetlerinde ne miḳdār ʿasker oldıġını serīʿan {14} ve ʿācilen bu ṭarafa īżāḥan işʿāra ve bir ān aḳdem īfā-yı meʾmūriyyeti mūcib esbābıñ ikmāline beẕl-i himmet buyurmaları {15} siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 Ṣ 37
[574/162] Sīvās vālīsine ve Maḥmūd Paşa’ya ve ʿAlī Şefīḳ Paşa’ya ve Çorum mutaṣarrıfına başḳa başḳa
{1} Mora cezīresinde ribḳa-i iṭāʿat ü inḳıyāddan rū-gerdān ve ẕirve-i şeḳā ve ʿiṣyāna ʿurūca şitābān olan ʿuṣāt-ı kefere {2} cümleye maʿlūm oldıġı üzere icrā-yı ḫıyānet żımnında cān-ı ḫabīs̠lerini meydāna ataraḳ ve ʿiṣyānlarında iẓhār-ı şiddet ve Mora’da {3} maḥṣūr olan bunca dīn ḳarındaşlarımızı ḥaṣr ü tażyīḳe cürʾet itmiş olduḳlarına [?] bināʾen bā-ʿavn ü nuṣret-ı Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn {4} ʿuṣāt-ı mersūmeniñ istiḥṣāl-i esbāb-ı tenkīl ü tedmīrleriyle ġayret-i İslāmiyye ve şān ü şükūh-ı Salṭanat-ı Seniyye’niñ icrāsı ẕimmet-i himmet-i {5} Devlet-i ʿAliyye’ye müteḥattim ve bi’l-cümle ehl-i İslām’dan olanlara böyle vaḳtlerde ḏurub oturacaḳ zamān olmayub dīn ü devletleri {6} uġurunda cān ü başıyla çalışmaḳ farż olmuş oldıġından ve cenābıñızdan böyle vaḳtde dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda {7} ḥüsn-i ḫidmet meʾmūl idüğünden bundan aḳdem Mora üzerine meʾmūriyyetleri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ itmiş ve ehemmiyyet-i maṣlaḥat ve ṣūret-i {8} irāde-i seniyye kirāren ve mirāren ṣavb-ı saʿādetlerine taḥrīr ve īfā-yı meʾmūriyyete himmet buyurmaları beyān ve taʿcīl ḳılınmış oldıġından şimdiye ḳadar īfā-yı {9} meʾmūriyyeti mūcib ḥālāta teşebbüs̠ eylemeleri lāzımeden iken el-ān ṭaraf-ı saʿādetlerinden beṭāʾet ü reḫāvetden başḳa keyfiyyet müşāhede {10} olunamadı. Maʿa-hāẕā Mora gāvurları Mora ḳılāʿında maḥṣūr olan bu ḳadar dīn ḳarındaşlarımızı külliyyen esīr ile maʿāẕallāhü Taʿālā kāmilen {11} Mora’yı eyādī-i İslāmiyye’den çıḳarmaḳ dāʿiye-i kāsidesiyle kendülerini meydāna atub bāṭıl dīnleri-çün cān-ı ḫabīs̠lerinden {12} geçmişler ve maḥṣūr olan ümmet-i Muḥammed daḫi bu āna ḳadar imdād gelecek deyu gözlerini yollara diküb āh ü nālān iderek yine {13} dīnleri uġurunda kefere-i ḫāsirīne ḳılıç çalmışlar iken meʾmūr olan vüzerā [ve] mīr-i mīrān henüz īfā-yı meʾmūriyyetde beṭāʾet {14} iderek ayaḳ süridikleri ecilden bu keyfiyyet ġayret-i İslāmiyye’ye ṣıġar mı ve böyle ḥareketde bulunanlar dünyāda {15} ẓıllullāhi fī’l-ʿālem olan şevketlü pādişāhımız efendimize ve ʿūḳbāda Ẕāt-ı Ulūhiyyet’e cevāba ḳādir olabilür mi, {16} ednā teʾemmül ile maʿlūm olur. Ve meʾmūrlarıñ bu vechile ḥareketleri ẕāt-ı şevket-simāt-ı şāhāneniñ {17} infiʿālini mūcib olaraḳ bu defʿa mehābet-baḫş-ı ṣaḥīfe-i [?] sünūḥ olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülūkānede “Serʿasker paşaya {18} ve gerek sāʾir meʾmūr olan vüzerā ve mīr-i mīrāna taḥrīr eyleyesin ki bundan ṣoñra ednā beṭāʾet idenlere Ḫudā ʿAlīm, tertīb-i cezādan {35} başḳa muʿāmele itmem.” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuş ve keyfiyyet serʿasker ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretlerine ve meʾmūrīn-i (72) sāʾireye başḳa başḳa taḥrīrāt iṭāresiyle [?] bildirilmiş oldıġından ẕāt-ı saʿādetleri daḫi irāde-i ḳāṭıʿa-i mülūkāne meʾālini {2} derpīş ü tefekkür iderek ve bu bābda ednā mertebe terāḫī ve beṭāʾet maʿāẕallāhü Taʿālā ne maḳūle ʿuḳūbeti netīce vireceğini bilerek {3} ve ḥamiyyet ü ġayret-i İslāmiyye’den behresi olanlara ḏurub oturacaḳ zamān olmadıġını añlayaraḳ meʾmūriyyetlerini īfāya {4} müsāraʿat-birle ḳahr ü tedmīr-i eşḳıyāya beẕl-i mā-ḥaṣal-i ḳudret ve cezīre-i merḳūmede maḥṣūr olan ümmet-i Muḥammed’e imdād ü iʿānet {5} eylemeñiz vācibeden olmaġla diyānet ü şecāʿat ve meʾmūriyyetleri iḳtiżāsı üzere bundan ṣoñra ḫāb ü rāḥatı ve beṭāʾet {6} ü reḫāveti külliyyen ferāmūş ü terk ve dāmen-i ḥamiyyeti miyān-ı ṣadāḳatiñize bend ü berk eyleyerek meʾmūrīn-i sāʾire ile bi’l-ittifāḳ {7} ʿuṣāt-ı mesfūre üzerine sell-i şimşīr-i intiḳām ve maḥṣūrīne iʿānet ü imdāda saʿy ü ihtimām-birle rıżā-yı meyāmin-irtīżā-yı mülūkāneyi {8} istiḥṣāle ve bundan böyle daḫi gevşek ḏavranmaḳ gibi ḥālet iḥsās olunur ise bir ṣūretle ṣaḥābet ḳābil olmayaraḳ {9} encām-ı kār ṭaraf-ı eşref-i şāhāneden cezā ve ʿuḳūbet derkār olub aña göre iş görmeğe saʿy-ı bī-hemāl buyurmaları siyāḳında {10} iḫṭāren işbu ḳāʾime. Fī 20 Ṣ 37
[574/183] Mora cānibi serʿaskeri ḥażretlerine
{1} İzdīn’de tecemmuʿ ü taḥaşşüd iden Mora meʾmūrlarınıñ sāʾir meʾmūrlar ṭoplanınca ḳadar beyhūde İzdīn’de iḳāmet eylemeden ise bir ṭaḳımı {2} Ḳarlıili semtlerinde olan Kerpeniş ve Bādracıḳ ṭaraflarını urmaları fāʾideden ḫālī olmayacaġı bu defʿa Yānya Cānibi {3} Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından inhā olunub vāḳıʿan meʾmūrīn-i sāʾire tecemmuʿ eyleyinceye ḳadar el-yevm İzdīn’de olan {4} meʾmūrlarıñ bir ṭaḳımı Ḳarlıili semtlerinde vāḳiʿ Kerpeniş ve Bādracıḳ ṭaraflarını urmaḳ üzere meʾmūr ḳılınmaları münāsib olaraḳ {5} el-ḥāletü-hāẕihī İzdīn üzerinde olan meʾmūrlardan Sīvās Vālīsi saʿādetlü Süleymān Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde gerek aṣl {6} dāʾiresi ḫalḳından ve gerek bundan aḳdem Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleri ṭarafından muḳteżā-yı irāde-i seniyye üzere Edirne’den {7} gönderilmiş olan aylıḳlu ʿaskerden bu defʿa daḫi vezāreti refʿ ḳılınan Behrām Paşa’nıñ müşārun-ileyh Sīvās {8} vālīsi maʿiyyetinde tevḳīfi fermān olunan dāʾire ve ʿaskerīsinden vāfirce cemʿiyyet ḥāṣıl olabilüb keẕālik İzdīn’de olan {9} Mora meʾmūrlarından Çorum Mutaṣarrıfı ʿAlī Paşa’nıñ erbāb-ı ḥarb ü ḍarbden cesūr ve kār-güẕār ve iş görmeğe heveskār {10} oldıġından müşārun-ileyh Süleymān Paşa ile mūmā-ileyh ʿAlī Paşa’nıñ bi’l-maʿiyye ẕikr olunan Kerpeniş ve Bādracıḳ ṭaraflarını (82) urmaġa meʾmūriyyetleri tensīb ol[un]muş ve cenāb-ı dirāyet-elḳāb-ı müşīrīleri bi’l-istiḳlāl Mora serʿaskeri olduḳlarından {2} ve ol ṭaraflara vuḳūfları oldıġından ṭaraf-ı saʿādetlerinden daḫi baʿżı veṣāyā- yı müteferriʿa taḥrīriyle müşārun ve mūmā-ileyhimānıñ {3} meʾmūriyyetlerini nāṭıḳ ṣudūr iden evāmir-i ʿaliyye ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden gönderilmek üzere işbu nemīḳa-i muḫliṣī ile berāber ṣavb-ı {4} ʿālīlerine isbāl ḳılınmış ve cenāb-ı düstūrāneleriyle bi’l-muḫābere lāzım gelan iʿāneti icrā ve bu bābda iş görmeği mūcib {5} tedābīr ü ārāda ẕāt-ı saʿādetlerini iḫṭār eylemesi ṣavb-ı muḫliṣīden serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretlerine işʿār olunmuş olmaġla {6} muḳteżā-yı dirāyet ve kār-āşināyī ve ḥaṣāfet-i düstūrāneleri üzere ẕikr olunan evāmir-i şerīfeyi müşārun ve mūmā-ileyhimāya {7} irsāl ve Yānya serʿaskeri müşārun-ileyh ḥażretleriyle daḫi levāzım-ı muḫābere ve ittiḥādıñ icrāsına ṣarf-ı efkār ve bi’l-cümle Mora meʾmūrlarınıñ {8} ṭoplanmaları vaḳtine değin beyhūde ol ṭarafda ḏurmalarından ise şu Kerpeniş ve Bādracıḳ ṭaraflarını uraraḳ ol ṭaraflarda olan {9} ʿuṣāt-ı eşḳıyāyı rehīn-i ṣamṣām-ı ḳahr ü dimār eylemelerini ẕāt-ı sipeh-sālārīleri daḫi eṭrāfıyla işʿār buyuraraḳ īfā-yı mübteġā-yı {10} feṭānet-kārī ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 Ṣ 37
[574/197] Mora vālīsine
{1} Bu defʿa baʿżı esbāb-ı żarūriyyeye mebnī İzdīn’e ʿavdet [ve] vuṣūl ile Atina ve Eġrīboz ṭaraflarınıñ keyfiyyetini ve Eġrīboz {2} ve Atina’ya mehmā-emken olunan imdād ü iʿāneti mübeyyin ve Atina ve İstifa ṭaraflarında vuḳūʿ bulan muḥārebelerde ʿuṣāt-ı eşḳıyādan {3} alınan kelle ve ḳulaḳlarıñ gönderildiğini şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri ve Eġrīboz ve Atina nāʾibleriniñ taḳdīm buyurılan {4} iʿlāmları mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i {5} cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuş ve gönderilan ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i menḥūse daḫi pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i meẕellet ḳılınmışdır. Cenāb-ı {6} ḥamiyyet-elḳāb-ı müşīrāneleri sāʾire mümās̠il olmayub çerāġ-ı maḫṣūṣ-ı cenāb-ı ẓıllullāhī ve ẕātından ġayret ü şecāʿat meʾmūl {7} olan vüzerā-yı ʿiẓām-ı ḥamiyyet-irtisāmdan olduḳlarından her bir emr ü irāde-i seniyyeniñ icrāsına ṣārif-i naḳdīne-i {8} ġayret ü himmet olacaḳları maʿlūm ü āşikār ve işbu iʿtiḳādat-ı ḥasene bu defʿa meʾmūr olduḳları dīn maṣlaḥatında {9} şimdiye ḳadar s̠ebāt ü ġayretleriyle daḫi müs̠bet ü bedīdār olub işʿār-ı müşīrīleri vechile vāḳıʿan altı aydan berü her ne ḳadar {10} iḳdām olunmuş ise de imdād irişdirilemediğinden cenāb-ı saʿādetleri maḥṣūr gibi ḳalmış olduḳlarına naẓaran bu vechile ʿavdetlerine {11} bahāne bulunmayacaġı ecilden bu ṣūretle sālimen ʿavdetleri nezd-i hümāyūnda mūcib-i maḥẓūẓiyyet olub lākin Mora {12} gāvurlarınıñ şiddet-i ʿiṣyān ile Mora içinde bulunan bu ḳadar dīn ḳarındaşlarımızı muḥāṣara ve cānından bīzār iderek {13} maʿāẕallāhü Taʿālā Mora’yı külliyyen ellerine alub içinde olan bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ricāl ve nisvān ve eṭfāli ḳayd-ı esre giriftār ile {14} envāʿ-ı feżāḥat ü ḫıyāneti ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine icrā dāʿiye-i fāsidesinde olduḳlarından bu keyfiyyetler ġayret-sūz-ı ehl-i tevḥīd {15} oldıġına bināʾen bu bābda ġayret-i İslāmiyye’niñ icrāsına mücidd ü sāʿī olmaḳ cümlemize farż olmuş olaraḳ bir ān ve bir daḳīḳa {16} tedābīr-i ʿācileniñ icrāsında bu ṭarafdan teʾennī ve terāḫī tecvīz olunmadıġı mis̠illü ẕāt-ı saʿādetleri daḫi ol vechile (87) żarūrī ʿasākir-i müşīrīleriyle İzdīn’e gelmişler ise de Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri {2} bugünlerde inşāʾallāhü’r-Raḥmān ol ṭarafa varmaḳ üzere oldıġından ve Mora’ya baḥren daḫi imdād ü iʿāneniñ {3} icrāsı çāresi baḳılmaḳda idüğünden bi-mennihī Taʿālā serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleriniñ ol cānibe vuṣūlünde ẕāt-ı saʿādetleri {4} ve cümle meʾmūrlar müẕākere ve ittifāḳ ü ittiḥād iderek ve “şöyle oldı, böyle gitdi” diyerek imrār-ı vaḳt {5} itmeyerek cümleñiz bir uġurdan şu Mora cezīresine duḫūlüñ ṭarīḳi ve ḳahr-ı ʿuṣāt ve eşḳıyānıñ ṭaraf-ı {6} taḳrībi ne ise ve ne ṣūretle olmaḳ lāzım gelür ise zinhār ü zinhār ḳuṣūr ü reḫāveti tecvīz itmeyerek müstaʿīnen billāhi Taʿālā {7} hemān ol ṣūretiñ icrāsına cānsipārāne ve merdāne ġayret ü himmet eylemeñiz lāzımeden ve muḳteżā-yı emr ü fermān-ı {8} hümāyūn-ı şāhāneden olmaġla işte ġayret-i İslāmiyye’niñ icrāsı ve ʿavdetleri her ne ḳadar żarūrī olub {9} bahāne bulunamaz şeylerden ise de meʾāl-i işʿār-ı müşīrīlerinden müstefād oldıġı vechile bu bābda ẕāt-ı saʿādetlerine {10} ʿārıż olan teʾes̠s̠ürüñ indifāʿıyla dīn ü devlet yolunda ve şevketlü pādişāhımız efendimiziñ uġurunda {11} merdlik ve şecāʿat ibrāzınıñ ve altı aydan berü çekdikleri emek ve zaḥmetiñ telef olmamasınıñ mevsim {12} ve ṣırası oldıġından gerek serʿasker-i müşārun-ileyh ve gerek meʾmūrīn-i sāʾire ile bi’l-ittiḥād ne vechile ve ne ṭarīḳiyle {13} münāsib ise hemān ol ṣūretiñ icrāsıyla imrār-ı vaḳt itmeyerek şu Mora cezīresine duḫūlüñ çāresini {14} bulub Mora’da olan bu ḳadar ümmet-i Muḥammed’e imdād ile ʿiṣyān iden gāvurlarıñ ḥaḳḳından gelmeğe ve ilā-yevmi’l-ḳıyām {15} bādī-i midḥat ü s̠enā olacaḳ, dīn ü devlet yolunda bir ḥüsn-i ḫidmet ibrāz eylemeğe beẕl-i liyāḳat ile ẕātıñızdan {16} meʾmūl ü muntaẓar olan şecāʿat ü ḥamiyyeti is̠bāta himmet buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 29 Ṣ 37
[574/199] Sīvās vālīsine
{1} ʿAvn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Rabb-i ʿİzzet ve yāver-i teveccühāt-ı seniyye-i cenāb-ı pādişāh-ı İskender-ḳudret ve ẕāt-ı şecīʿāneleriniñ {2} daḫi iḳdām ü ġayretleriyle maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan piyāde ve süvārī ʿasākirden bir miḳdārı ifrāz ü tefrīḳ ve İzdīn {3} civārında vāḳiʿ Soṭīro nām manāstır üzerine baʿs̠ ü tesvīḳ buyurılaraḳ ne vechile iḥrāḳ-bi’n-nār ve içinde olan {4} küffārdan baʿżı cüst-cū-yı semt-i firār olanlardan māʿadāsı ne vechile ʿāzim-i rāh-ı ḳahr ü dimār olmuş ve müteʿāḳiben {5} daḫi Bāḳona [?] ḳarye ve manāstırı ve İzdīn ḳapūdānı Dīyovunyotī nām melʿūnuñ kendüye münḥaṣır ḳalʿası hedm ü imḥā {6} ve ḏaġ ve orman aralarında bulunan külbeleri daḫi iḥrāḳ ü ifnā olundıġından māʿadā ẕükūr ve inās̠ yiğirmi {7} neferden ziyāde saġīr ve saġīre ve vāfirce ḥayvānāt aḫẕ ü iġtinām olunmuş ve ḳapūdān-ı mesfūruñ yeğeni Lāḳo Ḳonṭa [?] {8} nām kāfir daḫi giriftār-ı pençe-i ġuzāt olaraḳ mersūm ḳayd ü bend ile gönderilmiş ve maẓhar-ı tīġ-i ġuzāt-ı muvaḥḥidīn olan (88) gāvurlarıñ ruʾūs-ı maḳṭūʿaları meydāna daġatılmış [?] oldıġını mübeyyin resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı saʿādetleri {2} mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī ḫaylī fütūḥāta maẓhar olmuş olduḳlarından bu keyfiyyet bādī-i {3} memnūniyyet ü taḥsīn ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı şehinşāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı pādişāh-ı rū-yı zemīn {4} olmuş ve ẕikr olunan Lāḳo Ḳonṭa [?] nām ẕimmīniñ daḫi bu ṭarafda bi’l-istinṭāḳ cezāsı tertīb ḳılınmışdır. Ẕāt-ı besālet-simāt-ı {5} düstūrāneleri dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda ve pādişāh-ı Cem-sipāh efendimiziñ yolunda ibrāz-ı ġayret ü ḫidmete mücidd ü sāʿī {6} olacaḳları ecilden bu ṣūretlerle ruḫsāre-nümā[-yı] mirʾāt-ı şühūd olan ġayretleri is̠bāt-ı müddeʿā ḳabīlinden olaraḳ {7} ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde bādī-i teveccühāt-ı seniyye-i cenāb-ı tācdārī olmaġın muḳteżā- yı ḥaṣāfet ve ġayret ü ṣalābet-i müşīrāneleri {8} üzere baʿd-ez-īn daḫi meʾmūrīn-i sāʾire ile ittifāḳ ü ittiḥād merāsiminiñ icrāsına ve her ḥālde icrā-yı lāzıme-i merdī {9} ve yegānegīye himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī ġurre-i Ra 37
[574/200] Ḳapūdān paşaya, Yeñiçeri aġasına, Bostāncıbaşıya, Cebecibaşıya, Ṭopçıbaşıya
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Rum gāvurlarınıñ mütecāsir olduḳları fesād ü melʿanetleri ḥasebiyle büyük {2} ve küçük bi’l-cümle ümmet-i Muḥammed yekvücūd menzilesinde ittifāḳ-birle herkes silāḥlanub ḫażariyyet min-külli’l-vücūh bedeviyyete {3} tebdīl olunub işbu fesādda medḫali olan ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ teʾdīb ü tenkīlleri Devlet-i ʿAliyye’niñ {4} bilüb icrā ideceği maṣlaḥatdan olaraḳ o maḳūle fesād ü melʿaneti tebeyyün ü taḥaḳḳuḳ iden efrād-ı reʿāyā bir ṭarafdan {5} ele geçdikçe cezāları tertībiyle teʾmīn-i eṭrāf ü enḥāya cānib-i Devlet-i ʿAliyye’den iḳdām ü iʿtinā ḳılınmaḳda ise daḫi {6} ṣunūf-ı reʿāyādan fesādda medḫali olmayub kendü ḥālinde ʿırż ü edebiyle geşt ü güẕār iden bī-cürmleriñ {7} ez-her-cihet ḥimāyet ü ṣıyānetleri lāzımeden olaraḳ o maḳūle bī-cürm reʿāyāya taʿaddī ve rencīde olunmaması muḳaddem ve muʾaḫḫar {8} bā-irāde-i seniyye fermānlar ıṣdārıyla iḳtiżā idenlere tenbīh ü teʾkīd olunmuş iken el-ḥāletü-hāẕihī baʿżı kendüyi bilmez eşḫāṣ {9} ve şerīr ve süfehā gürūhı fesādda medḫali olmayan bī-cürm reʿāyāya müdāḫale ve taʿarruż ve şerʿ-i şerīf ve ḳānūn-ı {10} münīfe yaḳışmayan dürlü dürlü uyḳunsuz ḥālāta yine mütecāsir olduḳlarından başḳa Devlet-i ʿAliyye ile dost ve muṣāliḥ {11} olan devletleriñ Dersaʿādet’de bulunan tebaʿa ve adamlarına daḫi müdāḫale itmekde olduḳları derkār ve bu keyfiyyet insilāb-ı {12} şīrāze-i niẓām ile āsāyiş-i ʿāmmeye ḫalel virir yaḳışıḳsız ve uyḳunsuz oldıġı ẓāhir ü āşikār oldıġından {13} ṭabaḳāt-ı reʿāyādan Dersaʿādet’de kār ü kesbi ile meşġūl ehl-i ʿırż reʿāyāya ve düvel tebaʿalarına müdāḫale ve taʿarruż {14} vuḳūʿuna ḳaṭʿan rıżā-yı ʿālī olmadıġından bu ḫuṣūṣuñ menʿi mülken lāzım gelerek bu defʿa daḫi iḳtiżā idenlere {15} ḫiṭāben fermānlar ıṣdārıyla tenbīh ü teʾkīd olunmaġla, imdi baʿd-ez-īn fesādda medḫali olmayan bī-cürm reʿāyāya ve Devlet-i {16} ʿAliyye ile dost ve muṣāliḥ olan sāʾir devletleriñ tebaʿasına hiçbir ferdiñ müdāḫale ve taʿarruż idemamesi ḫuṣūṣuna {17} diḳḳat eylemelerini ve şerʿ-i şerīf ve ḳānūn-ı münīfe uymayan ḥareketde bulunan şerīr-i nās her kim olur ise żābiṭleri {18} maʿrifetiyle teʾdīb olunacaġını iḳtiżā idenlere ekīden tenbīh iderek o maḳūle ehl-i ʿırż reʿāyāya ve düvel-i sāʾire {19} tebaʿalarına müdāḫale memnūʿiyyetiniñ ʿale’d-devām icrāsı ḫuṣūṣuna ve şurada burada ḳurşun endāḫt itdirilmamesine {20} kemāliyle ihtimām ü himmet ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi bu ḫuṣūṣa biẕẕāt diḳḳat ve neẓāret eyleyesiz deyu. Fī 2 Ra 37
[574/204] Yānya cānibi serʿaskerine
{1} Saʿādetlü Mora vālīsi ḥażretleriyle maʿiyyetinde olan mīr-i mīrāndan ʿÖmer Paşa bendeleri İzdīn’e ʿavdet itmiş olub paşa-yı mūmā-ileyh {2} ile ḫarc teẕkireleri ṣavb-ı serʿaskerīlerinden virilmiş olan ṣunūf-ı ʿaskeriyye güẕeşte ʿulūfeleri muṭālebesi-çün ṭaraf-ı sipeh-sālārīlerine {3} ʿazīmet üzere olduḳları ve el-ḥāletü-hāẕihī maġżūb-ı maḳhūruñ itmām-ı kārı ḳuvve-i ḳarībeye gelüb bundan aḳdem gönderilan {4} biñ kīse aḳçe vāṣıl olmuş ise de bugünlerde ʿind-i vālālarında külliyyetlü aḳçeniñ vücūdı derece-i vücūbda olaraḳ {5} ʿasākir-i meẕkūreniñ ʿulūfe ṭalebiyle ḳīl ü ḳāl eylemeleri cāʾiz olmadıġı beyānıyla bu es̠nāda ṣavb-ı serʿaskerīlerine külliyyetlü {6} aḳçe irsāl olunması ḫuṣūṣunı ḥāvī ve vālī-i müşārun-ileyh İzdīn’de ḳalmış ise de yanında olan ʿasker çürimiş {7} olduḳlarından ʿaskerini düzünceye ḳadar müşārun-ileyhiñ ṭaraf-ı saʿādetlerine yāḫūd Yeñişehir cānibine ʿazīmetine ruḫṣat virilmesini {8} muḥtevī ve Ṭrābolīçe’niñ ḥīn-i istīlāsında Mora ḳāʾimmaḳāmı ve sāʾirleriyle ḥarem-i müşīrīleri ve müşārun-ileyhiñ ḥaremi {9} sefīne ile baḥren Ḳuşaḏası’na çıḳarılmaḳ üzere muḳāvele olundıġını mübeyyin ṭaraf-ı düstūrīlerine mektūb gelmiş {10} oldıġına mebnī keyfiyyetiñ iḳtiżā iden maḥallere taḥrīriyle ẕikr olunan ḥaremleriñ Dersaʿādet’e celb olunmaları iltimāsına {11} dāʾir resīde-i rāḥa-i vürūd olan taḥrīrāt-ı meʿālī-āyātları mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı {12} ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı mekārim-es̠er-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Mora vālīsi müşārun-ileyhiñ {13} tanẓīm-i dāʾiresi-çün Yeñişehir’e ʿavdet itmekden ise Yānya’ya varub tanẓīm eylemesi ḫayrlu olub maġżūb-ı merḳūmuñ {14} iżmiḥlāli ḳuvvet-i ḳarībeye geldiği muḳteżā-yı işʿārlarından müstefād olaraḳ bu defʿa daḫi şu ʿaskeriñ ḏaġılmaması içün {15} biñ kīse aḳçe gönderilmesi ve her ṭarafa külliyyetlü aḳçe ṣarf olunub vāridāta daḫi noḳṣān ṭārī oldıġından (90) bundan ṣoñra külliyyetlü aḳçe irsāli güç oldıġı cihetden maṣlaḥatı bitirmeğe ġayret eylemeleri ḫuṣūṣunuñ ṣavb-ı serʿaskerīlerine taḥrīr {2} olunması emrine irāde-i seniyye-i şāhāne müteʿalliḳ olaraḳ ol bābda ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı cihān-dārī ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olmaġın {3} manṭūḳ-ı münīfi üzere ẕikr olunan biñ kīse aḳçe bu defʿa ṣavb-ı serʿaskerīlerine gönderilmiş ve ẕikr olunan ḥaremler içün {4} daḫi şeref-rīz-i sünūḥ olan irāde-i seniyye mūcebince eğer şimdiye değin ol ṭarafa çıḳmışlar ise derḥāl ve eğer henüz çıḳmamışlar ise {5} bundan ṣoñra ḥīn-i ḫurūclarında her ḥālde ḥaḳlarında lāzıme-i ḥürmet ü riʿāyet icrā olunaraḳ muʿazzezen ve mükerremen Dersaʿādet’e {6} irsāl ü iʿzām olunmaları żımnında saʿādetlü İzmīr ve Ḳuşaḏası muḥāfıẓları ḥażerātıyla Teke mütesellimine ṣavb-ı ḫāliṣānemizden {7} müʾekked kāġıdlar taḥrīr ve irsāl olunmuş olmaġla meʾāl-i irāde-i seniyye ve naṣṣ-ı ḫaṭṭ-ı hümāyūn maʿlūm-ı vālāları buyurılaraḳ {8} her ḥālde ḫaṭb-ı mevkūl-ı sipeh-sālārīleriniñ ḥüsn-i tensīḳ ü tesviyesine ve ne vechile olur ise olsun ḳuvve-i ḳarībeye geldiği {9} işʿār buyurılan şu ʿAlī Paşa ġāʾilesiniñ bā-ʿavn-i Bārī itmāmına ve icrā-yı levāzım-ı serʿaskerī ve şecāʿat {10} ve iẓhār-ı meʾās̠ir-i besālet ü ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl müşārun-ileyh Meḥmed Paşa {11} s̠enāverleriniñ ol vechile tanẓīm-i dāʾiresi-çün Yānya’ya gelmesi żımnında ṭaraf-ı muḫliṣīden kendüye yazılmış olan ḳāʾime daḫi {12} işbu nemīḳa-i ḫūlūṣ-verī ile ṣavb-ı ṣafderānelerine gönderilmiş olmaḳ mülābesesiyle müşārun-ileyhe irsāl ile celb {13} buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i sāmīleri olmaġın hemān ẕāt-ı ʿālīleri her ḥālde icrā-yı ġayret ü besālete himmet buyurmaları {14} meʾmūl-ı ḫāliṣānemizdir. Fī 4 Ra 37
[574/209] Bosna vālīsine, Belġrād, Vidīn, Niş muḥāfıẓlarıyla Alacaḥiṣār mutaṣarrıfına
{1} Bundan aḳdem Ṣırplunuñ tedārük-i esliḥa ve cebeḫāne mis̠illü uyḳunsuz ḥarekete mücāseretleri istiḫbār olunaraḳ {2} cenāb-ı müşīrīleriniñ evvelkiden ziyāde ḥāżır ü āmāde bulunub her ne vaḳt Ṣırplunuñ ḥareket ve tecāvüzleri ẓuhūr ider ise {3} muḳaddemā ber-vech-i ḫafī gönderilan emr-i ʿalī iḳtiżā[sı] üzere ḥarekete iʿtinā buyurmaları irādesi ṣavb-ı saʿādetlerine bildirilmiş idi. {4} El-ḥāletü-hāẕihī Prizrīn’iñ voyvodası Ḳapucıbaşı Feyżī Aġa ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde bu es̠nāda Mīloş {5} rüʾesā-yı Ṣırp’ı ṭarafına celb iderek Dersaʿādet’de bulunan knezler ile āyinlerince ʿahd ü peymānları oldıġı ecilden {6} bir taḳrīb anları ṭaraflarına celb iderek kendüleri tedārükli bulunmalarını taʿlīm ve beyān ile taḥrīk itmekde oldıġı {7} ve iki ḳıṭʿa açıḳ taʿbīr olunur sefīne inşāsıyla Bāṭocāna palanḳası ḳarşusunda Morava üzerinde iḥżār {8} ve Rāḥova ve Aḳça ve Semendire ve Pozorofça nāḥiyelerinde Ṭūna’ya yollar açub her bir yola piyāde ve ʿaraba cisrleri binā {9} ve üç ʿaded bārūt dibeği iʿmāl itdirerek gice ve gündüz fişenk baġlatmaḳda idüği ve üç-beş günde bir defʿa {10} Ṣırpluyı celb iderek “Devlet-i ʿAliyye’niñ milletimize eylediği muʿāmele cümleniñ maʿlūmıdır. Bugün anlara ise yarın {11} bizedir. Hemān ḥāżır bulunalım. Rūsyalu muḳaddemā bize naṣıl imdād itmiş ise bu defʿa evvelkiden ziyāde iʿāne eyler” {12} diyerek taḥrīk ü ifsād dāʿiyesine düşmüş oldıġı cāsūslar irsāliyle istiḫbār ḳılındıġı muḥarrer ü mesṭūr olub {13} Ṣırplunuñ ne maḳūle şerīr ve müfsid ṭāʾife oldıġı ve muḳaddemā Belġrād’ı istīlālarında ümmet-i Muḥammed’e ne vechile muʿāmele {14} eyledikleri ve Belġrād’ıñ taḫlīṣiyle mehmā-emken yoluna yatırılınca ne zaḥmetler çekildiği cümleye maʿlūm ve bu cihetle ʿalelḫuṣūṣ {15} böyle vaḳt-i nāzikde Ṣırpludan bir vechile emniyyet cāʾiz olmayaraḳ ʿale’d-devām mütebaṣṣır ü āgāh bulunmaḳ [?] farż derecesinde {16} idüği emr-i ġayr-ı mevhūm olaraḳ keyfiyyet ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye lede’l-ʿarż keyfiyyetiñ ṭaraf-ı müşīrīleriyle {17} Belġrād ve Vidīn ve Niş muḥāfıẓları ḥażerātına ve Alacaḥiṣār mutaṣarrıfına taḥrīriyle ḥāżır bulunmaları ve ol ṭarafdan bir ḥareket {18} ẓuhūr ider ise bu ṭarafa inhā ve istīẕān ile vaḳt geçürmeyüb hemān birbiriñiz ile muḫābere iderek hücūma ḏavrandırmamaları {19} ve muḳaddem virilan seby ü istirḳāḳ fetvā-yı şerīfi mūcebince seby ü istirḳāḳ eylemeleri ve millet-i mersūme ṭarafından {20} bir ḥareket olmadıġı taḳdīrde ḳavlen ve fiʿilen aṣlā rencīde itmeyüb tevḥ[ī]ş itdirmameleri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne {21} müteʿalliḳ olmuş ve keyfiyyet ve ṣūret-i irāde-i ʿaliyye-i şāhāne bu defʿa maḫfiyyen ṭaraf-ı muḫliṣīden muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhim ḥażerātıyla {22} mutaṣarrıf-ı mūmā-ileyhe taḥrīr ü işʿār ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi dirāyet ü feṭānetleri iḳtiżāsı ve emr {23} ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsı üzere dāʾimā mütebaṣṣır ve ḥāżır ü āmāde bulunub müşārun ve mūmā-ileyhimle muḫābere {24} iderek eğer Ṣırpludan muġāyir-i resm-i raʿiyyet ʿiṣyān gūne bir ḥareket ẓuhūr ider ise bu ṭarafa inhā ve istīẕān ile {25} vaḳt geçürmeyüb hemān bi’l-ittifāḳ üzerlerine hücūm ile ḏavrandırmamaġa ve muḳaddem virilan fetvā-yı şerīf {26} mūcebince seby ü istirḳāḳa diḳḳat ü ġayret ve Ṣırplu ṭarafından ol vechile ʿiṣyān gūne bir ḥareket vuḳūʿ bulmadıġı {27} ḥālde ḳavlen ve fiʿilen aṣlā rencīde vuḳūʿa gelmamesine ve bir ṣūretle tevḥīş olunmamalarına daḫi kemāl-i ihtimām ve ṣarf-ı {28} himmet iderek is̠bāt-ı feṭānet ve ġayrete beẕl-i liyāḳat buyurmaları siyāḳında maḫfiyyen işbu ḳāʾime. Fī 5 Ra 37
[574/223] Adana Vālīsi Ḥilmī Paşa’ya
{1} Ṣaydā ṭarafından ʿasker memlū bir ḳıṭʿa sefīne Ḳıbrīs cānibine ʿazīmeti esnāsında Beyrut ve ol ḥavālī sevāḥilinde {2} yiğirmi beş ḳıṭʿa Çamlıca ʿuṣātı teknelerine teṣādüf itmiş ve ẕikr olunan sefīne ʿuṣāt-ı mesfūre ṭarafından {3} aḫẕ ile derūnunda olan emvāl ü eşyā yaġma olunmuş oldıġı Ṭarsūs’da olan mütesellimlerine iḫbār olunaraḳ {4} mütesellim-i mūmā-ileyh ʿuṣāt-ı mesfūreniñ baʿżı yanaşub ṣu alacaḳları maẓnūn olan maḥallere sekbān {5} ve dīdebān taʿyīniyle istiḥkām virmiş ve bu ḫuṣūṣ ṣavb-ı saʿādetlerinden daḫi teʾkīd ḳılınmış oldıġına dāʾir {6} vārid olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Eşḳıyā-yı mesfūreniñ ol vechile {7} vuḳūʿ bulan ḫıyānet ü melʿanetleri cihetiyle yanaşmaları melḥūẓ olan maḥalleriñ istiḥkāmına derkār olan {8} ihtimām ü himmetleri iṣābet olub bundan böyle daḫi teʾkīd-i revābıṭ-ı taḳviyeleri vesāʾilini istiḥṣāle iḳdām {9} ü müs̠āberet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ra 37
[574/226] Ṭūna defterdārına
{1} Boġdān boyārlarından Boġdānlunuñ tertīb eyledikleri maḥżar ile der-bār-ı şevket-ḳarāra gelmek üzere saʿādetlü Serʿasker paşa {2} ḥażretleri ṭarafına vürūd itmiş olan boyārlar ol ṭarafda tevḳīf olunaraḳ ḥāmil olduḳları maḥżarlarınıñ {3} ṣūreti Boġdān Çarḫacısı saʿādetlü Ṣāliḥ Paşa ḥażretleriniñ taḥrīrātı ve mersūmlarıñ serʿasker-i müşārun-ileyhe virdikleri ʿarżuḥālleri {4} taḳdīm olunmuş oldıġı beyānıyla tafṣīl-i keyfiyyet müşārun-ileyhimānıñ taḥrīrātlarından ve ẕikr olunan ṣūret-i maḥżar ve ʿarżuḥālden {5} maʿlūm olacaġı ifādesine dāʾir resīde-i cā-yı vürūd olan şuḳḳañız ve müşārun-ileyhimānıñ taḥrīrātları ve evrāḳ-ı sāʾire {6} mezāyāları maʿlūmumuz oldıġından ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i āṭıfet-ifāża-i ḥażret-i ẓıllullāhī {7} buyurulmuşdur. Boġdānlunuñ maḥżar-ı meẕkūrda olan istidʿālarınıñ feẕlekesi gūyā evvelki Rum voyvodalarınıñ meẓālim {8} ü taʿaddiyātlarından şikāyet-birle baʿd-ez-īn Boġdānludan voyvoda naṣb olunmaḳ ṣūretinden ʿibāret ise de el-ḥāletü-hāẕihī {9} Rum milleti beyninde taḥaddüs̠ iden fesād ü iḫtilāl berṭaraf olmayub işbu mādde-i fesād ortalıḳdan külliyyen mündefiʿ {10} olmadıḳça Memleketeyn’iñ taḫliyesi ve voyvoda naṣbı uyamayaraḳ bi-mennihī Taʿālā vaḳt-i merhūnı ḥulūlünde iḳtiżāsına baḳılacaġı {11} ve irāde-i seniyye daḫi bu merkezde dāʾir oldıġı ecilden ol ṭarafa gelüb tevḳīf olunan boyārlara bu meʾālde {12} yeʾs virmeyecek ve vaʿad çıḳmayacaḳ vechile ḥüsn-i müdāfaʿa ile cevāb virilerek memleketlerine iʿāde olunmaları {13} ḫuṣūṣı ṣavb-ı ḫāliṣānemizden bu defʿa serʿasker-i müşārun-ileyhe taḥrīr olunmaġla ifāde-i ḥāl siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ra 37
[574/237] Ṣaydā vālīsine
{1} Ḳıbrīs cezīresi muḥāfaẓası-çün muḳaddemā kendü istiḫdām eyledikleri ʿasākirden kifāyet miḳdārı ʿasker irsāl eylemeleri {2} irādesi ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār olunmuş ve cezīre-i meẕkūreye gönderdikleri ʿasākiriñ aylıḳları ḫaylī aḳçeye bāliġ olaraḳ {3} cenāb-ı müşīrīleriniñ idāre ideceği şey olmadıġından cānib-i Devlet-i ʿAliyye’den āḫar vechile tanẓīmine mütevaḳḳıf idüği {4} ṭaraf-ı saʿādetlerinden beyān ḳılınmış oldıġına bināʾen ʿasākir-i merḳūmeniñ maṣārifini ṣūret-i āḫarla idāre itdirmek üzere {5} cenāb-ı müşīrīleriniñ bunlara vireceği aḳçeyi iʿāneten Ḫazīne-i ʿĀmire’ye göndermeleri irādesi cānib-i düstūrīlerinden {6} yazılmış ve ʿasker-i meẕkūreniñ aylıḳ ve sāʾir maṣrafları daḫi Ḳıbrīs cezīresi reʿāyāsından zecren taḥṣīl ve idāre olunmaḳ üzere {7} keyfiyyet ü kemmiyyeti Ḳıbrīs muḥaṣṣılından istiʿlām olunmuş idi. Muʾaḫḫaren ṭaraf-ı saʿādetlerine yazılan ḳāʾimemiziñ henüz bir gūne {8} cevābı ẓuhūr itmamiş ise de el-ḥāletü-hāẕihī Ḳıbrīs reʿāyāsı ʿiṣyāna müstaʿid olub ehl-i İslām’ı ise ḳalīlü’l-miḳdār {9} oldıġına bināʾen maʿāẕallāhü Taʿālā defʿaten bir ġulüvv ü ʿiṣyān ile cezīre-i meẕkūre kefere eline geçmek lāzım gelür ise {10} istiḫlāṣı ḫaylī tekellüfe muḥtāc olacaġı ẓāhir ve siziñ ise göndermiş oldıġıñız ʿasker daḫi ʿArab uşaġı {11} ʿakkām ve meşʿaleci maḳūleleri olub hem silāḥsız ve hem s̠ebātsız olaraḳ reʿāyānıñ emvāl ü eşyālarını {12} ġaṣb ve ehl-i İslām’ıñ māllarını sirḳat ile icrā-yı feżāḥat itmekden ġayri birṭaḳım işe yaramaz ʿasker oldıġı {13} taḥaḳḳuḳ idüb Ḳıbrīs’ıñ ḥāli böyle, siziñ irsāl eylemiş oldıġıñız ʿasker bu ṣūretle olmaḳ mülābesesiyle bu bir {14} uyġunsuz şey oldıġından cezīre-i meẕkūreye hem işe yarar ʿasker irişdirilmesi ve hem aylıḳ maṣārifi bütün bütün {15} reʿāyāya taḥmīl olunmayaraḳ başḳa bir çāresi bulunması īcāb-ı ḥālden idüği müberhen ü bāhir ve ẕāt-ı saʿādetleri {16} sāye-i ʿināyet-vāye-i ḥażret-i kītī-sitānīde üç eyālete mutaṣarrıf ve eyāletleriñ her biri ġāyet münbit ü nemā-dār olub {17} velīniʿmetimiz olan Devlet-i ʿAliyye’niñ böyle vaḳtinde fedā-yı māmelek ve cān iderek ibrāz-ı ḫidmete saʿy eylemeñiz {18} lāzımeden iken şöyle böyle diyerek her māddede taʿallül ü iʿtiẕār ṭarafına ṣapmañız nā-sezā ve şimdiki ḥālde {19} Ḳudüs-i Şerīf’e gönderdikleri ʿasker maṣrafından ve sāʾir gūne meşāġil ü ġavāʾilden daḫi vāreste olaraḳ {20} tamām iş görecek vaḳtiñiz oldıġı hüveydā olmaḳdan nāşī muḳaddem ve muʾaḫḫar vāḳiʿ olan iʿtiẕārat-ı {21} vāhiyelerine gūyā tamāmına ṣayılucasına iḳtiżāsı vechile cevāb virilmiş idi. Lākin cezīre-i meẕkūreniñ {22} ḥāli ve gönderdiğiñiz ʿaskeriñ keyfiyyet ü aḥvāli vech-i meşrūḥ üzere olub Ḫudā-ne-kerde yarın Ḳıbrīs’da {23} bir neviʿ uyġunsuzluḳ olur ise ṣoñı fenā olaraḳ Devlet-i ʿAliyye’niñ ṭaraf ṭaraf derkār olan {24} ġāʾilesi cihetiyle kāffe-i eyālāt ve elviye mutaṣarrıfları muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere dīn ü devletleri uġurunda {25} mālen ve bedenen ḫidmet ü ġayret itmekde iken siziñ ḫilāf-ı meʾmūl her şeyde taʿallül ve muḫālefet vādīsine {26} gitmeñiz ṣoñı çıḳar şey olmadıġı rūşenā oldıġına mebnī şu Ḳıbrīs cezīresine istiḫdām eylediğiñiz {27} ʿaskerden mi olur, yāḫūd eyāletlerden mi olur, ne vechile olur ise güzīde ve tāmmü’l-esliḥa ve iṭāʿat-perver {28} ve işe yarar olmaḳ üzere meʾkūlātları cezīre ṭarafından virilüb aylıḳ maṣrafları ṭarafıñızdan (105) iʿṭā olunmaḳ vechile cezīre-i merḳūme muḥāfaẓasında ʿalā-eyyi-ḥāl ṭarafıñızdan ketḫüdā yāḫūd ṭarafıñızdan āḫar bir muʿtemed {2} adamıñız başbuġluġuyla kifāyet miḳdārı ʿasker iḳāmesine ve ol vechile levāzım-ı muḥāfaẓanıñ īfā ve ikmāline iḳdām {3} ü müsāraʿat ve bundan böyle aġrār-ı vāhiye ile vaḳt geçürmekden mübāʿadet eylemeleri ḫuṣūṣuna irāde-i ḳāṭıʿa-i {4} cenāb-ı pādişāhī müteʿalliḳ olaraḳ ol bābda mevhibet-efzā-yı ṣudūr olan bir ḳıṭʿa emr-i ʿalī göndireceğiñiz ʿasākiri {5} çıḳartmayınca ʿavdet itmamek üzere […] mübāşeretiyle tesyār olunmuş olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü feṭānetiñiz {6} vechile bu vaḳti evḳāt-ı sāʾireye ve bu māddeyi mevādd-ı uḫrāya bir ṣūretle ḳıyās eylemeyüb maṣlaḥat dīn {7} maṣlaḥatı oldıġından ve cenāb-ı müşīrīleriniñ iẓhār-ı ʿacz ü ıżṭırār eylemesi rehīn-i iʿtibār olamayacaġından {8} ṭıbḳ-ı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne üzere meʾkūlātları cezīre ṭarafından ve aylıḳ maṣārifleri daḫi ṭarafıñızdan {9} rüʾyet ü idāre olunmaḳ üzere ketḫüdāñız veyāḫūd aña mānend ü mes̠īl muʿtemed bir adamıñız ile kifāyet miḳdārı {10} güzīde ve tāmmü’l-esliḥa işe yarar ʿasker tesbīliyle cezīre-i merḳūmeniñ kemāliyle muḥāfaẓası vesāʾiliniñ istiḥṣāli ḫuṣūṣuna {11} mezīd-i ihtimām ü diḳḳat ve baʿd-ez-īn bir gūne irāʾe-i rū-yı muḫālefet ve iʿtiẕārdan mücānebet ile siz daḫi sāʾir {12} elviye ve eyālāt mutaṣarrıfı bulunan vüzerā-yı ʿiẓām mis̠illü īfā-yı lāzıme-i bendegī ve ṣadāḳate müs̠āberet buyurmaları {13} siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 Ra 37
[574/242] Tūnus Beğlerbeğisi Maḥmūd Paşa’ya
{1} Tūnus Ocaġı’ndan mümkini miḳdār sefāyin techīz ve iḫrāc olunmasına dāʾir irsāl olunan taḥrīrātımızıñ vuṣūlünden {2} ve ocaġ-ı meẕkūr donanması techīz ve līmāna rabṭ olunmaḳ üzere iken ḳażāzede oldıġından baḥis̠le Frengistān ṭarafından {3} müceddeden fırḳateyn sefīneleri iştirāsına ve bir ṭarafdan ocaġ-ı meẕkūr tersānesinde ḳorvet sefīneleri iʿmāline ve bir ṭarafdan {4} daḫi tersāne-i merḳūmede bulunub ḳorsanlıġa elviran tüccār teknelerinden birḳaç ḳıṭʿasını mübāyaʿa ile techīzlerine mübāşeret {5} olunmuş ve öñde tekmīl olan çend ḳıṭʿa sefāyin tekmīl-i levāzımātıyla Donanma-yı Hümāyūn ṭarafına iḫrāc ü iʿzām ḳılınmış (107) oldıġı ḫuṣūṣlarını ḥāvī vārid olan taḥrīrātıñız mefhūmı maʿlūmumuz olub sefāyin-i merḳūmeniñ techīz ve iʿzāmlarına {2} derkār olan saʿy ü ġayretiñiz bādī-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreñiz ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile {3} meşmūl-ı nigāh-ı ʿāṭıfet-iktināh-ı ḥażret-i şehinşāhī buyurulmuşdur. Tūnus Ocaġı Salṭanat-ı Seniyye’niñ şecāʿat {4} ü diyānet ile muttaṣıf bir ocaġ-ı manṣūrı olub cenābıñız daḫi Devlet-i ʿAliyye’niñ merdī ve ḥamiyyet ile mevṣūf {5} mīr-i mīrān-ı besālet-iḳtirānından olaraḳ her ḥālde dīn-i mübīn ve Salṭanat-ı Seniyye-i ebed-rehīne ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat {6} iẓhārına mücidd ü sāʿī olacaġıñız iʿtiḳādı ḥaḳḳıñızda derkār ve gāvurlarıñ ʿālī olan dīnimiz ve devletimiz ʿaleyhine bu vechile {7} ihānet ile ellerinden gelan ḫıyāneti ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine icrāya saʿy iderek bāṭıl dīnleri-çün kendülerini meydāna atub cān-ı {8} ḫabīs̠lerinden geçmiş olduḳlarına naẓaran şeʿāʾir-i dīniyyeden olan ġayret ü ḥamiyyet-i İslāmiyye’niñ icrāsıyla īʿlā-yı [?] kelimetullāhı müstelzim {9} ḥālāt-ı pesendīdeniñ ikmāli cümle ümmet-i Muḥammed’e ve bi-taḫṣīṣ bendegān-ı Devlet-i ʿAliyye’ye farż olmuş oldıġından ocaġ-ı manṣūre-i pādişāhīden {10} ol vechile sefāyin techīzi ile emr-i cihādı icrāya iʿtinā ve ġayretiñiz ve bu bābda olan ḫidmetiñiz ḳarīn-i maḳbūl olaraḳ bādī-i taḥsīn {11} olub ḥaḳḳıñızda ṭaraf-ı eşref-i cenāb-ı ẓıllullāhīden duʿā-yı icābet-nümā-yı berḫūdārī bī-dirīġ ü sezā buyurulmuş oldıġı {12} vāreste-i ḳayd [ü] işʿār olmaġla bundan böyle daḫi īfā-yı lāzıme-i merdānegī ve feṭānet ve icrā-yı şerāyiṭ-i ṣadāḳat-kārī ve ḥamiyyete {13} beẕl-i mā-ḥaṣal-i miknet ile dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda meʾmūl-ı ḫidmet ve ṣadāḳatiñ icrāsıyla ḥaḳḳıñızda {14} olan ḥüsn-i teveccüh-i ʿālīniñ tezāyüdini mūcib vesāʾil-i müstaḥsene ibrāzına diḳḳat eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ra 37
[574/244] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Mora Cānibi Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri ṭarafından bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde maʿiyyetine Evlād-ı {2} Fātiḥān ʿaskeri meʾmūr ḳılınması muḥarrer olub ancaḳ Evlād-ı Fātiḥān ʿaskerinden Belġrād’a ve Sīrozī saʿādetlü Yūsuf {3} Paşa ḥażretleri ve Mora Vālīsi Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetlerine tertībāt-ı ṣayfiyye olaraḳ muḳaddemā ḫaylī ʿasker tertīb olunmuş {4} ve giçende Belġrād’da olanlarıñ şitāʾiyye olaraḳ tebdīl olunmaları sābıḳ Belġrād Muḥāfıẓı müteveffā ʿAlī Paşa ṭarafından lede’l-inhā {5} bu bābda Selānīk Mütesellimi sābıḳ Yūsuf Beğ’e maḫṣūṣ fermān-ı ʿālī gönderilmiş ise de ġayr-ez-tertībāt el-yevm Selānīk ṭarafında {6} bulunan Evlād-ı Fātiḥān ʿaskeriniñ Selānīk üzerinde daḫi lüzūmı oldıġına dāʾir iʿtiẕār cevābı gelmiş ve müşārun-ileyh Mora {7} vālīsi ḥażretleri maʿiyyetinde olan yaz tertībi [Evlād-ı] Fātiḥān ʿaskeriniñ ḳāʿideleri üzere meʾẕūnen vilāyetlerine gitdiklerini {8} işʿār itmiş oldıġına naẓaran Evlād-ı Fātiḥān’dan serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetine ʿasker iḫrācı müteʿaẕẕir gibi görinür ise de {9} keyfiyyetiñ ṭaraf-ı müşīrīlerine taḥrīriyle imkānı var ise serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetine bir-iki biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān ʿaskeri {10} tertīb ve irsāli çāresiniñ ṣavb-ı saʿādetlerinden istiʿlāmı tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine {11} taʿalluḳ iderek keyfiyyet serʿasker-i müşārun-ileyhe daḫi bildirilmiş olmaġla muḳteżā-yı dirāyetleri ve iḳtiżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāne (108) üzere mümkin ise Evlād-ı Fātiḥān’dan serʿasker-i müşārun- ileyh maʿiyyetine bir-iki biñ ʿasker irsāliniñ çāresini istiḥṣāl {2} ve keyfiyyet ve iḳtiżāsını işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ra 37
[574/245] Mora cānibi serʿaskeri ḥażretlerine
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri üzere mürūr eyledikleri maḥalleriñ yemīn ü yesārında olan ḳażālara ṭaraf-ı sipeh-sālārīlerinden [?] {2} buyuruldı ve mübāşirler irsāliyle celb-i ʿasker ḫuṣūṣuna iḳdām ü ihtimām buyurulmuş ise de Yānya cānibine ve maḥāll-i sāʾireye müretteb ʿasākir [?] {3} vesīle iderek taʿallül ü iʿtiẕāra teşebbüs̠ ve istirḥām itmiş olduḳlarından ve cenāb-ı ʿālīleri daḫi Mora cānibine bir gün {4} evvel vuṣūle ṣarf-ı maḳdūr eylediklerinden baḥis̠le işbu ʿasker iḫrācına ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den muḳaddem ve mübrem biriniñ meʾmūr {5} ve taʿyīn ḳılınması ve bā-ʿavn-i Bārī derbendlerden Mora’ya geçmek müyesser olduḳda derbendleriñ muḥāfaẓasına baḳmaḳ içün māhiyye ile {6} külliyyetlü piyāde ʿasker celb ü tedārük olunmaḳ lāzımeden ise de aylıḳ māddesi iʿānet-i seniyyeye mütevaḳḳıf idüği ve cenāb-ı {7} düstūrīleri saʿādetlü Maḥmūd Paşa ḥażretleriyle İzdīn’e müteveccihen Yeñişehir’den ḥareket buyurmuş olduḳlarından mevcūd-ı maʿiyyet-i {8} serʿaskerīleri olan ʿasākir üç biñ nefere bāliġ olub bir ṭarafdan daḫi aylıḳlu Geġa ṭaḳımı vürūd iderek gün-be-gün [?] {9} teks̠īr-i cemʿiyyet olunmaḳda oldıġı beyānıyla müşārun-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ maʿiyyetinde dört biñ ve İzdīn’de olan meʾmūrlar {10} maʿiyyetlerinde daḫi istiḫbār buyuruldıġına göre üç biñ nefer miḳdārı piyāde ve süvārī ʿasker mevcūd oldıġına bināʾen {11} bi-mennihī Taʿālā üzerine vuṣūllerinde cümle meʾmūrīn ile birleşerek Fondāna Derbendi’niñ fetḥ ü tesḫīriyle bi-ʿavnihī Taʿālā ilerüye mürūra {12} saʿy ü iḳdām buyurılacaġı ve emlāk-ı hümāyūn żābiṭlerinden ve aṣḥāb-ı çiftlikden bahāları ṣoñra virilmek üzere {13} ḳırḳ biñ keyl-i İstānbūlī ecnās-ı ẕaḫāyir mübāyaʿa ve ʿale’l-ḥesāb yiğirmi beş biñ ġurūş ücret-i naḳliyye iʿṭāsıyla {14} İzdīn’e irsāl olunmuş ise de şāyed işbu ẕaḫīre tükenüb ilerüsi işlemez ise ʿaskeriñ perīşānlıġına bāʿis̠ {15} olacaġına bināʾen külliyyetlü aḳçe ile maʿiyyet-i serʿaskerīlerine muḳtedir biriniñ nüzül emīni taʿyīn olunması ve muḳaddemce istidʿā olunmuş olan {16} otuz ṣandıḳ fişenkden başḳa otuz ṣandıḳ fişengiñ daḫi serīʿan gönderilmesi ve maʿiyyetlerine olan [Evlād-ı] Fātiḥān’dan {17} ʿasker taʿyīn ḳılınması ḫuṣūṣlarını şāmil ve Sīvās eyāletlüsünüñ çend rūz ẓarfında maʿiyyetlerine vāṣıl olacaḳlarını {18} müştemil muḳaddem ve muʾaḫḫar tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleriyle ḳapu ketḫüdāları ṭarafına mersūl şuḳḳaları ve taḳdīm buyurılan {19} evrāḳ mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye lede’l-ʿarż manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i {20} ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı sāmīleri sāʾire mümās̠il olmayub iḥrāz-ı mesned-i muʿallā-yı Ṣadāret-i ʿUẓmā itmiş uṣūl ve vaḳt ü ḥāli {21} ve mizāc-ı hümāyūn-ı şāhāneyi ʿārif ve faṭīn ve ġayret-şiʿār vükelā-yı fiḫām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları ecilden her bir meʾmūr olduḳları {22} ḫidemāt-ı Devlet-i ʿAliyye’de ve bi-taḫṣīṣ bu defʿaki meʾmūriyyetleri olan dīn-i mübīn uġurunda merdāne ve ġayret-şiʿārāne çalışacaḳları {23} ümīd ve iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde derkār ve işʿār-ı serʿaskerīleri vechile ḳażālardan maṭlūb vechile ʿasker çıḳaramamaları {24} ḳażālarıñ şimdiye ḳadar eṭrāf ü eknāfa bi’d-defaʿāt ʿasker virmelerinden iḳtiżā iderek taḥammülleri ḳalmamış oldıġına naẓaran {25} şimdi inhā-yı müşīrīleri vechile bu ḫuṣūṣa Dersaʿādet’den sürici taʿyīn ve irsāl olunsa ẕāt-ı sāmīleriniñ {26} çıḳaramadıġı ʿaskeri sürici iḫrāc idemeyeceği bedīhī ve bedīdār olub aylıḳlu ʿasker fī’l-ḥaḳīḳa işe yarar ise de {27} aylıḳ maṣārifiniñ cümlesi bu ṭarafdan gönderilmek emr-i düşvār ve ẕāt-ı sāmīleri ise böyle vaḳtde uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de {28} fedā-yı māmelek itmek ṣūretiyle biraz da ġayret buyurmaları lāzım geleceği āşikār oldıġından ġayrı inhā-yı düstūrīlerine {29} naẓaran el-ḥāletü-hāẕihī maʿiyyet-i düstūrīlerinde ve müşārun-ileyh Maḥmūd Paşa ile meʾmūrīn-i sāʾire maʿiyyetlerinde mevcūd ve müctemiʿ {30} olan ʿasākiriñ yekūnı on biñ neferi mütecāviz olaraḳ bir ṭarafdan daḫi tecemmuʿ itmekde oldıġına ve bu defʿa {31} daḫi ẕāt-ı saʿādetlerine iʿāneten yüz biñ ġurūş iḥsān buyurılaraḳ meblaġ-ı mezbūr naḳden ṭaraf-ı sāmīlerine {32} gönderildiğine bināʾen hemān bu aḳçe ile mümkin mertebe aylıḳlu daḫi tedārük ve istiḫdām iderek bir gün evvel icrā-yı {33} muḳteżā-yı meʾmūriyyete ṣarf-ı liyāḳat buyurmaları lāzım geleceği ẓāhir ve “On biñ ḳadar ʿasker mevcūd oldıġı {34} ṣaḥīḥ ise erbāb olan o ḳadar ʿaskerle çoḳ iş görebilür. Biraz da ġayret idüb aylıḳlu tedārük itsünler.” {35} ʿibāre-i kerāmet-ifādesiyle ṭaraf-ı serʿaskerīlerine emr ü fermān-ı hümāyūn buyuruldıġı bu defʿa şeref-rīz-i ṣudūr olan {36} ḫaṭṭ-ı şerīf-i şāhāneden müstefād ve bāhir olmaġla ġayret ü ṣalābet-i düstūrīleri iḳtiżāsı ve işbu (109) ʿibāre-i ḫaṭṭ-ı hümāyūndan müstebān olan emr ü fermān-ı şāhāne muḳteżāsı üzere Mora maṣlaḥatınıñ ehemmiyyeti müṭālaʿa {2} ve böyle vaḳtde ḫidmet ü ġayret iki cihānda müstelzim-i fevz ü selāmet olacaġını ve ẕāt-ı serʿaskerīlerinden bi-ʿavnillāhi Taʿālā {3} ber-vefḳ-i dil-ḫāh ḥüsn-i ḫidmet meʾmūl-ı ʿālī oldıġını tefekkür ile mevcūd oldıġı ve bir ṭarafdan tecemmuʿ itmekde idüği {4} işʿār buyurılan ʿasker ve bir ṭarafdan daḫi mümkin mertebe tedārük idecekleri aylıḳlu ʿasker ve meʾmūrīn-i sāʾire ile {5} bi’l-ittifāḳ hemān iş görüb īfā-yı meʾmūriyyete beẕl-i yārā-yı liyāḳat ve kemāl-i iḳdām ü müsāraʿat buyurmaları {6} gümāşte-i ʿuhde-i ġayret ü diyānetleridir. Ḳaldı ki, vāḳiʿ olan inhā-yı müşīrīlerine göre Yeñişehir ṭaraflarından tedārük ve İzdīn’e {7} sevḳ itmiş olduḳları ẕaḫīre yekūnı ḳırḳ biñ kīleye bāliġ olub bundan başḳa muḳaddemce ṭaraf-ı saʿādetlerine {8} Selānīk ve Orfān ve Ġolos iskeleleri mübāyaʿātından daḫi on keyl ḥınṭa ve beş biñ keyl şaʿīr tertīb {9} ve maʿiyyet-i saʿādetlerine daḫi dergāh-ı ʿālī gedüklülerinden Ḳızanlıḳ ṭarafında olan İbrāhīm Aġa nüzül emīni taʿyīn olunaraḳ {10} bir ān aḳdem irişmesi fermān-ı ʿālī ile tenbīh ve taʿcīl ḳılınmış oldıġından başḳa bu defʿa daḫi şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye {11} mūcebince emīn-i mūmā-ileyhe elli biñ ġurūş ʿale’l-ḥesāb aḳçe irsāliyle tekrār müʾekked istiʿcāl emr-i şerīfi ve ṭaraf-ı muḫliṣīden {12} daḫi taʿcīl ve tehdīdi şāmil mektūb gönderilmiş ve muḳaddem işʿār buyurılan fişenkden yiğirmi ṣandıḳ fişenk gönderilmiş {13} oldıġından bu defʿa daḫi ḳırḳ ṣandıḳ fişengiñ baḥren Tekfūrḏaġı’na ve andan cenāb-ı müşīrīleriniñ bulundıġı maḥalle {14} gönderilmek üzere tertīb ve tesrīb olunmuş olmaḳ mülābesesiyle bi-mennihī Taʿālā işbu fişenkler ḳarīben irişerek ve tertīb olunan {15} ẕaḫīre daḫi cemʿan elli beş biñ keyl dimek olaraḳ bu ḳadar ẕaḫīre on biñ ʿaskere bir eyyām kifāyet-birle {16} şimdilik bu ḫuṣūṣlarda żarūretden viḳāye olunmuş olacaḳları āşikār ve Evlād-ı Fātiḥān ʿaskerinden muḳaddemā {17} Belġrād ve Aydın Mutaṣarrıfı saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ve Mora Vālīsi saʿādetlü Meḥmed Paşa maʿiyyetlerine {18} tertībāt-ı ṣayfiyye olaraḳ ḫaylī ʿasker tertīb olunmuş ve Belġrād’da olanlarıñ şitāʾiyye olaraḳ tebdīl olunmaları {19} bābında emr-i ʿalī ṣudūr itmiş ise de ġayr-ez-tertībāt el-yevm Selānīk’de bulunan Evlād-ı Fātiḥān ʿaskeriniñ {20} Selānīk üzerinde lüzūmı īrādıyla taʿallül olunmuş oldıġına naẓaran şimdilik Evlād-ı Fātiḥān ʿaskerinden maʿiyyet-i ʿālīlerine {21} ʿasker tertībi müteʿaẕẕir gibi ise de bu ḫuṣūṣa daḫi müteʿalliḳ olan irāde-i ʿaliyye mūcebince saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı {22} ḥażretlerine taḥrīr ile mümkin ise maʿiyyet-i saʿādetlerine bir-iki biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān ʿaskeriniñ tertīb ve irsāli {23} çāresi istiʿlām olunmuş oldıġı maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda hemān ẕāt-ı sāmīleri ber-vech-i muḥarrer īfā-yı meʾmūriyyete {24} müsāraʿat ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ra 37
[574/247] İzmīr muḥāfıẓına
{1} İzmīr’de olan Efrenc ṭāʾifesi aḳçe aḫẕıyla reʿāyāyı birer taḳrīb ḳaçırmaḳda olduḳlarından bu keyfiyyet ehl-i İslām {2} beynine güft [ü] gūyı müstelzim oldıġı ve ṭāʾife-i Efrencī’den baʿżı erāẕil maḳūleleri müsellaḥ geşt ü güẕār ile bugünlerde {3} ehl-i İslām’dan iki nefer adamı ḍarb ve mecrūḥ itmiş olduḳlarından ehl-i İslām daḫi aḫẕ-ı intiḳām içün {4} tecemmuʿ itmişler ise de nuṣḥ ü pend ile defʿ ve teskīn olundıġı ṭaraf-ı saʿādetlerinden inhā olunmuş ise de ẕikr olunan {5} Frenkleriñ ḍarb ve mecrūḥ eyledikleri iki nefer kimesneden ḏolayı [?] İzmīr’de kendüyi bilmez biraz (110) eşḫāṣ aḫẕ-ı s̠ār dāʿiyesiyle tecemmuʿ itmiş ve ḳuṣūr-ı ahālī daḫi maṣlaḥatıñ netīcesini mülāḥaẓa itmeksizin {2} anlara uyaraḳ yine ayaḳlanub yetmiş-seksan miḳdār bī-cürm kefereyi iʿdām itmiş olduḳları ve el-ḥāletü-hāẕihī İzmīr’iñ {3} derūnı külliyyen iḫtilāle varub ḫāricden daḫi ṭaḳım ṭaḳım ehl-i İslām “İzmīr reʿāyāsını uracaḳlarmış.” {4} diyerek yaġma ve ġāret dāʿiyesiyle peyderpey İzmīr’e vürūd ve tecemmuʿ itmekde olduḳları ve böyle gider ise İzmīr’de {5} bir ḥādis̠e-i ʿaẓīme vuḳūʿı melḥūẓ idüği muʾaḫḫaren taḥḳīḳ olunub şimdiye ḳadar İzmīr reʿāyāsınıñ ʿiṣyānları {6} ẓuhūr itmiş değil iken baʿżı erāẕil ve eşḫāṣıñ mücerred yaġma ve ġāret dāʿiyesiyle Frenklerden baʿżı {7} şaḫṣıñ uyġunsuzluġunı vesīle iderek ayaḳlanub mücerred yaġma dāʿiye-i kāsidesiyle böyle bir ḥareket-i {8} nā-marżiyyeye cesāret itmeleri uyġunsuz ve muġāyir-i rıżā-yı ʿālī oldıġı ẓāhir ve cenāb-ı müşīrīleriniñ İzmīr’e {9} muḥāfıẓ naṣb ü taʿyīnātından ġaraż żabṭ ü rabṭ-ı eşḳıyā ile ḥıfẓ ü ḥırāset-i memleket ve ḥimāyet ü ṣıyānet-i fuḳarā-yı {10} raʿiyyet iken İzmīr’de birbirini müteʿāḳib bu vechile uyġunsuzluḳlar vuḳūʿı cenāb-ı müşīrīleriniñ gevşekliğiyle {11} żabṭ ü rabṭa iḳtidārları olamamasını teʾyīd ideceği ve ṣoñra ṭaraf-ı müşīrīlerine ʿazv olunacaġı müberhen ü bāhir {12} olaraḳ bu defʿa müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince cenāb-ı düstūrīlerine ve İzmīr’iñ vücūh [ve] aʿyān {13} ve Ocaḳlusuna ḫiṭāben tehdīd ve āzārı şāmil bir ḳıṭʿa emr-i ʿalī ıṣdār ve maḫṣūṣ ḫācegān-ı Dīvān-ı Hümāyūn’dan {14} Teşrīfātī-i sābıḳ Reşīd Beğ ile tesyār olunmuş ve İzmīr’iñ Ocaḳlusuna Ocaḳ’ça orṭaları {15} żābiṭānı ṭaraflarından kāġıdlar yazılub saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından daḫi iḳtiżā idenlere maḫṣūṣ {16} mübāşir ile tenbīh-nāmeler gönderilmiş olmaġla cenāb-ı müşīrīleri daḫi mübāşir-i mūmā-ileyh ile bi’l-ittiḥād defʿ ve teskīn-i {17} fesād ile İzmīr’iñ ez-her-cihet żabṭ ü rabṭına ve fī-mā-baʿd bu mis̠illü ḫilāf-ı rıżā-yı ʿālī ḥāl ü ḥareket vuḳūʿa {18} gelmamesi esbābını istiḥṣāl iderek meʾmūriyyetiñiz iḳtiżāsını icrāya diḳḳat ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ra 37
[574/249] Mıṣır vālīsine
{1} Māh-ı Ṣaferü’l-Ḫayr’ıñ altıncı güni Ḳıbrīs’dan İskenderiye’ye gelan cerīm reʾīsi Ḳıbrīs ṣularında iki ḳıṭʿa Çamlıca sefīneleri {2} gezdiğini bi’l-müşāhede ifāde itmiş ve ol gün altı ḳıṭʿa Ṭrāblus sefīneleri daḫi İskenderiye’ye gelmiş oldıġı ve ẕikr olunan {3} Çamlıca sefīneleriniñ semt-i meẕkūrda gezmeleri Ḳıbrīs ve Dürzī Ḏaġı reʿāyālarınıñ taḥrīk-i fesādları-çün {4} olması melḥūẓ oldıġından istīṣālleri żımnında mārrü’ẕ-ẕikr Ṭrāblus sefīnelerine Ġarb ṭarafından vürūd itmiş olan {5} bir ḳıṭʿa sefīneleri terfīḳ olunaraḳ Ḳıbrīs ṣularına iʿzām olunmuş ve Ġarb Ocaḳları’na olaraḳ muḳaddemā ṣavb-ı {6} ḫūlūṣ-verīden yazılmış olan taḥrīrātımızıñ vürūd iden cevābları bu defʿa taḳdīm ḳılınmış oldıġını ḥāvī resīde-i {7} mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫūlūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {8} mülūkāneye bi’t-taḳdīm manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuş ve bu vechile vüsʿlerinde olan iḳdāmıñ icrāsıyla saʿy ü ġayretde {9} ḳuṣūr itmedikleri nezd-i hümāyūn-ı şāhānede mūcib-i taḥsīn ü maḳbūliyyet olaraḳ “Berḫūdār olsun” deyu ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde {10} duʿā-yı icābet-nümā-yı şāhāne erzān buyurulmuşdur. Ẕāt-ı ḥamiyyet-simāt-ı müşīrīleri vaḳt ü ḥāl muḳteżāsını ʿārif (111) dirāyet-kār ve reviyyet-şiʿār vüzerā-yı ʿiẓām-ı Devlet-i ʿAliyye’den olduḳlarından ve ẕikr olunan Çamlıca sefīneleriniñ ol ṣularda {2} gezmeleri Ḳıbrīs ve Dürzī Ḏaġı reʿāyālarınıñ taḥrīk-i fesādları-çün olması melḥūẓ idüği meʾāl-i işʿārlarından {3} müstefād oldıġından sefāyin-i merḳūme ol ṣulara iʿzāmı pek münāsib olaraḳ tekrār donanmaya iltiḥāḳları ṭaleb olunmayub {4} ol ṭarafda geşt ü güẕār itdirilmesiniñ ṣavb-ı saʿādetlerine işʿārı ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülūkānede {5} emr ü fermān buyurulmuş ve mārrü’ẕ-ẕikr Ṭrāblus sefīneleriniñ cenāb-ı ʿālīleriniñ tensīb ve irsāl eyledikleri vechile Ḳıbrīs {6} ṭarafında geşt ü güẕār eylemeleri sefāyin-i merḳūmeniñ şimdiye ḳadar Rodos ṭaraflarına gelmeleri melḥūẓ oldıġından saʿādetlü Ḳapūdān {7} paşa ḥażretleri ṭarafından derḥāl Rodos mutaṣarrıfına yazdırılmış olmaġla mecbūl olduḳları mehām-āşināyī ve reviyyetleri iḳtiżāsı {8} ve bu bābda sünūḥ itmiş olan emr ü irāde-i şāhāne muḳteżāsı üzere sefāyin-i merḳūme ol ṣularda geşt ü güẕār itdirilerek {9} ẕikr olunan Çamlıca sefīneleriniñ istīṣālleriyle reʿāyā-yı merḳūmeniñ taḥrīk-i fesād idemameleri esbābını istiḥṣāle {10} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ra 37
[574/252] Mora’ya meʾmūr Ḳara ʿAskeri Serʿaskeri Meḥmed Paşa’ya
{1} Donanma-yı Hümāyūn ile şimdiden ʿazīmet buyuracaḳ olduḳlarından maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde mevcūd olan ve bir ṭarafdan vürūd {2} idecek ʿasākiriñ yiyecekleri külliyyetlü bulunmaḳ ve Mora’da olan Moton ḳalʿasıyla ḳılāʿ-i sāʾireye ẕaḫāyir tertīb ve irsāl {3} ḳılınmaḳ lāzım geleceği ifādesine dāʾir tevārüd iden şuḳḳa-i şerīfeleri meʾāli maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra saʿādetlü {4} Ḳapūdān paşa ḥażretlerine lede’l-ḥavāle maʿiyyet-i saʿādetlerinde Mora[’ya] sevḳ olunacaḳ altı biñ nefer ḳara ʿaskeriniñ meʾkūlātı-çün {5} dört aylıḳ olaraḳ sekiz biñ ḳanṭār miḳdārı beksimād tertīb olunmuş oldıġından başḳa sefāyin derūnunda iken {6} ekl olunmaḳ içün bir aylıḳ olmaḳ üzere on beş biñ vuḳiyye zeytūn ve yedi biñ beş yüz vuḳiyye ṣoġan ve üç biñ yedi yüz {7} elli vuḳiyye sirke ve üç biñ vuḳiyye revġan-ı zeyt tedārük ve mübāyaʿa olunmaḳda oldıġından bu defʿa istīcār [?] olunan tüccār sefīnelerine {8} taḥmīl ḳılınmaḳ üzere idüğüni müşārun-ileyh ḥażretleri ifāde ve iʿlām itmiş ve Mora cezīresinde kāʾin Moton ve Ḳoron {9} ve ḳılāʿ-i sāʾire içün muḳaddem ve bu defʿa ẕaḫāyir tertīb ve ẕaḫīre nāẓırı efendi maʿrifetiyle tanẓīm ve tesrīb olunmaḳda oldıġından {10} māʿadā bundan aḳdem Moton ve Ḳoron ḳalʿalarına aḳçeleri cānib-i mīrīden iʿṭā olunmaḳ üzere müsteʾmen tüccārından ḫaylīce ẕaḫāyir {11} mübāyaʿa olunmuş ve şimdiki ḥālde ḳılāʿ-i merḳūmeniñ ẕaḫāyiri mertebe-i kifāyeye varmış oldıġı maʿlūm-ı feṭānet-melzūmları {12} olduḳda hemān ẕāt-ı saʿādetleri īfā-yı lāzıme-i dirāyet-kārī ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 13 Ra 37
[574/263] Ḳapūdān paşaya
{1} Donanma-yı Hümāyūn Başbuġı Ḫalīl Beğ’iñ rākib oldıġı sefīne ile bu gice Boġaz’a bādbān-küşā-yı ʿazīmet oldıġı [?] {2} ve tüccār sefīneleriniñ daḫi baʿżıları bugün ḥāżırlanub muvāfıḳ havāya intiẓār üzere olduḳları ve bir miḳdārı {3} daḫi yarın gidecekleri ifādesine dāʾir olan teẕkire-i şerīfeleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i mülūkāneye ʿarż olunduḳda {4} “Bir gün evvel cümlesini tekmīl idüb iḫrāc eylemesini müşārun-ileyhe teʾkīd eyleyesin. Laḳırdıyla günler geçeyor. Yūsuf Paşa’nıñ {5} taḥrīrātınıñ tārīḫine naẓaran belki sāʾir ḳılāʿda olan ümmet-i Muḥammed de perīşān olmuşdur. Ḥasbünallāh ve niʿme’l-vekīl.” deyu {6} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mehābet-maḳrūn-ı cenāb-ı ẓıllullāhī levḥa-pīrā-yı ṣudūr olmaġla meʾāl-i münīfini bi’t-teʾemmül muḳteżāsınıñ icrāsı {7} ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 19 Ra 37
[574/268] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Ḳapu ketḫüdāları Necīb Efendi’niñ taḳdīm eylediği taḳrīr meʾālinde cenāb-ı müşīrīleri Kesendīre maṣlaḥatından ṣoñra Aynaroz {2} ʿuṣātı üzerine ʿazīmete niyyet itmişler ise de ḥareket itmezden evvel Aynaroz’dan birḳaç pāpās gelüb ḥaḳlarında {3} ʿafv ile muʿāmele olunmasını niyāz ve istīmān itmiş olduḳlarından ẕāt-ı saʿādetleri daḫi Aynaroz manāstırlarında {4} olan ṭop ve tüfenk ve sāʾir edevāt-ı ḥarbiyyeye müteʿalliḳ şeyleriñ cümlesini ṭaraf-ı saʿādetlerine iʿṭā eylediklerinden ṣoñra {5} cenāb-ı düstūrīleri bi’n-nefs varub maẓnūn [?] olan maḥallere ve kendüleriniñ aḥvāl ü keyfiyyātlarına taḥṣīl-i vuḳūf {6} ü ıṭṭılāʿ eylemek ṣūretleri ḥāṣıl olmadıḳça kendüleriniñ ʿafvını ḳāl ü ḳaleme almayacaḳlarını beyān itmiş olduḳlarına mebnī {7} mesfūrlar bu ṣūretleri beynlerinde müẕākere itmek üzere ʿavdet itmiş olduḳlarından tekrār gelüb rāżī olduḳları {8} ḥālde ne vechile muʿāmele olunmaḳ lāzım geleceğini istīẕān eylemesi esīrler ile gelan tatar aġañızıñ ifādesinden {9} müstebān oldıġı muḥarrer olub muʾaḫḫaren tevārüd iden bir ḳıṭʿa şuḳḳa-i müşīrīlerinde Aynaroz ruhbānlarınıñ {10} ṭaraf-ı saʿādetlerine mersūl Rūmiyyü’l-ʿibāre bir ḳıṭʿa ʿarżuḥālleri ve Bostāniyān-ı Ḫāṣṣa Ocaġı ṭarafından (119) żābiṭleri olub bidāyet-i fesāddan berü Aynaroz’da bulunmuş olan Ḫalīl Ḫaṣekī’niñ bir ḳıṭʿa kāġıdıyla ṭaraf-ı şerīflerine {2} iki nefer ruhbān gelüb vāḳiʿ olan ifādelerinde gūyā kendüleri ṣadaḳa ile geçinür fuḳarādan olduḳlarını {3} ve Selānīk ḳażāları reʿāyāsından baʿżıları ḫavflarından nāşī içlerine gelüb ve aḏalar eşḳıyāsından daḫi vāfir reʿāyā Aynaroz’ı {4} żabṭ idüb kendüleri anlara muḳābele idemediklerini ifāde eylediklerinde cenāb-ı dirāyet-meʾābları daḫi kendülerine {5} ḫodbeḫod reʾy viremeyeceklerinden ibtidā her ne ḳadar rehābīn ve söz ṣāḥibleri var ise cümlesi ordu-yı müşīrīlerine {6} gelüb ḥāllerini gereği gibi añladıḳdan ṣoñra keyfiyyeti der-bār-ı şevket-medāra işʿār buyuracaḳlarını beyān ü īrād eyledikleri {7} müsaṭṭar olaraḳ mezāyāsı ve mesfūrlara cevāb olaraḳ yazılan kāġıdıñ isrā buyurılan ṣūretiyle mārrü’ẕ-ẕikr {8} Rūmiyyü’l-ʿibāre ʿarżuḥāl tercüme itdirilerek meʾālleri maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {9} şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i şāhāne buyurulmuşdur. Velīniʿmetleri olan Devlet-i ʿAliyye {10} ʿaleyhine iẓhār-ı ʿiṣyān iden gāvurlar her ne vaḳt istīmāna gelüb kemā-fī’l- ḳadīm merkez-i raʿiyyetde s̠ābit-ḳadem olmaḳ {11} ve şerāyiṭ-i raʿiyyetiñ ḫilāfı ḥareketde bulunmamaḳ şarṭıyla dāmen-i ʿafv ü istīmāna teşebbüs̠ iderler ise şerʿ-i şerīfe {12} muvāfıḳ oldıġı ṣūretle ḥaḳlarında ʿafv ile muʿāmele olunmaḳ īcāb ider ise de Aynaroz rāhibleriniñ {13} ẕikr olunan Rūmiyyü’l-ʿibāre ʿarżuḥālleri tercümesi müfādı bunlar gūyā ʿiṣyān ü şeḳāvetden tebriʾe-i ẕimmet ṣūretiyle {14} istīmān laḳırdısını ḳāle bile almayaraḳ gūyā kendüleriniñ hiç ḳabāḥati olmayub bahār es̠nāsında içlerine biraz {15} eşḳıyā gelmiş ise de şimdi eşḳıyā ṭaḳımından kimse olmadıġı ve cizye boġçalarını getürmek [ve] ol ṭarafıñ {16} keyfiyyetini Bostāniyān-ı Ḫāṣṣa Ocaġı ṭarafına bildirmek üzere ṭaraflarından iki nefer rāhib gönderildiğini beyāndan {17} ʿibāret ise de böyle kāġıd ve ḳurı söz ile bunlarıñ ḳavllerine iʿtimād ve kendülerinden emniyyet ḥāṣıl {18} olamaz ki ḥaḳlarında bir şey dinilsün. Bi-taḫṣīṣ şimdi Aynaroz ṭaḳımına ne vechile ṣūret virilür ise yarın {19} sāʾir istīmān iden maḥallere daḫi öylece muʿāmele olunmaḳ lāzım geleceğinden ṭaraf-ı saʿādetlerine gelan ruhbānlara {20} virdiğiñiz cevāb vechile ibtidā ṭaraf-ı saʿādetlerinden birḳaç yüz adam gönderilüb manāstırıñ birinde iḳāme {21} ve mecmūʿ ruhbānlar cerāyim-i vāḳıʿalarını baʿde’l-iʿtirāf istīmān iderler ise evvelā yedlerinde olan [ālāt-ı] ḥarbiyyeye dāʾir {22} ṭop ve tüfenk ve piştov ve bıçaḳ ve bārūt ve fişenk mis̠illü her ne var ise ṭaraf-ı saʿādetlerinden muʿtemed meʾmūrlar {23} maʿrifetiyle mesken [ü] meʾvā ve sāʾir maẓnūn olan maḥalleri ber-vech-i tedḳīḳ yoḳlanaraḳ bir dānesi girü ḳalmamaḳ {24} üzere tamāmen ẓāhire iḫrāc ve teslīm ve maʿrifet-i şerʿle defteri terḳīm olunaraḳ Dersaʿādet’e irsāl ve Cebeḫāne-i ʿĀmire’ye {25} vażʿ olmaḳ ve s̠āniyen tā ki cemīʿ eṭrāfıñ fesādı yatışub ʿalelʿumūm emniyyet-i tāmme levāzımı icrā olununcaya ḳadar {26} Dersaʿādet’de rehīn olaraḳ iḳāme içün içlerinden pāpās ve ḳocabaşı mis̠illü iki nefer muʿteber söz ṣāḥibi {27} alınub Dersaʿādet’e gönderilmek ve s̠ālis̠en bunlarıñ müddet-i ʿiṣyānlarında rüsūm-ı raʿiyyetden ve sāʾirden ẕimmetlerinde ne miḳdār {28} mebāliġ maṭlūbāt ḳalmış ise tamāmen edā olunmaḳ ve rābiʿan iḳtiżā iden cizyeleri baʿd-ez-īn muḳteżā-yı şerʿ-i {29} şerīf üzere ʿale’r-ruʾūs ve ʿan-yed aḫẕ ü taḥṣīl ḳılınmaḳ şerāʾiṭini sālifü’ẕ-ẕikr Aynaroz cezīresi reʿāyāsına {30} ḳabūl idüb mūcebince ʿamel ü ḥareket ideceklerini şerāyiṭ-i meẕkūreniñ fiʿilen icrāsı delāletiyle inbā iderler ise {31} cenāb-ı saʿādetleri ṭarafından reʾy ve amān iʿṭā olunub ve bu şürūṭı ḳabūl ve muḳteżāsınca ḥareket itmeyañların işleri {32} sāḫte ve sözleri yalan olacaġı nümāyān olacaġından ve o maḳūle şāyeste-i amān olmayanlara saṭvet ü celādet-i {33} İslāmiyye gösterilerek ḳarīn-i ḫızy ü ḫiẕlān olmaları iḳtiżā ideceğinden ẕāt-ı saʿādetleri iḳtiżāsı vechile söyleşüb {34} eğer böylece ḳabūl iderler ise evvel-emrde ruhbānları nezd-i müşīrīlerine celb ile şerāʾiṭ-i sāʾireyi icrā ve ḳabūl {35} ve icrā idecekleri taʿahhüdātınıñ istiḥṣāliyle ol vaḳt keyfiyyeti derḥāl bu ṭarafa işʿār buyurmañız ve eğer {36} bu ṣūretleriñ birazını ḳabūl ve birazını ṣoñraya teʾḫīr ve ḥīle ve ḫudʿa ile imrār-ı vaḳt dāʿiyesinde {37} olduḳlarını tefehhüm iderseñiz ḫaṣekī-i merḳūmı bir taḳrīb nezd-i saʿādetiñize celb ve ḥāl ü keyfiyyetlerini andan daḫi {38} öğrenerek beyhūde anlarıñ mekr ü ḫudʿa mis̠illü laḳırdılarıyla vaḳt geçürmeksizin icrā-yı muḳteżā-yı (120) meʾmūriyyete sürʿat eylemeleri ḫuṣūṣı tensīb olunaraḳ irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ ile {2} ber-vech-i meşrūḥ reʾy ve amān idüb işe yarar muʿteber iki nefer rehn virirler ise tanẓīmine mübāderet {3} ve merāmları imrār-ı vaḳt ise yine meʾmūriyyet-i sābıḳañız üzere ḥareket eylemeñiz emr ü fermān-ı hümāyūn buyurulmuş olmaġla {4} dirāyet ü feṭānet ve ġayret-i müşīrīleri iḳtiżāsı ve emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsı üzere ber-vech-i {5} tafṣīl ḳabūl-ı reʾy ve amān eyledikleri ḥālde işe yarar rehn alub baʿdehū fesād yatışub ʿalelʿumūm emniyyet-i {6} tāmme ḥuṣūlüne ḳadar Dersaʿādet’de iḳāme olunmaḳ içün bu ṭarafa irsāli ve şerāʾiṭ-i sāʾireniñ daḫi fiʿilen icrā {7} olunacaġı taʿahhüdātınıñ kāmilen istiḥṣāliyle keyfiyyeti işʿāra ve eğer mersūmlar imrār-ı vaḳt dāʿiyesinde olurlar ise {8} meʾmūriyyet-i sābıḳañız vechile mersūmlara saṭvet ü celādet-i İslāmiyye’niñ ibrāzına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 Ra 37
[574/271] Bādra’da olan Sīrozī Yūsuf Paşa’ya
{1} Ḥasbelḳader Ṭrābolīçe’niñ istīlāsıyla ʿaskerī beyninde tekevvün iden fesād ve ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ Bādra üzerine hücūma {2} teheyyüʾ ve ictisārlarından nāşī Bādra ḳalʿasında taḥaṣṣun düşvār olub Ḳastel’e naḳl olunduḳları taḳdīrce Bādra’ya taʿyīn {3} olunacaḳ ʿaskeriñ taḳviyet ü istiḥkāmlarıyla lede’l- iḳtiżā mümkini mertebe imdādlarına irişmek āsān ve Rumili Ḳasteli {4} ve Īnebaḥtī’ya mūcib-i metānet olacaġı melḥūẓ oldıġından Bādra ve Ġaston ve Lālā ahālīsinden idāreleri ḳābil oldıġı {5} miḳdār ʿasker ifrāz ve Bādra ḳalʿasına iḳāme ve ṣavb-ı saʿādetlerinden bir miḳdār neferāt ile üzerlerine sergerde taʿyīn {6} ve üç-dört aylıḳ ẕaḫīreleri tanẓīm ve mevcūddan bir miḳdār mühimmāt daḫi iʿṭā ve teslīm buyurılaraḳ cenāb-ı müşīrīleri {7} Mora Ḳasteli’ne naḳl itmiş olduḳları ve Ṭrābolīçe’niñ keyfiyyet-i istīlāsına müteʿalliḳ beş nefer adamıñ teḳārīr-i muḫtelifelerini {8} mübeyyin kāġıd ile Ṭrābolīçe’niñ istīlāsına sebeb-i müstaḳil olan Elmās Meçe ve Velī Paça’nıñ bir taḳrīb aḫẕ {9} olunan Rūmī kāġıdlarınıñ tercümesi gönderilmiş idüği ve el-ḥāletü-hāẕihī Gördūs ve Anābolī ve Ḳoron ve Moton {10} ḳılāʿına zād ü ẕaḫīre ve mühimmāt ve Bādra ve Īnebaḥtī ve Ḳastelleri ḳalʿalarına ḳurşun ve bārūt ve mühimmāt-ı {11} sāʾire ile imdād olunmaḳ derece-i vücūbda oldıġı ve Bādra’da olan Frānsa ḳonsolosı vekīliniñ ihānetiyle {12} ʿuṣāt-ı mesfūre Bādra üzerine ne vechile hücūm ü iḳtiḥām ve ṭaraf-ı İslāmiyān’dan müdāfaʿa ve tenkīllerine ne ṣūretle iḳdām {13} olunmaḳda idüği ve bundan aḳdem Bādra ve Īnebaḥtī ve Ḳastelleri’ne taḳsīm olundıġı işʿār buyurılan ḥınṭanıñ {14} üç-dört māh kifāyet ideceği melḥūẓ olub muʾaḫḫaren elli biñ ġurūşluḳ daḫi ẕaḫīre mübāyaʿa olunmuş ve Dersaʿādet’den {15} Īnebaḥtī ḳalʿasına irsāl olunan sekiz biñ kīle ḥınṭa daḫi tevārüd itmiş oldıġından ġayrı Bādra’ya gönderilan {16} on biñ keyl ḥınṭanıñ fermānı daḫi vürūd iderek bugünlerde vuṣūlüni bāzergānı taḳrīr eylemiş oldıġı {17} beyānıyla bu keyfiyyet ḳılāʿ-i ḫāḳāniyyede olan ümmet-i Muḥammed’iñ ḥayāt-ı tāze bulmalarına bāʿis̠ olmuş ise de mühimmāt-ı {18} ḥarbiyyeniñ fıḳdānı cihetiyle dört ḳalʿaya vefā idecek miḳdār ḳurşun ve fişenk ve mühimmāt-ı sāʾireniñ {19} irsāline himmet buyurulmasını ḥāvī ve Mora ḥaḳḳında icrā olunmaḳda olan tedābīriñ keyfiyyātına ve ṣavb-ı saʿādetlerine {20} iḥsān buyurılan beş yüz kīse ʿaṭiyye-i seniyye ve tertīb olunan miḳdār-ı vāfī fişenk ʿaṭūfetlü Serʿasker paşa {21} ḥażretleri ṭarafına gönderildiğine ve Mora’ya berren tertībāt-ı külliyye ve ʿasākir-i kes̠īre ile meʾmūrlar taʿyīn olunmuş {22} oldıġına dāʾir irsāl olunan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlüyle ol bābda levāzım-ı teşekkürden ve ẕikr olunan {23} ʿaṭiyye ve fişengiñ celbi-çün müsteʾmen sefīnesi tedārük ve istikrāsıyla serʿasker-i müşārun-ileyh ṭarafına adam irsāl {24} olunmuş oldıġından ve müretteb olan ʿasākir her ne ḳadar külliyyetlü ise de maʿābir-i berriyyeniñ insidādı [?] ve mevsim-i şitā cihetiyle {25} imrārları müteʿassir olacaġından baḥis̠le baḥren mürūrları müyesser olacaḳ maḥallerden imrārları-çün müsteʾmen sefāyini {26} tedārük ve istīcārı ve süfün-i hümāyūndan hiç olmaz ise on beş ḳıṭʿasınıñ ol cānibde bulunması lāzıme-i ḥālden {27} idüğüni muḥtevī ve Bādra’da olan ḳonsolos vekīli mersūm setr-i ihāneti-çün ḳonsolosuna yāḫūd ilçisine {28} başḳa dürlü inhā ider mülāḥaẓasıyla bir ḳıṭʿa Rūmī protesto kāġıdı taḥrīr ve ol ṭarafda bulunan İngiltere {29} ve Nemçe ḳonsoloslarınıñ vekīllerine taṣdīḳ ve temhīr itdirilüb gönderilmiş oldıġını şāmil resīde-i cā-yı vürūd {30} olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve evrāḳ-ı sāʾire meʾāl ü mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı {31} hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i cihān-dārī buyurulmuşdur. Cenāb-ı müşīrīleriniñ {32} bi’l-ıżṭırār naḳl itmiş olduḳları Mora Ḳasteli Bādra’ya bir buçuḳ sāʿat mesāfede ḳarīb ve metīn bir ḳalʿa oldıġından {33} ve Bādra’nıñ ol ṭarafdan daḫi iḳtiżāsına göre imdād ü iʿānet ile emr-i taḥaffuẓī eshel olacaġından bu bābda {34} bir gūne beʾis olmayub belki iḳtiżā-yı mevḳiʿe göre iṣābet ḳabīlinden maʿdūd ve Mora içün icrā olunan {35} tertībāt-ı berriyye keyfiyyeti bundan aḳdem ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār olunmuş oldıġı bedīhī ve bāhir olub baḥren daḫi evvelbahārda {36} iḫrāc olunacaḳ Donanma-yı Hümāyūn ḳara ʿaskeri serʿaskerliği bundan aḳdem Baḥr-i Sefīd Boġazı Muḥāfıẓı saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri[ne] (122) iḥāle olunaraḳ maʿiyyetine miḳdār-ı vāfī ḳara ʿaskeri tertīb ve mühimmāt-ı lāzımeleri taḫṣīṣ olunmuş iken Mora gāvurlarınıñ {2} şiddet-i ʿiṣyān ü ṭuġyānları cihetiyle Mora’yı bu ḥālde bıraḳmaḳ maʿāẕallāhü Taʿālā külliyyen elden çıḳmasını mūcib olacaġından {3} evvelbahāra taʿlīḳ olunmayaraḳ şimdiden mütevekkilen ʿalellāhi Taʿālā bir ṭaḳım donanma iḫrācıyla müşārun-ileyhiñ şimdiden çıḳarılacaḳ {4} Donanma-yı Hümāyūn ḳara ʿaskeri serʿaskerliğiyle ʿazīmeti ḫuṣūṣuna muʾaḫḫaren irāde-i seniyye-i şāhāne müteʿalliḳ olaraḳ evvelbahārda {5} çıḳacaḳ donanmadan başḳa şimdi bir ṭaḳım süfün-i hümāyūn tehyiʾe ve serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetiyle müretteb olan {6} ḳara ʿaskeri irkāb ve miḳdār-ı vāfī ẕaḫāyir ve mühimmāt-ı ḥarbiyyeleri iʿṭā ve Mora cānibine iʿzām ü isrā ḳılındıġından {7} ġayrı Mora ḳılāʿınıñ her birine daḫi başḳa başḳa kifāyet miḳdārı ẕaḫāyir ve mühimmāt tertīb olunaraḳ cümlesi {8} müsteʾmen sefāyiniyle irsāl olunmuş oldıġından inşāʾallāhü’l-Meliki’l-Muʿīn ḳarīben süfün-i hümāyūnuñ ol ṭarafa vuṣūlüyle {9} ʿuṣāt-ı mesfūreniñ cezālarını bulmaları elṭāf-ı ʿamīme-i İlāhiyye’den mesʾūl ü müstedʿā olmaġla bu vechile keyfiyyet {10} cenāb-ı saʿādetleriniñ daḫi maʿlūmları olaraḳ mecbūl olduḳları ṣalābet-i dīniyye ve şecāʿat-i fıṭriyye iḳtiżāsından {11} oldıġı üzere her ḥālde ibrāz-ı meʾās̠ir-i ḥamiyyet ü ġayret ve īfā-yı levāzım-ı metānet ü besālete himmet buyurmaları {12} siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Bādra’da olan Frānsa ḳonsolos vekīli mersūma dāʾir Frānsa {13} maṣlaḥatgüẕārınıñ bu āna ḳadar bir neviʿ ifādesi vāḳiʿ olmayub bundan ṣoñra ẓuhūr ider ise iḳtiżāsına baḳılacaġı {14} maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda. Fī 21 Ra 37
[574/289] Yānya cānibi serʿaskerine
{1} Mora ve Ḳarlıili ve Īnebaḥtī gāvurlarınıñ Nārda üzerine ne vechile hücūm itmiş olduḳları ve saʿādetlü Ḥasan Paşa {2} ḥażretleriyle ḫazīnedārları muḥārebe itmekde olduḳlarından on biñ nefer miḳdār ʿasker ile Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Reşīd Paşa {3} ḥażretleri taʿyīn olunmuş oldıġı bundan aḳdem işʿār buyuruldıġından baḥis̠le Yānya’ya beş sāʿat mesāfede {4} vāḳiʿ Sūlī ḏaġı eteğinde olan Beşḳuyular’da daḫi Sūlī ve Yānya gāvurları tecemmuʿ iderek müşārun-ileyh {5} Reşīd Paşa ḥażretleri Beşḳuyular üzerinden ḏoġrı Nārda’ya ʿazīmet eylese ġavġā ḏurışaraḳ {6} vaḳt mürūr ideceği ecilden bir sāʿat evvel Nārda’ya irişmek ve Preveze ḳalʿasını muḥāfaẓa eylemek üzere (130) Çamlıḳ ṭarafından iʿzām ḳılınmış ve Beşḳuyular’da olan gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrlerine maʿlūmü’l-miḳdār ʿasker ile {2} ʿÖmer Paşa ve silāḥdarları taʿyīn olunaraḳ ʿavn-i Ḥaḳḳ ile gerek işbu gāvurlarıñ ve gerek maġżūb-ı cenāb-ı pādişāhīniñ {3} ḳarīben iʿdām ü izāleleri cilveger-i mücellā-yı teyessür olması elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl olub ancaḳ mesmūʿ-ı ʿālīlerine göre {4} Mora Cānibi Serʿaskeri ʿaṭūfetlü ʿAlī Paşa ḥażretleriniñ ve meʾmūrīn-i sāʾireniñ maʿiyyetlerinde olan ʿasākir dört {5} biñden mütecāviz olmadıġından Fondana Derbendi’ni sökmek ve gāvurlarıñ kes̠retine naẓaran Livādya’dan ilerüye geçmek müşkil {6} olacaġı ve maʿāẕallāhü Taʿālā verāları ḳaṭʿ olunaraḳ bir perīşānlıḳ gelmek müṭālaʿadan baʿīd olmadıġı ve yalñız {7} Mānya gāvurları otuz biñden ziyāde olub Mora cezīresiniñ fetḥ ü tesḫīri beher-ḥāl berren ḳırḳ-elli biñ {8} güzīde ʿaskeriñ vücūdına ve baḥren külliyyetlü Donanma-yı Hümāyūn’uñ vürūdına mütevaḳḳıf idüği ve serʿasker-i müşārun-ileyh {9} ve meʾmūrīn-i sāʾire beyhūde İzdīn’de iḳāmet itmekden ise serʿasker-i müşārun-ileyh İzdīn’de ḳalub meʾmūrīn-i sāʾire {10} Kerpeniş ve Bādracıḳ ḳażālarını uraraḳ Ḳarlıili gāvurları üzerine meʾmūr ve taʿyīn olunsalar anlar {11} ol ṭarafdan ve Nārda ve Beşḳuyular üzerine taʿyīn buyurmuş olduḳları ʿasākir daḫi berü ṭarafdan ibrāz-ı ṣalābet {12} eylediklerinde gāvurlar mużmaḥill ü perīşān olacaġı ve ol vaḳt maṣlaḥata suhūlet geleceği ḫuṣūṣlarını şāmil resīde-i cā-yı {13} vürūd olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrāneleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra {14} ḫāk- pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i ḫilāfet-penāhīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuşdur. Vāḳıʿan Mora maṣlaḥatı {15} her ne ḳadar ehemm-i umūrdan ise de evvelā Fondana Derbendi’niñ sökülmesi ve söküld[ükd]en ṣoñra daḫi ilerüye geçilüb {16} iş görülmesi beher-ḥāl ḳatı küllī ʿasker ve tertībāta ve baḥren daḫi Donanma-yı Hümāyūn’uñ ṣavlet-endāz olmasına mütevaḳḳıf {17} olub şimdiki ḥālde İzdīn’de tecemmuʿ iden Mora meʾmūrlarınıñ ise ʿaskeri inhā-yı sipeh-sālārīlerine göre ġāyet az {18} ve bu miḳdār ʿasker ile Mora üzerinde bir iş göremeyecekleri āşikār olub bu ḥāl ile İzdīn’de tevaḳḳufları {19} daḫi iżāʿat-ı vaḳt ḳabīlinden olacaġından serʿasker-i müşārun-ileyhle sāʾir Mora meʾmūrlarınıñ meʾmūriyyet-i sābıḳaları {20} bir ān aḳdem bi’l-ittifāḳ Derbend’i mürūr ile Mora’nıñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiyesi ise de ol vechile {21} cümlesiniñ celb ü cemʿ idebildikleri ʿaskeriñ miḳdārı ibtidā Derbend’iñ fetḥ ü küşādı, s̠āniyen Mora {22} cezīresiniñ tesḫīri ümniyesine kifāyet idecek mertebeden ḳatı dūn oldıġından başḳa bu ḥāl ile ġayret {23} idüb ilerü gitseler daḫi işʿārları vechile maḥẕūr ü muḫāṭarası derkār ve maʿa-hāẕā işʿār-ı düstūrīleri {24} vechile Mora’dan Yānya’ya varınca ʿiṣyān ve tecemmuʿ üzere olan gāvurlarıñ hücūm ve müzāḥameleri cihetiyle {25} maʿāẕallāhü Taʿālā Yānya ordusuna bir uyḳunsuzluḳ ʿārıż olması iḥtimālden ġayr-ı baʿīd ve Ḫudā-ne-kerde bu ṣūretiñ {26} vaḫāmet ve şeʾāmeti daḫi vāżıḥ ü bedīd olmaḳdan nāşī inşāʾallāhü Taʿālā berü ṭaraflarıñ ḳarīben taṭhīri {27} ve Yānya maṣlaḥatınıñ daḫi ʿahd-i ḳarībde ḥüsn-i ḫitāmıyla baʿdehū Mora üzerine berren ve baḥren külliyyetlü tertībāt ile {28} varılması lāzım gelmiş ve bu defʿa iḫrāc olunan Donanma-yı Hümāyūn Ḳara ʿAskeri Serʿaskeri saʿādetlü Meḥmed Paşa {29} ḥażretleriyle gönderilecek beş-altı biñ ʿaskeriñ şimdiki ḥālde Mora derūnuna iḫrācı bir fāʾideyi {30} müntic olmayaraḳ ol ḳadar ʿaskeri maḥṣūr bıraḳmaḳ ve telef eylemek olacaġından müşārun-ileyhiñ meʾmūriyyeti {31} daḫi bi-keremihī Taʿālā hemān müsāʿid havā ile varub Mora Ḳasteli’ne yāḫūd Īnebaḥtī’ya ve o daḫi uymaz ise {32} Pārġa’ya veyā Ġomānīçe’ye ḫurūc ve ol ṭarafda olan meʾmūr ve ẕāt-ı ʿālīleriyle muḫābere iderek hemān {33} bir ḳoldan daḫi müşārun-ileyh ʿiṣyān üzere olan gāvurlarıñ istiḥṣāl-i ḳahr ü tedmīrlerine saʿy ü diḳḳat {34} eylemek üzere taḥvīl ḳılınaraḳ serʿasker-i müşārun-ileyh ʿAlī Paşa daḫi faḳaṭ lüzūmı miḳdārca ʿasker ile İzdīn’de (131) iḳāmet ve Derbend’den berüye gāvurlarıñ ḫurūc ve tecāvüz itdirilmamesine diḳḳat eylemek üzere sāʾir meʾmūr-ı {2} maʿiyyeti olan vüzerā ve mīr-i mīrānıñ cümlesi ʿasākir-i mevcūde ile Kerpeniş ve Bādracıḳ ḳażālarını uraraḳ {3} ve cānib-i düstūrīlerinden olan meʾmūrlar ile ḫaberleşerek anlar öteden ve serʿasker-i müşārun-ileyhiñ meʾmūrları berüden {4} Ḳarlıili ve Īnebaḥtī gāvurlarını, ve’l-ḥāṣıl Mora’dan Yānya’ya varınca ġulüvv ü ʿiṣyān üzere olan kefere-i {5} ʿuṣātı ḳahr ü tedmīre meʾmūr ḳılınmaları tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek {6} ol bābda meʾmūriyyeti şāmil iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve meʾmūrlar ṭarafına tesyār olundıġından ġayrı şimdiye ḳadar {7} bu Mora māddesine ne vechile naṣb-ı nefs-i ihtimām ḳılınmış ise de bi-ḥikmetillāhi Taʿālā meʾmūrlar muvaffaḳ olamayaraḳ bilāḫare iş {8} görülmek meʾmūlüne bināʾen serʿaskerlik ḫaṭb-ı cesīmi müşārun-ileyhe iḥāle olunmuş ise daḫi birḳaç kerre “Bu bābda ʿAlī Paşa’dan {9} ḥareket bekleyorum [?]” vādīlerinde ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ṣudūr itmiş oldıġından māʿadā ber-vech-i meşrūḥ iḳtiżā-yı ḥālden nāşī {10} bu defʿa işbu taḥvīl-i meʾmūriyyet müẕākeresini mübeyyin taḳdīm-i ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāne ḳılınan meclis taḳrīri bālāsına şeref- {11} -efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı şerīf-i mehābet-redīf-i mülūkānede “Bu meʾmūrlar beṭāʾet ideyorlar. Nārda’nıñ muḥāṣara- {12} -sından berü Yānya ordusı tehlikede oldıġı cümleñiziñ maʿlūmıdır. Bir ḳadem aḳdem irişüb iş görmeğe ġayret itsünler. {13} Maʿāẕallāhü Taʿālā ednā mümāṭale ideniñ bir vechile ʿöẕrini ḳabūl itmem ve bi-Rabbi’l-Kaʿbe ḳatl iderim. Artıḳ bu ḳadar beṭāʾet {14} elvirdi ve bu bābda yazmadıġım ḳalmadı. Ġayrı diyeceğim de ḳalmadı.” deyu beyān ve tasṭīr buyurulmuş oldıġından fażla {15} bu Mora meʾmūrlarınıñ bu vechile baṭīʾāne ḥareketleri bi’l-vücūh ġażab-ı āteş-bār-ı ḥażret-i cihān-dārīyi şuʿle-gīr {16} iderek nihāyet maʿāẕallāhü Taʿālā s̠ümme maʿāẕallāh bu bābda yaʿnī işbu defʿaki meʾmūriyyetde cüzʾī beṭāʾet ü tesāmuḥ {17} ḥiss olunan ḥaḳlarında beher-ḥāl şevketlü efendimiziñ āḫar vechile muʿāmele buyuracaġı ve velīniʿmeti ġażab ve inkisār-ı {18} ḳalbiyle ḳażāya uġramaḳdan ise şecīʿāne ve merdāne ḥareket iderek ġazā ve cihād farīżasını icrā ile iki ʿālemde {19} nāʾil-i saʿādet olmaḳ evlā olacaġı serʿasker-i müşārun-ileyh [ile] meʾmūrīn-i sāʾireye ṭaraf-ı muḥibbīden yazılmış ve tedābīr-i meşrūḥa {20} ṭaraf-ı serʿaskerīlerine daḫi tafṣīlen yazılub cenāb-ı müşīrīleri daḫi aña göre berüden taʿyīn olunan meʾmūrlar ile {21} muḫābere iderek ne vechile münāsib ve muḳteżī olur ise kendülerine öylece taḥrīr eylemek üzere reʾy ü irādelerine {22} iḥāle olunması ḫuṣūṣuna daḫi irāde-i seniyye taʿalluḳ eylemiş olmaġla ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı müşīrīleri daḫi bi’l-cümle meʾmūrlar ile {23} muḫābere iderek ne vechile münāsib ve muḳteżī ise öylece icrāsına iʿtinā ve himmet buyurmaları reʾy-i ʿālīlerine muḥavvel idüği {24} beyānıyla ḳāʾime. Fī 2 R 37
[574/291] Ḳara ʿaskeri serʿaskerine
{1} Mora cezīresi gāvurlarınıñ şiddet-i ʿiṣyānlarına bināʾen evvelbahāra baḳılmayaraḳ hemān şimdiden mütevekkilen ʿalellāh {2} iḫrāc olunan Donanma-yı Hümāyūn ile ẕāt-ı ġayret-simātları ʿazīmet iderek müstaṣḥabıñız olan ʿasker ile Mora {3} cezīresi dāḫilinde münāsib maḥālden birine çıḳmaḳ üzere meʾmūr buyurulmuş iseñiz de el-ḥāletü-hāẕihī Yānya Cānibi Serʿaskeri {4} ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde Mora ve Ḳarlıili ve Īnebaḥtī gāvurları {5} tecemmuʿ ile Nārda üzerine gelüb Nārda’nıñ vāroşuna girdikleri ve saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleriyle kendüsünüñ {6} ḫazīnedārı ḳapanub ġavġā itmekde olduḳları ve kendüsi tedābīr-i lāzımeye teşebbüs̠ eyleyerek Ḳaraman Vālīsi {7} saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretlerini on biñ miḳdārı ʿasker ile Çamlıḳ ṭarafından Nārda üzerine gönderib Beş- {8} -ḳuyular nām maḥalde olan gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrlerine daḫi mīr-i mīrāndan ʿÖmer Paşa ile silāḥdarlarını ʿasākir-i vāfiye ile {9} taʿyīn eylemiş oldıġı ve mesmūʿuna göre Mora serʿaskeri ve meʾmūrları maʿiyyetlerinde olan ʿasker az olub {10} ol miḳdār ʿasker ile Derbend’i sökemeyecekleri ve sökseler daḫi gāvurlarıñ kes̠retine naẓaran Livādya’dan ilerü gidemeyüb {11} Mora’nıñ tesḫīri beher-ḥāl berren ve baḥren külliyyetlü ʿasker ve tedārükāta mütevaḳḳıf idüği beyānıyla ol bābda baʿżı ārā-yı {12} ṣāʾibe muḥarrer ü meẕkūr olub vāḳıʿan Mora maṣlaḥatı her ne ḳadar ehemm-i umūrdan ise de evvelā Fondana Derbendi’niñ sökülmesi {13} ve söküldükden ṣoñra daḫi ilerüye geçilüb iş görülmesi beher-ḥāl ḳatı külliyyetlü ʿasker ve tertībāta ve baḥren daḫi {14} Donanma-yı Hümāyūn’uñ ṣavlet-endāz olmasına mütevaḳḳıf olub şimdiki ḥālde İzdīn’de tecemmuʿ iden Mora meʾmūrlarınıñ ise {15} ʿaskeri müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ inhāsına göre dūn ve bu miḳdār ʿasker ile Mora üzerinde (134) bir iş göremeyecekleri vāreste-i ḳayd [ü] ẓunūn olub bu ḥāl üzere İzdīn’de ḏurmaları daḫi iżāʿat-ı {2} vaḳt ḳabīlinden olacaġı derkār ve ḥālbuki Mora ve Ḳarlıili ve Īnebaḥtī gāvurları fevc fevc Nārda ḥavālīsinde {3} olan kefere ve mürteddīn ile bi’l-ittiḥād Yānya ordusuna sūʾ-i ḳaṣd dāʿiye-i fāsidesinde olduḳlarından maʿāẕallāhü Taʿālā {4} Yānya ordusuna bir ḥāl olmaḳ lāzım gelür ise ṣoñra her iş müşkil olacaġı āşikār oldıġına ve inşāʾallāhü Taʿālā {5} şu Yānya ṭaraflarına sūʾ-i ḳaṣd dāʿiyesinde olan gāvurlar iki ṭarafdan ʿasker sevḳiyle ortaya alınaraḳ ḳahr ü tenkīlleriyle {6} ḳarīben Tepedelenli ḫāʾininiñ itmām-ı kārı daḫi müyesser olduḳdan ṣoñra mecmūʿ ʿasākir ve meʾmūrlar ol vaḳt Mora üzerine {7} sevḳ olunaraḳ bi-tevfīḳihī Taʿālā Mora maṣlaḥatı daḫi ber-vech-i suhūlet ḥuṣūl-peẕīr olacaġı nümūdār olmaġın şimdiki ḥālde {8} ḥasbe’ż-żarūr Mora maṣlaḥatı ṣoñraya ḳalmaḳ lāzım gelerek Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri {9} faḳaṭ lüzūmı miḳdārca ʿasker ile İzdīn’de oturub Derbend’den berülere ḫurūc dāʿiyesinde olan Mora {10} gāvurlarına sedd-i rāh-ı mümānaʿat olmaḳ üzere sāʾir mecmūʿ meʾmūrīn ve ʿasākir Kerpeniş ve Bādracıḳ ḳażālarını {11} uraraḳ müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ öte ṭarafdan sevḳ ü taʿyīn eylediği ʿasākir ve meʾmūrīn ile {12} bi’l-muḫābere tā birleşinceye ara yerde bulunan mecmūʿ ʿuṣāt ve Īnebaḥtī ve Ḳarlıili gāvurlarını ḳahr ü tedmīr eylemeleri {13} ve ẕāt-ı serʿaskerīniñ daḫi istiṣḥāb eyleyecekleri beş-altı biñ ḳara ʿaskeriyle bu ḥālde Mora derūnuna {14} iḫrācları Mora maṣlaḥatınıñ cesāmetine naẓaran bir fāʾideyi müntic olamayacaġından cenāb-ı müşīrīleriniñ meʾmūriyyetleri {15} daḫi şimdilik Īnebaḥtī ve Ḳarlıili gāvurları üzerine taḥvīl olunması ṣūretleri tensīb olunmuş {16} ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek Mora serʿaskeri müşārun-ileyh ḥażretleriyle sāʾir Mora {17} meʾmūrlarınıñ taḥvīl-i meʾmūriyyetlerine dāʾir ṣudūr iden evāmir-i ʿaliyye gönderilmiş ve keyfiyyet-i meşrūḥaya mebnī şimdilik {18} taḥvīl-i uṣūle ḥācet mess eylediğinden cenāb-ı müşīrīleriniñ daḫi bi-mennihī Taʿālā maʿiyyetlerine müretteb ʿaskeriñ bir ān aḳdem {19} tecemmuʿuyla sefāyine irkāben ḳalḳub saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri Donanma-yı Hümāyūn Başbuġı Ḫalīl Beğ {20} bendelerine yazılan taʿlīmāt vechile bi-keremihī Taʿālā müsāʿade-i havā ile varub Rumili Ḳasteli’ne veyāḫūd {21} Īnebaḥtī’ya ve o daḫi uymaz ise Pārġa’ya yāḫūd Ġomānīçe’ye ḫurūc ve ol ṭaraflarda olan meʾmūrlar {22} ve gerek müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriyle muḫābere iderek hemān bir ḳoldan daḫi cenāb-ı düstūrīleri {23} işbu ʿiṣyān üzere olan gāvurlarıñ istiḥṣāl-i ḳahr ü tedmīrlerine saʿy ü ġayret ve baʿdehū ṣudūr {24} idecek irāde-i seniyyeye intiẓār eylemeñiz żımnında taḥvīl-i meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerini şāmil ẕāt-ı şerīflerine ḫiṭāben {25} lāzım gelan emr-i ʿalī ıṣdār ve tesyār olunmuş ve müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından başbuġ-ı mūmā-ileyhe {26} gönderilan taʿlīmātıñ bir ṣūreti daḫi iḫrāc olunaraḳ ṭaraf-ı düstūrīlerine iṭāre ḳılınmış olmaġla hemān {27} ẕāt-ı ġayret-niṣābları bu bābda taḥvīl-i meʾmūriyyetlerini şāmil şeref-ṣudūr iden emr-i şerīf-i meẕkūr muḳteżāsı {28} üzere ḥareket ve bir ān aḳdem istiṣḥāb ideceğiñiz ʿasākir ile sefāyine rākiben maḥāll-i merḳūmeden birine çıḳub {29} sāʾir meʾmūrlar ve müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ile muḫābere iderek müstaʿīnen billāhi Taʿālā ʿuṣāt-ı kefere üzerine {30} dilīrāne ve merdāne hücūm ile nām ü şān almaġa beẕl-i himmet ve ol vechile ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan {31} ġayreti is̠bāta müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 R 37
[574/293] Yānya cānibi serʿaskerine ve Mora cānibi serʿaskerine ve ḳara ʿaskeri serʿaskerine
{1} Dīger nemīḳa-i ḫāliṣānemizde tafṣīlen beyān olundıġı üzere ḥasbe’ż-żarūr Mora māddesiniñ mevsimine taʿlīḳiyle {2} Mora meʾmūrlarınıñ meʾmūriyyetleri Nārda ve Ḳarlıili ṭarafları ʿuṣātınıñ ḳahr ü tedmīrlerine taḥvīl ḳılınmış oldıġına bināʾen {3} meʾmūrlarıñ varacaḳları maḥaller reʿāyāsı şāyed dāmen-i istīmāna teşebbüs̠ iderler ise o maḳūle reʾy ve amān isteyenlere (136) ne vechile muʿāmele olunmaḳ lāzım geleceği maʿlūm olaraḳ ol ṣūrete taṭbīḳ olunması īcāb-ı ḥāl ve muḳteżā-yı irāde-i {2} seniyyeden olaraḳ dāmen-i istīmāna teşebbüs̠ iden gāvurlara baʿżı şerāyiṭ ile reʾy virilmek üzere ber-muḳteżā-yı {3} emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne ḳaleme alınmış olan şerāyiṭ-i reʾyiñ bir ṣūreti iḫrāc ve işbu nemīḳa-i muḫliṣīye leffen {4} ve maḫfiyyen ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār olunub ancaḳ bu māddeyi āḫardan ketm ile faḳaṭ ẕāt-ı saʿādetleri {5} bilüb şāyed her ne vaḳt istīmān eylemeleri ve faḳaṭ şürūṭ-ı muḥarrereniñ birisi nezʿ-i esliḥa ḫuṣūṣı ise de {6} istiḫbār olundıġına göre ol ḥavālīde baʿżı maḥalleriñ reʿāyāsı yedişer yaşından berü istiṣḥāb-ı esliḥa ile meʾlūf {7} ve silāḥlarını virmek kendülerini ölmüş gibi ʿadd itmek iʿtiḳādında olduḳlarından o mis̠illü ḳaryeler içlerinden {8} ez-ḳadīm esliḥa ile meʾlūf olaraḳ silāḥlarını virmeleri mümkin olmayan olur ise nihāyet bundan daḫi {9} ṣarf-ı naẓar ile hemān ḳurı rehnler aḫẕ ve derḥāl Donanma-yı Hümāyūn ḳanġı iskelede ise oraya irsāl {10} ve Donanma-yı Hümāyūn derūnuna vażʿ ve teslīm ve ḥıfẓ itdirilmesi ve Donanma-yı Hümāyūn’a irsāli müteʿassir olanlar daḫi {11} baʿdehū Dersaʿādet’e gönderilmek üzere tīz elden münāsib ve meʾmen ḳalʿalarda iḳāme ve güzelce muḥāfaẓa olunması {12} ḫuṣūṣları emr ü irāde-i ʿaliyye muḳteżāsından olaraḳ bu vechile keyfiyyet Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī {13} Paşa ve Donanma-yı Hümāyūn Ḳara ʿAskeri Serʿaskeri saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażerātına yazılmış olmaġla dirāyet-i {14} ẕātiyyeleri üzere istīmān idenler olur ise ber-vech-i meşrūḥ himmet ile işbu veṣāyāyı āḫardan ketme diḳḳat {15} buyurmaları siyāḳında maḫfiyyen ve mektūmen işbu ḳāʾime. Fī 2 R 37
[574/297] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresine ḳarīb Ḳoyun aḏası pīşgāhında filika resminde bir ḳayıḳ dīger bir ḳayıḳa tasalluṭ eylediği ḫaberi vürūdun[dan] ṣoñraca {2} ol ṭarafdan berü gelan bir ḳayıḳ Sāḳız ḳalʿasıyla Çeşme yaḳası miyānında Çeşmeli ʿOs̠mān Reʾīs piyādesi üzerine sarḳmış {3} ve ṭarafeynden bārūt ḳalḳdıġı Sāḳız iskelesinde bulunan ahālī ve ʿaskerīniñ meşhūdları olduḳda ḳayıḳlara ḏolaraḳ {4} üzerine varmış olduḳlarından ḳayıḳ-ı meẕkūr Sāḳız’ıñ Tīmyāna burnuna ḳarīb Oḳmeydānı nām maḥal sāḥiline meyl eyledikde {5} berren daḫi birḳaç yüz adam yetişüb içinde bulduḳları on reʾs Naṣrāniyye ve yedi reʾs ṣaġīr ve ṣaġīre ve eşyālarını {6} terk ile aḫẕ ü girift eyledikleri on dört nefer kefereden üç neferi müsteʾmen olduḳlarını ḫaber virmiş ve iki neferi daḫi {7} ṣabī-i mürāhiḳ oldıġından Sāḳız ḳalʿasına ḥabs olunmuş oldıġı ve ḳuṣūr ḏoḳuz neferini ʿaskerī maḳūlesi es̠nā-yı rāhda {8} iʿdām eyledikleri ve ẕikr olunan Naṣrāniyye ve sāʾirleriniñ eşyāları maʿrifet-i şerʿle taḥrīr olunaraḳ defteriyle mersūmlarıñ keyfiyyetlerini mübeyyin {9} vücūh ve żābiṭān-ı memleket ṭaraflarından virilan maḥżar ve iʿlām taḳdīm ḳılınmış oldıġına dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan {10} taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı ve evrāḳ-ı mersūle müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye {11} daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i kerāmet-ifāża-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Meʾāl-i işʿār-ı müşīrīlerinden müstefād {12} oldıġı üzere ẕikr olunan ḳayıḳıñ aṣl ṭāyife ve ṭaḳımı izbāndīd eşḳıyāsından ve derūnunda bulunan nisvān ṭaḳımı {13} ṣaḥīḥ yolcı ve bī-cürm maḳūlesinden ve iʿdām eyledikleri ḏoḳuz nefer kefereden başḳa el-ḥāletü-hāẕihī maḥbesde tevḳīf olundıġı {14} inhā olunan beş neferiñ ikisi Cezāyir-i Sebʿa’dan olan Kefālonya ahālīsinden ve bir neferi gūyā babası Frānsa ḥimāyesinde {15} oldıġını iddiʿā eylediğinden ve dīger iki neferi ṣabī-i mürāhiḳ maḳūlesinden olduḳlarına bināʾen bunlar şimdilik maḥbesde tevḳīf {16} itdirilerek baʿdehū iḳtiżāsına baḳılması ve nisvān ve ṣıbyān maḳūleleriniñ daḫi ḥaḳīḳat-i ḥāl ü keyfiyyetlerini ẕāt-ı saʿādetleri {17} İzmīr cānibinden istiʿlām ve taḥḳīḳ iderek fī’l-vāḳiʿ kendü taḳrīrleri gibi ise sebīllerini taḫliye-birle faḳaṭ bunlarıñ mālları {18} kendülerine iʿṭā-birle sāʾir eşyā-yı meʾḫūẕe fürūḫt olunub maʿrekede bulunan ʿaskerīye tevzīʿ ü taḳsīm olunması {19} tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ itmiş olmaġla muḳteżā-yı ʿarāfet ve dirāyet-i {20} müşīrīleri üzere maḥbesde tevḳīf olunanlar şimdilik tevḳīf ile nisvān ve ṣıbyān maḳūleleriniñ ḥaḳīḳat {21} ü keyfiyyetleri İzmīr ṭarafından istiʿlām olunaraḳ taḳrīrleri muḳārin-i ṣıḥḥat ise sebīllerini taḫliye ile māllarını iʿṭā ve eşyā-yı sāʾireyi {22} daḫi ṣatdırub aḳçesini maʿrekede bulunan ʿaskerīye tevzīʿ ü taḳsīme himmet ü iʿtinā buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 R 37
[574/300] Yānya Cānibi Serʿaskeri Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri ṭarafından bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde muḳteżā-yı meʾmūriyyeti {2} üzere başbuġ maʿiyyetiyle göndireceği ʿaskeri aḳreb-i aḳrabāsından Selīm Beğ ve vekīlḫarcı Ḥüseyin Aġa maʿiyyetleriyle göndermek {3} üzere iken gūyā işbu ʿasker māddesine dāʾir ṭaraf-ı serʿaskerīlerine olan baʿżı ifādātına “ʿAskeriñiz maʿiyyetimize meʾmūr ʿaskerden {4} olmadıġından Mora cānibine gönderilsün.” deyu cevāb virilmiş ve Nüzül Emīni Süleymān Aġa daḫi nezd-i düstūrīlerinde tevḳīf {5} ve Oḫrī’de olan ṭopçı ve ʿarabacı neferātı ṭaḳımıyla bā-buyuruldı kendüsünüñ ḫaberi olmaḳsızın Manāstır’a tesyīr {6} olunmuş oldıġından bu keyfiyyet ʿasker māddesiniñ şīrāze-i niẓāmına ḫalel īrās̠ itmiş ise de yine ʿasker-i meẕkūruñ iḫrācına {7} diḳḳat idüb ancaḳ göndereceği ʿasker kimiñ maʿiyyetine meʾmūr idüği işʿār olunması muḥarrer ü meẕkūr olub nezd-i ḥaḳāyıḳ-peyvend-i {8} müşīrīlerinde maʿlūm oldıġı vechile müşārun-ileyhiñ öteden berü keyfiyyet ve mizācı mażbūṭ olaraḳ her bir ḫuṣūṣda īrād {9} eylediği ʿöẕr ü bahāneden iġmāż olunmaḳ vaḳt ü ḥāl iḳtiżāsına münāsib göründiğinden uṣūl-i vaḳt ve iḳtiżā-yı maṣlaḥata {10} tevfīḳ[an] müşārun-ileyhiñ ḳırılmayacaḳ ṣūretle iʿmāli lāzım geleceğinden bu defʿa müşārun-ileyhe yazılan cevāb-nāme-i muḫliṣīde ẕāt-ı sāmīleriniñ {11} mūmā-ileyh Süleymān Aġa’yı nezd-i saʿādetlerinde tevḳīf buyurmaları bir sebeb ü ḥikmete mebnī olmayub yaʿnī Nüzül Emīni Edhem Aġa’nıñ {12} vefātı taḳrībiyle maʿiyyet-i müşīrīlerinde olan ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları żımnında tīz elden bir münāsibiniñ nüzül emīni taʿyīni {13} lāzım gelerek hem ordu-yı serʿaskerīlerine ve hem müşārun-ileyhiñ göndireceği ʿaskeriñ taʿyīnātını idāre itmek üzere {14} aġa-yı mūmā-ileyh inhā-yı serʿaskerīleriyle nüzül emīni naṣb olunmuş oldıġı ve ṭoplarıñ Manāstır’a iʿādesi ṣūreti daḫi {15} göndireceği ʿasker gecikdiğinden ṭopçı ve ʿarabacı neferātı sefīl olmayub irsāl eyleyeceği ʿaskeriñ vürūdunda celb {16} ve iḳtiżāsı vechile maʿiyyetlerine terfīḳ içün olacaġı ve cenāb-ı müşīrīleri Yānya cānibiniñ istiḳlāl-i tāmme ile meʾmūrı {17} ve serʿaskeri olduḳlarından işbu ʿaskeri ṭaraf-ı sipehdārīleriyle bi’l-muḫābere meʾmūr olan vüzerā-yı ʿiẓām ḥażerātınıñ ḳanġısı {18} maʿiyyetine iʿzām olunması ṭaraf-ı saʿādetlerinden münāsib görilür ise ol ṭarafa göndermesi temhīd ü beyān ḳılınmış olmaġla cenāb-ı {19} feṭānet-elḳāb-ı ḥayderāneleri daḫi vaḳt ü ḥāl ve mizāc-ı maṣlaḥata tevfīḳan müşārun-ileyhiñ şu es̠nāda ḳırılmayacaġı ṣūretle {20} kendü ile muḫābere ve mükātebe buyuraraḳ ve göndireceğim didiği ʿaskeriñ başbuġı mīr-i mūmā-ileyhe daḫi iḳtiżāsı vechile {21} kāġıd yazaraḳ ʿasker-i meẕkūr kimiñ maʿiyyetine münāsib ise ol ṭarafa sevḳ ü irsāl iderek īfā-yı lāzıme-i dirāyet-kārī {23} ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 8 R 37
[574/310] Rum paṭrīḳine, Ermenī paṭrīḳine
{1} Rum meẕhebiyle Efrenc meẕhebi beyninde derkār olan farḳ ü mübāyenet maʿlūm ve aṣl Rum olanlar Frenk meẕhebini iḫtiyār {2} itmeyecekleri emr-i ġayr-ı mevhūm oldıġından ġayrı Efrenc ṭāʾifesiniñ ṣaḥīḥ reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’den olan Rum ile {3} tezvīc ve tezevvüc uṣūlüne girerek iḫtilāṭ eylemeleri memnūʿ olan ḥālātdan iken biraz vaḳtden berü bu uṣūle baḳılmayaraḳ {4} teseyyüb ve ʿadem-i diḳḳatden nāşī Frenkler gelüb ḫilāf-ı şarṭ Rum ḳızlarını tezvīc iderek reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye {5} Efrenc meẕhebine meyl ile nihāyet işbu fesādıñ ḥudūs̠üyle Rum milletiniñ mübtelā-yı vaḫāmet ü ḫaṭar olmasını müʾeddī {6} olaraḳ bu kār-ı mekrūhuñ menʿiyle reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ dūçār-ı nedāmet ü vaḫāmet olmaḳlıḳdan viḳāyesi {7} lāzım gelerek bundan ṣoñra bu keyfiyyete sebeb olanlar ve cesāret idüb ruḫṣat virenler ve āyīnince ʿaḳd iden {8} pāpāsları eşedd-i ʿuḳūbetle teʾdīb olunacaġı mażmūnunda ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şevket-maḳrūn-ı şāhāne mehābet-efzā-yı ṣudūr olmaġla {9} bu keyfiyyeti milletiñe beyān ile bundan ṣoñra Rumlardan Efrenc ṭāʾifesine her kim ḳız virir ise virüb ve sebeb olanlar {10} ve āyīnince ʿaḳd iden pāpāslar ḳapuları öñlerinde ṣalb ile tertīb-i cezā olunacaġından başḳa seniñ daḫi teʾdībiñ {11} muḥaḳḳaḳ olmaġla ve bu keyfiyyetiñ taḥarrī ve tecessüs olunacaġı peşīnce maʿlūmuñ olaraḳ aña göre bu kār-ı mekrūhdan milletiñi menʿ iderek {12} bundan ṣoñra bir vechile vuḳūʿa gelmamesi esbābını ikmāle kemāliyle ihtimām ü diḳḳat ve ḫilāfından mübāʿadet eyleyesin deyu. Fī 11 R 37
[574/311] Mıṣır vālīsine
{1} Aḳdeñiz’de ʿiṣyān iden gāvurlarıñ şerāre-i şerr ü mefsedetleri Girīd cezīresi reʿāyāsına daḫi sirāyet ile İsfākya {2} kāfirleri bāndıra-küşā-yı ʿiṣyān olaraḳ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine icrā-yı ihānet ü melʿanete ictirā eyledikleri ecilden Girīd’e ez-her- {3} -cihet imdād ü iʿānet olunaraḳ cezīre-i merḳūmeniñ keyd ü mażārr-ı ʿuṣātdan muḥāfaẓası esbābını istiḥṣāl ẕāt-ı ḥamiyyet- {4} -simāt-ı ṣafderāneleriniñ ʿuhde-i ġayret ü ḥamiyyetine iḥāle olunması emrinde kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan emr ü irāde-i {5} seniyye-i şāhāne muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı sāmīlerine işʿār olunmuş oldıġına naẓaran bu bābda lāzım olan iḳdām ü ihtimāmıñ {6} īfāsında ẕerre ḳadar teʾennī ve terāḫīyi tecvīz buyurmayacaḳları ẕāt-ı ʿālīlerine maḫṣūṣ olan rıżā-kārī (145) ve ḥamiyyet iḳtiżāsıyla müberhen ü müs̠bet ise de bu defʿa Girīd cezīresi ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt ü iʿlām ve maḥżar müfādından {2} muḳaddem Ḳandiye ve Resmo’dan tertīb olunan biraz ʿasker ile ʿiṣyān iden gāvurlarıñ üzerine varılaraḳ şevket-i İslāmiyye {3} kendülere irāʾe ve mesken ü meʾvāları iḥrāḳ ve eyādī-i nuḥūset-mebādī-i ʿuṣāta giriftār olmuş olan Acıṣu {4} ḳalʿası ile muḥāṣaraya cürʾet eyledikleri Ḥānya ḳalʿası taḫlīṣ olunmuş ve ʿuṣāt-ı kefere münhezimen yiğirmi sekiz ḳıṭʿa {5} sefīnelerine rākiben Ġavdoz ve Küçük Çuḳa aḏasına firār itmişler iken muʾaḫḫaren İpsilāndī ḫāʾini ṭarafından ẕaḫīre {6} ve cebeḫāne ile İsfākya’ya başbuġ nāmıyla bir gāvur gelüb envāʿ-ı fesād ü ḥīle taʿlīmiyle Sīsām ṭarafından {7} on biñ miḳdārı kāfir celbine adam göndermiş olduḳları ve Girīd ahālīsiniñ daḫi maʿlūm olan ḥāl ü eṭvārları {8} ve meşhūr olan cebānlıḳları cihetiyle o maḳūle kāfirleriñ ḥīlesine aldanaraḳ eks̠eri ol ṭarafa meyl ü raġbet {9} eyledikleri ve firār iden kāfirler tekrār ʿavdet ile bilā-ḥarb ẕikr olunan Acıṣu ḳalʿasını istīlā ve Ḥānya’yı yeñi başdan {10} muḥāṣaraya ibtidār ile maʿāẕallāhü Taʿālā bütün bütün cezīreyi żabṭ dāʿiye-i kāsidesine düşdükleri ve Girīd’iñ kendüyi bilmez {11} birṭaḳım esāfil ve eşḳıyāsı daḫi kendü ḥāliyle çift ve çubuġı ile meşġūl olan reʿāyāyı iʿdām ve māllarını yaġma dāʿiye-i {12} fāsidesine düşmüş olduḳlarından bu keyfiyyet ʿuṣāt-ı kefereniñ ḳuvvetiyle ehl-i İslām ʿaleyhine icrā-yı ihānetde ıṣrārlarını {13} mūcib olub Ḳandiye ve Ḥānya ve Resmo muḥāfıẓlarınıñ ḳıllet-i dāʾireleri cihetiyle o maḳūle şeḳāvet-kārlarıñ müdāfaʿası {14} mümkin olamayacaġı beyānıyla şu aralıḳ Girīd’e ʿasker ve mühimmāt ve ẕaḫāyir ile imdād olunmaz ise maʿāẕallāhü Taʿālā bütün cezīre {15} elden çıḳacaġı ve ṭaraf-ı ʿālīlerinden Girīd’e üç biñ kīle ḥınṭa gönderilmiş oldıġı muḥarrer ü meẕkūr olub bu Girīd cezīresi {16} ahālīsiniñ ḥālleri mū-be-mū maʿlūm ve Aḳdeñiz’iñ iḫtilāli cihetiyle tīz elden bu ṭarafdan imdād ü iʿāneniñ icrāsı {17} müteʿassir idüği emr-i ġayr-ı mevhūm ise de maʿlūm-ı düstūrāneleri buyuruldıġı üzere Girīd dinilan cezīre yiğirmi yedi sene {18} mütemādiyen muḥāṣara ve muḥārebe olunaraḳ ve uġurunda nice ehl-i İslām cān fedā iderek ḳabża-i taṣarrufa idḫāl olunmuş metīn {19} ve ḥaṣīn bir cezīre olub gelan taḥrīrāt ü iʿlām ve maḥżar müfādına naẓaran cezīre-i merḳūme ziyādece ṣıḳışmış ve şu {20} aralıḳ Girīd’e imdād farż olmuş oldıġından bu defʿa Mora cānibine iḫrāc olunan Donanma-yı Hümāyūn ile gider iken {21} yāḫūd ʿavdetde Girīd’e bıraḳmaḳ üzere biraz mühimmāt tertīb olunmuş ise de Girīd’iñ bu ḥāline ve muḥāfıẓlarınıñ ḳıllet-i {22} dāʾire cihetiyle müdāfaʿa-i düşmen ve eşḳıyāya ʿadem-i iḳtidārlarına naẓaran evvelbahāra baḳılmayaraḳ şimdiden Girīd’e ʿasker ve mühimmāt {23} ve ẕaḫāyir irişdirmek lāzımeden ve bu daḫi tīz elden bu ṭarafdan mümkin olamayub İskenderiye’niñ Girīd’e ḳurbiyyeti cihetiyle {24} ẕāt-ı sāmīleriniñ himmet ü iḳdāmına mütevaḳḳıf mevāddan oldıġından ġayrı cenāb-ı şecāʿat-elḳāb-ı düstūrāneleri {25} Devlet-i ʿAliyye’niñ ẕātıyla iftiḫār eylediği ve şevketlü kerāmetlü efendimiziñ ḥaḳḳında kemāl-i vüs̠ūḳ ü iʿtimād ve teveccüh-i ʿālīleri {26} ber-kemāl olan vüzerā-yı ʿiẓāmdan olaraḳ Girīd’e imdād ile muḥāfaẓası vesāʾiliniñ ikmāli ḥaṣren ve ḳaṣren ẕāt-ı ʿālīlerinden {27} maṭlūb-ı hümāyūn-ı şāhāne oldıġı ecilden Girīd’iñ bu ḥālini ṭaraf-ı ʿālīlerine iḫbār ile iʿāneniñ bir ṣūretini bulmalarını {28} teʾkīd lāzım gelerek bu defʿa müteʿalliḳ olan emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince Girīd’e imdād eylemeleri veṣāyāsını {29} şāmil ṭaraf-ı ʿālīlerine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿalī ıṣdār ve bālāsı ḫaṭṭ-ı şerīf-i şevket-redīf-i şāhāne ile tevşīḥ {30} buyurılaraḳ maḫṣūṣ çifte tatar ile ṣavb-ı sāmīlerine tesyār olunmuş oldıġından muḳteżāsınıñ icrāsı ġayret-i ẕātiyyelerine {31} muḥavveldir. Ẕāt-ı Felāṭūn-simātları her bir emr ü fermān-ı şāhāneniñ icrāsına ne vechile mücidd ü sāʿī olduḳları maʿlūm {32} olaraḳ bu Girīd māddesinde daḫi vüsʿ-i beşerde olan iḳdām ü ihtimāmı icrā buyuracaḳları āşikār oldıġından {33} ve Girīd’iñ ḥāli ber-vech-i meşrūḥ ġāyet ṣıḳışmış idüğünden ne yapar iseñiz yapub Girīd cezīresine kifāyet miḳdārı {34} ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt irsāliyle imdād ü iʿāneniñ imkān ve çāresini ikmāl buyurmaları ḳaṭʿī irāde-i seniyye-i {35} şāhāne muḳteżāsındandır. Bu cihetle ẕāt-ı sāmīleri daḫi bu bābda ṣādır olan emr-i şerīf-i meẕkūr manṭūḳ-ı münīfi ve ḥamiyyet (146) ve ṣalābet-i düstūrīleri üzere ne vechile ve ne ṭarīḳiyle olabilür ise şu Girīd’e imdād ü iʿānet iderek ʿuṣāt-ı {2} kefereniñ ḳahr ü tenkīlleriyle Girīd’iñ muḥāfaẓası esbābını ikmāl buyuraraḳ dīnimize ve devletimize evvelki sebḳat iden {3} ve bir ṭarafdan ẓuhūr itmekde olan ḫidmet ve ṣadāḳatlerine ʿilāveten bu bābda bir es̠er-i celīl daḫi ẓuhūra getürüb {4} şevket-meʾāb efendimiziñ iksīr-i aʿẓam olan duʿā-yı ḫayrlarına maẓhar olmaḳlıġa beẕl-i himmet buyurmaları ṭaraf-ı ʿālīlerinden {5} aḳdem-i meʾmūlümüzdür. İşte Girīd’iñ ḥāliyle şevketlü efendimiziñ bu bābda ṭaraf-ı müşīrīlerinden meʾmūl-ı ʿālīleri olan {6} ḫidmet ü ġayret emr-i şerīf-i meẕkūr ile işbu ḳāʾime-i ḫulūṣ-verī müfādından maʿlūm-ı ʿālīleri olacaġından {7} cenāb-ı ḥamiyyet-niṣābları daḫi ne vechile olabilür ise ol ṣūretle imdād ü iʿānetiñ icrāsıyla is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣalābet-şiʿārī {8} ve ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 R 37
[574/314] Ḳapūdān paşaya
{1} Girīd cezīresi-çün bu defʿa Dersaʿādet’den tertīb olunan mühimmāt ü edevātıñ şimdiden gidecek Donanma-yı Hümāyūn sefāyinine {2} taḥmīlen gider iken yāḫūd ʿavdetlerinde Ḥānya ve Resmo ḳalʿalarından ḳanġısına mümkin ise iḫrāc eylemeleri irādesi giçen gün ṣavb-ı saʿādetlerine {3} bildirilmiş idi. Bu defʿa saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden taḥrīrātda muḳteżā-yı meʾmūriyyeti üzere Girīd içün {4} lāzım gelan ʿasākir ve sāʾireyi iḥżār ü tehyiʾe itmiş ise de Girīd’e ʿasker imrārı muḥāfaẓa idecek cenk sefāyininiñ vücūdundan {5} lābüd oldıġı muḥarrer ü meẕkūr oldıġından ve vāḳıʿan muḥāfaẓa idecek sefāyin olmadıḳça yalñız tüccār sefīnesiyle ʿasker imrār {6} olunmayacaġı āşikār idüğünden bu defʿa gidecek Donanma-yı Hümāyūn sefāyini götürecekleri ʿaskeri Arnavudluḳ sevāḥiline {7} iḫrāc itdikden ṣoñra cümlesi ḏoġrı İskenderiye ṭarafına gidib Mıṣır vālīsi müşārun-ileyhiñ ḥāżırladıġı ʿaskeri bi’l-istiṣḥāb {8} Girīd ve sāʾir iḳtiżā iden maḥallere īṣāl eylemeleri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve ol bābda şeref-sünūḥ iden {9} emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrlarına iḳtiżā iden emr-i ʿalī ıṣdār ve ṭaraf-ı saʿādetlerine irsāl {10} ḳılınmış olmaġla emr-i şerīf-i meẕkūruñ maḥalline serīʿan irsāliyle emr-i şerīf-i meẕkūr mūcebince bu bābda lāzım gelan veṣāyā {11} ve tenbīhātıñ ṣavb-ı saʿādetlerinden daḫi Donanma-yı Hümāyūn başbuġlarına ve sāʾire iḳtiżā idenlere eṭrāfıyla taḥrīrine ve Girīd içün götürecekleri {12} mühimmātıñ daḫi gidişlerinde uymadıġı ṣūretde ʿaskeri Arnavudluḳ sevāḥiline baʿde’l-iḫrāc İskenderiye’ye varub alacaḳları (148) ʿaskeri Girīd’e gönderdikleri vaḳt muḳaddemki irāde üzere iḫrāc eylemelerini daḫi tefhīme himmet buyurmaları siyāḳında {2} teẕkire. Fī 14 R 37
[574/320] Defterdār efendiye buyuruldı
{1} El-ḥāletü-hāẕihī Rum milleti beyninde taḥaddüs̠ iden ġāʾile sebebiyle Devlet-i ʿAliyye’niñ mübtelā oldıġı maṣārifāt-ı kes̠īre cihetiyle ẕī-ḳudret {2} bulunan eṣdiḳā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ böyle vaḳtde ḫidmet ve ibrāz-ı ṣadāḳat eylemeleri irādesine cevāben bu defʿa Mıṣır Vālīsi {3} saʿādetlü Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde Mıṣır’ıñ senevī müretteb olan irsāliyyesine {4} biñ kīse aḳçe daḫi żamm iderek Devlet-i ʿAliyye’ye ḫidmet ideceği muḥarrer ü meẕkūr olub Mıṣır’ıñ Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye müretteb {5} irsāliyyesi yedi biñ kīse aḳçe olub muʾaḫḫaren daḫi biñ kīse aḳçe Tersāne-i ʿĀmire ḫazīnesine tertīben żamm itdirilmiş oldıġından (151) müşārun-ileyhiñ işbu żamm ideceği biñ kīse ile ḏoḳuz biñ kīseye bāliġ olacaġından keyfiyyet rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye lede’l-ʿarż {2} işbu żamīme daḫi Ḍarbḫāne-i ʿĀmire irsāliyyesine ʿilāve olunmaḳ üzere Ḍarbḫāne-i ʿĀmire nāẓırı ʿizzetlü efendiyle bi’l-müẕākere maḥalline {3} ḳayd ve iḳtiżā iden maḥallere ʿilmüḫaberleriniñ iʿṭāsıyla tanẓīm olunmaḳ üzere ṭarafıñıza ḥavālesi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye {4} müteʿalliḳ olmuş olmaġla mūcebince iḳtiżāsını tanẓīme mübāderet eyleyesin deyu. Fī 15 R 37
[574/321] Boġdān çarḫacısına
{1} Muḳaddemce ṣavb-ı saʿādetlerine yazılan veṣāyā iḳtiżāsı üzere maʿiyyet-i müşīrīlerinde beş ḳıṭʿa ṭop ve ḳadr-i kifāye cebeḫāne {2} tevḳīfiyle māʿadāsı baʿżı vesīle ile İbrāʾīl’e naḳl olunmaḳ üzere oldıġı ve Rūsyalunuñ şimdiki ḥāl ü keyfiyyeti ve Boġdān’da {3} olan ṣunūf-ı ʿaskeriyyeniñ ahālī ve reʿāyāya ẓulm ü taʿaddīleri beyānıyla ol ṭarafda olan beş ʿaded Yeñiçeri orṭalarınıñ {4} İbrāʾīl’e naḳl ü irsālleri ḫuṣūṣunda istiʿlām-ı irāde-i seniyyeyi şāmil firistāde ve ibʿās̠ buyurılan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı {5} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. {6} Rūsyalu şimdiye ḳadar öylece ḏurayor ise de ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den muʾaḫḫaren virilan cevāba naẓaran bundan ṣoñra ne diyeceği {7} mechūl ve belki iʿlān-ı ḥarb itmesi muḥtemel oldıġından şimdiki ḥālde Boġdān’ıñ ʿaskerden ḫulüvvi cāʾiz olmadıġından başḳa ẕikr olunan {8} orṭalar Boġdān’da ḳalmaḳ lāzım gelse sāʾir ʿasākir daḫi bunları görüb şöyle böyle diyerek cümleten ʿavdet ve belki İbrāʾīl’de {9} daḫi ḏurmayaraḳ teşettüt idecekleri āşikār oldıġından ġayrı serḥadlerde daḫi ʿasker ḏurḏurmaḳ müşkil olacaġından {10} işbu meḥāẕīre mebnī bunlarıñ şimdilik ʿavdetleri bir vechile cāʾiz olmadıġı ecilden işbu orṭalar şimdilik olduḳları maḥalden {11} ḳımıldamayaraḳ ve ahālī ve reʿāyāya ḫilāf-ı şerʿ-i şerīf ve muġāyir-i rıżā-yı ʿālī meẓālim ü taʿaddiyāt daḫi vuḳūʿua gelmeyerek {12} kemā-kān Boġdān’da tevaḳḳuf ü iḳāmetleri-çün Boġdān’da olan żābiṭān ve yoldaşlara bu ṭarafda olan żābiṭān ṭaraflarından {13} ve ʿizzetlü Yeñiçeri aġası cānibinden daḫi ol ṭarafda olan ḳul ketḫüdāsına iḳtiżāsı vechile müʾekked mektūblar taḥrīr ve Ocaḳ’dan {14} çavuş mübāşeretiyle irsāl olunması tensīb olunmuş ve irāde-i ʿaliyye-i şāhāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek ol vechile bu ṭarafda {15} olan żābiṭāndan ol ṭarafda olan żābiṭān ve yoldaşlara mūmā-ileyh Yeñiçeri aġası ṭarafından ḳul ketḫüdāsına iḳtiżāsına [göre] {16} müʾekked mektūblar taḥrīr ve Ocaḳ’dan çavuş mübāşeretiyle irsāl itdirilmiş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi hemān orṭaları {17} yine Boġdān’da tevḳīf ve żābiṭān ve ʿasākiri ḥüsn-i ṣūretle istimālet ve teʾlīf iderek ahālī ve reʿāyānıñ bilā-mūcib {18} rencīde ve taʿaddī olunmamaları vesāʾilini żābiṭān vāsıṭasıyla istiḥṣāle ihtimām ü diḳḳat-birle īfā-yı levāzım-ı dirāyet-kārī {19} ve reviyyete ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 R 37
[574/322] Sāḳız ve Midillū ve İstānköy ve Limnī muḥāfıẓlarıyla Rodos mutaṣarrıfına başḳa başḳa
{1} El-ḥāletü-hāẕihī ṭaşrada ve burada olan Rumlar el-ān istīmān itmeyüb ʿinādlarında ıṣrār eylediklerinden şāyed ḫāricden {2} izbāndīd tekneleri varub eşḳıyā ile iltiḥāḳ ve iẓhār-ı ʿiṣyān eylemeleri ḳarīn-i iḥtimāl ve keẕālik henüz ʿiṣyān idemeyan {3} cezīreler ḥaḳlarında daḫi bu gūne vesvese ve iḥtimālāt ḫāṭır-güẕār oldıġına bināʾen bunlarıñ cümlesinden rehn yollu birḳaç {4} muʿteberleri Dersaʿādet’e celb ve ʿizzetlü Bostāncıbaşı aġa ṭarafında maḥbūsen ḥıfẓ olunması tensīb olunmuş ve Sāḳız metrepolīdi {5} muḳaddem sünūḥ itmiş olan irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere kemā-kān Sāḳız ḳalʿasında tevḳīf ve ḳocabaşılarıñ daḫi {6} münāvebeten ḥabs ve iḳāmeleri uṣūli daḫi yine icrā olunmaḳ üzere kendülerinden kemāl-i emniyyet içün Sāḳız reʿāyāsınıñ {7} ḳırḳlar taʿbīr olunur kefereniñ içinde on ikiler dinilan gāvurlardan eñ muʿteberleri olan iki-üç nefer gāvuruñ {8} içlerinden rehn olaraḳ alunub eṭrāfıñ fesādı yatışınca ḳadar Dersaʿādet’de iḳāme olunmaḳ üzere bu ṭarafa irsāl buyurmaları {9} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş olmaġla on ikiler taʿbīr olunur meẕkūr gāvurlarıñ eñ muʿteberlerinden (152) ḳanġıları ise eṭrāfıñ fesādı yatışınca ḳadar içlerinden iki-üç neferiniñ rehn olaraḳ Dersaʿādet’de iḳāme {2} olunmaḳ üzere yanlarına ṭaraf-ı müşīrīlerinden muʿtemed adamlar terfīḳ ve taʿyīniyle ber-muḳteżā-yı emr ü irāde-i seniyye bu ṭarafa irsāline {3} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 R 37
[574/324] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Bu es̠nāda İbṣāra cezīresi gāvurları birṭaḳım süfün-i menḥūse tehyiʾesiyle gūyā derūnlarına Sīsām cezīresinden dört biñ {2} ḳadar gāvur irkāb itmek tertībinde olduḳlarından ṣūret-i ḥāle naẓaran niyyet-i ʿāṭılaları Sāḳız cezīresi üzerine hücūm oldıġını {3} İzmir’de olan İngiltere ḳonsolosı dostāne iḫbār itdiğine dāʾir saʿādetlü İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleriniñ ṣavb-ı düstūrānelerine {4} gelmiş olan taḥrīrātı iṭāre ḳılındıġı beyānıyla el-ḥāletü-hāẕihī mevcūd-ı dāʾire-i saʿādetleri olan dört yüz nefer ile İlyāszāde {5} maʿiyyetinde beş-altı yüz ve Sāḳız’ıñ ḥarb ü ḍarbe muḳtedir dört yüz miḳdārı ʿaskeri ve meʾmūr olan ṭopçı ve ʿarabacı neferātıyla {6} yalñız ḳalʿa muḥāfaẓası düşvār ve mūmā-ileyh İlyāszāde maʿiyyetine müretteb biñ nefer tekmīl olsa bile ʿaskere iḥtiyāc derkār {7} oldıġı ifādesine dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olmuşdur. Ẕikr olunan ḥavādis̠i (153) muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh bu ṭarafa inhā eylemiş oldıġından başḳa Dersaʿādet’de olan İngiltere ilçisi saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine {2} daḫi iḫbār itmiş olub meẕkūr izbāndīd sefīneleriniñ ḥāżırlanmaḳda olduḳları ḥavādis̠i ṣaḥīḥ olsa daḫi levāyiḥ-i ḥāle naẓaran {3} bunlarıñ aṣl maḳṣūdları Mora veyāḫūd Girīd gibi vüsʿatli bir maḥalle ṭoplanaraḳ zuʿm-ı bāṭıllarınca bunuñ birini {4} ele geçürebilürler ise oraya yerleşüb barınmaḳ ġaraż-ı kāsidinden ʿibāret olması melḥūẓ ve işbu gāvur gemileriniñ daḫi {5} ʿazīmeti ẕikr olunan cezīrelerden birine olması muḥtemel ise de ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyeten Sāḳız cezīresiniñ daḫi lāyıḳıyla {6} istiḥṣāl-i esbāb-ı muḥāfaẓasına baḳılmaḳ lāzımeden ve meʾāl-i işʿārlarına naẓaran el-yevm Sāḳız’da mevcūd ve müctemiʿ ʿasākiriñ {7} ṭopı emr-i muḥāfaẓaya vāfī olmadıġı bedīhiyyātdan olmaḳdan nāşī bu defʿa müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince {8} Aydın sancaġında vāḳiʿ ḳażālardan Güzelḥiṣār mütesellimi sābıḳ zuʿamādan Küçük Aḥmed Beğ başbuġluġuyla yedi yüz elli {9} ve Ṣaruḫan sancaġında kāʾin ḳażālardan Maġnīsā’da sābıḳ Tüfenkçibaşı Mollā Aġa başbuġluġuyla beş yüz ve nefs-i İzmīr’den {10} Kestellizāde Aḥmed Aġa başbuġluġuyla keẕālik beş yüz nefer ki cemʿan biñ yedi yüz elli nefer ʿasker tertīb olunaraḳ iḳtiżā iden {11} evāmiri ıṣdār ve işbu ʿaskeri tamāmen iḫrāc ve Sāḳız’a īṣāl eyledikden ṣoñra ʿavdet eylemek üzere maḫṣūṣ mübāşir ile {12} tesyār olunmuş ve mūmā-ileyh İlyāszāde’ye daḫi noḳṣān olan ʿaskerini tekmīl eylemesi teʾkīd ü tenbīh ḳılınmış ve Sāḳız ḳalʿası-çün {13} muḳaddemce Ḳuşaḏası ṭarafından kifāyet miḳdārı ẕaḫīre müretteb ise de işbu müceddeden tertīb olunan ʿaskeriñ ḳatıḳ-bahā yollu {14} maṣārifleri cezīre ṭarafından idāre itdirilmek ve muḳaddem Sāḳız ḳalʿası-çün müretteb olan ẕaḫāyir derece-i kifāyede midir, {15} ḳuyūd-ı lāzımesine bi’l-mürācaʿa lüzūmı miḳdār serīʿan biraz ẕaḫīre daḫi tertīb ü tanẓīm ḳılınması ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle {16} ḳılınmış olmaġla hemān ẕāt-ı şecāʿat-simātları ibrāz-ı s̠ebāt ü metānete ve iẓhār-ı ḥamiyyet ü ġayret ile esbāb-ı muḥāfaẓa ve ḥırāsetiñ {17} lāyıḳıyla istiḥṣāl ü icrāsına beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 R 37
[574/325] Mora serʿaskerine
{1} Maʿiyyet-i sipehdārīlerine meʾmūr nüzül emīniniñ idāreye muḳtedir olamayacaġı beyānıyla bir başḳa ḳaviyyü’l-iḳtidār nüzül emīni {2} naṣbı ve muḳaddemā tertīb olunan ẕaḫāyir ḳalīl olaraḳ naḳli vaḳte muḥtāc olacaġından ẕaḫīre ḫuṣūṣunda żarūret derkār {3} idüği ve meʾmūr olan nefīr-i ʿām ʿaskeriniñ bir neferi mevcūd olmayub māhiyyelü ʿasker taḥrīriyle teks̠īr-i ʿasākir olunmaḳda oldıġı {4} ve İzdīn’de mevcūd meʾmūrlar maʿiyyetlerinde olan ʿasākiriñ defteriyle meʾmūrlarıñ ʿarīżaları gönderildiği tafṣīlāṭıyla {5} kāffe-i ḫuṣūṣātıñ şifāhen ifādesi żımnında ḫazīnedārları Reşīd Efendi’niñ Dersaʿādet’e irsāl olunmuş idüği ifādesine dāʾir {6} tevārüd iden taḥrīrāt-ı mufaṣṣalaları mezāyāsı ve evrāḳ-ı mersūle-i meẕkūre ile ḫazīnedārları mūmā-ileyhiñ ḳaleme aldırılan {7} taḳrīri meʾālleri maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye bi’t-taḳdīm manẓūr-ı ʿāṭıfet-neşūr-ı {8} ḥażret-i pādişāh-ı heft-iḳlīm buyurulmuşdur. Mora’dan Yānya’ya varınca ʿiṣyān iden gāvurlarıñ bugünlerde ġulüvv {9} ü ṭuġyānları ziyādelenmiş oldıġından evvel-be-evvel bunlarıñ ḳahr ü iżmiḥlāli lāzıme-i ḥālden oldıġına bināʾen bi’ż-żarūr Mora {10} maṣlaḥatı biraz girüye buraġılaraḳ cenāb-ı müşīrīleri Mora Derbendi’nden berüye gāvurları menʿ içün miḳdār-ı kāfī {11} ʿasker ile İzdīn’de iḳāmet itmek ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde mevcūd vüzerā-yı ʿiẓām ve mīr-i mīrān-ı kirām ve ṣunūf-ı {12} ʿaskeriyyeyi ʿuṣāt ve eşḳıyā üzerine sevḳ ü iʿzām eylemek üzere meʾmūr olaraḳ ol bābda şeref-pāş-ı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan {13} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince lāzımü’ṣ-ṣudūr olan emr-i ʿalī muḳaddemce ıṣdār ve ṣūret-i ḥāl ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden {14} işʿār ile tesyār olunmuş ise de işbu taḥrīrāt ve ḫazīnedārları mūmā-ileyh anlarıñ vuṣūlünden muḳaddem çıḳarılmış {15} olacaġı ẓāhir ve şimdiye ḳadar ẕikr olunan emr-i ʿalī ve taḥrīrātımız mevṣūl [?] olaraḳ ṣūret-i meʾmūriyyetleri ve celādet-rīz-i {16} ṣudūr olan emr ü irāde-i ʿālī maʿlūmuñuz olmuş olacaġı bedīhī ve ẓāhir olub bundan aḳdem Yeñişehir ṭaraflarında olan {17} emlāk-ı hümāyūn ve sāʾireden ḳırḳ biñ keyl miḳdārı ẕaḫāyir celb olunmaḳda oldıġı muḳaddemce ṭaraf-ı saʿādetlerinden gelan {18} taḥrīrāt müfādından müstebān ve Ġolos ve Orfān ve Selānīk ṭaraflarından on beş biñ keyl ḥınṭa ve şaʿīr tertīb olunmuş {19} oldıġından bu miḳdār ẕaḫīre ile maʿiyyet-i saʿādetlerinde ve meʾmūr-ı sāʾire yanlarında bulunan on biñ miḳdārı {20} ʿasker birḳaç ay idāre olunacaġı vāreste-i ḳayd [ü] īrād iken bu vechile ẕaḫīre māddesinde olan işʿārları muḳaddemki {21} taḥrīrlerine muġāyir ise de Yeñişehir ve Tırḥāla arasında mekārī bārgīrleriyle ẕaḫīre naḳl itmek üzere taʿyīn olunması {22} işʿār ü īrād buyurulmuş oldıġından ṣoñra bu mādde serrişte-i ʿillet olmamaḳ içün bu ḫuṣūṣ muḳaddemce (154) ol ḥavālī meṣāliḥine neẓāret meʾmūriyyetiyle Yeñişehir’e irsāl olunan reʾīs-i esbaḳ ʿizzetlü ʿĀrif Efendi’ye iḥāle ile nüzül emīni {2} Ḳızanlıḳlı İbrāhīm Aġa daḫi maʿiyyetine meʾmūr ḳılınub birbirleriyle bi’l-müẕākere lāzım gelan ẕaḫāyiri ol ṭarafdan tedārük ile İzdīn’e {3} irsāl itmek ve ṣoñra iḳtiżā iden muḥāsebesi aña göre rüʾyet ü tanẓīm olunması-çün baʿdehū defterleri taḳdīm olunmaḳ üzere {4} tensīb olunmuş ve emr ü fermān-ı şāhāne daḫi bunuñ üzerine cereyān itmiş oldıġından ol bābda īcāb iden emr-i ʿalī ıṣdār {5} ve mūmā-ileyhimā ṭaraflarına tesyār olunmuş olmaḳ mülābesesiyle cenāb-ı müşīrīleri taḥvīl-i meʾmūriyyetlerine dāʾir muḳaddemce irsāl olunan {6} emr-i ʿalī ve taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī muḳteżāsı üzere kifāyet miḳdārı ʿasker ile İzdīn’de iḳāmet ü ārām ve meʾmūrlar ile {7} ʿasākiriñ cümlesini saʿādetlü Maḥmūd Paşa ḥażretleri maʿiyyetiyle ʿuṣāt-ı maḳhūre üzerine sevḳ ü iʿzām ve bunlarıñ ẕaḫīrelerini {8} irişdirmeğe kemāliyle diḳḳat ü ihtimām buyurmaları lāzım geleceği ve bu bābda ednā derece beṭāʾet mūcib-i ḥayf ü nedāmet {9} olacaġı ve keyfiyyet-i sāʾire ve ṣūret-i irāde-i seniyye ḫazīnedārları mūmā-ileyhiñ tevdīʿ-i kūze-i ḥāfıẓası [?] ḳılınmış oldıġından {10} her bir ḫuṣūṣ taḳrīr-i şifāhīsinden maʿlūm-ı saʿādetleri buyurılacaġı ẓāhir olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri her ḥālde muḳteżā-yı {11} meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerini icrā ile ġayret ü besālet meʾās̠irini icrā iderek bi-ʿavnihī Taʿālā bir daḳīḳa evvel maṭlūb vechile {12} iş görmeğe beẕl-i yārā-yı liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 R 37
[574/329] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Rehberī-i tevfīḳ-i Ḥażret-i Mevlā ve yāver-i teveccühāt-ı meyāmin-āyāt-ı cenāb-ı pādişāh-ı kişver-küşā ile Kesendīre cezīresiniñ fetḥ ü tesḫīriyle {2} ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ ḳahr ü tedmīrleri Aynaroz’da tecemmuʿ itmiş olan aḏa gāvurlarınıñ meşhūdları oldıġı gibi ḳayıḳlara {3} binüb cūyān-ı kenār-ı firār olmuş ve girü ḳalan ruhbān ve maʿden reʿāyāları daḫi ṭaraflarından çend nefer rāhib irsāliyle {4} esliḥalarını teslīm ideceklerini ve ḥaḳlarında ne vechile muʿāmele olunur ise öylece ḥareket eyleyeceklerini beyān ve taʿahhüd iderek {5} istīmān eylemiş olduḳlarından Aynaroz’a bir miḳdār ʿasker irsāl idüb ẕāt-ı saʿādetleri daḫi ḳarīb maḥalde naṣb-ı {6} evtād-ı ḫıyām-birle manāstırlarıñ żabṭına ve esliḥalarınıñ aḫẕ ü ḳabżına ne vechile mübāderet ü iḳdām buyurmuş olduḳları ve reʾy {7} ve amāna dāʾir gönderilan taʿlīm-nāme vāṣıl olmaḳsızın maʿden reʿāyāsına istimālet virilerek Aynaroz’dan çıḳarılmış {8} oldıġına bināʾen tedābīr ü ārālarınıñ eks̠eri taʿlīm-nāmeye muvāfıḳ düşüb maṣlaḥat daḫi ḳolaylanmış idüği ve bi-mennihī Taʿālā ḳarīben Aynaroz {9} māddesi rehīn-i ḫitām olduḳdan ṣoñra havālar müsāʿid oldıġı ḥālde Ḳostāntī ve Aġustos’da olan Yamāndi nām ḳapūdān {10} üzerine ḥareket ü ʿazīmet olunacaġı beyānıyla şimdilik Zūra [?] ve Kesendīre aḏalarına li-ecli’l-muḥāfaẓa bir miḳdār ʿasker iḳāme {11} olunması istīẕānını şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olaraḳ {12} es̠er-i iḳdām ü ġayretleriyle işbu Aynaroz māddesi daḫi ḳolaylanmış oldıġından bu keyfiyyet bādī-i maḥẓūẓiyyet oldıġından ġayrı taḥrīrāt-ı {13} vārideleri ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı cihān-bānī olub ve nezd-i hümāyūn-ı şāhānede {14} bu ṣūretle ġayret ü ḫidmetleri bādī-i āferīn olmuşdur. Ẕāt-ı ʿālīleri ġayretli ve işgüẕār ve ḏoġrı yola gider faṭīn {15} ve dirāyet-kār vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳlarından inşāʾallāhü Taʿālā ʿahd-i ḳarībde dil-ḫāh üzere ol ṭaraflarıñ kāmilen rābıṭasına muvaffaḳ {16} olmaları elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā ve cenāb-ı dirāyet-niṣāb-ı düstūrāneleriniñ uṣūl-i meʾmūriyyetleri ol ḥavālīde {17} ʿiṣyān üzere olan gāvurlarıñ ḳahr ü istīṣāli ve dāmen-i istīmāna yapışanlarınıñ taʿlīmāta taṭbīḳan taḥt-ı niẓām ve rābıṭaya {18} idḫāli ṣūretleri oldıġından bu ḫuṣūṣlarda ṭaraf-ı müşīrānelerine ruḫṣat ve istiḳlāl derkār ve ẕāt-ı dirāyet-simātları {19} erbāb-ı ḥamiyyetden olaraḳ uṣūl ve fürūʿ-ı meʾmūriyyetlerinden olan her bir ḫuṣūṣda muḳteżā-yı reviyyet ü dirāyetiñiz üzere icrā-yı ḥüsn-i {20} tedbīr iderek hemān işiñ gelişine ve maḥallinde maṣlaḥatıñ īcāb ü iḳtiżāsına göre ḥarekete saʿy ü ġayret eylemeleri lāzım geleceği āşikār {21} ve irāde-i seniyye-i ḥażret-i cihān-dārī daḫi bu merkezde devvār olmaġın ẕāt-ı besālet-simāt-ı düstūrīleri baʿd-ez-īn daḫi rekīz-i fıṭrat-ı {22} aṣliyyeleri olan gevher-i şecāʿat ü ṣalābeti beẕl ü nis̠ār eyleyerek her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı kār-güẕārī ve şecāʿate ve iʿmāl-i ḥüsn-i {23} tedbīr ile hemān işiñ gelişine ve maḥallinde īcāb-ı maṣlaḥata göre ḥareket buyuraraḳ ḥaḳḳ-ı ġayūrānelerinde şuʿle-nümā olan teveccühāt-ı behiyye-i {24} cenāb-ı kītī-sitānīniñ tezyīd ü tevfīrine himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 R 37
[574/339] Silistre Vālīsi ve Ṭūna Serʿaskeri Meḥmed Selīm Paşa’ya
{1} Nemçelü ṭarafından Bükreş’e gelan ġazete kāġıdlarında esbaḳ Dīvān Tercümānı Yānḳo’nuñ iʿdāmı Bolī’da iḳāmete meʾmūr olan {2} ḳarındaşı İskerlet’iñ mesmūʿı olduḳda nüzül iṣābetiyle hālik olmuş oldıġı münderic oldıġından bu keyfiyyet Eflāḳ ve Boġdān {3} ḳāʾimmaḳāmlarınıñ mūcib-i dehşetleri oldıġından māʿadā mersūmlarıñ ḳāʾimmaḳām[lıḳ]ları zāʾil olacaġına dāʾir Yaş ve Bükreş ahālī {4} ve boyārānı beynlerinde güft [ü] gū eksik olmadıġına bināʾen mersūmāna istimāleti ḥāvī ṭaraf-ı muḫliṣīden kāġıdlar yazılması īcāb-ı maṣlaḥatdan {5} oldıġı ḫuṣūṣunı ve Rūsyaludan celb ü istirāḳ olunan baʿżı ḥavādis̠ ü ās̠ārı mübeyyin bu defʿa cā-yı vuṣūl olan {6} taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı {7} mülūkāne buyurulmuşdur. Ve mersūm Yānḳo fī’l-aṣl müfsid ve muḥarrik bir gāvur oldıġından başḳa menfāsı olan Ḳayṣeriyye’de daḫi {8} tek ḏurmayub īḳāʿ-i fesāda ictirā itmiş oldıġı lede’t-taḥḳīḳ cezāsı tertīb olundıġı ḫaberi mesmūʿı oldıġı gibi {9} mesfūr İskerlet daḫi menzūlen mürd ü hālik olmuş oldıġından vāḳıʿan inhā-yı müşīrīleri vechile ḳāʾimmaḳām-ı {10} mersūmānıñ teʾmīn ü taṭmīnleri żımnında ṭaraf-ı muḫliṣīden mektūblar taḥrīri münāsib olacaġından kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan {11} irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince bu defʿa ṣavb-ı muḥibbānemizden Eflāḳ ve Boġdān ḳāʾimmaḳāmlarına başḳa başḳa mektūblar taḥrīriyle {12} meʾāllerinde muḳaddemā kendünüñ her ne ḳadar Eflāḳ voyvodası hālik İskerlet Beğ’iñ ṭarafından gönderilmişler ise de muʾaḫḫaren {13} evāmir-i ʿaliyye ile meʾmūriyyetleri tecdīd ve teʾkīd olunmuş olaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī voyvoda-i mūmā-ileyhiñ helāki vuḳūʿ bulması {14} cihetiyle kendüleriniñ ḳāʾimmaḳāmlıḳ ve uṣūl-i meʾmūriyyetlerine fesḫ ve ḫalel taṭarruḳ itmek lāzım gelmeyüb kemā-kān ḳāʾimmaḳāmlıḳ {15} üzerlerinde oldıġından hemān umūr-ı meʾmūrelerine fütūr ve sekte getürmeyerek bundan böyle daḫi ṣādıḳāne ve müstaḳīmāne {16} muḳteżā-yı meʾmūriyyetleriniñ icrā ve īfāsıyla her bir ḫuṣūṣuñ merkez-i lāyıḳında idāre ve rüʾyete saʿy eylemeleri veṣāyāsı iḳtiżāsına {17} derc ü işʿār ve ẕikr olunan mektūblar mersūmlara ṭarafıñızdan iṭāre olunmaḳ üzere ṣavb-ı müşīrīlerine irsāl ü tesyār {18} olunmuş ve Rūsyalu şimdiye ḳadar dürlü uṣūle teşebbüs̠ itmiş oldıġından ʿaskerini çekmesi gibi ḥavādis̠i baḳılmayaraḳ {19} bu maḳūle ḥavādis̠e iʿtibār olunmayaraḳ hemān ġayret ü iḳdāmı icrā eylemek lāzım gelmiş olmaġla cenāb-ı düstūrīleri muḳteżā-yı (164) dirāyet ü feṭānetleri üzere mütebaṣṣır ü āgāh bulunmaġa ve [her] bir ṭarafdan daḫi aḥvāl-i aġyārdan ḫaber alaraḳ {2} ġāfil bulunmamaġa diḳḳat-birle is̠bāt-ı müddeʿā-yı feṭānet ü ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī selḫ-i R 37
Ayniyat 575
[575/4] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Aynaroz ruhbānlarına muḳaddemce irāde ve ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿār olunan şerāyiṭ-i istīmān tamāmca ḳabūl itdirilerek {2} ve bi’t-tedrīc ʿasker sevḳiyle kebīr kenīsā ve ḳuleler ve ṭop ve edevāt-ı sāʾireniñ eks̠eri aḫẕ ü żabṭ olunaraḳ külliyyen {3} tesḫīri ḳuvve-i ḳarībeye geldiği beyānıyla ol bābda baʿżı mevād ifādesiyle istīẕānı şāmil ve Nüzül Emīni sābıḳ {4} ʿAlī Beğ bendeleriniñ cerāyim-i sābıḳasınıñ ʿafvı teşekkürüni müştemil güẕerān iden Rebīʿulāḫire’niñ on yedisi {5} tārīḫiyle bir ṭaḳım taḥrīrāt-ı müşīrīleriniñ ḥāmili olan tatar es̠nā-yı rāhda ḫastalanub ḳalmış oldıġından {6} işbu ṭaḳım taḥrīrāt-ı düstūrīlerini Aynaroz’da olan manāstırlarıñ metānet ü raṣāneti ve kes̠ret-i ebniye ve müteferriʿātını {7} mübeyyin ve şimdiye ḳadar kebīr ve ṣaġīr elli beş ḳıṭʿa ṭop ve beş-altı yüz miḳdārı tüfenk ve biraz piştov ve bıçaḳ {8} ve ḳılıç aḫẕ olunmuş ise de ṭoplarıñ henüz edevāt ü mühimmātları ve ziyāde esliḥa ẓāhire iḫrāc olunmadıġına bināʾen {9} iştibāh vuḳūʿuyla iki biñ beş yüz güzīde ʿasker kenīsā ve ḳuleler derūnlarına yerleşdirilerek her ṭarafı żabṭ {10} olunmuş oldıġından bundan ṣoñra vaḳtlüce taḥarrī ve tecessüse ibtidār olunacaġını ve Aynaroz līmānına gelmiş olan {11} iki direkli bir ḳıṭʿa eşḳıyā teknesi bi’l-muḥārebe ne vechile aḫẕ ü żabṭ buyuruldıġını ve Eşek aḏası üzerine {12} ne ṭarīḳiyle ʿasker sevḳi niyyetinde olduḳları beyānıyla Aynaroz’dan aḫẕ olunan ṭoplar berren ve baḥren Selānīk’e naḳline {13} ibtidār eylediklerini mutażammın māh-ı meẕkūruñ yiğirmi beşi tārīḫiyle müverraḫ olan taḥrīrātları ḥāmili olan tatar {14} aḫẕ ile getürmüş oldıġından cümlesiniñ meʾālleri maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı {15} şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı besālet-simāt-ı {16} müşīrīleri müdebbir ve cesūr ve ṣādıḳ ve ġayret-şiʿār vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olub maṣlaḥat-ı meʾmūrelerinde {17} tamām yoluyla ḥareket ve ibrāz-ı saʿy ü ġayret itmekde olduḳlarından bu keyfiyyet bādī-i ḥaẓẓ ü taḥsīn oldıġından {18} ġayrı bu ṣūretle müdebbirāne ve ṣādıḳane ḥareket ve dīn-i mübīn uġurunda cānsipārāne ve merdāne ġayretleri nezd-i hümāyūn-ı {19} cenāb-ı pādişāhī[de] daḫi bādī-i āferīn olmuşdur. Hemān Cenāb-ı Ḥaḳḳ siziñ gibi ṣādıḳ ve ġayūr eṣdiḳāyı {20} eksik itmeyüb sāye-i hümā-vāye-i şāhānede nāʾil-i envāʿ-ı fevz ü iʿtibār eyleye, āmīn. Bu vechile ṣādıḳāne saʿy {21} ü iḳdāmları cihetiyle inşāʾallāhü’r-Raḥmān yüzüñüzden dīn ü devlet yolunda ve şevketlü efendimiziñ uġur-ı hümāyūnlarında naḳş-efgen-i {22} ṣaḥāyif-i rūzigār olacaḳ nice nice ḫidemāt-ı ḥasene ibrāzına muvaffaḳ olmaları elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā ve baʿżı {23} işʿār ve istīẕān buyurduḳları ḫuṣūṣlar ve gerek Aynaroz’uñ beyān ü işʿār buyurılan ḥāl ü keyfiyyetine naẓaran {24} bundan böyle lāyıḳıyla muḥāfaẓasınıñ ṣūret ve iḳtiżāsı bu ṭarafda derdest-i müẕākere oldıġından iḳtiżā iden {25} cevābları bundan ṣoñra ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿār olunacaġı hüveydā olmaġla ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı düstūrīleri {26} her ḥālde iẓhār-ı meẓāhir-i ġayret ve ṣalābet ü ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 Ca 37
[575/9] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Aynaroz’da kāʾin kenīsā ve ḳuleler ve sāʾir esliḥa maẓnūn olan maḥaller muʿtemed adamlar maʿrifetiyle taḥarrī olunmaḳda ise de {2} ẕikr olunan kenīsālardan Profitilyā dimekle maʿrūf kilīsādan dört nefer rāhib nezd-i müşīrīlerine gelerek kendüleriniñ {3} Rūsya tebaʿasından olduḳlarını ve bunlardan başḳa yetmiş ḳadar rāhibleriñ yedlerinde Rūsyalunuñ pātenta kāġıdı {4} oldıġını ve li-ecli’z-ziyāre Ḳudüs-i Şerīf ve maḥāll-i sāʾireye ʿazīmetlerine mümānaʿat olunmamaḳ bābında yedlerinde olub ibrāz {5} eyledikleri üç ḳıṭʿa evāmir-i şerīfe gönderildiği beyānıyla ẕikr olunan yetmiş Rūsya keşīşleriniñ maḥall-i mezbūrda iḳāmetleri {6} ḫuṣūṣuna ne vechile irāde-i seniyye taʿalluḳ ider ise keyfiyyetiñ işʿārı ḫuṣūṣuna dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri {7} mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Ẕikr olunan rāhibleriñ yedlerinden alınub gönderilan evāmir-i şerīfe işʿār-ı müşīrīleri {8} vechile fī’l-ḥaḳīḳa ʿatīḳ ve ḥükmi mensūḫ oldıġından baṭṭālda ḥıfẓ itdirilmiş olub ancaḳ Rūsyalu ṭarafından yedlerinde pātenta {9} kāġıdı olub Rūsya tebaʿasından olduḳlarını ifāde iden rāhibler reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’den olmayub saḥīḥ {10} Rūsyalu olsalar bile ol ḳadar Rūsya keşīşleriniñ bir manāstırı taṣarruflarına ʿahden bir gūne mesāġ olmadıġından başḳa {11} bunlarıñ yedlerinde oldıġını īrād eyledikleri kāġıdlar aṣl Rūsya diyārında tevellüd itmiş Rūsyalunuñ raʿiyyet {12} ve raʿiyyeti oġullarından olanlara Rūsya devleti ṭarafından virilmesi muʿtād olan pasāporta olmayub müsteʾmen {13} ve ḳonsolos vekīlleri ṭarafından virilmiş olan pātenta kāġıdı oldıġı meʾāl-i işʿārlarından münfehim ve işbu pātenta {14} māddesi daḫi muḳaddemā külliyyen memnūʿ olan mevāddan olub şöyle ki, Devlet-i ʿAliyye’niñ raʿiyyet ve raʿiyyeti oġullarından {15} olaraḳ eben ʿan-ceddin Devlet-i ʿAliyye’niñ cizye-güẕār reʿāyāsından olan baʿżı esāfil maḳūleleri müsteʾmen ve ḳonsolos {16} ve ḳonsolos vekīli ve tercümānları ṭaraflarından pātenta ve pasāporta kāġıdları aḫẕına cesāret ile kendülerini {17} müsteʾmen mesleğine ilḥāḳ iderek cizye-i şerʿiyye ve tekālīf-i sāʾirelerini virmekde imtināʿ ile müsteʾmenlik iddiʿāsında {18} olurlar ise o maḳūle saḥīḥ reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye yedlerinde bulunmuş olan pātenta ve pasāporta kāġıdları alınaraḳ (6) ḥükm-i raʿiyyete tenzīl ve cizye-i şerʿiyye ve tekālīf-i sāʾireleri tamāmen taḥṣīl olunmaḳ muvāfıḳ-ı ʿahd [ü] şürūṭ oldıġına bināʾen bu ḫuṣūṣa {2} ṭaraf-ı müşīrīlerinden lāyıḳıyla ihtimām olunmaḳ lāzımeden olmaġla cenāb-ı düstūrīleri muḳteżā-yı dirāyetleri üzere {3} yedlerinde pātenta kāġıdı oldıġını iḫbār iden gāvurlar öteden berü Devlet-i ʿAliyye’niñ raʿiyyet ve raʿiyyeti oġullarından {4} olaraḳ mücerred müsteʾmenlik iddiʿāsıyla bir taḳrīb yedlerine ḳonsolos ve ḳonsolos vekīli ve tercümānları ṭaraflarından {5} pātenta ve pasāporta kāġıdı almış eben ʿan-ceddin Devlet-i ʿAliyye’niñ cizye-güẕār reʿāyāsından olan Mosḳovlulardan ise {6} bi’t-taḥḳīḳ reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ pātenta kāġıdı alması memnūʿ oldıġından bunlarıñ yedlerinde olan pātenta kāġıdlarını {7} nezʿ ve ṭaḳımıyla bu ṭarafa irsāl ile kendüleri sāʾir Devlet-i ʿAliyye’niñ reʿāyā rāhibleri mis̠illü ḥükm-i raʿiyyete tenzīl ve ḥaḳlarında {8} reʿāyā muʿāmelesi icrāya mübāderet ve eğer bu vechile olmayub yaʿnī bu gāvurlar eben ʿan-ceddin Rūsya diyārında tevellüd iderek {9} birer ikişer manāstır-ı meẕkūra gelüb temekkün itmiş saḥīḥ Rūsyalu olaraḳ yedlerinde olan kāġıdları daḫi {10} saḥīḥ Rūsyalu olduḳlarını işʿār ider Rūsya devleti ṭarafından virilmiş olan pasāporta kāġıdı ise ol vaḳt {11} yedlerinde olan kāġıdlarıñ alınması tecvīz olunmayaraḳ iḳtiżāsına baḳılmaḳ içün ʿale’t-tafṣīl keyfiyyeti bu ṭarafa işʿāra {12} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 Ca 37
[575/11] Aydın Mutaṣarrıfı olub Mora Ḳasteli’nde olan Sīrozī Yūsuf Paşa’ya
{1} Bādra üzerine muʾaḫḫaren gelan ʿuṣāt-ı kefere münhezimen ve perīşān olaraḳ ḥamden-lillāhi Taʿālā şimdiki ḥālde ıżḏırābları ehven {2} olub ʿaṭūfetlü Serʿasker Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından istemiş olduḳları ʿasākir sefāyin ile geldiklerinde mütevekkilen ʿalellāh {3} Anābolī ve Gördūs ḳalʿalarına li-ecli’l-imdād ʿazīmeti niyyet ve murād eyledikleri ve ʿaṭiyye-i seniyyeden serʿasker-i müşārun-ileyh yüz biñ {4} ġurūş göndermiş ise de ḳuṣūrınıñ daḫi irsāliyle baḥren maʿlūmü’l-miḳdār ʿasker ve külliyyetlü fişek yetişdirmesi serʿasker-i {5} müşārun-ileyhe ṭaraf-ı saʿādetlerinden işʿār olunmuş oldıġı ḫuṣūṣlarını ve baʿżı ḥavādis̠i şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrāneleri {6} mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı şehriyārīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet- {7} -es̠er-i ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. Eşḳıyā-yı mesfūreniñ ol ṭaraflara şiddet üzere derkār olan sūʾ-i ḳaṣd ve ḫıyānetleri {8} cihetiyle Anābolī ḳalʿası ve sāʾir sāḥilde bulunan ḳılāʿ içün muḳaddemā müsteʾmen sefāyiniyle ẕaḫāyir ve mühimmāt gönderilmiş {9} oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā bugünlerde muvāfıḳ havā ẓuhūruyla maḥallerine varmış olması elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ve Gördūs {10} ḳalʿası sāḥil-i baḥre baʿīdce bulundıġından oraya imdād ü iʿānet māddesi mutlaḳā Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṭaraflara varmasından {11} mütevaḳḳıf oldıġına bināʾen bi-luṭfihī Taʿālā bundan böyle gerek ḳalʿa-i merḳūme ve gerek ḳılāʿ-i sāʾire içün tekrār münāsib {12} sefīne istīcārıyla başḳa mühimmāt ve ʿasker ve ẕaḫīre mis̠illü levāzım-ı imdād ü muʿāvenetiñ çāresi mülāḥaẓa olunmaḳda {13} olaraḳ müşārun-ileyh Serʿasker paşa ḥażretleri ṭarafından ʿasker ḫuṣūṣunda ẓuhūr iden teʾḫīr mutlaḳā Yānya maṣlaḥatınıñ imtidādından {14} iḳtiżā ider ise de bu defʿa sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince gerek ʿaṭiyye-i seniyyeden ḳuṣūr ḳalan meblaġıñ ve gerek (7) istidʿā eyledikleri külliyyetlüce fişengiñ peyderpey ṭaraf-ı irsāline himmet eylemesi iḳtiżāsı vechile serʿasker-i müşārun-ileyhe {2} yazılmış olmaġla hemān cenāb-ı ḥamiyyet-elḳāb-ı müşīrīleri her ḥālde metānet ü s̠ebāt ve ẕātlarından meʾmūl olan dirāyet {3} ü şecāʿat māddesini is̠bāt buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ca 37
[575/14] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Berātlu Avrūpā tüccārından ve Selānīk reʿāyāsından Ḳaranīḳola İsteryo bu es̠nāda Nemçe ḳonsolosuna ilticā itmek {2} ḫūlyāsında ve bilā-berāt Lāzārī nām şaḫṣıñ Anāpolitān tercümānlıġı daʿvāsında oldıġı ve fī’l-aṣl yerlü {3} reʿāyādan olub Rum milleti fesādı ẓuhūrunda Sāḳız’da bulunub andan ʿiyāliyle Frengistān’a gitmiş ve şimdi {4} yine ʿiyāliyle Selānīk’e gelmiş olan Ḳāsṭorī nām ẕimmī Frenk ḳıyāfetine girerek tebdīl-i cāme-i raʿiyyet itmiş {5} oldıġından mesfūr Ḳasṭorī lede’l-istinṭāḳ İngilīzlü ḥimāyesine deḫālet ve ḳonsolos ḳonaġına {6} firār eylediğinden ve ḳonsolos-ı mersūm ṭarafından daḫi teṣāḥub olundıġından bunlar ḥaḳlarında ne vechile {7} muʿāmele olunmaḳ lāzım geleceği ḫuṣūṣuna dāʾir vürūd iden şuḳḳa-i şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i {8} ḫulūṣ-verī olmuşdur. Mesfūr İsteryo tācir ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den bā-berāt-ı ʿālī Avrūpā ticāretine meʾẕūniyyet ile {9} nāʾil-i ʿināyet ve maẓhar-ı envāʿ-ı imtiyāz ve riʿāyet olaraḳ bu muḳābelede merkez-i ṣıdḳ ü raʿiyyetde s̠ebāt ü metānet {10} ve īfā-yı merāsim-i teşekküre muvāẓabet eylemesi lāzıme-i ẕimmeti iken devlet-i sāʾire ṭaraflarına temāyül ü iltimāsı bā-ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı {11} şāhāne virilan nizāmıñ ḫilāfı ve rıżā-yı ʿālīniñ muġāyiri idüği ve Devlet-i ʿAliyye’niñ cizye-güẕār {12} reʿāyāsından hiç ferdiñ ilçi ve müsteʾmen ve ḳonsolos ve tercümān ṭaraflarından pātenta kāġıdı aḫẕı {13} şerʿ-i şerīfe ve ʿahd-nāmelere muġāyir olaraḳ o mis̠illü ḥareket idenleriñ yedlerinde bulunan kāġıdlar nezʿ {14} ve kendüleri ḥükm-i raʿiyyete tenzīl ḳılınaraḳ cizye-i şerʿiyye ve rüsūmāt-ı sāʾireleri ve ticāret üzere olanlarıñ {15} īcāb iden kürekleri [?] reʿāyā mis̠illü tamāmen taḥṣīl olunmaḳ niẓāmından oldıġından ġayrı Devlet-i ʿAliyye {16} reʿāyāsından ve tüccār tebaʿasından hiçbir şaḫṣa İngiltere pātentası ve ilçi ve ḳonsolos pasāporṭası {17} virilmamesi daḫi muḳteżā-yı ʿahd-nāmeden olaraḳ mersūm Lāzārī’niñ bilā-berāt tercümānlıḳ iddiʿāsında oldıġı {18} ve mesfūr Ḳasṭorī nām ẕimmīniñ daḫi ol vechile muġāyir-i niẓām tebdīl-i ḳıyāfet eylediği ve ḳonsolosları {19} ṭarafından teṣāḥub olundıġı bu ṭarafda ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendi ṭarafından İngiltere ve Nemçe ve Sicilyāteyn {20} devletleri ilçilerine beyān olunaraḳ ve bu keyfiyyetler menʿ [ile] fī-mā-baʿd o maḳūle ḫilāf-ı şürūṭ ü niẓām ḥālāt {21} vuḳūʿ bulmaması vesāʾili istiḥṣāl olunması dermiyān olunmuş olmaġla cenāb-ı müşīrīleri o maḳūle {22} saḥīḥ Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsından olub yedlerinde ilçi ve ḳonsolos ve müsteʾmen ve tercümān ṭarafından virilmiş {23} olaraḳ pātenta ve pasāporṭa kāġıdı bulunanlarıñ kāġıdlarını nezʿ ve kendülerini ḥükm-i raʿiyyete tenzīl ve Avrūpā {24} ticāreti berātı olanlarıñ daḫi berātları şürūṭı üzere ḥareket iderek her ḥālde īfā-yı muḳteżā-yı uṣūl-şināsī {25} ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ca 37
[575/16] Mora cānibi serʿaskerine
{1} Müstaṣḥab-ı maʿiyyet-i serʿaskerīleri olan ʿasākiriñ ʿulūfesi-çün gönderilan yüz biñ ġurūş ʿaṭiyye-i seniyyeniñ vuṣūlüyle {2} ol bābda teşekkür ü maḥmedeti şāmil ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde nüzül emīni olmayub mevcūd olan aylıḳlu ʿasker daḫi altı biñ neferi {3} tecāvüz eylediğinden māh-be-māh ḳırḳar ġurūşdan ʿulūfeleriniñ iʿṭāsı ve rūz-merre taʿyīnātlarınıñ idāresi emr-i düşvār oldıġı {4} ifādesinden baḥis̠le ʿuhde-i ʿālīlerinde olan sancaḳlarıñ s̠emerātı cānib-i mīrīden aḫẕ olunmaḳ ile mi, ne vechile ise külliyyetlü {5} aḳçe ile nüzül emīni irsāl olunması ve sāʾir ifādeyi müştemil bu defʿa resīde-i mevḳiʿ [-i vuṣūl] olan taḥrīrāt-ı düstūrīleri {6} mezāyāsı ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı pādişāhī {7} buyurulmuşdur. İnhā ve işʿār buyurılan ẕaḫīre ve nüzül emīni māddeleri muḳaddem iḳtiżāları icrā olunaraḳ keyfiyyetleri {8} daḫi ṭaraf-ı sipehdārīlerine bildirilmiş oldıġı ve şimdiye ḳadar meʾmūr-ı maʿiyyetleri olan nüzül emīni daḫi ol ṭarafa varmış {9} olacaġı vāżıḥātdan olub el-ḥāletü-hāẕihī mevcūd-ı maʿiyyetleri olan beş-altı biñ ʿaskeriñ müterākim olan {10} ʿulūfeleriniñ iʿṭāsı żımnında ṭaraf-ı sāmīlerine aḳçe irsāliniñ ṣūreti taḥrīrāt-ı müşīrīlerinden müstefād ise de {11} maʿlūm-ı ʿālīleri buyuruldıġı vechile evvelā böyle bütün bütün aylıḳlu ʿasker istiḫdāmı maṣārif cihetiyle başa çıḳar şey {12} olmadıġı, s̠āniyen beher nefere ḳırḳar ġurūş māhiyye iʿṭāsı fāḥiş olub, s̠ālis̠en şimdiki ḥālde İzdīn’de altı biñ ʿaskeriñ {13} lüzūmı olmayacaġı cihetleriyle gerek biraz daḫi ḳażā ʿaskeri celb ve istiḫdām eylemeniñ çāresine ve gerek sāʾir meʾmūrīn ile {14} bi’l-müẕākere şu aylıḳlarıñ yiğirmi beş, nihāyet otuz ġurūşı tecāvüz itmamesi esbābınıñ istiḥṣāline mübāderet buyurmaları {15} ve bi-mennihī Taʿālā Mora üzerine hücūm ve ʿazīmetiñ ṣırası geldikde tevfīr-i ʿasker māddesiniñ iḳtiżāsı icrā olunmaḳ {16} üzere şimdilik İzdīn’de maʿiyyet-i saʿādetlerinde üç-dört biñ nefer miḳdārı ʿasker tevḳīf ve istiḫdām buyurmaları {17} derece-i kifāyede olacaġı ve bu uṣūl üzere īcāb iden aylıḳ maṣārifini daḫi bütün bütün cānib-i mīrīye {18} taḥmīl münāsib olmayub meʾmūrīn-i sāʾire mis̠illü birazı daḫi ʿuhde-i sāmīlerinde olan manṣıblarıñ nemā ve ḥāṣılātıyla {19} idāre olunmaḳ üzere bu defʿa daḫi ṭaraf-ı sāmīlerine iʿāneten beş yüz kīse aḳçe gönderilmesi ḫuṣūṣı müẕākere ve tensīb {20} olunmuş ve emr ü irāde-i seniyye daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek mūcebince iʿāneten bu defʿa ṭaraf-ı sāmīlerine beş yüz kīse {21} aḳçe iʿṭā ve irsāl ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi muḳteżā-yı dirāyet ü ġayretleri üzere ol vechile ḳırḳar ġurūş {22} māhiyye ile bütün bütün aylıḳlu ʿaskeriñ maṣārifine ṭāḳat gelmeyeceğini derpīş buyuraraḳ meʾmūrīn-i sāʾire ile bi’l-müẕākere {23} şu aylıḳ ḫuṣūṣunuñ ber-vech-i muḥarrer bir ḥüsn-i ṣūrete rabṭ ve ifrāġına ve biraz daḫi ḳażā ʿaskeri celb ile istiḫdāma {24} ve şimdiki ḥālde İzdīn’de maʿiyyet-i saʿādetlerinde üç-dört biñ ʿasker derece-i kifāyede görinür ise de istiḫdām eylecekleri {25} ʿaskeriñ aylıḳlarını bütün bütün cānib-i [mīrīye] taḥmīl nā-rev[ā] oldıġından biraz daḫi ẕāt-ı sāmīleri ʿuhdelerinde olan {26} manṣıb ḥāṣılātıyla idāre iderek is̠bāt-ı ġayret ü ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ca 37
[575/23] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Ṭāşoz cezīresi reʿāyāsı ṭaraflarından çend nefer ḳocabaşı ṭaraf-ı saʿādetlerine gelüb kendüleriniñ reʿāyā-yı sāʾire gibi {2} ʿiṣyānları vuḳūʿ bulmamış oldıġı beyānıyla ne ṣūretle müteşebbis̠-i ẕeyl-i istirḥām ve istīmān olduḳlarına ve mesfūrlar {3} nezd-i düstūrīlerinde tevḳīf-birle taḳdīm eyledikleri Rūmiyyü’l- imlā maḥżarları gönderildiği ḫuṣūṣuna dāʾir tevārüd iden {4} taḥrīrāt-ı müşīrāneleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Reh-neverd-i baġy ü ṭuġyān olan reʿāyānıñ ḳahr ü tenkīlleri {5} lāzımeden oldıġı mis̠illü sāḥa-i istīmāna düşenlere iḳtiżāsı üzere reʾy ve amān virilmesi īcāb-ı şefḳat-i {6} İslāmiyye’den olaraḳ bu maḳūleler ḥaḳlarında ne vechile muʿāmele olunmaḳ iḳtiżā ideceği muḳaddemce ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār {7} ve Ṭāşoz reʿāyāsınıñ muḳaddemce vāḳiʿ olan istīmān ve istirḥāmlarına bināʾen ṣavb-ı saʿādetlerine ḫiṭāben ol bābda emr-i ʿālī {8} daḫi tesyār olunmuş olmaġla ṣādır olan emr-i ʿālī muḳteżāsı üzere reʿāyā-yı mesfūre ḥaḳlarında daḫi ol ṣūretle {9} ḥarekete himmet buyurmaları dirāyet-i ẕātiyye-i müşīrīlerine muḥavvel idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 14 Ca 37
[575/26] Mora cānibi serʿaskerine
{1} Mevcūd-ı maʿiyyet-i serʿaskerīleri olan vüzerā-yı ʿiẓām ve mīr-i mīrān-ı kirām ḥażerātı muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere giçen Rebīʿulāḫir’iñ {2} dördünci güni Bādracıḳ ve Kerpeniş ve Ḳarlıili üzerlerine sevḳ ü irsāl olunmuş ve müşārun ve mūmā-ileyhim Kerpeniş civārında {3} olan çend ʿaded ḳurā reʿāyāsına reʾy virerek Kerpeniş[’e] duḫūl eylemiş ise de şiddet-i şitāya teṣādüf iderek {4} baʿżı ḥayvānāt telef oldıġından ve ʿasākiriñ ʿadem-i s̠ebātından nāşī bi’ż-żarūr Bādracıḳ’a ʿavdet itmiş olduḳlarını {5} ve keyfiyyet serʿasker ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretlerine daḫi işʿār ḳılındıġını ḥāvī firistāde ve isrā buyurılan {6} taḥrīrāt-ı müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı kīmyā-sāy-ı mülūkāneye {7} bi’t-taḳdīm manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Cenāb-ı dirāyet-elḳāb-ı düstūrīleri bi’l-istiḳlāl Mora cānibiniñ serʿasker-i {8} vālā-ʿunvānı olaraḳ müşārun ve mūmā-ileyhim maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūr olduḳlarından bunlarıñ īfā-yı meʾmūriyyet ile mevcūd olan {9} ṣunūf-ı ʿaskeriyyeniñ s̠ebāt ü ġayretlerini müstelzim vesāʾil-i lāyıḳanıñ icrāsı müteḥattim-i ẕimmet-i meʾmūriyyetleri olan mevādd-ı {10} muḳteżiyeden ve bu vechile ʿaskeriñ ʿadem-i s̠ebātı īrādıyla īfā-yı meʾmūriyyetde terāḫī ve tedābīr-i ʿācile ve ṣavlet-i İslāmiyye’niñ {11} icrā ve inbāsında beṭāʾet bir vechile tecvīz olunur mevāddan olmayaraḳ bilāḫare bu ḫuṣūṣ meʾmūrlarıñ tekāsülüne ʿazv {12} olunacaġı umūr-ı vāżıḥādan olub bu defʿa taḥrīrāt-ı vārideleri bālāsına kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı şerīf-i {13} mehābet-redīf-i ḥażret-i pādişāhīde “Ol ṭarafda olan ʿaskeriñ ʿadem-i s̠ebātına bu ṭarafdan tedbīr olunamaz. Bu ḳadar vüzerā {14} ve mīr-i mīrān oraya cemʿ olmuşlar, żabṭıñ çāresini bulsunlar. Böyle gevşeklik ile bir iş görülmez. Gözlerini açsunlar. {15} Müʾekked cevāb taḥrīr eyleyesin.” deyu emr ü fermān buyurulmuş olmaġla meʾāl-i münīfinden āşikār olan irāde-i seniyye-i mülūkāneyi {16} teʾemmül ve mülāḥaẓa ve gevşeklik ile iş bitmeyüb bu vaḳtler her bir meʾmūruñ vaẓīfe-i meʾmūriyyetini icrāda daḳīḳa {17} fevt itmesi mużır olacaġını derpīş ü müṭālaʿa buyura[raḳ] her ḥālde ʿuṣāt-ı reʿāyāya şevket-i İslāmiyye’niñ icrāsını [ve] {18} meʾmūriyyet-i serʿaskerīniñ ḥüsn-i encāmını mūcib olur esbāb-ı merġūbeniñ īfāsına beẕl-i yārā-yı liyāḳat ve himmet {19} buyurmaları dirāyet ve ʿarāfet-i düstūrīlerine menūṭ idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 14 Ca 37
[575/40] Tırḥāla mutaṣarrıfına
{1} Tırḥāla sancaġında vāḳiʿ Ġolos ve Arġalāştī nāḥiyeleri reʿāyāları bundan aḳdem Aḏa gāvurlarına iltiḥāḳ ve ehl-i İslām {2} üzerine hücūm ile iẓhār-ı baġy ü ṭuġyān eylediklerine bināʾen es̠nā-yı muḥārebede mürd olan ve aḏalara firār iden ḳocabaşı {3} ve söz ṣāḥibleri ḫāʾin ve ʿāṣī gāvurlarıñ nāḥiyeteyn-i mezbūreteyn arāżīsinde külliyyetlü emlāk ve zeytūn eşcārları {4} oldıġından cānib-i mīrī-çün żabṭ ü taḥrīri ḫuṣūṣuna muḳaddemā selef-i müşīrīleri saʿādetlü Maḥmūd Paşa ḥażretleri lede’l-inhā {5} mesfūrlarıñ ol ṭarafda olan kāffe-i emvāl ü eşyā ve emlāk ve sāʾireleri cānib-i mīrī-çün żabṭ ü taḥrīri bābında {6} müşārun-ileyhe ḫiṭāben emr-i ʿālī ıṣdār ve maḫṣūṣ mübāşir ile tesyār olunmuş iken ile’l-ān bir cevābı vürūd itmediğinden ġayrı {7} ḫavene-i mesfūre muḳaddemā ḥīn-i ṭuġyān ü ʿiṣyānlarında Ġolos ḳalʿası üzerine bī-pervā hücūm[a] cesāret ve yedlerine geçen {8} ehl-i İslām’ı dürlü eẕā ile şehīd ve nisvān ve ṣıbyānlarını esīr iderek iẓhār-ı envāʿ-ı melʿanet ü şenāʿat [?] itmiş olduḳlarından {9} bunlarıñ teṣāḥubuyla cānib-i mīrī-çün żabṭ ü taḥrīri fermān olan emvāl ü emlāk ü eşyālarını ketm muġāyir-i ṣadāḳat {10} ü diyānet olacaġı ẓāhir ve baʿżı erbāb-ı vuḳūfuñ ifāde ve iḫbārlarıyla ḥīn-i muḥārebede mürd olan ve aḏalara firār {11} iden ḳocabaşıları ve söz ṣāḥibleri ḫaveneniñ esāmī ve miḳdār-ı emlākları beyānıyla bu defʿa bir ḳıṭʿa [defter] taḳdīm ḳılınmış oldıġından {12} defter-i meẕkūruñ yekūnı on yük yetmiş ḏoḳuz biñ ġurūşa bāliġ olmuş ise de bunlar erbāb-ı vuḳūfuñ muṭṭaliʿ {13} olabildikleri miḳdār oldıġından maḥallinde ḥaḳīḳ[at]i üzere ẓāhire iḫrāc olunduḳda beher-ḥāl birḳaç ḳat ziyāde olacaġı {14} müberhen ü bāhir olmaḳdan nāşī defter-i meẕkūr muḫallefāta ḳayd ile ol bābda ṣavb-ı saʿādetlerine ve sāʾire ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī {15} ıṣdār ve defter-i meẕkūruñ ṣūretiyle berāber tesyār olunmuş olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ġayretleri üzere ṣūret-i {16} meẕkūrda muḥarrer ve gerek ḫāric-ez-defter ḥīn-i muḥārebede mürd olan ve firār iden ḳocabaşı ve söz ṣāḥibleri ḫavene {17} ve melʿanet-kārlarıñ bi’l-cümle emvāl ü eşyā ve emlāk ve sāʾir her neleri var ise bir ḫilāli ketm ü iḫfā ve iżāʿat olunmayaraḳ {18} ẓāhire iḫrāc buyuraraḳ ṣıḥḥat ve ḥaḳīḳati üzere memhūr ve mümżā defteriniñ serīʿan Dersaʿādet’e taḳdīmine himmet ile infāẕ-ı {19} emr-i ʿālīye müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 Ca 37
[575/43] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} Ḳarlıili ʿuṣātı istīmān dāʿiyesiyle ṣavb-ı sipehdārīlerine iki nefer ḳocabaşı göndermiş olduḳlarından {2} evvelā cānib-i Devlet-i ʿAliyye’den taʿyīn olunan mütesellim ve ṭaraf-ı ʿālīlerinden naṣb olunacaḳ Derbend aġasını mine’l-ḳadīm {3} oldıġı mis̠illü maḥallerine iḳʿād olunmaḳ, s̠āniyen sekenesi olan ehl-i İslām öteden berü olageldiği vechile {4} ḫānelerinde iskān olunmaḳ, s̠ālis̠en ber-muʿtād Derbend aġası maʿiyyetinde geşt ü güẕār iden ḳapūdān ẕimmīler ve yanlarında olan {5} neferātından māʿadā sāʾir reʿāyā yedlerinde olan esliḥaları teslīm itmek, rābiʿan beher ḳaryeden ikişer merʿiyyü’l-ḫāṭır {6} ḳocabaşı rehn ṭarīḳiyle nezd-i ʿālīlerinde bulunmaḳ, ḫāmisen muḳaddem ve muʾaḫḫar üzerlerine edāsı lāzım gelan {7} maṭlūbāt-ı mīriyyeyi tamāmen iʿṭā eylemek üzere raʿiyyeti ḳabūl iderler ise reʾy virileceğine söz {8} virilerek ẕikr olunan ḳocabaşılar iʿāde olunmuş oldıġı ve Sūlī ʿuṣātınıñ maġżūb-ı maḳtūl yanında olan {9} rehīnleri ṣavb-ı sāmīlerinden żabṭ olunaraḳ mersūmlar daḫi çend rūz ẓarfında raʿiyyeti ḳabūl idecekleri ve Mora {10} cezīresinden ḫāric Rum milleti ʿuṣātınıñ indifāʿ-i ġāʾilesi elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl idüği ifādesini şāmil {11} resīde-i enmile-i vürūd olan taḥrīr-i sāmīleri mezāyāsı maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra taḥrīrāt-ı mersūle-i meẕkūreleri {12} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. {13} Şevket-i İslāmiyye’yi müşāhede ile [d]āmen-i istīmāna teşebbüs̠ iden gāvurlara baʿżı şerāyiṭ ile reʾy virilmek üzere {14} ber-muḳteżā-yı emr ü fermān-ı hümāyūn ḳaleme alınan şerāyiṭ-i reʾyiñ bir ṣūreti bundan aḳdem ṣavb-ı serʿaskerīlerine {15} gönderilerek keyfiyyet işʿār ü tenmīḳ ḳılınmış ve reʿāyā-yı mersūme şürūṭ-ı meşrūḥ üzere istīmāna ṭālib olaraḳ {16} rehnleri ṣavb-ı müşīrīlerine veyāḫūd muʾaḫḫaren virilan niẓām mūcebince Dersaʿādet’e irsāl iderler ise ol vaḳt {17} istīmānları ḳabūl olunaraḳ kendülerine reʾy ve amān virilmesi ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne müteʿalliḳ olmuş olmaġla {18} bu şürūṭ üzere reʿāyā-yı mersūme reʾy ve amān ṭaleb idüb rāżī olurlar ise reʾy virilmesi ḫuṣūṣuna himem-i seniyyeleri {19} derkār buyurulmaḳ siyāḳında ḳāʾime. Fī 3 C 37
[575/46] Tırḥāla mutaṣarrıfına
{1} Tırḥāla sancaġınıñ eṭrāfı Rum gāvurlarınıñ ʿiṣyānları cihetiyle çıġrından çıḳmış ise de baʿżı maḥallerine ʿasker sevḳi {2} ve baʿżı maḥallere daḫi vaḳt ü ḥāle münāsib ḥareket ile levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīr olunmuş ve faḳaṭ Mārġalāş {3} ḳażāsında bulunan ʿasākiriñ celbi Bülbülce’niñ taḥt-ı niẓāma idḫāline ḳalmış idüği ve Alāṣonya ḳapūdānı Ṭolo nām gāvur {4} ne ṣūretle müteşebbis̠-i dāmen-i istīmān olmuş olub sāʾir baʿżı maḥaller reʿāyāsı daḫi istīmān itmek üzere olduḳları {5} ve ol bābda vürūd iden iʿlāmāt taḳdīm ḳılındıġı ifādesine dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i {6} ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı tācdārī (24) buyurulmuşdur. Bu maḳūle ʿiṣyān itmiş reʿāyā bundan böyle dāmen-i istīmāna teşebbüs̠lerinde şürūṭ-ı müteʿaddideyi ḳabūl {2} eyledikleri ḥālde istīmānları ḳabūl olunaraḳ reʾy ve amān virilmesi ḳarār-gīr olmuş ve ol ṭaraflar reʿāyāsından {3} istīmān idenleri olur ise şürūṭ-ı meẕkūreye taṭbīḳan iḳtiżāsınıñ icrāsı ʿaṭūfetlü serʿasker-i ẓafer-rehber Ḫūrşīd {4} Aḥmed Paşa ḥażretlerine eṭrāfıyla taḥrīr ü işʿār ḳılınmış olaraḳ gerek bu ḫuṣūṣı ve gerek buña maḳīs mevādd-ı sāʾireyi {5} daḫi müşārun-ileyhle bi’l-muḫābere ne vechile reʾy ü tedbīr iderler ise inżimām-ı reʾyiyle ḥarekete mübāderet eylemeleri īcāb-ı maṣlaḥatdan {6} ve muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden olaraḳ ṣūret-i inhāları bu defʿa ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden müşārun-ileyh ḥażretlerine daḫi yazılmış {7} olmaġla dirāyet-i ẕātiyyeleri iḳtiżāsı üzere gerek bu ḫuṣūṣı ve gerek buña mes̠īl ḫuṣūṣāt-ı sāʾireyi serʿasker-i {8} müşārun-ileyhle bi’l-muḫābere naṣıl tedbīr ider ise inżimām-ı reʾyleriyle ḥarekete iʿtinā ve müs̠āberet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 C 37
[575/47] Vidīn, Yergöği, Aḏa-i Kebīr, Nīğbolī, Ṭolcī, Māçīn, Ḫırsova, İsāḳcı, Köstence, Belġrād, İbrāʾīl, Vārna, Babaḏaġı, Baḥr-i Sefīd Boġazı, Niş, Misivrī, Ḳārṣ muḥāfıẓlarına, Silistre, Bosna, Çıldır vālīlerine, Boġdān çarḫacısına, Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine, donanma başbuġı Ḫalīl Beğ’e
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı vechile Rumlarıñ ehl-i İslām ʿaleyhine olaraḳ ẓuhūra gelüb ṭaraf ṭaraf meʾmūrlar taʿyīniyle {2} teskīn ve ıṭfāsına baḳılmaḳda olan nāʾire-i fesādıñ bidāyet-i vuḳūʿı es̠nāsında Rūsya devletiniñ Dersaʿādet’de olan {3} sefīri ve memālik-i maḥrūsede bulunan ḳonsolosları kendülüklerinden ḳalḳub gitmiş ve Salṭanat-ı Seniyye daḫi işbu fesād-ı ʿumūmīniñ {4} defʿi esbābınıñ istiḥṣāliyle meşġūl bulunmuş oldıġı ḥālde Rūsya devleti Devlet-i ʿAliyye’niñ iẓhār-ı ʿiṣyān iden Rumlarıñ {5} iʿdām ve tenkīllerine dāʾir icrā itmekde oldıġı tedābīri taḳbīḥ iderek Devlet-i ʿAliyye’yi bu uṣūlden ferāġat itdirmek içün {6} Nemçe ve İngiltere devletlerini tavsīṭ-birle bunlarıñ Dersaʿādet’de olan ilçileri maʿrifetleriyle Devlet-i ʿAliyye’niñ ʿaleyhine ve Rumlarıñ {7} lehine olaraḳ birṭaḳım meṭālib ve müddeʿā göstererek peyderpey baʿżı teklīf ve izʿācdan ḫālī olmayub ez-cümle {8} bundan aḳdem Dersaʿādet’de olan Nemçe ilçisiyle ʿaḳd olunan mükālemede Rūsyalu ṭarafından iddiʿā ve īrād olunan mevādd-ı erbaʿadan {9} evvelkisi muḥtāc-ı taʿmīr olan kilīsālarıñ taʿmīrine ruḫṣat iʿṭāsı ve ikincisi reʿāyādan mücrim ile bī-cürm olanlarıñ farḳ ü temyīzi {10} ve üçüncisi āyīn-i ʿĪseviyye’niñ kemā-kān icrāsı ḫuṣūṣları olub bunlarıñ birazı el-ān icrā olunmaḳda oldıġı ityān {11} ve kilīsā taʿmīri mis̠illü müddeʿānıñ vaḳt-i āsāyişde mesāġ-ı şerʿī oldıġı vechile icrāsına baḳılacaġını mutażammın vaʿad-i ʿālī {12} sebḳat idüb dördünci olan Eflāḳ ve Boġdān’ıñ ʿasākir-i İslāmiyye’den taḫliyesiyle voyvodalarıñ naṣb māddesini {13} şu fesādıñ ʿalelʿumūm yatışmasına taʿlīḳ ü imhāle Devlet-i ʿAliyye’niñ bi-ḥaḳḳın mecbūriyyeti oldıġı ve bu mecbūriyyetiñ sebebi daḫi {14} gerçi her ne ḳadar şimdilik Eflāḳ ve Boġdān’da fesād berṭaraf olmuş ise de sāʾir maḥalleriñ fesād ü ʿiṣyānları {15} el-ān ʿumūmen yatışmayub ve bu ḥālde Memleketeyn ʿasākir-i İslāmiyye’den taḫliye ve voyvodalar naṣb olundıġı ḥālde fesādıñ ʿumūmī oldıġına {16} ve Rumlarıñ zuʿm-ı bāṭılları gūyā Yūnān memālikini żabṭ itmek üzere ittifāḳları oldıġı derkār idüğüne naẓaran şimdi {17} Rumlardan voyvoda naṣb olunmaḳ lāzım gelse hem-cinsleri başına tecemmuʿ iderek Memleketeyn ez-ser-i nev melceʾ-i eşḳıyā olmaḳ maḥẕūrını {18} ve buña mümās̠il āḫar gūn-ā-gūn hücnet ü mażarrātı müstetbiʿ olacaġı meczūm idüğünden Rūsyalu ṭarafına bu bābda her dürlü {19} edille ve berāhīn basṭ ü temhīd olunaraḳ iḳtiżā iden cevāb-ı bā-ṣavābları kemāl-i ḥaḳḳ ü ḥaḳīḳate maḳrūn olaraḳ {20} bundan aḳdem īrād ü beyān olunmuş ve Rūsyalu işbu ecvibe-i ḥaḳīḳiyyeyi inṣāfāne diñlemeyerek ve cevābları {21} iʿlān-ı ḥarbe vesīle iderek baġteten ḥudūdı tecāvüz itmek iḥtimāline mebnī her ḥālde mütebaṣṣırāne ḥarekete iʿtinā ve diḳḳat {22} olunmaḳ veṣāyāsı çend māh muḳaddem ber-vech-i tafṣīl cümle muḥāfıẓīn ve meʾmūrīne beyān ü işʿār olunmuş idi. Minvāl-i muḥarrer üzere {23} virilan cevāblar mutavassıṭ olan devletleriñ ilçileri vesāṭetiyle maḥalline teblīġ olunduḳdan ṣoñra el-ḥāletü-hāẕihī Nemçe ilçisi mūmā-ileyhiñ {24} Bāb-ı ʿĀlī’ye taḳdīm eylediği taḳrīr-i resmīsi tercümesiniñ feẕleke-i meʾālinde ḥaḳlarında vaʿad-i ʿālī sebḳat iden mevādd-ı s̠elās̠eye [?] {25} bir şey dinilmeyerek mażarratı āşikār olan Eflāḳ ve Boġdān memleketleriniñ ʿasker-i İslām’dan taḫliyesiyle voyvodalarıñ {26} naṣbı ḫuṣūṣı taʿcīl ve Dersaʿādet’de olan İngiltere ilçisi daḫi ʿaḳd olunan meclis-i mükālemede Rūsyalunuñ merāmı tervīcine dāʾir {27} birṭaḳım aḳvāl ve ebḥās̠ ve taḫvīfāt basṭ iderek ez-her-cihet ziyādesiyle ıṣrār ve Frānsa ve İngiltere ve Nemçe ve Prūsyā {28} devletleri daḫi cümleten müttefiḳ olaraḳ bu bābda Rūsyalunuñ ḥaḳḳını iḳrār itmekde olduḳlarından ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den {29} baʿd-ez-īn daḫi voyvodalar naṣbına taʿyīn-i vaḳt olunmaz ve Memleketeyn ʿasākir-i İslāmiyye’den taḫliye ḳılınmaz ise Rūsyalunuñ {30} iʿlān-ı ḥarb ideceği ve ol vechile Rūsyalu iʿlān-ı ḥarb eylediği ḥālde kendüsi daḫi sefāret ṭaḳımını ve İngiltere {31} tebaʿasını alub ʿavdete mecbūr oldıġını ḳaṭʿīce ifāde itmiş ve Devlet-i ʿAliyye cānibinden daḫi Memleketeyn’iñ ʿasākir-i İslāmiyye’den {32} külliyyen taḫliyesi ve voyvodalarıñ naṣb ü taʿyīni el-yevm derkār olan fesād-ı ʿumūmīniñ yatışub āsāyiş-i ʿāmme {33} ve Rumlardan Devlet-i ʿAliyye emniyyet-i tāmme ḥuṣūlüne taʿlīḳe derkār olan mecbūriyyet ve maʿẕūriyyet tekrār (25) ve bi-mennihī Taʿālā ḳarīben ḥuṣūli mütevaḳḳaʿ ola[n] emniyyet-i tāmme ve āsāyiş-i ʿāmme ḥulūlünde Memleketeyn şarṭınıñ kāmilen icrā olunacaġı {2} vaʿad ve teẕkār ve Anāḏolī ḥudūdınıñ ber-mūceb-i ʿahd ü şürūṭ Rūsyalu ṭarafından taḫliyesi ve bidāyet-i fesādda Rūsya diyārına {3} ḳaçan firārīleriñ keẕālik ʿahd mūcebince reddi ḫuṣūṣlarınıñ Rūsyalu ṭarafından icrā olunmasını mutażammın kemāl-i ḥaḳ {4} ve inṣāfa maḳrūn olan Devlet-i ʿAliyye’niñ muṭālebāt-ı ḥaḳīḳiyyesi dermiyān olunaraḳ mufaṣṣal ve meşrūḥ bu defʿa {5} resmī taḳrīrler ḳaleme aldırıldıḳdan ṣoñra bu bābda lāyiḥ-i eẕhān olan müṭālaʿāt ki Frenkleriñ meşhūr ü maʿlūm olan {6} uṣūl ü mizāclarına naẓaran işbu taḫliye [ve] voyvodalarıñ naṣbı māddesiniñ ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den icrā olunması {7} ḥaḳḳında ẓuhūra gelan ṭavr ü ḥareketleri ayaḳ paṭırdısı olaraḳ işbu ḥaḳ ve ḥaḳīḳate maḳrūn cevāblar ile {8} mülzem olmaları iḥtimāli ḫāṭıra gelür ise de Rūsyalunuñ öteden berü mücerreb olan meslek ü mişvārına göre {9} işine elvirdiği ḥālde ednā bir vesīle ile iʿlān-ı ḥarb itmesi işbu virilan cevāblar her ne ḳadar iʿlān-ı ḥarbe {10} sebeb olmaz ve muḥārebeyi daʿvet itmez ḳabīlden olsa daḫi Devlet-i ʿAliyye’niñ reʿāyā teʾdībātıyla meşġūliyyeti es̠nāsını {11} fırṣat ʿadd iderek tecāvüz-i ḥudūda taṣaddī eylemesi ṣūretleri daḫi aġleb-i melḥūẓ ve İngiltere ilçisi ifādesi vechile {12} tebaʿasını alub gitmesi ve ittifāḳlarına naẓaran sāʾir ilçileriñ daḫi buña mütābaʿat eylemeleri muḥtemel oldıġından bu defʿa {13} bu ṭarafda mecmūʿ vüzerā-yı ʿiẓām ve ʿulemā-yı fiḫām ve ricāl-i devlet ve Ocaḳlar aġavātı ve sāʾir lāzım gelenler ile ʿaḳd olunan {14} meclis-i ʿumūmīde işbu müddeʿānıñ nīk ü bedi eṭrāfıyla düşünilerek Rumlarıñ fesād-ı ʿumūmīleri yatışmaḳsızın {15} voyvodaları naṣb ve Memleketeyn’i taḫliye itmeklikde Devlet-i ʿAliyye ḥaṣr ü taʿdāda gelmez mażarrāt teʿāḳubı meczūm oldıġını {16} dermiyān-birle cümleniñ kelime-i vāḥide üzere ittifāḳ ü ittiḥādı inżimāmıyla ḳarār-gīr olmuş ve ol vechile ḳaleme alınan {17} taḳrīrler İngiltere ve Nemçe ilçileri mūmā-ileyhimāya virilmiş olmaġla Rūsyalunuñ işbu ṭutdıġı uṣūl şāyed {18} ayaḳ paṭırdısı olmayaraḳ Devlet-i ʿAliyye’niñ işbu ḥaḳīḳate maḳrūn ecvibe-i ṣāʾibesini Rūsyalu inṣāfāne diñlemeyerek {19} iʿlān-ı ḥarb ve ḥudūdı tecāvüze taṣaddīsi iḥtimāli derkār oldıġından ḥudūd-ı ḫāḳāniyyede bulunan kāffe-i muḥāfıẓīn {20} şimdiki ḥālde vāḳiʿ olan taḳayyüd ü ihtimāmlarını bir ḳat daḫi ziyāde iderek ve ez-her-cihet tedārüklü ve müteyaḳḳıẓ ü āgāh {21} bulunaraḳ meʾmūr-ı muḥāfaẓası oldıġı maḥalliñ kemāl-i ḥıfẓ ü ḥırāsetine diḳḳat ehemm-i umūrdan ve bu bābda farṭ-ı taḳayyüd ü ihtimām {22} ve ʿale’d-devām Rūsyalu ṭarafından tecessüs ve tedḳīḳ-i aḥvāle min-külli’l-vücūh mesāʿī-i cemīle ṣarfına cehd-i mā-lā-kelām itmek {23} muḳteżā-yı irāde-i şāhāneden olaraḳ keyfiyyet bu defʿa iḳtiżā idenlere ber-vech-i ḫafī yazılmış olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi {24} işbu keyfiyyātı bilüb Rūsyaludan evvelkiden ziyāde emniyyet cāʾiz olmadıġını añlayub ʿale’d-devām eṭrāf {25} ü eknāfa medd-i enẓār-ı baṣīret ve bir ān ve bir daḳīḳa ġaflet itmeyüb emr-i muḥāfaẓa ve muḥāreseyi icrāya kemāliyle diḳḳat {26} ve Rūsyalunuñ ḥarekāt ü eṭvārından ḫaber alaraḳ eṭrāfıñızda bulunan muḥāfıẓīn ḥażerātıyla daḫi resm-i muḫābereye diḳḳat, {27} netīce-i kelām gice ve gündüz āgāh bulunub bir vechile ġaflet itmameğe diḳḳat-i tām buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 C 37
[575/54] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt-ı seniyyeleriniñ bir şuḳḳası meʾālinde el-yevm maʿiyyetlerinde olan Mora Vālīsi saʿādetlü Meḥmed Paşa {2} bendeleri muḳaddemā ʿuhdesine tevcīh olunan Selānīk sancaġınıñ żabṭına dest-res olamayaraḳ müteʿāḳiben Mora eyāleti {3} kendüsüne iḥsān buyurulmuş ise de ora daḫi bu ḥālde ve müşārun-ileyh maṣārif-i külliyyeye dūçār oldıġından {4} bundan böyle ne ṭarafa meʾmūr ve taʿyīn olunur ise gitmek üzere faḳaṭ ḥāṣılātından fāʾide-mend olması-çün {5} Mora eyāleti ʿuhdesinden ṣarf ü taḥvīl ile Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretlerine ve Teke ve Ḥamīd {6} sancaḳları daḫi Sīrozī saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretlerine ve Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳları müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretlerine (27) tevcīh olunması ḫuṣūṣı muḥarrer ü meẕkūr olaraḳ müfādı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı {2} şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Vāḳıʿan müşārun-ileyh Meḥmed Paşa {3} ḥażretleriniñ ḥüsn-i ḫidmet ü ġayreti müsellem olaraḳ iltifāt ve mükāfāta şāyān ve Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳları ile {4} Teke ve Ḥamīd sancaḳları ḥāṣılāt cihetinden seyyān olub faḳaṭ Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳları müşārun-ileyh {5} Yūsuf Paşa ḥażretlerine ʿahd-i ḳarībde tevcīh olunmaḳ mülābesesiyle tebdīli tekellüfüne müteḥammil olmadıġından Teke ve Ḥamīd sancaḳları {6} müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa ʿuhdesinden alınub müşārun-ileyh Meḥmed Paşa’ya tevcīhine müsāʿade-i seniyye erzān buyurılur. Lākin {7} Mora serʿaskeri müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa bu meʾmūriyyetde ber-vefḳ-i meʾmūl çıḳmayub beṭāʾet ü reḫāvet üzere {8} ḏavrandıġından tebdīli iḳtiżā ideyor ise de Mora maṣlaḥatınıñ cesāmet ve ehemmiyyetini ẕāt-ı sāmīlerine taʿrīfe ḥācet {9} olmayaraḳ ʿavn ü ʿināyet-i Bārī’yle bu maṣlaḥatıñ daḫi ḥüsn-i ṣūretle ʿuhdesinden gelinmesi eḫaṣṣ-ı maṭlūb-ı {10} ḥażret-i pādişāhī olmaḳ mülābesesiyle Yānya maṣlaḥatı cenāb-ı ʿālīlerine yorġunluḳ virmiş ise de ẕāt-ı sāmīlerine {11} maḫṣūṣ olan cevher-i diyānet ve merdī ve şecāʿat iḳtiżāsınca meʾās̠ir-i bergüzīde-i sābıḳalarına bunı daḫi {12} ʿilāve ile dīn ü devlet uġurunda ilā-yevmi’l-ḳıyām īfā-yı şān ü nām idecek böyle bir ḫidmet-i celīleye {13} daḫi himmet buyuracaḳları iʿtiḳādı derkār olub ancaḳ Arnavudluġ’uñ henüz taḥt-ı rābıṭaya girmamesi {14} ve Rūsyaludan ve düvel-i sāʾireden emniyyet mefḳūd olması cihetleriyle cenāb-ı ʿālīleriniñ bi’n-nefs Mora’ya {15} ʿazīmetleriyle Arnavudluḳ ve Rumili öyle bıraġılması nezd-i şāhānede pek münāsib görünmediğinden ẕāt-ı {16} ḥayderī-simāt-ı ṣafderāneleri berülerde eṭrāf ü eknāfıñ tanẓīm-i şīrāze-i umūr ü meṣāliḥine baḳmaḳ üzere {17} Yānya’da yāḫūd ol ḥavālīde münāsib görecekleri bir maḥalde iḳāmet ve her ṭarafa neẓāret ve iʿānet eyleyerek {18} maʿiyyetlerinde olan vüzerādan müşārun-ileyh Meḥmed Paşa yāḫūd Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa veyā Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa {19} ḥażerātından yāḫūd sāʾir vüzerādan biriniñ Mora serʿaskerliğine intiḫāb ve meʾmūriyyetini mi tensīb buyurursuz {20} ve aña göre daḫi Mora eyāletini ne vechile tanẓīm itmek münāsib olur, ḥāṣılı bu bābda reʾy ü taṣvībleri {21} ne vechile ise serīʿan işʿāra himmet buyurulduḳda derḥāl icrā-yı muḳteżāsına baḳılması ve dīger ḳāʾime-i muḫliṣīde {22} beyān ve terḳīm olundıġı vechile İngiltere ve Nemçe ilçilerine virilan taḳrīrlere naẓaran Rūsyalu iʿlān-ı ḥarb itmek {23} lāzım geldiği ḥālde bu bābda daḫi cenāb-ı diyānet-meʾāb-ı düstūrāneleriniñ her gūne reʾy ü tedbīrleri ne vechile ise {24} riyāsızca işʿār, ve’l-ḥāṣıl meṣāliḥ-i ḥāliyeyi ol ṭarafıñ uṣūlüne ve ẕāt-ı sāmīleriniñ niyyāt ve tedābīrine {25} taṭbīḳ buyuraraḳ her ḫuṣūṣda reʾy ü mülāḥaẓalarınıñ ḏoġrıcasını eṭrāfıyla bu ṭarafa taḥrīr ü inhā buyurmaları {26} muḳteżayāt-ı münāsibeden ve īcāb-ı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı ḥażret-i ḫilāfet-penāhīden oldıġı maʿlūm-ı dirāyet-melzūmları {27} buyurulduḳda gerek Mora serʿaskerliği māddesinde ve Rūsyalu iʿlān-ı ḥarb eylediği taḳdīrce meṣāliḥ-i ḥāliyeye {28} naẓaran niyyāt ve tedābīr-i müşīrīleri ve bu ḫuṣūṣlarda reʾy ü mülāḥaẓa-i ṣāʾibeleri her ne vechile ise riyāsızca ber-vech-i {29} īżāḥ ve serīʿan bu ṭarafa işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 C 37
[575/68] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa bendeleri ṭarafına muḳaddem gönderilan beş yüz kīse ile biraz fişenk müşārun-ileyhiñ {2} ḳapucılar ketḫüdāsı bendelerine teslīmen irsāl buyurulmuş idüği ve üç biñ ḳadar māhiyyelü ʿaskeriñ Preveze’de olan {3} sefāyin ile irsāl buyurulması muḳaddem ṣavb-ı ʿālīlerine yazılmış ise de verādan biriniñ maʿiyyeti olmadıḳça Bālyabādra’ya {4} ʿasker irsāli mümkin olamayacaġı ve muḳaddemā ism maḥalleri açıḳ olaraḳ gönderilan evāmir-i şerīfeden lüzūmı {5} olanlardan māʿadāsı gönderilmiş oldıġı ve saʿādetlü Eġrīboz Muḥāfıẓı ʿAlī Paşa ḥażretleriniñ inhā-yı düstūrīleri {6} beyān olunmayaraḳ manṣıbı ṭarafına ʿazīmet eylemesi müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār olunması ve Mora vālīlikleri {7} evān[ın]da iltiz[ā]mātdan bir aḳçeye dest-res olamadıḳlarından ṣarrāflarınıñ aṣḥāb-ı muḳāṭaʿāta virmiş olduḳları {8} peşīnāt ve taḥvīlātıñ istirdādıyla ṣarrāflarına teslīm ḳılınması ve ḫidmet-i kitābetlerinde olan Ḥācī Süleymān {9} Efendi bendeleriniñ nümāyān olan ṣadāḳati cihetiyle mūmā-ileyhe beher sene ʿaḳīb-i tevcīhāt-ı hümāyūnda baʿżı müstaḥaḳḳīne {10} virilan ḫidmet-i mübāşiriyyeden bir miḳdār şey taḫṣīṣine müsāʿade-i seniyye şāyān buyurulması ḫuṣūṣlarını şāmil {11} tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i s̠enāverī olduḳdan ṣoñra ḥużūr-ı meʾālī-mevfūr-ı {12} ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı sāmīleri {13} ol ṭaraflarıñ serʿasker-i ẓafer-rehberi olduḳlarından her bir ḫuṣūṣuñ vuḳūfları olacaġı ẓāhir ü rū-nümā ve şimdi {14} müşārun-ileyhiñ ṭaleb itmiş oldıġı ʿasker gönderilemamiş ise de lillāhi’l-ḥamd Donanma-yı Hümāyūn’uñ daḫi Mora’ya varmış {15} olduḳları meʾāl-i işʿārlarından müstebān ve inşāʾallāh bundan ṣoñra irişdirilmesi daḫi mümkin olacaġı {16} elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā olub müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i cenāb-ı pādişāhī iḳtiżāsı üzere iʿāde (33) eyledikleri evāmir baṭṭālda ḥıfẓ itdirilerek müşārun-ileyh ʿAlī Paşa’nıñ vāḳıʿan şimdi Yānya’da lüzūmı {2} ḳalmayub manṣıbı olan Eġrīboz’a gidüb iḳāmet ve esbāb-ı muḥāfaẓaya diḳḳat eylemesi-çün inhāları beyān olunmayaraḳ {3} müşārun-ileyhe maḫṣūṣ fermān-ı ʿālī gönderilmiş ve iltizāmāt māddesinde olan inhāları daḫi ḥaḳḳa maḳrūn ve Mora’dan {4} kimseniñ bir aḳçe alamadıġı cümleye maʿlūm olaraḳ ol vechile ṣarrāfları ṭarafından virilan peşīnā[t] ve taḥvīlātıñ {5} maḥallerinden istirdādı-çün inhāları vechile tanẓīmine mübāderet eylemesi Ḍarbḫāne-i ʿĀmire nāẓırı ʿizzetlü efendiye ḥavāle olunmuş {6} ve vuḳūʿ bulan maḥlūlātdan ḏoldırılmaḳ üzere mūmā-ileyh Ḥācī Süleymān Efendi bendelerine senevī biñ ġurūş {7} ḫidmet-i mübāşiriyye taḫṣīṣ olunaraḳ maḥalline ḳayd itdirilmiş olmaġla ẕāt-ı ʿālīleri baʿd-ez-īn daḫi her ḥālde īfā-yı {8} mübteġā-yı mehām-āşināyī ve dirāyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 C 37
[575/70] Rumili Vālīsi Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Ḳarlıili ve Īnebaḥtī ʿuṣātınıñ ḳahr ü tenkīlleri esbāb ü ārāsına teşebbüs̠ ü müs̠āberet olunmaḳ iḳtiżā itmiş {2} oldıġına bināʾen Mora Vālīsi saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleriyle sāʾirleri ʿasākir-i vāfire ile ʿuṣāt-ı maḥẕūle {3} üzerine sevḳ ü taʿyīn ve Bādracıḳ ṭarafında olan meʾmūrlarıñ daḫi ol ṭarafa taḥrīk ü iʿzāmları {4} żımnında Mora Cānibi Serʿaskeri ʿaṭūfetlü ʿAlī Paşa ḥażretlerine taḥrīrāt-ı seniyyeleri iṭāresiyle ifāde ve tebyīn {5} buyurulmuş oldıġı beyānıyla muḳaddemā ḳara ʿaskeriyle iḫrāc olunmuş olan Donanma-yı Hümāyūn’uñ daḫi Mora ṣularına {6} irişmeleri istiʿcāl ḳılınmasını şāmil bu defʿa resīde-i mevḳiʿ-i vürūd olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri {7} mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i {8} ʿalem-şümūl-ı cenāb-ı kītī-sitānī olmuşdur. ʿUṣāt-ı maḳhūre üzerine ol vechile meʾmūrlar taʿyīn ve irsāl {9} ve Bādracıḳ ṭarafında olan meʾmūrlarıñ daḫi bir ṭarafdan hücūm ü iḳtiḥāmları-çün serʿasker-i müşārun-ileyh ṭarafına {10} taḥrīrāt isbāline himmet-i seniyyeleri maḥż-ı iṣābet nevʿinden olub Donanma-yı Hümāyūn’uñ istiʿcāl olunması ḫuṣūṣı {11} taḥrīrāt-ı meẕkūrelerinde işʿār buyurulmuş ise de dīger şuḳḳa-i sāmīlerinde Donanma-yı Hümāyūn’uñ Bādra’ya {12} vuṣūlleri muḥarrer olaraḳ işbu taḥrīrāt-ı düstūrīleri şuḳḳa-i meẕkūreden muḳaddem yazılmış oldıġı iḳtiżā ideceği {13} ẓāhir ve bu gāvurlarıñ düvel-i Naṣārā’dan birine istinādları olmasa bu ḳadar böyle ıṣrār itmeyecekleri {14} ve bunlarıñ gözleri ḳorḳmayınca istīmān itmeyecekleri maʿlūm ü bāhir olaraḳ hemān ġayret ü iḳdām ile {15} ḳahr ü tenkīllerine saʿy olunması lāzımeden olaraḳ bu vechile emr-i tedmīrlerini mūcib ḥālāta teşebbüs̠leri nezd-i {16} şāhānede daḫi ḳarīn-i istiṣvāb ü istiḥsān olmaġla ifāde-i ḥāl siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 C 37
[575/71] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Mora maṣlaḥatınıñ nezd-i sāmīlerinde maʿlūm olan cesāmet ve ehemmiyyeti cihetiyle bu ḫuṣūṣuñ daḫi ḥüsn-i ṣūretle ʿuhdesinden {2} gelinmesi eḫaṣṣ-ı maṭlūb-ı ʿālī ise de aḥvāl-i ḥāliyeye naẓaran yaʿnī Arnavudluġ’uñ henüz taḥt-ı rābıṭaya girmamesi ve Rūsyaludan {3} ve düvel-i sāʾireden emniyyet mefḳūd olması cihetleriyle cenāb-ı şecāʿat-meʾāb-ı düstūrīleriniñ bi’n-nefs Mora’ya ʿazīmetleri {4} nezd-i kerāmet-vefd-i şāhānede münāsib görünmeyerek ẕāt-ı sāmīleri Yānya yāḫūd āḫar münāsib gördükleri maḥalde iḳāmet {5} ve her ṭarafıñ umūr ü meṣāliḥini rüʾyet ü neẓāret itmek üzere Mora serʿaskerliğine maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde olan {6} saʿādetlü Meḥmed Paşa ve Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażerātından ve sāʾir vüzerādan ve meʾmūrīnden {7} ḳanġısını münāsib görürler ise ol vechile tanẓīm ve icrā olunması-çün keyfiyyeti ʿicāleten işʿār buyurmaları ṣūreti bundan üç gün {8} muḳaddem yazılan cevāb-nāme-i muḫliṣīde terḳīm ü tasṭīr olunmuş idi. Müteʿāḳiben resīde-i enmile-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı seniyyelerinde {9} Ṭrābolīçe vaḳʿasında ḳayd-ı esre giriftār olan ḥaremleri ve ketḫüdālarıyla müşārun-ileyh Meḥmed Paşa’nıñ ḥarem ve ketḫüdāsı ve sāʾirīniñ {10} taḫlīṣleri ḫuṣūṣunda teşebbüs̠ buyurduḳları uṣūle gāvurlarıñ ne vechile cevāb virdiği beyānıyla bunlardan intiḳām alınaraḳ {11} o maḳūle esīrleriñ eyādī-i kefereden taḫlīṣi żımnında bi’n-nefs Mora üzerine meʾmūriyyetleri iltimās ve maḳtūl-ı maḳhūruñ {12} żabṭ-ı muḫallefātı-çün mübāşir taʿyīn ve irsāli taʿcīl buyurulmuş olmaġın mezāyāsı ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i s̠enāverī olduḳdan ṣoñra {13} rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı nigāh-ı ʿāṭıfet-iktināh-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Ṭrābolīçe’de ḳalan ḥaremleri {14} ve sāʾirleriñ istiḫlāṣı daġdaġası cenāb-ı ḥamiyyet-meʾāb-ı düstūrīlerini bī-ḥużūr eylediğinden biẕẕāt Mora üzerine meʾmūr {15} ḳılınmalarını işʿār buyurmuş olmaları ḫaṣīṣa-i ẕātiyyeleri olan cevher-i bī-bahā-yı ġayret ü ṣalābet ve mādde-i müstaḳille-i ḥamiyyet {16} ü diyānet iḳtiżāsından oldıġı ve Mora maṣlaḥatı daḫi ehemm-i umūrdan idüği müsellemdir. Ve maḳtūl-ı maḳhūruñ muḫallefātı-çün {17} çend rūz muḳaddem yazılan ḳāʾime-i s̠enā-kārīde beyān olundıġı üzere Tersāne-i ʿĀmire Emīni sābıḳ Ṣāliḥ Efendi taʿyīn {18} olunmuş oldıġından hemān gitmek üzeredir. Lākin evvelki gün Mosḳovluya dāʾir yazılan ḳāʾime-i muḫliṣīden maʿlūm-ı {19} ʿālīleri olacaġı vechile el-yevm Frenkleriñ aġzı Memleketeyn ḥaḳḳında Rūsyalunuñ ıṣrār eylediği taḫliye ve voyvodalar {20} naṣbı māddesi icrā olunmaz ise muḥārebeyi müntic olub Nemçe ilçisiniñ muʾaḫḫaren virdiği taḳrīrinde ve İngiltere ilçisi daḫi {21} ʿaḳd olunan mükālemede Devlet-i ʿAliyye’ye göre ḥasbe’l-meḥāẕīr ḳabūlı emr-i muḥāl olan tekālīflerine ıṣrār iderek nihāyet {22} Rūsyalunuñ üç haftaya ḳadar iʿlān-ı ḥarb ideceğini ve devletleriniñ ittifāḳları taḳrībiyle ol ḥālde kendüleri daḫi {23} Dersaʿādet’den gideceklerini ifāde idüb nezd-i Devlet-i ʿAliyye’de ise bunlarıñ teklīflerini ḳabūl ile giderek göz göre {24} mużmaḥil olmaḳdan ise mütevekkilen ʿalellāhi’l-Muʿīn ve iʿtimāden-bi-naṣrihi’l-mübīn lede’l-iḳtiżā muḥārebeyi tercīḥ ü iḫtiyār {25} itmekliğe ittifāḳ-ı ārā ile ḳarār virilerek bugünlerde ilçi-i mersūmāna cevābı ḥāvī taḳrīr-i ʿālīler virilmiş {26} ve işbu virilan taḳrīr ile mükāleme mażbaṭasınıñ şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince birer ḳıṭʿa ṣūretleri {27} iḫrāc itdirilerek reʾyü’l-ʿayn meşhūduñuz olmaḳ içün işbu ḳāʾime-i s̠enā-kārīye leffen ṭaraf-ı ʿālīlerine gönderilmiş {28} oldıġından keyfiyyet-i ḥāl müṭālaʿalarından daḫi maʿlūm-ı sāmīleri buyurılur. Ḥāl bu vechile olub ilerüsi mechūl iken {29} ẕāt-ı nerīmān-simāt-ı ṣafderāneleriniñ berülerden uzamaları [?] bir vechile münāsib görülmeyüb ḫuṣūṣan işʿār-ı sāmīleri {30} vechile biẕẕāt Mora derūnuna ʿazīmetleri lāzım gelse verālarında cenāb-ı ʿālīlerine peyderpey imdād ü iʿānet {31} irişdirecek ẕāt-ı sāmīlerine muʿādil bir vezīr yoḳdur ki ḥattā işe yarasun. Bu cihetle bu ṣūret düşünilecek şeydir [?] {32} ammā ber-mūceb-i irāde-i seniyye Mora serʿaskerliğine münāsib görecekleri her kim ise anıñ ḳuvvet-i kāmile ile ve cenāb-ı {33} ʿālīleriniñ reʾy ü tedbīrleri üzere taʿyīn ve irsāli taḳdīrinde lillāhi’l-ḥamd bugünlerde Donanma-yı Hümāyūn ile Ḳara ʿAskeri {34} Serʿaskeri Meḥmed Paşa bendeleri daḫi Bālyabādra ṭarafına varmış ve taḥrīr ü işʿārlarına naẓaran Ḳarlıili ve Īnebaḥtī {35} ʿuṣātınıñ ḳahr ü tenkīlleri-çün maḥż-ı iṣābet olaraḳ meʾmūrlar ile ʿasākir-i vefīre sevḳ ü taʿyīn buyurulmuş oldıġından {36} inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḳarīben bu ʿuṣātıñ tenkīli ḥāṣıl oldıġı gibi Mora maṣlaḥatı daḫi suhūlet kesb ideceği işʿār-ı {37} sāmīlerinden müstefād olmuş oldıġına naẓaran bā-ʿavn-i Bārī ʿuṣāt-ı mesfūreniñ teʾdīb ü tenkīlleri bugünlerde {38} müyesser olaraḳ baʿdehū bunlarıñ ṭopdan Mora üzerine hücūm ü iḳtiḥām ve cenāb-ı serʿaskerīleri daḫi berüden bunlara {39} peyderpey imdād ü iʿānet-birle ḳuvvetü’ẓ-ẓahr olmaḳlıḳları ʿaẓīm işe yarayaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā himmet-i şecīʿāneleriyle Mora maṣlaḥatı (35) daḫi ḳarīben bir ḥüsn-i ṣūret bulması elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūldür. Ḥaremleriyle sāʾirlerini gāvurlar ellerinden çıḳarmamaḳ {2} dāʿiyesinde olmaları mücerred kendü zuʿmlarınca iḥtiyāṭ ṣayaraḳ bundan böyle baʿżı mesʾūllerine müsāʿade taḥṣīline vesīle {3} itmek ġarażından ʿibāret oldıġı ṣūret-i meʾālden müstebān oldıġına bināʾen inşāʾallāhü Taʿālā bunlarıñ ṣavn-ı Ḥażret-i {4} Ṣamedānī ile hiçbir ḳıllarına ḫaṭā gelmeyerek ḥüsn-i ṣūretle istiḫlāṣları elṭāf-ı Sübḥāniyye’den mesʾūl olub {5} ḥāṣılı, ẕāt-ı ʿālīleriniñ biẕẕāt ʿazīmetlerinde görecekleri işi bi-tevfīḳihī Taʿālā intiḫāb buyuracaḳları serʿasker daḫi {6} yine cenāb-ı muʿallā-elḳāb-ı sipeh-sālārīleriniñ himmet ve muẓāheretleriyle görebileceğinden bu cihetler ile ẕāt-ı ʿālīleri şimdilik {7} biẕẕāt ʿazīmet ve meʾmūriyyetiñiz tedbīrinden ṣarf-ı naẓar buyuraraḳ berülerde münāsib gördükleri maḥalde istiḳlāl-i {8} tām ile iḳāmet ve her ṭarafıñ umūr ü meṣāliḥine neẓāret buyurmaları münāsib olacaġından hemān bu uṣūle göre {9} reʾy ü tensīb ü tedbīrleri ne vechile ise bir ān aḳdem iḳtiżāsınıñ icrāsına baḳılmaḳ içün ʿicāleten taḥrīre himmet buyurmaları {10} lāzım geleceği ve emr ü irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi ber-vech-i meşrūḥ ṣādır ü sāniḥ olmuş idüği maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı {11} ṣafderāneleri buyurulduḳda ber-minvāl-i muḥarrer keyfiyyetiñ bir ān evvel işʿārına ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 C 37
[575/91] Tersāne emīni efendiye buyuruldı
{1} Bu es̠nāda baʿżı düvel bayraġıyla Aḳdeñiz’den Ḳaradeñiz’e ve Ḳaradeñiz’den Aḳdeñiz’e āmed-şod iden sefāyiniñ iḳtiżā iden {2} ḳançılārya senedātları yoḳlanaraḳ içlerinde gerek sefīne ve gerek ḥamūleleri Rum eşḳıyāsı mālı iken sāḫte sened istiṣḥāb {3} itmiş olanlar lede’t-temyīz o maḳūle eşḳıyā tekne ve ḥamūleleriniñ ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den żabṭı iḳtiżā eylediğinden işbu yoḳlama {4} maṣlaḥatı ber-mūceb-i irāde-i seniyye vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine ḥavāle olunmuş olmaġla müşārun-ileyh maʿrifetiyle bi’t-tedḳīḳ {5} ẓāhire iḫrāc olunmuş ve olunmaḳda olan o maḳūle eşḳıyā tekneleri cānib-i mīrīden żabṭ ile Tersāne-i ʿĀmire’ye rabṭ {6} ve ḳayd olunmaḳ iḳtiżā ideceği mis̠illü gerek bu maḳūle eşḳıyā tekneleriniñ ve gerek sāʾir düvel tüccārı sefīneleriniñ {7} derūnlarında Rum eşḳıyāsı mālı olaraḳ bulunan ecnās-ı ẕaḫīre daḫi inżimām-ı reʾyiñiz ile iḫrāc ve tekmīl ve ẕaḫīre {8} nāẓırı efendi maʿrifetiyle fīʾāt taḳdīr olunaraḳ Anbār-ı ʿĀmire’ye vażʿ ve iddiḫār itdirilmek ve ẕaḫīreden māʿadā ṭuz ve yaġ {9} ve erzāḳ-ı sāʾire ve ālāt mis̠illü eşyādan her ne ẓuhūr ider ise cümlesine vaḳt ü ḥāle göre bahālar taḳdīr olunaraḳ bunlardan {10} Tersāne-i ʿĀmire’ye lüzūmı olanlar fīʾāt-ı rāyicesine göre bahāları ḥesāb olunduḳdan ṣoñra Tersāne-i ʿĀmire’de tevḳīf {11} ve iḳtiżāsına göre iʿmāl ve ṣarf olunub Tersāne’ye lüzūmı olmayan eşyāyı daḫi eṣnāfa tevzīʿ ve fürūḫt itdirderek {12} bunlardan ḥāṣıl olacaḳ mebāliġ bundan böyle ṣudūr idecek irāde-i seniyyeye taṭbīḳan ṣarf ve tanẓīm olunmaḳ üzere {13} Tersāne-i ʿĀmire ḫazīnesinde ber-vech-i emānet mevḳūfen başḳaca ḥıfẓ olunmaḳ lāzım gelüb o maḳūle senedātı sāḫte {14} olaraḳ eşḳıyā mālı olmaḳ üzere żabṭ ve ilişikleri ḳat olunmaḳda olan ve bundan böyle ẓuhūr iderek żabṭı {15} lāzım gelan sefīneleriñ keyfiyyetleri müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından Bāb-ı ʿĀlī’ye taḳrīr ve istīẕān olunduḳça ṭarafıñıza ḥavāle {16} olunacaḳ olmaġla imdi ber-minvāl-i muḥarrer gerek şimdiye ḳadar aḫẕ ü żabṭ olunan ve gerek bundan böyle aḫẕ ü żabṭ olunacaḳ {17} tekne ve ḥamūlelerden faḳaṭ tekneleri Tersāne-i ʿĀmire’ye rabṭ ve ol sefīneniñ miḳdār-ı ẕirāʿı ve eşkāli ne vechiledir {18} ve değer bahāsı ḳaç ġurūşdur, taḫmīn ve içinde bulunan ṭop ve edevāt ve ālāt-ı lāzımesi ʿale’l-infirād taḥrīr ü defter olunub ḥamūlesi {19} ẕaḫāyir ise cins ve fīʾātıyla ẕaḫīre nāẓırı efendi maʿrifetiyle Anbār-ı ʿĀmire’ye iḫrāc ve teslīm ve sāʾir eşyā ve erzāḳ-ı sāʾire Tersāne-i {20} ʿĀmire’ye lüzūmı olanlarını fīʾāt-ı rāyicesiyle Tersāne-i ʿĀmire’de tevḳīf ve māʿadāsını eṣnāfa fürūḫt ve aḳçelerini {21} taḥṣīl ile gerek Tersāne ḫazīnesinden virilmesi ve gerek eṣnāfdan taḥṣīl iḳtiżā iden mebāliġi ber-vech-i emānet mevḳūfen {22} başḳaca ḥıfẓ itdirderek bu ḫuṣūṣlarıñ uṣūl ü müteferriʿāt ve īrād ü maṣārifini bundan böyle lede’l-iḳtiżā mürācaʿat {23} olunmaḳ içün Tersāne-i ʿĀmire ẕimmeti ṭarafında başḳaca defter itdirdüb iḳtiżā itdikçe lāzım gelan maḥallere ʿilmüḫaberlerini {24} iʿṭā itdirderek icrā-yı uṣūl-i irāde-i seniyyeye mübāderet eyleyesin deyu. Fī 18 C 37
[575/93] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Ḳara ʿaskeriniñ Donanma-yı Hümāyūn ile Bādra ṭaraflarına vuṣūli gāvurlarıñ mūcib-i ḫaşyetleri olmuş ise de {2} Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḳara ʿaskerini ṣavb-ı meʾmūresine iḫrācından ṣoñra İskenderiye’ye ʿazīmet ve saʿādetlü Mıṣır vālīsi {3} ḥażretleriniñ tehyiʾe eyledikleri ʿasākir ve mühimmātı alaraḳ andan Girīd ṭarafına bādbān-küşā-yı nuṣret olacaġı Ḳapūdān paşa {4} ḥażretleri ṭarafından ṣavb-ı ṣafderānelerine yazılmış oldıġı beyānıyla bir on ḳadar süfün-i hümāyūnuñ Bādra ṭarafında {5} ḳalması küllī fāʾideyi müntic olacaġından başḳa ẕāt-ı ḥamiyyet-simātlarınıñ Īnebaḥtī Ḳasteli’nden ḳarşuya mürūr menvī-i żamīr-i {6} şecāʿat-semīr-i ḥayderāneleri olmaḳ taḳrībiyle bu ṣūret ḫaylī mevāddı [?] müstelzim olacaġı tevārüd iden taḥrīrāt-ı {7} sāmīlerinden bir şuḳḳada muḥarrer olaraḳ mezāyāsı maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile {8} manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Bu vechile Bālyabādra’da Donanma-yı Hümāyūn sefāyininden on {9} ḳıṭʿasınıñ ḳalması cānib-i ʿālīleriniñ Mora’ya ʿazīmetleri mülāḥaẓasına göre mürūrda mūcib-i suhūlet olacaġı {10} işʿār buyurulmuş ise de ẕāt-ı sāmīleriniñ Mora’ya bi’n-nefs ʿazīmetleri uyamayacaġına dāʾir kerāmet-efzā-yı {11} ṣudūr olan irāde-i seniyye muḳaddem ve muʾaḫḫar ṭaraf-ı sipeh-sālārīlerine tafṣīlen yazılmış olub gerçi her ne ṣūretle olsa {12} ol ṭaraflarda Donanma-yı Hümāyūn sefāyininiñ mevcūd bulunmasında her vechile fāʾide olacaġı müsellemdir. Lākin sefāyin-i meẕkūre {13} ḳara ʿaskerini ol ṭarafa çıḳardıḳları gibi ḏoġrı İskenderiye’ye gitmelerine dāʾir sünūḥ itmiş olan irāde-i seniyye {14} mutlaḳā Girīd cezīresi maṣlaḥatına mebnī olaraḳ cezīre-i meẕkūre maṣlaḥatı ise ṣıḳışur gibi olub şöyle ki, Resmo nāḥiyesinde {15} Tāta [?] köyünde ʿuṣāt-ı kefere ile vāḳiʿ olan muḥārebede muḥżır aġa ile birḳaç nefer ehl-i İslām ḳayd-ı esre giriftār {16} ve birāderi şehīd olaraḳ Resmo’da her gün muḥārebe olunmaḳda olub Mīlopoṭamo nāḥiyesi gāvurları daḫi ʿiṣyān eyledikleri {17} ve Mārt’a ḳadar Girīd keferesi cümleten ayaḳlanub iẓhār-ı ġulüv idecekleri istiḫbār olunmuş ve bu cihetle Girīd gibi bir ḥıṣn-ı {18} ḥaṣīn cezīre maʿāẕallāhü Taʿālā eyādī-i ʿuṣāta giriftār olmaḳ lāzım gelse taḫlīṣi müşkil ve tekellüfi mūcib olacaġı {19} ẓāhir olmaḳ mülābesesiyle tīz elden Girīd’e imdādıñ çāresi istiḥṣāli derece-i vücūba varmış oldıġından {20} ve vaḳt [ü] ḥāle naẓaran Girīd maṣlaḥatı daḫi ḥadd-i ẕātında umūr-ı cesīmeden idüğünden tīz elden işbu Donanma-yı Hümāyūn sefāyininiñ {21} İskenderiye’ye varub müşārun-ileyh Mıṣır vālīsi ḥażretleri ṭarafından derūnlarına ʿasker ve mühimmāt vażʿıyla imdād olunmaḳdan ġayrı {22} çāresi olmadıġına bināʾen ol ṣūretle żarūrī sefāyin-i merḳūme meʾmūr ḳılınmışlar idi. Ve giçende donanma-yı meẕkūruñ {23} Bālyabādra pīşgāhına vuṣūlleri ḫaberi ṭaraf-ı ʿālīlerinden işʿār olunmuş oldıġından ġayrı muʾaḫḫaren donanma-yı meẕkūr {24} başbuġı Ḫalīl Beğ bendeleri ṭarafından saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine gelmiş olan [?] kāġıd meʾālinde donanma-yı meẕkūr {25} ḳara ʿaskerini ve Serʿasker Meḥmed Paşa ḥażretlerini Bālyabādra’ya iḫrāc ve ẕaḫīre ve mühimmāt memlū olan yiğirmi dört ḳıṭʿa {26} tüccār teknelerini ol ṭarafda tevḳīf eyledikden ṣoñra Mesolenk ṭarafından ẓuhūr iden elli dört ḳıṭʿa eşḳıyā tekneleriyle {27} muḥārebeye ibtidār iderek bā-ʿavn [ü] nuṣret-i Bārī yedi ḳıṭʿasını iġrāḳ ve bir ḳıṭʿasını iḥrāḳ iderek baḳiyye ḳalan süfün-i kefere münhezimen {28} firār itmiş ve Donanma-yı Hümāyūn daḫi Moton üzerine varmış olduḳları muḥarrer ve başbuġ-ı mūmā-ileyhiñ ẕikr olunan {29} kāġıdını getüren müsteʾmen ḳapūdānıñ havā ve mevsimiñ muvāfaḳatına naẓaran donanma-yı meẕkūruñ bugünlerde İskenderiye’ye {30} varmaları meʾmūl oldıġı müstefād olub bu vechile bunlardan Bādra’da sefāyin tevḳīf itdirilmesi ṣūretiniñ {31} imkānı ṣavuşmuş ise de ṭābīʿatıyla mühimmāt ve ẕaḫāyir memlū olan tüccār tekneleri Bādra līmānında ḳalmış oldıġından {32} Rumili’den Mora’ya ʿasker imrārı mis̠illü ḫidemāt-ı lāzımede işbu tüccār tekneleriniñ daḫi işe yarayacaġı ẓāhir {33} ve el-ḥāletü-hāẕihī evvelbahār tertībi olaraḳ müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa maʿiyyetiyle Aḳdeñiz’e külliyyetlü Donanma-yı Hümāyūn {34} çıḳarılmaḳ üzere oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā Mora’nıñ her ṭarafına varılaraḳ ʿavn ü ʿināyet-i Bārī ile her bir iş {35} güzel olacaġı müberhen ü bāhir olmaḳdan nāşī ẕāt-ı sāmīleri Mora māddesine dāʾir muḳaddem ve muʾaḫḫar vāḳiʿ olub {36} işʿār olunan irāde-i seniyyeniñ icrāsını mūcib ḥālātı ikmāle iʿtinā buyurmaları lāzım geleceğinden başḳa {37} bu defʿa levḥa-zīb-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede “Müşārun-ileyh Mora’ya kendü gitmek hevesinde ise de {38} vaḳte uymaz. Bir ḳadem aḳdem tertībine baḳsa güzel olur idi.” deyu emr ü fermān buyurulmuş olmaġla hemān {39} ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı ṣafderāneleri şevket-i İslāmiyye’niñ şu Mora gāvurlarına irāʾesini mūcib ārā-yı {40} ṣāʾibe ve tertībāt-ı muḳteżiyeniñ bir ān evvel ikmāliyle keyfiyyeti serīʿan işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 C 37
[575/96] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Selānīk sancaġı dāḫilinde vāḳiʿ Aġustos ḳażāsı reʿāyāsı muḳaddemce ʿiṣyān itmişler ise de Kesendīre cezīresiniñ {2} fetḥ ü tesḫīrinden ṣoñra istīmān eylediklerine bināʾen taʿlīm-nāme şürūṭı üzere reʿāyā-yı mesfūreye reʾy ve amān virilmiş {3} ve silāḥlarını teslīm eylemeleri bi’d-defaʿāt taḥrīr ve teʾkīd buyurulmuş iken giden mübāşirler tehī iʿāde ve reʿāyā-yı mesfūreden {4} daḫi ḫuşūnet ü ruʿūnet ṣūretleri müşāhede olunmaḳda ise daḫi ḳażāʾ-i mezbūr Ḥaremeyn-i Şerīfeyn evḳāfı müsaḳḳafātından olan {5} saʿādetlü Dārü’s-saʿādetü’ş-şerīfe aġası ḥażretleri cānibinden naṣb ü taʿyīn olunmuş olan voyvodası nezd-i müşīrīlerine gelüb {6} merḳūmdan esliḥa muṭālebe olunduḳda ne vechile cevāb virdiği ve mesmūʿlarına göre ḳażāʾ-i mezbūrda külliyyetlü esliḥa mevcūd {7} oldıġından ġayrı bir ṭarafdan yine iʿmāl ve tanẓīm eyledikleri ecilden ḫitām-ı maṣlaḥatla Aynaroz’dan ḥareket ve Selānīk’e vuṣūl ile {8} reʿāyā-yı mesfūreniñ ḳahr ü iżmiḥlāl ve taḥt-ı raʿiyyete idḫālleri żımnında Aġustos ḳażāsı üzerine ʿazīmet buyuracaḳları {9} ifādesini mutażammın tevārüd iden şuḳḳa-i şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣānemiz oldıġından ġayrı rikāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı {10} cenāb-ı kişver-küşāyīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i şehriyārī buyurulmuşdur. Rum eşḳıyāsınıñ {11} ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine derkār olan sūʾ-i ḳaṣd ve ḫıyānetleri cihetiyle bunlarıñ kesr-i ünūf-ı ʿinād ve ḫabās̠etlerine ibtidār derece-i {12} vücūba resīde olmuş oldıġından ẕikr olunan Aġustos ḳażāsı Ḥaremeyn-i Muḥteremeyn evḳāfından olsa daḫi ʿiṣyān {13} ü şeḳāvet māddesinde bu mis̠illü münāsebet ve merbūṭiyyete iʿtibā[r] olunmayaraḳ her ḳanġı maḥalliñ reʿāyāsı ʿiṣyān üzere ise {14} hemān ḥaḳlarından gelinmesi lāzımeden ve ẕāt-ı saʿādetleriniñ muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri daḫi zīr-i ḥükūmetlerinde bulunan {15} maḥallerden her ḳanġı maḥalliñ reʿāyāsı ʿiṣyān ü şeḳāvetlerinde ıṣrār üzere iseler teʾdīb ü tenkīllerini istiḥṣāle {16} mübāderet itmek ve istīmān idenlere daḫi muḳaddemā ṭaraf-ı düstūrīlerine bildirilan şürūṭ ve taʿlīmiñ icrāsıyla {17} reʾy ve amān virilmek ṣūretleri olub hemān işbu uṣūl-i meʾmūriyyet ve ṣūret-i işʿārları üzere reʿāyā-yı {18} mesfūre ḥaḳlarında daḫi her ne gūne muʿāmele iḳtiżā ider ise icrāsına müs̠āberetleri lāzımeden ve bu mādde mevādd-ı sāʾireye {19} ḳıyās olunmayub “Bu Ḥaremeyn idi, bu filān adamıñ muḳāṭaʿasından idi” deyu iġmāż olunmayaraḳ velev biẕẕāt ḫavāṣṣ-ı {20} hümāyūndan ise daḫi mādām-ki reʿāyāsı ʿiṣyān itmiş ola, ruḫṣat-ı kāmileleri vechile ḳażāʾ-i mezbūrı urub {21} yedlerinde olan şürūṭ mūcebince istīmān idenlerden māʿadāsını ḳırub bu bābda kimse suʾāle ḳādir olmayacaġı daḫi {22} şeref-rīz-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne müfād-ı münīfi muḳteżāsından olmaġla hemān iḳtiżāsınıñ icrāsı {23} muḥavvel-i ʿuhde-i dirāyet ve istiḳlāl-i müşīrīleri idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 22 C 37
[575/99] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Aynaroz cezīresi reʿāyāsı şürūṭ-ı erbaʿa-i maʿlūmeyi ḳabūl eyledikleri ḥālde istīmān ve istirḥāmlarına müsāʿade-i {2} ʿaliyye erzān ḳılındıġı ve ceyb-i hümāyūn ve sāʾir virgüleri istidʿā ve taʿahhüdleri vechile iki ḳat olaraḳ taḥṣīl olunması {3} ve muḳaddemā cānib-i mīrīden żabṭ olunmuş olan metūḥlarıñ terk ve iḥsān ḳılındıġı beyānıyla cezīre-i meẕkūreye lüzūmı miḳdār {4} ʿasker iḳāmesiyle reʿāyā ve berāyānıñ ẓulm ü taʿaddīden viḳāyetleri tenbīhātını şāmil ṣudūr iden emr-i ʿālīniñ vuṣūlünden baḥis̠le {5} cezīre-i meẕkūreniñ ġayr-ez-emvāl cizye-i ḳadīmi ceyb-i hümāyūn ve maṭlūbāt-ı sāʾireye virdikleri mebāliġ birer ḳat daḫi {6} żam ile taʿahhüdleri vechile meblaġ-ı meẕkūr lede’t-taḥṣīl Ḫazīne-i ʿĀmire’ye gönderileceği ve cezīre-i meẕkūreyi li-ecli’l-muḥāfaẓa {7} muḳtedir başbuġ ile lüzūmı miḳdār ʿasker iḳāme ḳılınmış oldıġı ve aḫẕ olunan ṭop ve tüfenk ve bārūt ve fişenk {8} ve sāʾir edevāt-ı ḥarbiyye Selānīk ḳalʿasında ḥıfẓ itdirilerek defter müfredātı bundan ṣoñra taḳdīm ḳılınacaġı ve Aynaroz {9} pāpāslarından on nefer pāpās ḳapu çuḳadārı bendelerine terfīḳan gönderildiği ve cizye māddesinde ʿale’r-ruʾūs {10} taḥṣīl olunmaḳ lāzım gelse maḳṭūʿı ḳadar ṭutmayaraḳ cānib-i mīrīye żararı müʾeddī oldıġından öteden berü vire geldikleri {11} cizyeniñ daḫi ikişer ḳatı taḥṣīl olundıġı ḥālde cānib-i mīrīye menfaʿat olacaġına dāʾir bu defʿa resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan {12} taḥrīrāt-ı müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile {13} meşmū[l]-ı liḥāẓa-i kerāmet-ifāde-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. İşʿār-ı müşīrīlerinden müstefād oldıġı üzere Aynaroz reʿāyāsınıñ {14} cizyeleri ʿale’r-ruʾūs taḥṣīl olunmaḳ lāzım gelse cānib-i mīrīye żararı mūcib olacaġı gösterilmiş ise de ḳarār-gīr olan {15} istīmān şürūṭunda cizyeleri ʿale’r-ruʾūs taḥṣīli māddesi muḳteżā-yı şerʿ-i şerīfe mebnī olub Aynaroz cizyesi ḥaḳḳında {16} cānib-i mīrīye biraz żararı müʾeddī olsa bile şerʿ-i şerīfiñ ḥükmi żarar mülāḥaẓasına muḳaddim oldıġından māʿadā {17} Aynaroz cezīresi ruhbānları Rum milletiniñ muḳtedāları mes̠ābesinde olaraḳ bunlara ne şekl ṣūret virilür ise {18} sāʾiri daḫi aña taṭbīḳ olunmaḳ īcāb ideceği ve Devlet-i ʿAliyye evvel ü āḫir her işini şerʿ-i şerīfe taṭbīḳan rüʾyet idüb {19} böyle noḳṣān ve żarar aranılmayub şerʿ-i şerīf iḳtiżāsından olan żarara żarar dinilmeyerek belki maḥż-ı ḫayr ü menfaʿat {20} olacaġında şübhe olmayacaġı ẓāhir ve bu ṣūretde cenāb-ı müşīrīleri muḳaddemki irāde-i seniyye mūcebince Aynaroz cizyesiniñ {21} bundan böyle ʿale’r-ruʾūs ve ʿan-yed taḥṣīli ṣūretiniñ icrāsına himmet buyurmaları lāzım gelerek irāde-i seniyye-i ḥażret-i {22} pādişāhī daḫi bu merkezde dāʾir olmaġla hemān cenāb-ı saʿādetleri muḳteżā-yı dirāyet ü feṭānetleri üzere Aynaroz cizyesiniñ {23} bundan böyle ber-mūceb-i emr ü irāde-i seniyye ʿale’r-ruʾūs ve ʿan-yed taḥṣīli esbābınıñ icrāsına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. {24} Lede’l-vuṣūl ẕikr olunan on nefer pāpāslardan ḏoḳuz neferi vürūd idüb bir neferi daḫi baḥren gelmekde oldıġını {25} ḳapu çuḳadārları mūmā-ileyh ifāde itmiş ve mersūm ḏoḳuz nefer ber-mūceb-i irāde-i ʿaliyye ʿizzetlü Bostāncıbaşı aġa ṭarafında {26} rehn ṣūretiyle tevḳīf itdirilmiş olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri her ḥālde icrā-yı şerāyiṭ-i dirāyet ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları {27} meʾmūldür. Fī 26 C 37
[575/103] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Ḳara ʿaskeriyle Bālyabādra’ya vāṣıl olan Donanma-yı Hümāyūn’uñ Girīd maṣlaḥatı żımnında İskenderiye’ye meʾmūriyyetleri derkār ise de {2} on ḳıṭʿa süfün-i hümāyūnuñ Bālyabādra ṭarafında ḳalması küllī fāʾideyi mūcib olacaġı giçende tevārüd iden taḥrīrāt-ı seniyyeleriniñ {3} bir ḳıṭʿa şuḳḳasında taḥrīr ü inhā buyurulmuş ve yazılan cevāb-nāme-i muḫliṣīde daḫi Girīd maṣlaḥatınıñ ehemmiyyeti baʿde’l-beyān Donanma-yı Hümāyūn ile {4} gönderilan tüccār tekneleri Bādra līmānında ḳalmış olduḳlarından Rumili’den Mora’ya ʿasker imrārı mis̠illü ḫidemātda işe {5} yarayacaḳları ve evvelbahārda saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri külliyyetlü Donanma-yı Hümāyūn ile çıḳarılacaġı ṣūreti teẕkīr ü beyān {6} ḳılınmış idi. Muḳaddemki Donanma-yı Hümāyūn’uñ Girīd māddesi-çün İskenderiye’ye meʾmūriyyetleri ḫuṣūṣı cezīre-i merḳūme maṣlaḥatınıñ ehemmiyyetine bināʾen {7} żarūriyyāt ḳabīlinden ise de el-ḥāletü-hāẕihī Mora cezīresi maṣlaḥatı daḫi vaḳt ü ḥāle göre ehem ve lillāhi’l-ḥamd es̠er-i himem-i seniyyeleriyle Tepedelenli {8} ġāʾilesi bitmiş oldıġından ḳaradan külliyyetlü ʿasker sevḳ olunur ise de Derbend’i sökmek emr-i müteʿassir olaraḳ {9} tertīb olunacaḳ meʾmūrīn ve ʿasākiriñ baḥren imrārı ṣūretinden ġayrı semt-i suhūlet olmadıġı ve bu daḫi Donanma-yı Hümāyūn {10} sefāyininiñ ol ṭaraflarda vücūdına mütevaḳḳıf oldıġından başḳa Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora üzerinde ṣavlet-endāz {11} olaraḳ bulunması ʿaẓīm işe yarayacaġı vāreste-i ḳayd [ü] raḳam olaraḳ bā-ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn evvel-be-evvel {12} şu Mora maṣlaḥatınıñ iḳtiżāsına baḳılaraḳ bu ġāʾile daḫi aradan ḳalḳar ise sāʾir cezīreleriñ maṣlaḥatı kesb-i suhūlet ideceği {13} vāżıḥātdan ve bu cihetle ibtidā Mora üzerine ḳuvvet-i külliyye iʿmāliyle baḥren ve berren iẓhār-ı saṭvet olunması vācibātdan ve el-ḥāletü-hāẕihī {14} müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetiyle çıḳmaḳ üzere ḥāżırlanmaḳda olan Donanma-yı Hümāyūn bi-ḥavlillāhi Taʿālā çend rūz {15} ẓarfında ḥareket ü ʿazīmet idecek olub ve müşārun-ileyhiñ meʾmūriyyeti daḫi evvel-be-evvel ḏoġrı Mora üzerine olmaḳ {16} īcāb eylediği bedīhiyyātdan olmaḳdan nāşī bu defʿa bu ṭarafda ʿaḳd olunan encümen-i şūrāda müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa {17} ḥażretleriniñ hemān birḳaç gün ẓarfında çıḳacaġına naẓaran Mora’ya āḫar donanma tertībine ḥācet olmayaraḳ bi-mennihī Taʿālā {18} müşārun-ileyh ḥażretleri istiṣḥāb ideceği Donanma-yı Hümāyūn’ı alub Boġaz’a ʿazīmet ve Boġaz’da Riyāla beğ {19} maʿiyyetinde bulunan süfün-i hümāyūnı daḫi istiṣḥāb ve muḳaddem iḫrāc olunub İskenderiye’den Girīd’e ve baʿdehū müşārun-ileyh (49) maʿiyyetine iltiḥāḳ içün Boġaz’a gelecek sefāyin-i hümāyūn daḫi her ne vaḳt gelür ise verāsından irişmeleri-çün ṭarafından {2} Boġaz’a maḫṣūṣ meʾmūr bıraġaraḳ tīz elden mevcūd-ı maʿiyyeti olacaḳ Donanma-yı Hümāyūn ile ḏoġrı Mora üzerine {3} ʿazīmet ve Bālyabādra ṭaraflarına vuṣūllerinde ẕāt-ı sāmīleriyle bi’l-muḫābere Rumili’den Mora derūnuna imrār {4} olunacaḳ meʾmūrīn ve ʿasākiri gerek Donanma-yı Hümāyūn sefīne ve filikalarıyla ve ger[ek] el-yevm ol ṭarafda bıraġılan tüccār {5} tekneleriyle imrār iderek ve bir ṭarafdan daḫi iḳtiżā-yı ḥāl ü maṣlaḥata göre Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora üzerinde {6} ne vechile iʿmāli īcāb ider ise öylece icrā olunaraḳ evvel-be-evvel Mora maṣlaḥatınıñ itmāmına saʿy ü ġayret olunması {7} ve inşāʾallāhü Taʿālā Mora maṣlaḥatı bitdiği gibi nevbet cezīrelere gelerek müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri ol vaḳt {8} yine cenāb-ı sipehdārīleriyle bi’l-muḫābere Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine her ne miḳdār ḳara ʿaskeri iḳtiżā ider ise aḫẕ ü istiṣḥāb {9} eyleyerek Ṣulıca ve Çamlıca veyāḫūd sāʾir cezīrelerden ḳanġısınıñ üzerine varmaḳlıġı reʾy ü tedbīr ider {10} ve iḳtiżā-yı vaḳt ü maṣlaḥat her ne ṣūreti īcāb eyler ise muḳteżā-yı ruḫṣat ve istiḳlāli üzere öylece ḥareket {11} itmesi ḳarār-gīr olaraḳ keyfiyyet ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü istīẕān olunmuş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi {12} bu vechile sāniḥ ü ṣādır olaraḳ müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerine hemān ḥareket ve ber-vech-i meşrūḥ īfā-yı {13} meʾmūriyyet żımnında ʿazīmet eylemeleri teʾkīd ḳılınmış oldıġından şu günlerde müşārun-ileyh istiṣḥāb eyleyeceği Donanma-yı Hümāyūn {14} ile bu ṭarafdan fekk-i lenger-i iḳāmet ve Boġaz’da olan süfün-i hümāyūnı daḫi alub hemān ḏoġrı Mora üzerine {15} bādbān-küşā-yı ʿazīmet olacaġından bi-selāmetillāhi Taʿālā Bālyabādra ṭaraflarına vuṣūl ile cenāb-ı ḥayderī-elḳāb-ı {16} düstūrāneleri ile muḫābere eyledikde Rumili’den Mora derūnuna imrār olunacaḳ meʾmūrīn ve ʿasākiriñ ṣūret-i imrārını {17} bi’l-istiḥṣāl bā-ʿavn-i Bārī şu Mora ġāʾilesiniñ evvel-be-evvel ḥüsn-i indifāʿı vesāʾilini istikmāl buyurduḳdan {18} ṣoñra yine müşārun-ileyhle muḫābere buyuraraḳ sāʾir aḏalar içün maʿiyyet-i müşārun-ileyhe beş biñ miḳdārı güzīde ʿasker {19} iʿṭāsına ve işbu ʿasker ʿulūfelü olmaḳ iḳtiżā ider ise ol miḳdār ʿaskeriñ ʿulūfeleri cānib-i mīrīden virilmek üzere {20} tanẓīm ve tesyīre, ḥāṣılı gerek şu Mora derūnuna meʾmūrīn ve ʿaskeriñ imrārıyla evvel-be-evvel şu ġāʾileniñ {21} indifāʿı ve ṣoñra aḏalar içün müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetine lüzūmı derkār olan ḳara ʿaskeriniñ {22} tanẓīm ve iʿṭāsı mütevaḳḳıf-ı himem-i şerīfeleri olmaġla aña göre levāzım-ı ḥamiyyet ü diyānet-i düstūrāneleriniñ icrāsına beẕl-i mā-ḥaṣal-i {23} liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl muḳaddem Bālyabādra’ya varmış olan Donanma-yı Hümāyūn’uñ eşḳıyā {24} süfün-i menḥūsesiyle muḥārebe eylediği iḫbār olunmuş ise de keyfiyyet maʿlūm olamadıġından taḥḳīḳ-i mādde żımnında ṭaraf-ı ṣafderānelerinden {25} adam gönderildiği bu defʿa tevārüd iden bir ḳıṭʿa ḳāʾime-i seniyyelerinde muḥarrer olub Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol vechile gāvur gemileriyle {26} muḥārebe iderek birazını iġrāḳ ü iḥrāḳ iderek lillāhi’l-ḥamd nesīm-i ẓafer cānib-i Donanma-yı Hümāyūn’da vezān oldıġı ḫaberi {27} muḳaddem Donanma-yı Hümāyūn başbuġı ṭarafından tevārüd itmiş ve keyfiyyet giçende yazılan nemīḳa-i muḫliṣīde basṭ ü beyān ḳılınmış {28} oldıġından şimdiye ḳadar maʿlūm-ı ʿālīleri olmuş olacaġı ẓāhir olmaġla hemān ẕāt-ı sāmīleri her ḥālde ġayret {29} ü ḥamiyyet buyurmaları meʾmūl-ı ḫāliṣānemizdir. Fī 29 C 37
[575/105] Serʿasker-i ẓafer-rehber Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Bu defʿa tevārüd iden bir ḳıṭʿa şuḳḳa-i seniyyeleri meʾālinde ḥālā Teke ve Ḥamīd Sancaḳları Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa ve Ḳaraman {2} Vālīsi Reşīd Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażerātı Īnebaḥtī üzerinden ḳarşuya geçmek üzere Mora’ya taʿyīn itmek {3} taṣmīminde iseler de müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa kendü bedeninden ʿulūfesiz olaraḳ Avlonya sancaġından faḳaṭ üç biñ adam {4} çıḳaracaġı ve ḳuṣūrları daḫi bedenlerinden biñ, nihāyet biñ beş yüz neferden ziyāde götüremeyecekleri derkār {5} ve Mora maṣlaḥatı ise el-ḥāletü-hāẕihī mevādd-ı cesīmeden olaraḳ külliyyetlü ʿaskere mütevaḳḳıf idüği āşikār ve Rumili ṭarafından {6} sevḳ olunacaḳ ʿasker bunlarıñ maʿiyyetleriyle Mora üzerine sevḳ olunmaḳ lāzım gelse Rūsyalu ile sefer māddesi taḥaḳḳuḳ {7} ider ise ol vaḳt Rumili’den meʾmūl üzere ʿasker çıḳarılamayacaġı bedīdār ve müşārun-ileyhim maʿiyyetlerine ʿulūfelü {8} ʿasker tertīb olunsa külliyyetlü maṣārife muḥtāc olacaġı nümū-dār oldıġı beyānıyla bu ḫuṣūṣda ẕāt-ı sāmīleri daḫi muḫayyer {9} olduḳları muḥarrer ü meẕkūr olmaġın mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i s̠enāverī olmuşdur. Vāḳıʿan Mora maṣlaḥatı külliyyetlü ʿaskere mütevaḳḳıf olub {10} Arnavud ʿaskeri ez-ḳadīm ʿulūfeye alışmış olduḳlarından Mora içün Arnavudluḳ’dan ʿulūfesiz külliyyetlü ʿasker iḫrācı {11} mümkin olamayacaġı ve Mosḳovlu maṣlaḥatınıñ ilerüsi mechūl olmaḳ cihetiyle şimdiki ḥālde Rumili ʿaskerini bütün bütün {12} Mora üzerine sevḳ itmek daḫi tecvīz olunamayacaġı nümāyān ve bu cihetler ile tīz elden Mora içün īcāb iden {13} külliyyetlü ʿaskeri bi’ż-żarūr aylıḳlu olaraḳ tedārük ve istiḫdām itmekden ġayrı çāre olmayub bu ṣūret biraz maṣārifi {14} mūcib olur ise de maṣlaḥatıñ ehemmiyyetine ve vaḳt ü ḥāliñ nezāketine naẓaran maṣlaḥatı nefīr-i ʿām ʿaskeri daġdaġa [ve] müẕebẕeb {15} itmekden ise sāye-i şevket-vāye-i şāhānede aḳçeye baḳılmayaraḳ bir ān aḳdem şu Mora ġāʾilesini aradan çıḳarmaḳ {16} her vechile ḫayrlu göründiği vāżıḥ ü ʿayāndır. Şöyle ki, el-ḥāletü-hāẕihī evvelbahār duḫūl idüb ol ṭaraflarıñ şiddet-i bürūdet-i {17} havāsı iʿtidāl ṣūretini kesb itmiş olacaġından āteş-i ṭuġyānları ʿalev-gīr olan ḫavene-i ʿuṣātıñ bā-ʿavn-i Bārī {18} ve ḳuvve-i ḳudsiyye-i cenāb-ı pādişāhī inṭıfāʾ-i şerr ü şūrlarıyla ḳahr ü tedmīrleri żımnında bir elli biñ ʿasker ile şu günlerde {19} üzerlerine varıldıġı gibi ḳırḳ-elli güne ḳadar külliyyen levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan Mora ve ol ḥavālīniñ taṭhīri meʾmūl olub {20} ancaḳ Ṭosḳalar maḳtūl-ı maḳhūr Tepedelenli’niñ vaḳtinde bile bir maḥalle meʾmūr olsalar ʿulūfe almaġa alışmış olduḳlarına bināʾen {21} şimdi nefīr-i ʿām vechile meʾmūr ḳılınmaları fāʾideyi mūcib olacaġından başḳa nefīr-i ʿām ʿaskeri aylıḳlu ʿasker gibi {22} başı baġlı olmayub ellerine çapul geçdiği gibi der-ʿaḳab maḥallerine ʿavdet idecekleri derkār idüğünden ve Oḫrī ve İlbaṣan {23} sancaḳlarında olan Geġa ṭāʾifesiniñ uṣūli daḫi Ṭosḳalar gibi oldıġından böyle olmaḳdan ise ẓāhirde birdenbire her ne ḳadar {24} küllī maṣārifi iḫtiyār ḳabīlinden ise de ʿulūfelü ʿasker başı baġlu olaraḳ bi-ḥavlillāhi Taʿālā müddet-i ḳalīlede maṭlūb vechile {25} iş görülmesi elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den meʾmūl olaraḳ Tosḳalunuñ ḫāṭırı merʿī beğ ve ḫānedānları Yānya ṣaḥrāsına {26} celb olunaraḳ ẕāt-ı sipeh-sālārīleriyle müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ṭarafından ibtidā bu maṣlaḥatıñ meṣāliḥ-i dīniyyeden olaraḳ mālen ve bedenen {27} herkese çalışmaḳ farż oldıġı lāyıḳıyla tefhīm olunduḳdan ṣoñra işte ḥāl böyle iken yine Devlet-i ʿAliyye sizden {28} nefīr-i ʿām olaraḳ ʿasker istemeyüb lākin bu ḫuṣūṣ dīn māddesi oldıġından muʿtedil māhiyye diyerek aylıḳları {29} otuz, nihāyet otuz beş ġurūşa ḳadar mı olur, bir ḥaḳḳ-ı iʿtidāle rabṭ olunmaḳ ve filān gün filān maḥalde cümlesi ḥāżır {30} bulunub ol günden iʿtibāren māhiyyeleri iʿṭā ḳılınmaḳ üzere herkes bildiği ve ḳavm [ü] ḳabīlesinden olaraḳ bi’l-ittifāḳ {31} otuz biñ nefer ʿasker cemʿiyle Devlet-i ʿAliyye’ye ḫidmet eylemeleri ṣūreti tefehhüm ve tanẓīm ḳılınması ve bu vechile Ṭosḳalu ʿaskeri {32} ne vaḳt ve ne maḥalde cemʿ olmaḳ üzere virilecek ḳarāra taṭbīḳan Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳları mutaṣarrıfları ve beğleri {33} maʿrifetiyle keẕālik muʿtedil māhiyye ile on biñ nefer Geġa ʿaskeri daḫi anlardan tertīb ve mecmaʿ ittiḫāẕ olunacaḳ {34} maḥalle iḥżār olunması ve Yānya meştāsından ruḫṣat virilan aʿyānlar daḫi bedenlerinden olaraḳ ne vaḳt maṭlūb olunsalar {35} cümlesi bir on biñ ʿasker ile irişmeleri ḳavl olunmuş idüği baʿżı ṭaraflarından sāmiʿa-güẕār olmaḳ cihetiyle Ṭosḳa {36} ve Geġa ʿaskeri ne vaḳt ve ne maḥalle cemʿ olacaḳ ise ol vaḳt ve maḥal ẕikr olunan aʿyānlara daḫi bildirilerek ʿasker-i meẕkūre daḫi {37} ol vaḳt o maḥalde cemʿ olması ve bu ṣūretler ile ʿasker-i merḳūmeniñ ṭopı elli biñe bāliġ olaraḳ iḳtiżāsına göre {38} ḳol ḳol cāddeden ve Īnebaḥtī’dan ve Mora’ya ve Ṣālona ve Nārda’dan Ḳarlıili’ne ḏoġrı sevḳ ol[un]duḳları gibi {39} mecmaʿ-ı ʿuṣāt perīşān olaraḳ ve Mora ṭarafında olan Anḳara ve Kenḳırī Sancaḳları Mutaṣarrıfı saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretlerine daḫi (51) ḳuvvet gelerek ve ol vaḳte ḳadar Donanma-yı Hümāyūn daḫi irişerek inşāʾallāhü’r-Raḥmān meʾmūl olan {2} vaḳtden evvel Mora ġāʾilesi külliyyen berṭaraf olacaġı meʾmūl oldıġından bu ṣūret tensīb olunaraḳ rikāb-ı {3} hümāyūn-ı mülūkāneye lede’l-ʿarż mūcebince tanẓīmine irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ idüb Ṭosḳalularıñ beğ ve ḫānedānları {4} Yānya’ya celbi ve müẕākere-birle muʿtedil māhiyyeye rabṭ olunaraḳ otuz biñ nefer Ṭosḳa ʿaskeri ve keẕālik {5} Avlonya ve İlbaṣan sancaḳları beğ ve ḫānedānları daḫi livāʾeyn-i meẕkūreyn mutaṣarrıfları nezdine celb ve müẕākere ḳılınaraḳ {6} muʿtedil māhiyye ile on biñ nefer ʿasker tertīb ve tecemmuʿ idecekleri maḥalde daḫi bulunduḳları günden iʿtibāren ʿulūfeleri {7} virilmek üzere ṣavb-ı sāmīlerine ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ve Oḫrī ve İlbaṣan mutaṣarrıflarına başḳa başḳa iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye {8} ıṣdār ve cümlesi ṭaraf-ı ʿālīlerine tesyār olunmuş ve Mora maṣlaḥatınıñ ehemmiyyetine ve vaḳt ü ḥāliñ nezāketine mebnī Mora maṣlaḥatı-çün daḫi {9} birḳaç aylıḳ ʿasker ʿulūfesi maṣārifini iḫtiyār itmekden ġayrı çāre görünmediğinden bu vechile reʾy ü tedbīr ḳılınmış ise de {10} bu maṣlaḥatıñ evvel ü āḫiri ve īcāb ü iḳtiżāsı bütün bütün ẕāt-ı ʿālīleriniñ ʿuhde-i dirāyet ve istiḳlāliñize muḥavvel {11} olmaḳdan nāşī artıḳ bu vechile serīʿan ol miḳdār aylıḳlu ʿaskeri cemʿ idersiz, ḥāṣılı ne yapar iseñiz yapub ve ne vechile {12} münāsib görür iseñiz öylece idüb şu Mora’ya taʿyīn buyuracaġıñız meʾmūrları bir ān aḳdem vaḳt geçmeksizin {13} külliyyetlü ʿasker ile imrārıñ çāresini istiḥṣāl buyuraraḳ aña göre levāzım ve muḳteżāsını serīʿan bu ṭarafa {14} işʿār buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī ġurret-i B 37
[575/107] Mora Vālīsi ve Serʿaskeri Seyyid ʿAlī Paşa’ya
{1} Maʿiyyet-i düstūrīlerinde olan ʿaskerī ṭāʾifesiniñ işlemiş ʿulūfeleri ve taʿyīnāt-ı māndeleri iki biñ {2} kīseye bāliġ oldıġından vaḳtiyle yetişemediği ṣūretde beyne’l-ʿasākir mūcib-i güft [ü] gū olacaġı beyānıyla {3} meblaġ-ı mezbūruñ bir ān aḳdem iʿṭā ve iḥsān buyurulmasını ve ẕaḫāyir ḫuṣūṣunda müżāyaḳaları derkār idüğünden {4} muḥtāc-ı iʿāne-i seniyye olduḳları ḫuṣūṣlarını ḥāvī ve maʿiyyet-i müşīrīlerinde olan Deñizli voyvodası sābıḳ Ṭavāslı {5} ʿOs̠mān Aġa’nıñ ʿavdetine müsāʿade-i seniyye erzānī ḳılınması iltimāsını muḥtevī muḳaddem ve muʾaḫḫar firistāde ve isrā buyurılan {6} taḥrīrāt-ı saʿādetleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ṣavb-ı saʿādetlerine ʿasker ʿulūfesinden ḏolayı {7} aḳçeniñ lüzūmı oldıġı aḳṭār-ı Rumili’niñ istiḳlāl-i tāmme ile vālī-i vālā-şānı ve serʿasker-i ẓafer-ʿunvānı {8} ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri ṭaraflarından daḫi bā-taḥrīrāt inhā ḳılınmış oldıġına bināʾen keyfiyyet ḥużūr-ı mekārim-neşūr-ı {9} ḥażret-i ḫilāfet-penāhīye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı ʿināyet-iktināh-ı cenāb-ı cihān-dārī buyurılaraḳ ʿasākir-i merḳūme {10} ʿulūfeleri-çün iki biñ kīse aḳçe iʿṭāsına irāde-i seniyye müteʿalliḳ olmuş ve meblaġ-ı mezbūr ḫazīne-bend ile ṣavb-ı saʿādetlerine {11} irsāl olunmuş ve mūmā-ileyh Ṭavāslı ʿOs̠mān Aġa erbāb-ı iḳtidārdan olub şimdi tamām ḫidmetde bulunacaḳ {12} vaḳt oldıġından ʿavdetine ruḫṣat-ı seniyye tecvīz buyurulmamış ve ordu-yı serʿaskerīleri-çün lāzım gelan ẕaḫīreniñ {13} ṣūret-i tedārük ve irsāli ne vechile īcāb ider ise icrāsına himmet ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerine bir muḳtedir nüzül emīni ve ḳaṣṣāb- {14} -başı ve kāffe-i mālzemeyi tanẓīm buyurmaları şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i ʿaliyye-i şāhāne mūcebince müşārun-ileyh ḥażretlerine {15} ṭaraf-ı muḫliṣīden taḥrīr ü işāret ḳılınmış olub dīger ḳāʾime-i ḫāliṣānemizde beyān olundıġı vechile müşārun-ileyh Ḫūrşīd {16} Paşa ḥażretleri aḳṭār-ı Rumili’niñ sipeh-sālār-ı bāhirü’l-iʿtibārından olmaḳ ḥasebiyle ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i ḥażret-i pādişāh-ı {17} bülend-iʿtibārdan iḥsān buyurılan nüfūẕ ü iʿtibārları kāffe-i meṣāliḥe şāmil oldıġına bināʾen ḫuṭūb-ı mevkūle {18} ve mevādd-ı meʾmūrelerinde küllī ve cüzʾī müşārun-ileyh ḥażretlerine mürācaʿat ve reʾy ü tedbīrlerine muvāfaḳat merāsimini icrā-birle {19} her ḥālde īfā-yı muḳteżā-yı reviyyet-mendī ve meʾmūriyyete şitāb ü sürʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī ġurret-i B 37
[575/110] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Teke ve Ḥamīd sancaḳlarınıñ saʿādetlü Mora Vālīsi Meḥmed Paşa ḥażretlerine tevcīhine müsāʿade-i seniyye erzānī buyurılacaġı ve Mora Serʿaskeri {2} ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa bu meʾmūriyyetde meʾmūl gibi çıḳmayub beṭāʾet üzere ḏavrandıġından tebdīli iḳtiżā iderek {3} ol bābda müşārun-ileyh Meḥmed Paşa yāḫūd Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Reşīd Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażerātından {4} ve sāʾir vüzerādan biriniñ intiḫābıyla işʿār ḳılınması ḫuṣūṣlarına dāʾir mersūl-ı ṣavb-ı ʿālīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı s̠enāverīye {5} cevāb olaraḳ vārid olan ḳāʾime-i seniyyelerinde müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri meʾmūriyyet-i meẕkūrede muvaffaḳ {6} olamamış ise de müşārun-ileyhim Meḥmed Paşa ve Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa ḥażerātı daḫi yeñi vezīr olmaḳ taḳrībiyle serʿaskerlik {7} umūr-ı celīlesiniñ ʿuhdelerine iḥālesi nezd-i saʿādetlerinde tensīb olunmuş olub ancaḳ müşārun-ileyhim Meḥmed Paşa ve Reşīd Paşa {8} ve ʿÖmer Paşa ḥażerātı bi’l-ittifāḳ Īnebaḥtī’dan ḳarşuya geçmek üzere Mora’ya taʿyīn ḳılınaraḳ verālarından {9} lāzım gelan muʿāveneti icrā buyuracaḳları ve Mora serʿaskerliğiniñ kemā-kān müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri {10} ʿuhdesinde ibḳā ve taḳrīr yāḫūd āḫar vüzerā-yı ʿiẓāmdan birine iḥālesiyle Evlād-ı Fātiḥān’dan ve Gümülcine {11} ve Drāma ve Sīroz ṭaraflarından ʿasker sevḳ ü tesyīr olunması farīża-i ḥāliyeden oldıġı ve Teke ve Ḥamīd sancaḳlarınıñ {12} müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretleri ʿuhdesine tevcīhi ḫuṣūṣları tasṭīr ü imlā buyurulmuş olmaġla mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i {13} ḫāliṣānemiz olmuş ve ḫāk-pāy-ı mekārim-peymā-yı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿināyet-es̠er-i cenāb-ı {14} şehinşāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı düstūrāneleri kemāl-i kār-āşināyī ve feṭānet ve mezīd-i mehām-dānī {15} ve ʿarāfet ile meşhūr ve her bir māddeyi miḥver-i lāyıḳında rüʾyet ider vükelā-yı fiḫāmdan olduḳlarından ve bu yaz {16} fevt olmaḳsızın Mora’nıñ berren ve baḥren kemāl-i derece ḥaṣr ü tażyīḳi ile taḫlīṣi esbābınıñ istiḥṣāli vaḳt ü ḥāl {17} ve mizāc-ı maṣlaḥata naẓaran beġāyet ehem göründiğinden müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa bu maṣlaḥatda gevşek ḏavranaraḳ meʾmūl gibi {18} çıḳmadıġına bināʾen tebdīli ṣūreti münāsib görinür ise de müşārun-ileyhim Meḥmed Paşa ve Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa’nıñ {19} serʿaskerliğe elvirmez ʿadd olunaraḳ müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa’nıñ serʿaskerlikde ibḳāsı ṣūretini ẕāt-ı sāmīleri {20} müreccaḥ göstermiş olduḳlarından müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince serʿaskerlik-i meẕkūr müşārun-ileyh {21} Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri ʿuhdesinde ibḳā ve Teke ve Ḥamīd sancaḳları daḫi müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretlerine ve Mora eyāleti {22} daḫi serʿasker-i müşārun-ileyhe tevcīh olunmuş olub lākin Mora maṣlaḥatınıñ ehemmiyyeti taʿrīfden müstaġnī ve maṣlaḥat serʿasker-i {23} müşārun-ileyhe ḳalur ise lāyıḳıyla iş göremeyeceği bedīhī olaraḳ ẓāhirde serʿaskerlik ḫaṭb-ı cesīmine müşārun-ileyh {24} meʾmūr ise de cenāb-ı düstūrīleri el-ḥāletü-hāẕihī aḳṭār-ı Rumili’niñ bi’l-istiḳlāl serʿasker-i ẓafer-rehberi {25} olaraḳ ḫıṭṭa-i Rumili’de vāḳiʿ kāffe-i vüzerā ve meʾmūrīne neẓāret-i şāmile ve mecmūʿ-ı meṣāliḥ ḥaḳḳında ruḫṣat-ı kāmileleri {26} derkār oldıġına bināʾen işbu Mora maṣlaḥatınıñ daḫi her ṭarafı bütün bütün ẕāt-ı sāmīleriniñ iʿmāl-i tedābīr-i lāzıme ile {27} neẓāret ve himmetlerine mütevaḳḳıf olmaḳdan nāşī gerek müşārun-ileyhim Meḥmed Paşa ve Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa ḥażerātınıñ işʿār-ı {28} ʿālīleri üzere ne vechile olur ise bir ān aḳdem külliyyetlü ʿasker ile Īnebaḥtī’dan Mora derūnuna imrārları ḫuṣūṣunda {29} ve gerek serʿasker-i müşārun-ileyh daḫi baʿd-ez-īn her maṣlaḥatda ẕāt-ı sāmīleriyle muḫābereye meʾmūr oldıġına bināʾen bu ṭaḳımıñ daḫi {30} berren Mora Derbendi’nden imrār ve idḫālleri esbābınıñ istiḥṣālinde ṣavb-ı saʿādetlerinden lāzım gelan reʾy ü tedbīr {31} ve imdād ü iʿānetiñ icrāsına himmet ve Mora üzerine gerek vüzerā ve gerek sāʾirden her kimi meʾmūr ve taʿyīn idecek iseñiz {32} hemān meʾmūr ve taʿyīn idüb vüzerādan her ḳanġısını üzerine ve her ḳanġısını āḫar ṭarafa münāsib görür iseñiz {33} taʿyīn iderek bu ḫuṣūṣa dāʾir ne maḳūle evāmir iḳtiżā ider ise inhā eylemeñiz, ve’l-ḥāṣıl cümlesini bildiğiñiz gibi (54) tertīb ü tanẓīm itmeñiz reʾy-i ʿālīñize iḥāle olunması daḫi muḳteżā-yı emr ü fermān-ı şāhāneden ve Mora eyāletiniñ ʿuhdesine {2} tevcīhi mücerred Mora serʿaskerliğinde tevfīr-i nüfūẕ ve tezāyüd-i münāsebet ġarażına mebnī olaraḳ ṭarafına ez-her-cihet iʿānet {3} buyurmalarınıñ ṣavb-ı ʿālīlerine işʿār ḳılındıġı ḥikāyesiyle kendüsi daḫi ẕāt-ı sāmīleri mis̠illü rütbe-i celīle-i {4} ṣadāreti ḥāʾiz olmuş ise de cenāb-ı müşīrīleriniñ aḳṭār-ı Rumili’de kāffe-i vüzerā ve meʾmūrīne neẓāret {5} ve iḳtiżāsına göre reʾy ü tedbīr ve muʿāvenet itmek üzere ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i mülūkāneden meʾmūr buyurulmuş olduḳlarından {6} baʿd-ez-īn her bir maṣlaḥat-ı serʿaskerīye dāʾir iḳtiżā iden umūr ü meṣāliḥde ṭaraf-ı düstūrīlerine mürācaʿat eylemesi eṭrāfıyla {7} serʿasker-i müşārun-ileyhe tavṣiye ve beyān olunmuş oldıġı maʿlūm-ı sāmīleri buyurulduḳda her ḥālde icrā-yı şerāyiṭ-i kār-dānāyī {8} ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında. Fī ġurret-i B 37
[575/113] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Silaḥdār-ı ġayret-şiʿārları ve sāʾir bendeleri ḥaḳlarında sāniḥ olan iltifāt ve ʿināyāt-ı ʿaliyyeleriniñ īfā-yı merāsim-i {2} teşekkür ü maḥmedetinden baḥis̠le Geġa paşalarınıñ şimdiden ḥāżır ü āmāde olaraḳ ne miḳdār ʿasker ile ṣavb-ı sāmīlerinden [?] {3} ne vaḳt maṭlūb olunur ise serīʿan ḥareket ve ṣavb-ı meʾmūrlarına ʿazīmet eylemeleri-çün başḳa başḳa iḳtiżā iden {4} evāmiriñ ıṣdār ve tesyār ḳılınması ve bunlara birer miḳdār ʿaṭiyye-i seniyye iʿṭā ve irsāli lāzımeden ise de maḥallerinden {5} ḥareket eylemezden evvel gönderilmesi maḥẕūrı müstetbiʿ olacaġından meʾmūr olduḳları maḥallere vuṣūllerinde ʿaṭiyye-i {6} seniyye daḫi gönderileceği kendülere bildirilmesi ve Ḳāḳosil gāvurlarınıñ ʿiṣyānda ıṣrārları cihetiyle {7} üzerlerine iki ḳoldan varılmaḳ içün ilerüye gitmeyüb birḳaç gün Nārda’da iḳāmet eylemeleri ṣavb-ı serʿaskerīlerinden {8} ʿuṣāt-ı mersūme üzerine taʿyīn buyurulmuş olan ḥālā Teke ve Ḥamīd sancaḳları mutaṣarrıfıyla Ḳaraman vālīsi ḥażerātına {9} taḥrīr buyuruldıġı ifādesini ve Ḳaṣṣābbaşı sābıḳ ʿAlī Efendi bendeleriniñ daḫi ʿafv ü ıṭlāḳı ḫuṣūṣunı şāmil {10} enāmil-pīrā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı düstūrāneleri meʾāl ü mezāyāsı ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i s̠enāverī olduḳdan ṣoñra {11} ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı emel-baḫşā-yı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i {12} cenāb-ı kītī-sitānī buyurulmuş ve “Müşārun-ileyhe ne ḳadar iltifāt olunsa değer. Ġayretli vezīrdir. Ḥaḳḳ Taʿālā dāʾimā livāsını {13} manṣūr eyleye.” deyu ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı kerāmet-maḳrūn-ı ḥażret-i ẓıllullāhī şeref-baḫşā-yı ṣudūr olmuşdur. Kāffe-i işʿārat-ı {14} sāmīleri ẕāt-ı ʿālīlerine mevhibe-i İlāhiyye olan rüşd ü dirāyet iḳtiżāsından olaraḳ becā ve Geġalıḳ paşaları {15} ḥaḳḳında olan işʿār-ı sāmīleri daḫi nefsü’l-emre muvāfıḳ oldıġı hüveydā olaraḳ bu defʿa müteʿalliḳ olan {16} emr ü irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince gönderdikleri pūṣula vechile ve inhā-yı ʿālīleri üzere Geġa paşalarınıñ {17} maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyetlerini ḥāvī iḳtiżā iden evāmiri şimdiden ıṣdār ve kendülerine tesyār-birle {18} her ne vaḳt maḥall-i meʾmūriyyetlerine varırlar ise bu ṭarafdan kendülerine ʿaṭāyā-yı seniyye daḫi gönderileceği paşa-yı {19} mūmā-ileyhime ṣavb-ı muḫliṣīden başḳa başḳa taḥrīr ü işʿār ḳılınmış ve Ḳāḳosil gāvurları ḥaḳḳında olan işʿārlarınıñ {20} iḳtiżā-yı reʾy ü tedbīri ne vechile ise ʿuhde-i istiḳlāl ve reʾy-i āṣafānelerine ḥavāle ḳılınması şeref-baḫş-ı ṣudūr iden {21} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāneden müstebān olmuş ve ḳaṣṣābbaşı sābıḳ-ı mūmā-ileyh bendeleri daḫi ṭıbḳ-ı iltimās-ı ʿālīleri üzere {22} ʿafv ü ıṭlāḳ buyurulmuş olmaġla mūmā-ileyhiñ ıṭlāḳını birāderi saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretlerine ifādeye himmet {23} ve ẕāt-ı Felāṭūn-simāt-ı müşīrāneleri hemān mecbūl ü mefṭūr olduḳları māye-i ḥamiyyet ü şecāʿat muḳteżāsı üzere {24} her ḥālde şevket-i İslāmiyye’niñ ibrāz ü iẓhārını müstelzim ḥālātı ikmāle mübāderet muḥavvel-i ʿuhde-i ḥamiyyet ü diyānetleri {25} idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī ġurret-i B 37
[575/126] Limnī muḥāfıẓına
{1} Bozbaba reʿāyāsınıñ istīmānı ḥāvī üç nefer ḳocabaşılar ile ṣavb-ı müşīrīlerine gelmiş olan kāġıdları {2} Dersaʿādet’e taḳdīm ol[un]dıġı ve cizye-i maḳṭūʿaları mālı olaraḳ göndermiş olduḳları biñ yetmiş iki ġurūş daḫi {3} gönderilmiş oldıġı beyānıyla lāzım gelan cizye evrāḳınıñ irsāl ḳılınmasını ve baʿżı ḥavādis̠i ḥāvī firistāde ve isrā {4} buyurılan taḥrīrāt-ı düstūrīleri ve ẕikr olunan kāġıdlar meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı {5} hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Cezīre-i merḳūme reʿāyāsı bu āna ḳadar {6} ʿiṣyānlarında ıṣrār ile şimdi Donanma-yı Hümāyūn’uñ Aḳdeñiz’e çıḳacaġı maʿlūmları oldıġından istīmān {7} itmişler olub ẕikr olunan ḳocabaşıları daḫi rehn olaraḳ Limnī’ye göndermişler ise de bu maḳūle baʿde’l-ʿiṣyān {8} istīmān idenler ḥaḳḳında bā-irāde-i seniyye ḳarār-gīr olan şürūṭ-ı istīmān muḳteżāsınca baʿd-ez-īn iḳtiżā iden {9} cizyeleri ʿale’r-ruʾūs ve ʿan-yed taḥṣīl olunmaḳ ve içlerinden birḳaç nefer söz ṣāḥibleri rehn olaraḳ Dersaʿādet’e {10} gönderilmek īcāb eylediğinden ẕikr olunan cizye aḳçesi yine ṭaraf-ı müşīrīlerine iʿāde ve istīmān şürūṭunuñ bir ṣūreti {11} irsāl olunaraḳ mūcebince gerek cizyeleriniñ baʿd-ez-īn ʿale’r-ruʾūs ve ʿan-yed taḥṣīl ve gerek ẕikr olunan ḳocabaşılarıñ {12} ibḳā-yı āsāyişe ḳadar rehn olaraḳ iḳāme içün Dersaʿādet’e irsāliyle dīger şarṭlarıñ daḫi tamāmen icrāsı ṣūretleri {13} kendülere teklīf olunub eğer öylece ḳabūl ve icrā iderler ise ol vaḳt kendülere reʾy ve amān virilmek üzere {14} keyfiyyeti Dersaʿādet’e işʿār eylemeñiz ve ḳabūl eylemedikleri taḳdīrde daḫi ʿavn-i Ḥaḳḳ’la ḳarīben cümlesiniñ ḥaḳlarından gelinmek {15} üzere mersūm ḳocabaşıları yine bu ṭarafa göndermeñiz tensīb olunmuş ve emr ü irāde-i şāhāne daḫi bu merkezde {16} deverān iderek şürūṭ-ı meẕkūruñ bir ḳıṭʿa ṣūreti iḫrāc ve işbu nemīḳa-i ḫulūṣ-verī leffen ṣavb-ı saʿādetlerine {17} gönderilmiş ve mārrü’ẕ-ẕikr aḳçe daḫi yine ṣavb-ı saʿādetlerine iʿāde ḳılınmış olmaġla ẕikr olunan ṣūretde münderic şarṭlarıñ {18} tamāmen icrāsı ṣūretleri kendülere teklīf olunub eğer öylece ḳabūl ve icrā iderler ise keyfiyyeti Dersaʿādet’e işʿār ve mersūm {19} ḳocabaşıları bu ṭarafa irsāle ve ḳabūl itmedikleri ṣūretde ʿavn-i Ḥaḳḳ’la ḳarīben cümlesiniñ ḥaḳlarından gelinmek üzere {20} yine mersūm ḳocabaşıları Dersaʿādet’e iḥżāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 B 37
[575/127] İzmīr muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresi pīşgāhına Sīsām ṭarafından ḳırḳ-elli ḳadar ḳayıḳ ile on beş ḳadar eşḳıyā teknesi gelüb sūʾ-i ḳaṣdları {2} Sāḳız cezīresi olacaġından Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳlarından Sāḳız’a müretteb ʿaskeriñ ḳuṣūruyla İzmīr mübāyaʿacısı {3} maʿrifetiyle gönderilecek ẕaḫīreniñ ʿācilen irsāl olunması ḫuṣūṣı ṣavb-ı saʿādetlerine saʿādetlü Sāḳız muḥāfıẓı {4} ḥażretleri ṭarafından işʿār olunmuş ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi derḥāl livāʾeyn-i merḳūmeyn mütesellimlerine müʾekked taḥrīrātlar {5} irsāl iderek ʿasākir-i merḳūmeyi taʿcīl ve mübāyaʿacı-i mūmā-ileyh maʿrifetiyle gönderilecek ẕaḫīreyi develere {6} taḥmīl iderek Çeşme ḳalʿasına tesbīl ve vaḳt bulduḳları gibi gönderilan ẕaḫīreyi Sāḳız’a irişdirmelerini {7} iḳtiżā idenlere teʾkīd buyurmuş olduḳlarını ve ẕikr olunan gāvur tekneleri cezīre-i merḳūme ile muḥārebe eylemekde {8} olduḳlarına dāʾir muʾaḫḫaren Çeşme ṭarafından tevārüd itmiş olan kāġıd iṭāre ḳılındıġını şāmil tevārüd iden {9} taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. ʿUṣāt-ı eşḳıyānıñ ol ṣūretle Sāḳız {10} cezīresine sūʾ-i ḳaṣd ve icrā-yı ihānet ġarażıyla muḥārebeye cesāret itmiş olduḳları meʾāl-i işʿārlarından müstebān ve Sāḳız ise {11} reʿāyāsı kes̠īr bir maḥal olmaḳ taḳrībiyle tīz elden müretteb olan ʿasākiriñ ve ẕaḫīreniñ irişdirilüb ḳalʿa-i şāhāneniñ {12} mekāyid-i aʿdādan muḥāfaẓasını mūcib vesāʾiliñ ikmāli derece-i vücūbda oldıġı bedīhī ve ʿayān olaraḳ bu defʿa {13} ẕikr olunan sancaḳlardan müretteb ʿaskeriñ bir ān ve bir daḳīḳa evvel ne vechile olur ise irişdirilmesi-çün iḳtiżā idenlere müʾekked {14} ü müşedded istiʿcāl evāmiri ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyetiñiz ve iḳtiżā-yı {15} işʿārıñız üzere ẕaḫāyir-i mürettebeyi hemān develer ile Çeşme ṭarafına gönderüb andan bir taḳrīb Sāḳız’a irişdirilmesi {16} vesāʾilini istiḥṣāle ve sāʾir her ne vechile ve ne ṭarīḳiyle Sāḳız’a ṭaraf-ı saʿādetlerinden imdād ü iʿānet mümkin olabilür ise, {17} ve’l-ḥāṣıl şu Sāḳız cezīresi ḥaḳḳında ṭaraf-ı şerīfiñizden mümkinü’l-icrā olan iʿāneyi ʿācilen ikmāl ile {18} diyānet ü ṣadāḳat levāzımını is̠bāta saʿy-ı bī-şümār buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 B 37
[575/132] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız üzerine gelan ʿuṣāt-ı kefere ne vechile muḥārebeye ictirā itmiş ve emr-i müdāfaʿa ve ḳahr ü tedmīrlerine ne ṣūretle saʿy ü ġayret {2} olunmuş oldıġı beyānıyla gönderilan pūṣula mūcebince ʿācilen mühimmāt ü edevāt-ı lāzıme ve ʿasker irişdirilmesi ḫuṣūṣuna dāʾir {3} ve sergerde-i ʿuṣāt olan laʿīniñ gönderdiği kāġıda dehān-ı ṭop ile cevāb virilerek kāġıd-ı meẕkūr {4} iṭāre ḳılındıġına mütedāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri ve kāġıd-ı meẕkūr tercümesi mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {5} olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı nigāh-ı celādet-iktināh-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. {6} Saʿādetlü İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından daḫi gönderilan taḥrīrāt tevārüd itmiş ve keyfiyyet maʿlūm olmuş ve Aydın {7} ve Ṣaruḫan ṭarafından müretteb ʿaskeri taʿcīl eylediği ve İzmīr’den mübāyaʿacı maʿrifetiyle müretteb olan ẕaḫīreyi sevḳ {8} ü tesbīl eylediği müşārun-ileyh ṭarafından beyān ü işʿār ḳılınmış ise de derḥāl ʿasākir-i merḳūme bu ṭarafdan daḫi müʾekked ü müşedded {9} evāmir-i ʿaliyye ıṣdārıyla istiʿcāl olunmuş ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe taḥrīr ve tesyīr olunmuş olan cevāb-nāme-i ḫāliṣānemizde {10} Sāḳız’a bi’l-vücūh imdād ü iʿānet ve is̠bāt-ı ġayret ü diyānet itmesi teʾkīd ḳılınub gönderdikleri pūṣula mūcebince {11} maṭlūb buyurılan mühimmāt ve hekīm ve çırāḫ [?] daḫi derdest-i tanẓīm olub el-ḥāletü-hāẕihī vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḳapūdān paşa {12} ḥażretleri maʿiyyetiyle bu defʿa Aḳdeñiz’e çıḳacaḳ Donanma-yı Hümāyūn Beşikṭaş pīşgāhına alārġa olub {13} müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi gemiye girmiş olduḳlarından bi-luṭfihī Taʿālā hemān müşārun-ileyh ḥażretleri Donanma-yı {14} Hümāyūn ile çıḳmaḳ üzere oldıġından mühimmāt-ı meẕkūre daḫi berāberce irsāl olunmaḳ üzeredir. Ḳaldı ki, (62) gāvurlar her ne ḳadar Sāḳız ḳalʿası üzerine gelmeğe cesāret itmişler ise de ẕāt-ı saʿādetleri metānet ve ḥamiyyeti {2} is̠bāt buyuraraḳ müdāfaʿalarına iḳdām buyurmuş olduḳlarından ḫaylīsi giriftār-ı şimşīr-i ġuzāt-ı muvaḥḥidīn oldıġı {3} meʾāl-i işʿārlarından müstefād olaraḳ bu keyfiyyet bādī-i ḥaẓẓ ü taḥsīn ve inşāʾallāhü Taʿālā ʿahd-i ḳarībde şevket-i {4} İslāmiyye’yi müşāhede idecekleri elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den mesʾūl olmaġın hemān bu ḫuṣūṣda ġayret olunaraḳ {5} o maḳūle ʿāṣī gāvurlara göz açdırmayub ḳahr ü tedmīr ile iki cihānda fevz ü selāmeti taḥṣīl bi’l-cümle müʾmin {6} ve muvaḥḥide farīża-i ẕimmet oldıġı nezd-i saʿādetlerinde maʿlūm olan keyfiyyātdan ve inşāʾallāhü Taʿālā hemān şu aralıḳ {7} Donanma-yı Hümāyūn-ı nuṣret-maḳrūn ve ʿasākir-i mürettebe-i manṣūre irişerek Sāḳız’a gelan kāfirler külliyyen mużmaḥill ü perīşān {8} olacaḳları ʿināyet-i Bārī’yle vāżıḥātdan olmaġla hemān cenāb-ı ḥamiyyet-meʾāb-ı düstūrāneleri ez-her-cihet muṭmaʾinnü’l-ḳalb {9} olaraḳ ġayret ü diyānetlerini is̠bāt ve o maḳūle kāfirler ʿavn-i Ḥaḳḳ’la bir şey dimek olmayub saṭvet-i ḳāhire-i {10} İslāmiyye’ye tāb-āver-i taḥammül olamayacaḳlarını ve Donanma-yı Hümāyūn ve ʿasākir-i mürettebe varmaḳ üzere olduḳlarını {11} lāzım gelenlere tefhīm-birle bir ṭarafdan ḳahr ü tenkīl ile ḥaḳlarından gelmeğe beẕl-i himmet ü ġayret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 [?] B 37
[575/136] Mora Ḳasteli’nde olan Yūsuf Paşa’ya
{1} Bundan aḳdem ʿuhde-i saʿādetlerine tevcīh olunmuş olan Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳlarınıñ īfā-yı lāzıme-i şükr-güẕārī {2} ve maḥmedetinden ve uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de cānsipārāne çalışacaḳlarından baḥis̠le saʿādetlü Anḳara Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa {3} ḥażretleriniñ Bālyabādra’ya vuṣūli cümle ümmet-i Muḥammed’e bāʿis̠-i inşirāḥ olaraḳ es̠er-i teveccühāt-ı şāhāne ile Yānya maṣlaḥatı daḫi {4} rehīn-i ḥüsn-i ḫitām oldıġından müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretleriniñ Preveze’ye gitmesi Mora ṭarafında olan bu ḳadar {5} nüfūs-ı kes̠īre-i müʾminīne īrās̠-ı fütūr iderek gāvurlarıñ şīrīnlemelerini müstelzim olacaġından müşārun-ileyhle bi’l-ittifāḳ {6} kemāl-i derece ṣıḳışmış olan Gördūs’üñ imdādına gidilmek taṣmīm olunmuş ise de Bādra’ya üç sāʿat mesāfe {7} maḥallerde ḫaylīce eşḳıyā göründiğinden üzerlerine ʿasker irsāliyle vuḳūʿ bulan muḥārebede āverde-i pençe-i ġuzāt olan {8} diller Mora ʿuṣātınıñ külliyyetle Bādra üzerine geleceklerini ifāde itmiş oldıġından Gördūs’e gidilmekden {9} ṣarf-ı naẓar ile Bādra’nıñ cevānib-i erbaʿasına metānet virilmiş ise daḫi evvelbahār içün tertīb olunan Donanma-yı Hümāyūn’uñ {10} bir gün evvel iḫrācı ve berren meʾmūrlarıñ irişmeleri taʿcīl ḳılınması ve saʿādetlü Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ {11} külliyyetlü ʿasker ile Nārda ve Ḳarlıili gāvurlarını ḳahr ü tenkīl iderek Īnebaḥtī ṭarafına gitmek üzere oldıġı {12} mesmūʿ-ı müşīrīleri oldıġından İzdīn’de olan vüzerā-yı ʿiẓām daḫi Ṣālona’ya mürūra iḳdām-birle baḥren cenāb-ı {13} saʿādetlerine ḫaber virirler ise ol ṭarafda bulunan sefāyin ile İstifa yāḫūd Ṣālona iskelelerinde ʿasker-i İslāmiyye’niñ {14} Mora’ya imrārları ile iş görülmesi münāsib olacaġı ḫuṣūṣlarını ḥāvī ve sāʾir ifādeyi muḥtevī resīde-i cā-yı {15} vuṣūl olan taḥrīrāt-ı düstūrāneleri mezāyāsı maʿlūm-ı muḥibbī olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i {16} ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı şehriyārī buyurulmuşdur. Mora ṭarafınıñ ṣıḳışması cihetiyle berren ve baḥren iʿānet-i muḳteżiyeniñ {17} icrāsına bi’l-iʿtinā bundan aḳdem Mora meʾmūrlarından māʿadā ḥālā Rumili’niñ vālī-i vālā-şānı ve ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i {18} cenāb-ı şāhāneden virilan ruḫṣat-ı seniyye iḳtiżāsı üzere istiḳlāl-i tāmme ile serʿasker-i ẓafer-ʿunvānı (64) ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri Mora üzerine külliyyetlü ʿasker göndermek üzere olub Donanma-yı {2} Hümāyūn daḫi Beşikṭaş pīşgāhına çekdirilerek çend rūz muḳaddemce saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi {3} gemiye girmiş oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān bir ṭarafdan berren gidecek meʾmūrlar vararaḳ ve bir ṭarafdan muvāfıḳ {4} havā ile Donanma-yı Hümāyūn daḫi vāṣıl olaraḳ berren ve baḥren bi’t-tażyīḳ Mora’nıñ eyādī-i küffārdan istiḫlāṣı {5} elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā ve İzdīn’de olan meʾmūrlarıñ inhā-yı müşīrīleri üzere İstifa ve Ṣālona iskelelerinden {6} Mora’ya imrārları ṣūreti münāsib göründiğinden müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye mūcebince keyfiyyet ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden {7} bu defʿa müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine ḥikāyeten taḥrīr olunub iḳtiżāsınıñ icrāsı reʾy ü tedbīrine {8} ḥavāle ḳılınmış idüği hüveydā olmaḳdan nāşī muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyet-i müşīrīleri üzere ẕāt-ı saʿādetleri muṭmaʾinnü’l-ḳalb {9} bulunub bundan böyle daḫi ibrāz-ı meʾās̠ir-i ṣalābete teşmīr-i sāḳ-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {10} muḳaddemā istemiş olduḳları ṭop ve ḳundaḳlarınıñ Donanma-yı Hümāyūn ile īṣāli taḥrīrāt-ı mevrūde-i meẕkūrelerinde {11} işʿār buyurulmuş oldıġından ṭıbḳ-ı işʿārları vechile ẕikr olunan ḳundaḳlar Donanma-yı Hümāyūn ile gönderilmek üzere {12} oldıġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda her ḥālde īfā-yı levāzım-ı besālet-kārī ve taḥaffuẓīye mübāşeret buyurmaları meʾmūldür. Fī 11 B 37
[575/147] İzmīr muḥāfıẓına
{1} Sāḳız’dan İzmīr’e gelmiş olan Covānī nām müsteʾmeniñ eşḳıyā ile Sāḳız’da olan ehl-i İslām’ıñ el-yevm muḥārebede {2} olub ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ Midillū üzerine daḫi gitmek niyyet-i fāsidesinde olduḳlarına dāʾir virdiği ḫaber keyfiyyeti {3} ve derḥāl ṭaraf-ı saʿādetlerinden keyfiyyet Midillū muḥāfıẓına taḥrīr ile mütebaṣṣır bulunması teʾkīd olunmuş oldıġını ve Aydın ve Ṣaruḫan {4} sancaḳlarından Sāḳız’a müretteb ʿaskeriñ ḳuṣūrı ṭaraf-ı saʿādetlerinden mütesellimlerine taḥrīr ve taʿcīl olunmuş ve ʿasākir-i {5} merḳūmeden başḳa li-ecli’l-imdād birḳaç yüz nefer piyāde ve süvārī gelmiş ve İzmīr’den daḫi şimdiye ḳadar yedi-sekiz yüz {6} nefer ʿasker tertīb olunmuş ise de bu ʿaskeriñ cümlesi Çeşme ḳaṣabasında tecemmuʿ iderek Sāḳız’a geçmeleri mümkin {7} olamadıġı ve ʿasākir-i merḳūmeniñ Çeşme’de iḳāmetleri mümted olur ise ẕaḫīre tedārükünde ʿusret çekeceklerinden {8} tefriḳalarını mūcib olacaġı ifādesini şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i {9} ḫāliṣānemiz olub bu vechile Sāḳız ṭarafına imdād ü iʿāneti mūcib esbābıñ istiḥṣāline derkār olan {10} ġayret ü himmetleri ve Midillū muḥāfıẓını daḫi iḫṭāra müsāraʿatları tamām ẕāt-ı saʿādetlerinden meʾmūl ü muntaẓar {11} olan istiḳāmet ü ḥamiyyeti is̠bāt ü teʾkīd itmekle bu keyfiyyet müstelzim-i ḥaẓẓ ü taḥsīn ve mūcib-i sitāyiş ü āferīn {12} olmuşdur. Sāḳız cezīresi üzerine hücūm iden gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīri emrinde lāzım gelan tedābīr ve tedārükātıñ {13} icrāsına iʿtinā olunmuş ve el-ḥāletü-hāẕihī saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi sefīneye girüb fora ġābya {14} itmiş oldıġından muvāfıḳ havāya müteraḳḳıb oldıġına bināʾen bi-mennihī Taʿālā hemān havā [muvāfıḳ] oldıġı gibi müşārun-ileyh Ḳapūdān {15} paşa ḥażretleri ḳalḳub ḏoġrı Sāḳız üzerine ʿazīmet ve Çeşme ṭarafında olan ʿaskeriñ imrārı {16} vesāʾilini istiḥṣāl ve bir ṭarafdan daḫi Donanma-yı Hümāyūn’dan ḳara ʿaskeri iḫrāc iderek ʿavn-i Bārī’yle ḳarīben Sāḳız’ıñ {17} bir ḥüsn-i ṣūret kesb itmesi elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā olaraḳ Midillū keyfiyyeti bu defʿa ṭarafımızdan Midillū muḥāfıẓına {18} ve nāẓırına yazılaraḳ āgāh bulunmaları tenbīh olunmuş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi ġayret buyurub ve is̠bāt-ı {19} ḥamiyyet idüb şu Çeşme yaḳasına tecemmuʿ iden ʿasākiriñ Donanma-yı Hümāyūn varınca ḳadar ḏaġılmayaraḳ ḥüsn-i idārelerine {20} ve İzmīr’den Sāḳız’a gidecek ẕaḫāyiriñ develer ile hemān Çeşme yaḳasına ve andan Sāḳız’a imrārına ve inşāʾallāhü Taʿālā {21} muvāfıḳ havā ile hemān Donanma-yı Hümāyūn varmaḳ üzere ise de donanma varmazdan evvel daḫi bir çāresini bulabilür iseñiz {22} hemān Sāḳız’a imrār iderek bir ḥüsn-i ḫidmet ibrāzına ġayret ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 B 37
[575/150] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Mora maṣlaḥatınıñ ehemmiyyeti cihetiyle Mora içün tertīb ve tesyīr buyuracaḳları ʿaskeriñ baḥren imrārı Donanma-yı Hümāyūn {2} sefāyininiñ ol ṭaraflarda ṣavlet-endāz olmasına mütevaḳḳıf oldıġından saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri {3} istiṣḥāb ideceği Donanma-yı Hümāyūn ile ḏoġrı Mora üzerine ʿazīmet ve Bālyabādra ṭaraflarına vuṣūllerinde {4} ẕāt-ı sāmīleriyle bi’l- muḫābere Rumili’den imrār olunacaḳ meʾmūrīn ve ʿasākiri gerek Donanma-yı Hümāyūn {5} sefīne ve filiḳaları ve gerek el-yevm ol ṭarafda bıraġılan tüccār tekneleriyle imrār iderek ve bir ṭarafdan daḫi {6} iḳtiżā-yı ḥāl ü maṣlaḥata göre Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora üzerinde ne vechile iʿmāli īcāb ider ise öylece icrā olunaraḳ {7} evvel-be-evvel şu Mora ġāʾilesiniñ bā-ʿavn-i Bārī itmāmına saʿy ü ġayret olunması bundan aḳdem bu ṭarafda {8} ittifāḳ-ı ārā ile ḳarār-gīr oldıġı keyfiyyeti giçende ṣavb-ı sāmīlerine tafṣīlen beyān ü işʿār olunmuş idi. Ol ḳarār üzere {9} Donanma-yı Hümāyūn āmāde ḳılınaraḳ müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi sefīneye girüb fora ġābya iderek {10} hemān ḥareket itmek üzere muvāfıḳ havāya müteraḳḳıb ise de bugünlerde Sīsām aḏası ṭarafında (70) ḳırḳ-elli ḳadar ḳayıḳ ve on beş ḳadar tekne ile izbāndīd eşḳıyāsı Sāḳız cezīresi üzerine hücūm ve ḳaraya {2} ʿasker çıḳararaḳ muḥārebeye cesāret ve saʿādetlü Sāḳız Muḥāfıẓı Vaḥīd Paşa ḥażretleri daḫi mevcūd olan {3} ʿasākir-i muvaḥḥidīn ile Sāḳız ḳalʿasından müdāfaʿalarına mübāderet iderek el-yevm muḥārebe olunmaḳda oldıġı ḫaberi {4} tevārüd itmiş ve bu cihetle Sāḳız ḳalʿası maḥṣūr gibi ḳalmış olub ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ bu aralıḳ bu dāʿiyeye teşebbüs̠leri {5} Donanma-yı Hümāyūn’ı Mora üzerine ʿazīmetden ʿavḳ ve işġāl ṣanīʿasına mebnī olması mütebādir-i ḫāṭır ve bunlarıñ {6} bu vechile yeñi başdan ʿiṣyān ider gibi ḥareketleri Rūsyalunuñ taḥrīkiyle olması aḳreb-i melḥūẓ ise de {7} şimdiki ḥālde Sāḳız[’ı] bu ḥālde bıraḳmaḳ cāʾiz olmadıġından Sāḳız cezīresi-çün tertīb olunan bārūt {8} ve mühimmāt ve ṭoplar ve ṭopçı neferātı ve sāʾiri cümleten tehyiʾe olunub Donanma-yı Hümāyūn’a vażʿ-birle inşāʾallāhü Taʿālā {9} Donanma-yı Hümāyūn ḳarīben Sāḳız üzerine vuṣūlleriyle götürdükleri mühimmātı iḫrāc ve Çeşme yaḳasında Sāḳız’a {10} geçmek üzere olan ʿaskeri sālimen imrār ve Donanma-yı Hümāyūn’dan daḫi birḳaç biñ ḳara ʿaskeri iḫrāc {11} olunaraḳ bā-ʿavn-i Bārī ve ḳuvve-i ḳudsiyye-i cenāb-ı ẓıllullāhī eşḳıyānıñ defʿaten ḳahr ü tenkīlleriyle cezīre-i meẕkūre {12} maṣlaḥatı ḳarīben bir ḥüsn-i ṣūret kesb itmesi elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü mütevaḳḳaʿ olaraḳ muʾaḫḫaren bu ṣūret {13} tensīb ü irāde olunmuş ve ol vechile muvāfıḳ havāya müteraḳḳıben hemān ḥareket itmek üzere olan Donanma-yı Hümāyūn {14} ibtidā ḏoġrı Sāḳız’a, andan muḳaddemki ḳarār vechile Mora üzerine ʿazīmet itmesi lāzım gelmiş olaraḳ {15} ʿavn ü nuṣret-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn ile Sāḳız cezīresi maṣlaḥatı uzamayub hemān elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl oldıġı üzere {16} Donanma-yı Hümāyūn vardıġı gibi bir ḥüsn-i ṣūret kesb iderek inşāʾallāh Donanma-yı Hümāyūn yine yolundan ḳalmayaraḳ {17} evvelki ḳarār vechile Mora ṭarafına ʿazīmet ideceği āşikār ise de şāyed Donanma-yı Hümāyūn’uñ Sāḳız üzerinde biraz {18} eğlenmesi īcāb ider ise ẕāt-ı sāmīleri Mora derūnuna imrār içün sāḥile indirecekleri ʿasker Donanma-yı Hümāyūn {19} intiẓārında ḳalmamaḳ ve ifāte-i vaḳt olunmaḳsızın ol ṭarafda bulunan tüccār tekneleri ve āḫar ṣūretler ile mürūruñ {20} çāresine baḳılmaḳ içün keyfiyyet-i ḥāliñ şimdiden ṭaraf-ı ṣafderānelerine bildirilmesi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i {21} mülūkāne taʿalluḳ itmiş olmaġla cenāb-ı ḥayderī-elḳāb-ı düstūrāneleri muḳteżā-yı ḥamiyyet ü diyānetleri vechile {22} hemān sāḥile tenzīl buyuracaġıñız ʿaskeri bir ān aḳdem tenzīle himmet ü müsāraʿat ve bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn daḫi {23} Sāḳız maṣlaḥatını ḳarīben bitürüb andan Mora’ya varmaları elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl olub ancaḳ şāyed biraz {24} gecikür ise tenzīl olunacaḳ ʿasker bütün bütün Donanma-yı Hümāyūn’a intiẓār ile ifāte-i vaḳt olunmayaraḳ {25} ol ṭarafda olan tüccār tekneleri ve sāʾir ṣūretlerle daḫi imrārıñ ṭaraf-ı taḳrībi bulunur ise hemān {26} öylece ġayret-birle is̠bāt-ı merdī ve kār-şināsīye beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 B 37
[575/152] Rumili Vālīsi Ḫūrşīd Paşa’ya
{1} Rum gāvurları teknelerinden elli-altmış pāre sefīne sevāḥilde geşt ü güẕār iderek merām-ı fāsidleri {2} Sūlī gāvurlarına taḳviyet ile ʿasākir-i manṣūreniñ Ḳarlıili ṭarafına geçemamesi oldıġı ve Preveze ile {3} Pārġa ḳalʿaları beyninde olan Dīnāṣa ḳalʿası el-yevm gāvurlarıñ yedlerinde bulunmaḳ taḳrībiyle ẕaḫīre {4} ve cebeḫāne ve mühimmāt ile memlū beş-altı ḳıṭʿa sefīne ḳalʿa-i merḳūme pīşgāhına gelüb Sūlī keferesine cebeḫāne {5} ve ẕaḫīre virmekde oldıġı istiḫbār olunaraḳ ḳalʿa-i merḳūmeniñ żabṭ ü tesḫīri ve ẕikr olunan cebeḫāne {6} ve ẕaḫīreniñ aḫẕ ü żabṭıyla bā-ʿavn-i Bārī Sūlī keferesiniñ bütün bütün aradan ḳaldırmaḳ niyyet-i ḫāliṣasıyla {7} Teke Mutaṣarrıfı saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleriniñ mevcūd-ı maʿiyyeti olan süvārī ve piyāde ʿaskerden başḳa {8} Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa maʿrifetiyle Avlonya sancaġından sekiz biñ nefer ʿasker tertīb ve Delvīne sancaġı {9} ʿaskeri daḫi bütün bütün kefere-i meẕkūre üzerine taʿyīn ve tesrīb olundıġı ve Ḳaraferye ḳażāsından {10} Ḳapūdān Yamāndī nām melʿūn daḫi iʿlān-ı ʿiṣyān eylediği saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretleri {11} ṭarafından bā-taḥrīrāt inhā olunmuş oldıġından derḥāl mühürdārları bendeleri taʿyīn ve isrā ḳılınaraḳ laʿīn-i mersūmuñ {12} aḫẕ ü istīṣāline ne vechile teşebbüs̠ buyurulmuş idüği keyfiyyātını şāmil ve ifāde-i sāʾireyi müştemil resīde-i {13} enmile-i vürūd olan taḥrīrāt-ı ʿālīleri mezāyāsı maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i {14} pādişāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuş ve “Cenāb-ı Allāh Ḥabīb-i Kibriyā’sı ḥürmetine {15} ümmet-i Muḥammed’i manṣūr eyleye.” deyu duʿā-yı iksīr-nümā-yı ḥażret-i ẓıllullāhī erzān buyurulmuşdur. Ẕāt-ı sāmīlerine {16} min-ḳıbeli’l-Ḥaḳḳ mevhibe-i maḫṣūṣa olan kemāl-i rüşd ü sedād ve mezīd-i ḥamiyyet ü diyānet-i Ḫudā-dād iḳtiżāsına mebnī {17} her bir kārda iʿmāl buyurduḳları ārā-yı ṣāʾibe ve tedbīr-i s̠āḳıbları merkez-i lāyıḳında olacaġı ẓāhir ve işbu {18} Sūlī gāvurlarınıñ daḫi ḳahr ü iżmiḥlālleri-çün icrā buyurmuş olduḳları tedābīr ve ḫāʾin-i mersūmuñ {19} istiḥṣāli żımnında teşebbüs̠ eyledikleri uṣūl reʾy-i ṣavāb oldıġı müberhen ü bāhir olaraḳ bāʿis̠-i ḥaẓẓ ü taḥsīn {20} olmaġla işbu tedābīr-i ḥaseneleri daḫi muvāfıḳ-ı tevfīḳ olaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḳarīben kefere-i menḥūse maẓhar-ı ḳahr {21} ü dimār olmaları elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā olmaġla hemān ẕāt-ı muʿallā-elḳāb-ı ṣafderāneleri {22} her vechile īfā-yı levāzım-ı merdānegī ve ḥamiyyet-şiʿārīye himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 13 B 37
[575/158] Mora serʿaskerine
{1} Bundan aḳdem Mora ve Ḳarlıili ve Īnebaḥtī gāvurlarınıñ Nārda üzerine gelüb muḥārebeye ictirāları {2} ve maḳhūr Tepedelenli ġāʾilesi ol vaḳt henüz berṭaraf olamaması ve Mora meʾmūrlarınıñ maʿiyyetlerinde olan {3} ʿasker Derbend’iñ küşādıyla Mora cezīresiniñ żabṭ ü tesḫīrine vāfī olamaması cihetleriyle Mora māddesi {4} mevsimine taʿlīḳ olunaraḳ ẕāt-ı saʿādetleri İzdīn’de tevḳīf ve muḥāfaẓa ile Mora meʾmūrlarınıñ meʾmūriyyetleri {5} Ḳarlıili ṭarafları ʿuṣātınıñ ḳahr ü tedmīrlerine taḥvīl ḳılınmış ve ol bābda ḫayr-ḫāhāne iḫṭārāt-ı lāzıme [ve] veṣāyā-yı {6} lāzıme daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerine bildirilmiş ve Rumili’niñ istiḳlāl-i tāmme ve ruḫṣat-ı kāmile ile serʿasker-i ẓafer- {7} -rehberi ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleriniñ inhā ve cenāb-ı serʿaskerīleriniñ işʿār ve istidʿāları {8} üzere ṭaraf-ı sipeh-sālārīlerine ʿasker ʿulūfesi-çün giçenlerde iki biñ kīse aḳçe daḫi gönderilerek ṣūret-i {9} meʾmūriyyetlerine dāʾir lāzım gelan keyfiyyet ve veṣāyā işʿār olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī ʿavn ü ʿināyet-i Bārī {10} ve ḳuvve-i ḳudsiyye-i cenāb-ı pādişāhīyle Tepedelenli ġāʾilesi berṭaraf olmaḳ taḳrībiyle Mora māddesiniñ mevsimi {11} gelüb ancaḳ Mora maṣlaḥatı ġāyet ehem ve bir ān aḳdem Mora’da olan gāvurlarıñ ḥaḳlarından gelinerek ġāʾilesiniñ {12} indifāʿı rütbe-i vücūbda oldıġı vāreste-i ḳayd [ü] raḳam olmaġın bu mādde her ṭarafdan eṭrāfıyla ṭutılaraḳ {13} ve meʾmūrlar daḫi bi’l-ittifāḳ diyānet ü ḥamiyyetleri meʾās̠irini is̠bāt iderek Mora derūnuna külliyyetlü ʿasker idḫāliyle {14} żabṭ ü tesḫīri çāresini ikmāl lāzımeden oldıġına ve Mora serʿaskerliği ʿuhde-i istiḳlāllerine muḥavvel ise de {15} muḳaddemā ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazıldıġı vechile müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i mülūkāneden {16} virilmiş olan ruḫṣat-ı tāmme ve istiḳlāl-i kāmile iḳtiżāsı üzere Rumili’de kāʾin mecmūʿ vüzerā-yı ʿiẓām {17} ve mīr-i mīrān-ı kirām ve müteʿayyinān ve ḫānedān, ve’l-ḥāṣıl her bir ṭarafa ve kāffe-i meʾmūrīn ve bi-taḫṣīṣ Mora māddesine {18} neẓāret ve meʾmūriyyetleri şāmil olmaḳlıġı īcāb eylediğinden müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri aʿyānları {19} maʿiyyetlerinde olan ʿaskerden başḳa Ṭosḳa ve Geġalıḳ’dan Mora māddesi-çün aylıḳlu ḳırḳ biñ nefer ʿasker {20} tertīb ü tanẓīm buyuracaḳ olduḳlarından işbu ḳırḳ biñ nefer aylıḳlu ʿaskeriñ miḳdār-ı vāfīsi saʿādetlü {21} Teke ve Ḥamīd Sancaḳları Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ve Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa ḥażerātı maʿiyyetleriyle {22} Īnebaḥtī ṭarafından Mora derūnuna imrār olunmaḳ ve birazını daḫi İzdīn ordusı-çün ifrāz eyleyerek ẕāt-ı saʿādetleriyle {23} sāʾir meʾmūrlar maʿiyyetlerine iḳtiżāsına göre sevḳ ü tesrīb ḳılınmaḳ ḫuṣūṣları müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ {24} reʾy ü irāde ve ārā-yı ṣāʾibelerine muḥavvel olaraḳ Mora meʾmūrlarınıñ Ḳarlıili ṭarafına olan meʾmūriyyetleri daḫi {25} kemā-kān Mora ṭarafına taḥvīl ḳılınmış ve ol bābda şeref-rīz-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince taḥvīl-i meʾmūriyyetlerini {26} nāṭıḳ iḳtiżā iden emr-i ʿālī ıṣdār ve müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafına tesyār olunmuş olub ancaḳ bu bābda evvelki gibi {27} beṭāʾet ve ednā mertebe reḫāvet ü tesāmuḥ ġayr-ı cāʾiz olmaġla aña göre īfā-yı meʾmūriyyete merdāne ve cānsipārāne {28} çalışub dīn ü devlet yolunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet iderek şevketlü efendimiziñ teveccühāt-ı ḥasenelerini taḥṣīle {29} beẕl-i ḳudret ve müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından derdest-i tertīb olan Ṭosḳa ve Geġa ʿaskerinden maʿiyyet-i serʿaskerīlerine (74) göndireceği miḳdār ʿaskeri bi’l-istiṣḥāb ẕāt-ı saʿādetleri daḫi bundan başḳa mümkin mertebe ʿasker ve dāʾire ile {2} teks̠īr-i cemʿiyyet iderek icrā-yı meʾmūriyyete diḳḳat ve müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ her ḥālde vāḳiʿ olacaḳ {3} işʿār ve irādesi vechile ḥareket buyurmañız īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatdan ve iḳtiżā-yı emr ü irāde-i şāhāneden olaraḳ {4} keyfiyyet bu defʿa sāʾir Mora meʾmūrlarına daḫi bildirilmiş olmaġla ẕāt-ı ʿālīleri daḫi artıḳ gevşekliği terk ile {5} meʾmūr-ı maʿiyyet-i serʿaskerīleri olan vüzerā ve mīr-i mīrān-ı kirām ve sāʾir ile göñül birliği ve ittifāḳ iderek bir daḳīḳa {6} evvel şu Derbend’i söküb Mora derūnuna duḫūl ile itmām-ı meʾmūriyyet ve ġāʾileye kemāliyle şitāb ü sürʿat ve bundan böyle {7} bu yolda ḳaṭʿan beṭāʾet cāʾiz olmadıġı ve īfā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīye kemāliyle ihtimām ü sürʿat buyurmaları {8} ẕāt-ı düstūrānelerine göre farīżadan olmaġla aña göre ḥareket ve īcāb-ı meʾmūriyyet ve ḥamiyyeti is̠bāta kemāliyle şitāb {9} ü sürʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 B 37
[575/160] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} İzdīn ṭarafında olan meʾmūrlarıñ Ḳarlıili’ye olan meʾmūriyyetleri kemā-fī’s-sābıḳ Mora üzerine taḥvīl {2} olunaraḳ bir ḳadem aḳdem ʿalelʿumūm cāddeden Mora’ya ʿazīmet eylemeleri-çün müʾekked fermān-ı ʿālī ıṣdār ve tesyār {3} ve serīʿan tesyār olunması ve İzdīn ordusunuñ keyfiyyet-i maʿlūmesine mebnī bir çāresine baḳılması ve Drāmalı saʿādetlü {4} Maḥmūd Paşa bendeleriniñ uyḳunsuzluġı ḫuṣūṣlarına dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı düstūrīleri {5} mezāyāsı maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i {6} pādişāhī olmuşdur. Vāḳıʿan Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleriniñ gevşekliği derkār ise de {7} aṣl reʾs-i mesʾele ʿasker māddesi olub derbendleriñ sökülmesi külliyyetlü ʿaskere muḥtāc ve şimdiki müctemiʿ olan {8} meʾmūrīn ve ʿasākir-i cüzʾiyye ile iş görilemeyeceği bedīdār olub ẕāt-ı vālā-yı sipehdārīleriniñ daḫi şu İzdīn {9} ordusunuñ bir çāresine baḳılsun, deyu bi’t-tekrār vāḳiʿ olan taḥrīr ve teʾkīdleri muḳaddem Ṭosḳa ve Geġalıḳ’dan {10} aylıḳlu ḳırḳ biñ nefer ʿasker tedārüküne derkār olan ruḫṣat-ı seniyye ḫaberi ṣavb-ı ʿālīlerine varmaḳsızın olacaġı {11} ẓāhir ve şimdi ol vechile taḥrīr olunacaḳ ḳırḳ biñ nefer ʿaskeriñ mes̠elā yiğirmi biñi saʿādetlü Meḥmed Paşa ve ʿÖmer Paşa {12} ve Reşīd Paşa ḥażerātı maʿiyyetleriyle Īnebaḥtī ṭaraflarından Mora derūnuna imrār olunub yiğirmi biñ neferi daḫi {13} İzdīn ordusuna iḳrār olunaraḳ Mora serʿaskeri müşārun-ileyh ve sāʾir meʾmūrlar maʿiyyetlerine iḳtiżāsına göre sevḳ ü tesrīb {14} buyurduḳları ḥālde ʿaskersizlik daġdaġası berṭaraf olacaġı emr-i bāhirdir. Mora serʿaskeri müşārun-ileyhiñ {15} ʿazl ü tebdīli vaḳt ü ḥāle münāsib olmadıġını muḳaddemā ẕāt-ı saʿādetleri işʿār idüb vāḳıʿan şimdi {16} tīz elden serʿaskerliğe intiḫāb ve taʿyīn olunacaḳ münāsib hiçbir vezīr bulunamayub ḫuṣūṣan bu aralıḳ tebdīlinde teşettüt-i {17} ʿasker mis̠illü meḥāẕīr daḫi derkār ve bu cihetle tebdīli ṣūretini yine ẕāt-ı ʿarāfet- simātları tecvīz buyurmayacaḳları {18} bedīdārdır. Keẕālik müşārun-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ fī’l-ḥaḳīḳa uyḳunsuzluġı derkār ve ḥaḳḳında vāḳiʿ olan {19} inhāları saḥīḥ olaraḳ teʾdīb ü muʾāḫaẕeye müstaḥaḳ ise de müşārun-ileyhiñ el-yevm maʿiyyetinde üç-dört biñ güzīde {20} ʿaskeri mevcūd ve ʿaskerī beyninde ems̠āline ḳıyāsen nüfūẕlıca ve cerbezeli adam oldıġından bi-mennihī Taʿālā Derbend ele {21} geçdiği gibi muḥāfaẓasına taʿyīn ve iḳāme mis̠illü ḫidmete yarayacaġından bu aralıḳ böyle ṣāḥib-i ʿasker ve cerbezeli {22} vezīriñ ol ṭaraflarda bulunması ve taḳṣīrātından iġmāż ile iş gördürmeniñ çāresine baḳılması münāsib {23} olacaġından ġayrı şimdi müşārun-ileyhiñ teʾdīb ü terhībi ṣūretine gidilse kendüsi Yānya üzerinde {24} itdiklerini bilüb ḥālā mücāzāt ḫavfıyla mütevaḥḥiş ve kendüsi ise zengīnliği cihetiyle ʿaskerī beyninde ṣāḥib-i nüfūẕ {25} ve ẕātında ḫırçın ve ʿanūd Rumili’de ṭarafı çoḳ ve ifsāda muḳtedir oldıġından teʾdīb olunacaġını añladıġı {26} gibi bütün orduyı ḏaġıtmaḳ ve eṭrāfı fesāda virmek ve belki giderek cān ḫavfıyla uyḳunsuz ṣūretlere {27} cesāret eylemek mis̠illü şeyler cümleten kendüden melḥūẓ ve bunuñ ḥaḳḳında böyle bir şey olsa keyfiyyet Sīrozī Yūsuf {28} Paşa ḥażretleriniñ daḫi Yānya ordusundaki mācerāda ittiḥādlarına mebnī tevaḥḥuşunı müstelzim olması maḥẕūrı daḫi {29} mütebādir-i ḫāṭır olub, ḥāṣılı şimdilik teʾdīb ü terhīb muʿāmelesi vaḳt ü ḥāle göre münāsib görünmeyerek {30} beyne’t-talṭīf ve’t-terhīb ḳullanılub bundan böyle evvelki itdiklerini baṣdıracaḳ ḥüsn-i ḫidmete muvaffaḳ {31} olur ise ol vaḳt ḥaḳḳında bütün bütün ʿafv-ı ʿālī erzān buyurulmaḳ ve eğer yine uyḳunsuz ḥarekete gider ise {32} ṣırası geldikde iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere şimdilik müşārun-ileyhimānıñ tebdīl ve teʾdīblerinden ṣarf-ı naẓar ile {33} hemān vāḳiʿ olan inhā-yı düstūrāneleri vechile İzdīn meʾmūrlarınıñ Ḳarlıili’ye olan meʾmūriyyetleri {34} kemā-fī’s-sābıḳ Mora üzerine ṣarf ü taḥvīl ile ṭaraf-ı sipeh-sālārīlerinden derdest-i tertīb olan Ṭosḳa {35} ve Geġa ʿaskerinden ol ṭarafa ʿasker irişdiği ve ne vechile ḥareket eylemeleri lāzım geleceğine dāʾir işʿār-ı ṣafderāneleri {36} vāḳiʿ oldıġı ānda bilā-tevaḳḳuf ḥareket ve ʿalelʿumūm cāddeden ʿazīmet ile bi-ʿavnihī Taʿālā Derbend’i söküb {37} hemān Mora derūnuna hücūm ü iḳtiḥāma müsāraʿat eylemeleri bābında İzdīn meʾmūrlarınıñ cümlesine ḫiṭāben ekīd ü şedīd (76) evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār ve ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden daḫi Mora serʿaskeri müşārun-ileyh ile sāʾir meʾmūrīne {2} her ḥālde ẕāt-ı vālālarınıñ vāḳiʿ olacaḳ emr ü reʾyi üzere ḥareket ve her biri ṭaraf-ı ʿālīlerinden maʿiyyetlerine {3} gönderilecek miḳdār ʿasākiri bi’l-istiṣḥāb kendüleri daḫi bundan başḳa mümkin mertebe ʿasker ve dāʾirelerini {4} teks̠īr iderek icrā-yı meʾmūriyyete diḳḳat ü müsāraʿat eylemeleri żımnında iḳtiżāsına [göre] başḳa başḳa taḥrīrāt tasṭīr ve irsāl {5} olunmuş ve İzdīnli Ḫalīl Beğ ol ṭaraflara vuḳūfı ve reʿāyānıñ kendüsünden emniyyeti ve ol ḥavālī meṣāliḥinde {6} nüfūẕı olmaḳ taḳrībiyle İzdīn ordusunda istiḫdāmında fevāʾid melḥūẓ oldıġından mīr-i mūmā-ileyh bā-fermān-ı ʿālī {7} Mora serʿaskeri müşārun-ileyhe ketḫüdā naṣb olunaraḳ mīr-i mūmā- ileyhi ketḫüdālıḳ ḫidmetinde istiḫdām ve kendüsüne umūr-ı lāzımede {8} ruḫṣat-ı kāmile iʿṭā itmesi serʿasker-i müşārun-ileyhe ṭaraf-ı s̠enāverīden bildirilmesi ḫuṣūṣları tensīb olunmuş {9} ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek mūcebince İzdīn meʾmūrlarınıñ taḥvīl-i meʾmūriyyetleri {10} bābında ṣudūr iden evāmir-i ʿaliyye ve ṭaraf-ı s̠enāverīden yazılan taḥrīrāt ve mūmā-ileyh Ḫalīl Beğ’iñ serʿasker-i müşārun-ileyhe {11} ketḫüdā naṣb olundıġını mübeyyin emr-i şerīf ile ol bābda ṭaraf-ı muḫliṣīden tasṭīr olunan ḳāʾime cümleten ṣavb-ı ʿālīlerine {12} gönderilmişdir. Ẕāt-ı sāmīleriniñ Ṭosḳa ve Geġalıḳ’dan tertībi irāde olunan ḳırḳ biñ nefer ʿulūfelü ve Rumili {13} aʿyānları maʿiyyetleriyle on biñ nefer ʿasākiriñ serīʿan tanẓīmiyle lüzūmı miḳdārını müşārun-ileyhim Meḥmed Paşa {14} ve Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa ḥażerātı maʿiyyetiyle Īnebaḥtī ṭarafından baḥren Mora derūnuna sevḳ ü īṣāl iderek {15} İzdīn ḳoluna daḫi ne miḳdār ʿasker gönderilmek ve meʾmūrlara bu ṭarafdan yazılan tenbīh-nāmelerden başḳa ṭaraf-ı vālālarından {16} daḫi ne gūne tedbīr ve taʿlīm olunmaḳ iḳtiżā ider ise ve muḳaddemā serʿasker-i müşārun-ileyhiñ tebdīli ẕāt-ı sāmīleri tecvīz buyurmadıḳlarına {17} naẓaran İzdīn ṭarafınıñ çāresine baḳılsun, deyu vāḳiʿ olan işʿārları her ne ḳadar ber-vech-i muḥarrer ʿasākir-i merḳūmeniñ {18} tertībi irādesi maʿlūm-ı sāmīleri olmazdan muḳaddem olacaġı ẓāhir ise de ṣūret-i dīgerde bir mülāḥaẓaları {19} oldıġı taḳdīrce vaḳt geçmeksizin çāresine baḳılmaḳ ne vechile uyar ise istiḳlāl-i tām ve neẓāret-i şāmile-i {20} düstūrāneleri iḳtiżāsı üzere hemān öylece icrāsına himmet, ve’l-ḥāṣıl bu Mora māddesi daḫi bütün bütün {21} ẕāt-ı ʿālīleriniñ himmet ü ġayret-i ṣafderāneleriyle ber-vefḳ-i maṭlūb bir gün evvel berṭaraf olması elṭāf-ı İlāhiyye’den {22} müstedʿā olmaġın bu bābda īcāb ü iḳtiżā-yı maṣlaḥatıñ ʿuhde-i istiḳlāl-i ʿālīlerine iḥālesi daḫi {23} īcāb-ı irāde-i ʿaliyyeden olmaḳdan nāşī aña göre is̠bāt-ı mehām-şināsī ve diyānete beẕl-i himmet buyurmaları {24} istiḳāmet ve reviyyet-i serʿaskerīlerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, el-ḥāletü-hāẕihī ol ṭaraflarda ẕaḫīreniñ ḳılletine naẓaran eşyā {25} sevḳ olunacaḳ ʿasker ve meʾmūrīn, verāmızdan ẕaḫīre gelsün, deyu bir maḥalde beyhūde meks̠ ü tevaḳḳuf ü ārām ile {26} imrār-ı vaḳti tecvīz itmeyerek hemān ḥavl ü ḳuvvet-i Ḥażret-i Bārī ile düşmeniñ oldıġı yerlere hücūm ü tecāvüz eyleyerek {27} ẕaḫīrelerini vardıḳları yerlerden almaḳlıġa saʿy ü ġayret eylemeleri ve İzdīn meʾmūrları ṭaraf-ı ʿālīlerinden {28} gönderilecek aylıḳlu mīrī ʿasākirinden başḳa kendüleri daḫi meʾmūr-ı istiḫdāmı olduḳları ʿaskeri ve dāʾirelerini {29} tekmīlce istiṣḥāb itmeleri ve her ḳanġısınıñ ḳuṣūr ü reḫāveti vāḳiʿ olur ise ṭaraf-ı sāmīlerinden Dersaʿādet’e {30} bildirileceği tenbīhātı cānib-i ḥayderānelerinden cümlesine iḳtiżāsına göre tefhīm olunması ve Mora meʾmūrlarından {31} Çorum Mutaṣarrıfı ʿAlī bendeleri cesūr ve kār-güẕār adam ise de żaʿaf-ı ḥāli oldıġından ṣavb-ı sāmīlerinden münāsibi {32} vechile iḳdār ü iʿānet olunması ve giçenki tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrānelerinde müşārun- ileyhimā Meḥmed Paşa ve Reşīd Paşa {33} ḥażerātını Ḳāḳosil gāvurları üzerine taʿyīn buyurduḳları muḥarrer ise de Mora maṣlaḥatınıñ evvel-be-evvel ardı alınması-çün {34} Īnebaḥtī ve Ḳarlıili ṭaraflarında olan ʿuṣātıñ ḳahr ü tenkīlleri çāresine baḳılmaḳ münāsib ve Ḳāḳosil gāvurlarınıñ {35} baʿżı ṣūretle reʾy virilerek şimdilik yatışdırılması mümkin göründiğinden eğer bu Ḳāḳosil gāvurlarınıñ fī’l-ḥaḳīḳa {36} şimdilik żararsızca bir ṣūretle yatışdırılmaları mümkin oldıġı ḥālde maṣlaḥatı uzatmaḳdan ise hemān öylece tanẓīm ile {37} evvel-be-evvel Ḳarlıili ve Īnebaḥtī gāvurlarınıñ istīṣālleri çāresine baḳılması Mora maṣlaḥatına mūcib-i suhūlet olması {38} bu ṭarafda mütebādir-i ḫāṭır olmuş ise de bu ṣūretler daḫi yine mutlaḳā cenāb-ı şerīfleriniñ reʾy ü tensīblerine muḥavvel {39} olaraḳ işbu işʿāratımız mücerred bir iḫṭār ḳabīlinden oldıġı maʿlūm-ı düstūrāneleri buyurulduḳda her ḥālde iẓhār-ı {40} meẓāhir-i dirāyet ü ġayrete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 B 37
[575/179] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Aynaroz manāstırında mütemekkin Rūsyalu rāhibleriñ yedlerinde bulunan pasāporta kāġıdları muḳaddem ṭaraf-ı müşīrīlerinden {2} taḳdīm olunmuş ise de yine aṣḥābına teslīm olunmaḳ üzere iʿāde ḳılındıġını ve ṣūret-i şarṭ ve ḥimāyetlerini mübeyyin {3} taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlünden ve evrāḳ-ı meẕkūre aṣḥābına teslīm ol[un]dıġından baḥis̠le manāstır-ı meẕkūra müstevfī {4} ʿasker iḳāme itmiş olduḳlarından gerek reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’den olan ve gerek Rūsyalu olub manāstırda {5} temekkün eyleyan keşīşleriñ bir ṣūretle ḥarekāt-ı nā-ber-cāya cesāret idemeyecekleri ve Kesendīre ve Aynaroz ve Şekā [?] {6} ve Eşek aḏalarına müceddeden ḳuleler binā ve inşāsıyla miḳdār-ı kifāye ʿasker iḳāme itdirilse ol ḥavālīde eşḳıyā maḳūlesi {7} temekkün idemeyeceği ve Aynarozlılarıñ şikestī-i bāzū-yı iḳtidārlarını mūcib olacaġı beyānıyla tanẓīm olunan {8} resmleri Nefs-i Aynaroz’da vāḳiʿ manāstır ve ḳuleleriñ dāḫil ve ḫāricinde mevcūd oḏa ve maḫẕenleriñ ve emlāk-ı {9} sāʾireniñ miḳdār-ı kemmiyyetini mübeyyin defteri taḳdīm ḳılındıġı ve mesfūr Aynaroz pāpāslarınıñ eks̠erīsi esāfilden {10} olaraḳ her biri vilāyetlerinden birer sebebe mebnī firār ile gelüb pāpās ḳıyāfetine girmiş ve vaḳt-i iḫtilālde {11} taḥrīk-i silsile-i fitneye ictisār ve baʿżıları aḏalar arasına firār itmişler ise de o maḳūleler baʿd-ez-īn {12} ḳabūl olunmaması ve içlerinde var ise ṭard olunması ve her bir manāstırda olan pāpāslarıñ āyīnlerince içlerinde {13} birer başpāpās şeklinde söz ṣāḥibi ve cümlesiniñ üzerine bir metrepolīd naṣb olunsa ḫāric-ez- {14} -ṭavḳ-ı raʿiyyet ḥarekete cesāret idemeyecekleri ve Semādirek cezīresinden firār iden yetmiş-seksan ḳadar reʿāyā {15} saʿādetlü Anḳara mutaṣarrıfı ḥażretleriniñ ḳapucılar ketḫüdāsına ilticā itmiş olduḳlarından ne vechile irāde-i seniyye {16} sünūḥ ider ise işʿār ḳılınması ve Aġustos ve Ḳaraferye ve Ḳaterīn ḳażāları reʿāyāsı cümleten iẓhār-ı ʿiṣyān {17} eylediklerinden ʿuṣāt-ı mesfūreniñ ḳahr ü tenkīlleri-çün biẕẕāt ʿazīmet eylemeleri īcāb eylediğinden Selānīk’den ḥareket {18} ve Ḳaraferye’ye vuṣūl ile naṣb-ı iʿlān-ı rāyet buyurmuş olduḳları ḫuṣūṣlarını ḥāvī tevārüd iden taḥrīrāt-ı {19} şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḥibbānemiz olduḳdan ṣoñra ʿatebe-i felek-mertebe-i cenāb-ı kītī-sitānīye daḫi {20} ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı müşīrīleri {21} feṭānet ve mehām-āşināyī ve reviyyet ile muttaṣıf olduḳlarından inhāları vechile Kesendīre ve Şekā [?] ve Eşek aḏalarına {22} müceddeden ḳuleler inşāsı ve her birine miḳdār-ı kifāye ʿasker iḳāmesi vāḳıʿan lāzımeden ise de ibtidā Dersaʿādet’den {23} bir mühendis gönderilerek maʿrifet-i müşīrāneleriyle ẕikr olunan ḳuleleriñ mevḳiʿ ve maṣārifini muʿāyene ve keşf iderek {24} ne miḳdār maṣārif ile vücūda geleceği ve ne ḳadar vaḳtde inşā ve itmāmı ḥāṣıl olacaġını bu ṭarafa baʿde’l-inhā {25} Selānīk vücūhundan bir münāsibi binā emīni taʿyīn olunaraḳ yapdırılmaḳ ve baʿdehū ʿasker iḳāmesiniñ ṣūret {26} ve iḳtiżāsı daḫi ṭaraf-ı müşīrīlerine iḥāle olunmaḳ lāzım geleceği ve beher manāstıra birer başpāpās ve cümlesiniñ üzerine {27} birer başkeşīş naṣbına dāʾir lāyiḥ-i ḫāṭırları vāḳıʿan yolunda ise de bu mis̠illü şeyler āyīn-i bāṭılları üzere {28} bu ṭarafda olan Rum paṭrīḳi maʿrifetiyle yapdırılmaḳ iḳtiżā idüb ḥālbuki el-ḥāletü-hāẕihī Rumlarıñ ṣaġīr ve kebīr {29} cümlesi mürtekib-i ḫabās̠et olaraḳ paṭrīḳe daḫi lāyıḳıyla emniyyet cāʾiz olmadıġına naẓaran şimdilik bu bābda olan {30} işʿārlarınıñ icrāsı ṣırası olmayub bu cihetle gerek bu ḫuṣūṣı ve gerek buña mümās̠il sāʾir niẓāmāt ve menviyyāt [?] {31} bundan böyle vaḳt-i merhūnı ḥulūlüne taʿlīḳ olunaraḳ hemān şimdiki ḥālde her ṭarafıñ muḥāfaẓasına güzelce {32} diḳḳat olunmaḳ lāzım geldiğinden cenāb-ı düstūrīleriniñ daḫi şimdilik hemān levāzım-ı muḥāfaẓaya bir ḳat daḫi {33} iḳtiżāsına göre taḳviyet ü istiḥkām virmeleri īcāb-ı ḥālden ve Semādirek cezīresiniñ istīmān-ı {34} baḳiyye-i reʿāyāsı muḳaddem ṣavb-ı saʿādetlerine yazılan şerāyiṭ-i erbaʿayı tamāmen ḳabūl ve icrā iderler ise {35} ol vaḳt reʾy ve amān virilmesi muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden olub ẕikr olunan ḳuleleriñ keşf ü muʿāyene {36} ve maṣārifini ḥesāb ve ne ḳadar vaḳtde tamām olacaġını inhā itmek üzere bu defʿa bir mühendis taʿyīn ve irsāl {37} olunmuş olmaġla ber-vech-i muḥarrer keşf ü muʿāyene iderek keyfiyyetini serīʿan inhāya mübāderet ve işʿār-ı {38} müşīrīleri vechile melāʿīn-i mesfūre üzerlerine biẕẕāt ʿazīmet buyurmuş olduḳlarından ruḫṣat ve istiḳlāl-i {39} düstūrīleri üzere melāʿīn-i mesfūreniñ ḳahr ü tenkīllerini müstelzim ḥālātıñ istiḥṣāline himmet (85) buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Donanma-yı Hümāyūn’dan birḳaç ḳıṭʿa süfün-i hümāyūnuñ ol ṭaraflar {2} sevāḥiline taʿyīn ḳılınması ḫāme-güẕār-ı işʿār buyurulmuş ise de taḥrīrāt-ı vāridelerinden çend rūz muḳaddem {3} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri Donanma-yı Hümāyūn’ı bi’l-istiṣḥāb Mora’ya gitmek üzere Dersaʿādet’den {4} fekk-i lenger-i iḳāmet itmiş idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda her ḥālde ẕāt-ı saʿādetleri īfā-yı mübteġā-yı {5} dirāyet-kārī ve besālete müs̠āberet buyurmaları meʾmūldür. Fī 21 B 37
[575/183] Silistre vālīsine
{1} El-ḥāletü-hāẕihī Yaş ve Bükreş’de iḳāmet üzere olan nefīr-i ʿām ʿaskeriniñ müddet-i iḳāmetleri bir seneye ḳarīb olaraḳ {2} firār sevdāsında olduḳları ve her ne ḳadar Rūz-ı Ḫıżır’a dek tevḳīfleri ṣūretine baḳılmaḳda ise de eks̠eri çıplaḳ olduḳlarından {3} Rūz-ı Ḫıżır’dan ṣoñra s̠ebātları mümkin olamayacaġı beyānıyla ʿasākir-i merḳūmeniñ tecdīdi irāde-i seniyyeye mütevaḳḳıf {4} oldıġı tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīlerinde beyān ü işʿār olunmuş oldıġından meʾāli ve ol bābda ʿasākir-i merḳūme {5} sergerdeleriniñ ʿarżuḥālleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. El-ḥāletü-hāẕihī Mosḳovlunuñ ne gūne ḥareket {6} ideceği mechūl ve Anāḏolī’dan ʿasker tertībi ise vaḳte muḥtāc ve Rūz-ı Ḫıżır’a daḫi biraz vaḳt oldıġından {7} cenāb-ı müşīrīleri tīz elden zīr-i idāre-i müşīrīlerinde olan ḳażālardan beş biñ miḳdārı nefīr-i ʿām ʿaskeri {8} tertīb iderek keyfiyyeti bu ṭarafa taḥrīr buyurduḳlarında ol vaḳte ḳadar Rūz-ı Ḫıżır daḫi ḥulūl ve Mosḳovlunuñ ne gūne {9} ḏavranacaġı tebeyyün eyleyerek aña göre iḳtiżāsına baḳılması münāsib görilüb lākin muḳaddemce ṭaraf-ı saʿādetlerine {10} yazıldıġı vechile Rūsyalunuñ iddiʿā eylediği mevādd-ı erbaʿadan biri daḫi Memleketeyn’iñ ʿasākir-i İslāmiyye’den {11} taḫliyesi olub ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den daḫi Rumlarıñ fesādları yatışmaḳsızın taḫliye mażarrāt-ı müstaḳilleyi {12} daʿvet ḳabīlinden olacaġından ol ṣūret tecvīz olunamayacaġına bināʾen taḫfīf-i ʿasker māddesine baḳacaġı īrād {13} olunmuş ve ol ṭarafda olan nefīr-i ʿām ʿaskeriniñ işe yaramayacaġı taḥrīrāt-ı vāridelerinde īmā ve inhā buyurulmuş {14} oldıġından ol vechile işe yaramayan nefīr-i ʿām ʿaskeri çıḳdıḳdan ṣoñra Yaş’da ve Bükreş’de olan aylıḳlu {15} ʿasker ile Boġdān’da olan Yeñiçeri ʿaskeri şimdiki ḥālde kifāyet ider ise cenāb-ı müşīrīleriniñ bu defʿa {16} ḳażālardan tertīb eylemeleri tensīb olunan beş biñ nefīr-i ʿām ʿaskeri gönderilmezden evvel bu işe yaramayan {17} nefīr-i ʿām ʿaskeri iḫrāc olunsa bu ṭarafda ilçilere “Devlet-i ʿAliyye ʿahdiniñ icrāsında s̠ābit-ḳademdir, işte {18} Memleketeyn’de olan ʿaskeri taḫfīf tedbīrindedir.” dinilerek nevʿan-mā maṣlaḥatı teshīl ḳabīlinden ise de bu ṣūret {19} böyle olmalı dimek olmayub şu Eflāḳ ve Boġdān’da mevcūd olan ʿulūfelü ve Yeñiçeri ʿaskeri kifāyet {20} eylediği ḥālde dimek olacaġından keyfiyyetiñ serīʿan ṣavb-ı saʿādetlerinden istiʿlāmı ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i {21} mülūkāne taʿalluḳ itmiş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyetleri üzere bu ṭarafdan münāsib görüldiği {22} vechile zīr-i ḥükūmet-i düstūrīlerinde olan ḳażālardan şimdiden beş biñ nefīr-i ʿām ʿaskeri tertīb ü iḥżār {23} iderek lede’l-iḳtiżā ilerü sevḳ olunmaḳ üzere lāzım gelan evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār olunmaḳ içün {24} keyfiyyeti serīʿan inhāya ve ol vechile el-yevm Memleketeyn’de mevcūd olub işe yaramadıḳları ṭaraf-ı müşīrīlerinden inhā olunan nefīr-i ʿām ʿaskeri {25} çıḳarıldıġı ṣūretde maḥẕūrdan sālim olub el-ān muḥāfaẓada olan aylıḳlu ve Yeñiçeri ʿaskeri şimdiki ḥālde elvirir ise {26} bu ṭarafda ilçilere ol vechile cevāb virilüb teshīl ve taḫfīf içün ʿasākir-i merḳūmeye hemān vilāyetlerine gitmek üzere {27} iẕn ü ruḫṣat virerek ʿācilen bu ṭarafa işʿāra himmet ü müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 B 37
[575/186] Mora serʿaskerine
{1} Ordu-yı serʿaskerīlerinde ẕaḫīre ḫuṣūṣunda derkār olan müżāyaḳa ve ıżḏırāb keyfiyyātı tafṣīlātından baḥis̠le ẕaḫīre tertībine {2} ṣūret virilince ḳadar Yeñişehir’den mübāyaʿa-i mīriyyelerine maḥsūb olunmaḳ üzere ẕaḫīre irsāl olunması bābında emr-i ʿālī ıṣdārı {3} ve bir miḳdār fişenk irsāli ḫuṣūṣuna ve mīr-i mīrāndan ʿAlī Şefīḳ Paşa’nıñ nezd-i müşīrīlerinde tevḳīfine ruḫṣat iʿṭā {4} ḳılınmasına dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olmuşdur. Lillāhi’l-ḥamd ḳuvvet-i ḳudsiyye-i {5} cenāb-ı cihān-bānī ile Tepedelenli ġāʾilesi rehīn-i ḫitām olaraḳ Mora üzerine hücūmuñ ṣırası gelmiş ve Mora’da {6} olan eşḳıyā gāvurlarınıñ inṭıfāʾ-i [?] şerāre-i baġy ü ʿiṣyānları-çün meʾmūrlarıñ Mora’ya duḫūlleriyle şu kāfirlerden aḫẕ-ı {7} s̠ār olunmaḳ ve mevsim fevt olmaḳsızın iş görülmek meʾmūrlara farż derecesine varmış oldıġından Mora {8} meʾmūrlarınıñ Ḳarlıili ṭarafına olan meʾmūriyyetleri kemā-fī’s-sābıḳ Mora üzerine taḥvīl ile iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye {9} ve taḥrīrāt-ı muḳteżiye serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri ṭarafına gönderilmiş ve ordu-yı serʿaskerīleri-çün {10} bir muḳtedir nüzül emīni ve ḳaṣṣābbaşı taʿyīn idüb kāffe-i mālzemeyi tanẓīm eylemesi müşārun-ileyh ḥażretlerine tafṣīl-i {11} keyfiyyet ve mevādd-ı meʾmūrelerinde cüzʾī ve küllī ḫuṣūṣātda müşārun-ileyhe mürācaʿat ve reʾy ü tedbīriyle ḥareket {12} buyurmaları irādesi daḫi ṭaraf-ı ʿālīlerine bildirilmiş oldıġından işbu taḥrīrātları ẕikr olunan irāde maʿlūm-ı {13} saʿādetleri olmaḳsızın gönderilmiş olacaġı ẓāhir ve şimdiye ḳadar bu mādde żımnında gönderilan evāmir ve taḥrīrātıñ {14} vuṣūlüyle mū-be-mū keyfiyyet maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulmuş olacaġı bāhir olub el-ḥāletü-hāẕihī bu ṭarafda daḫi fişengiñ {15} biraz fıḳdānı oldıġından ve Yānya cānibinde külliyyetlü fişenk mevcūd idüğünden gerek fişenk ve gerek mevādd-ı {16} sāʾireyi muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri üzere müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriyle muḫābere ve mükātebe-birle {17} tanẓīm iderek hemān bir daḳīḳa evvel īfā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīye beẕl-i himmet buyurmaları lāzımeden ve mūmā-ileyh {18} Şefīḳ Paşa daḫi Mora üzerine meʾmūr olanlara dāḫil olaraḳ aña daḫi müstaḳil emr-i ʿālī ve taḥrīrāt gönderilmiş {19} idüği vāżıḥātdan olmaġla dirāyet-i ẕātiyye-i müşīrāneleri iḳtiżāsı ve işʿārat-ı vāḳıʿa-i muḫliṣī muḳteżāsı üzere {20} bundan böyle kāffe-i ḫuṣūṣātı müşārun-ileyh Serʿasker Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriyle bi’l-muḫābere hemān meʾmūriyyetiñiz iḳtiżāsı vechile {21} bir ān aḳdem Mora’ya duḫūlüñ çāresini bulub īfā-yı meʾmūriyyete beġāyet sürʿat ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 B 37
[575/188] Tırḥāla Mutaṣarrıfı ʿAlī Nāmıḳ Paşa’ya
{1} Selānīk sancaġında vāḳiʿ Ḳaraferye Ḳażāsı Ḳapūdānı Yamāndī nām melʿūnuñ ve sāʾir ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ berren ve baḥren {2} şiddet-i ṭuġyānları cihetiyle ṣavb-ı müşīrīlerinden lāzımü’l-muḥārese olan maḥālle ʿasākir iḳāmesiyle istikmāl-i emr-i muḥāfaẓaya {3} iʿtinā olunmuş ve bāndıra-küşā-yı ʿiṣyān olan Alāṣonya ḳapūdānı nām ḫāʾiniñ üzerine ʿasker taʿyīniyle ne vechile {4} perīşān itdirilerek ʿavenelerinden on neferi maẓhar-ı tīġ-i ġuzāt-ı muvaḥḥidīn olmuş ve Mecdān [?] ḳolı ḳapūdānı olan {5} ḫāʾin daḫi ʿavenesiyle ḥayyen aḫẕ ü girift olunaraḳ cezā-yı sezāları tertīb ve bunlarıñ ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i menḥūseleri {6} tesrīb ḳılınmış ve Plaṭomāna ve Ġolos ḳalʿalarınıñ istiḥkāmına ne ṣūretle himmet buyurulmuş oldıġı ifādātı {7} tafṣīlātından baḥis̠le ḥasbe’l-iḳtiżā istiḫdām eylemekde olduḳları ʿasākir ʿulūfesi cihetiyle iʿāne-i seniyyeye muḥtāc {8} olduḳları ḫuṣūṣunı şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrāneleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub {9} bu vechile dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda derkār olan ġayret ü ihtimāmları tamām ẕāt-ı saʿādetlerinden {10} meʾmūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı diyānet ü ḥamiyyeti teʾyīd iderek mūcib-i ḥaẓẓ ü taḥsīn olmuş ve iḳdār ü iʿānet-i seniyyeye {11} şiddet-i iḥtiyācları keyfiyyātına dāʾir ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından daḫi taḥrīrāt tevārüd itmiş oldıġından {12} ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuş {13} ve ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i meẕkūre daḫi pīşgāh-ı bāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı ḫüsrevānīde ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret ḳılınmışdır. Ẕāt-ı {14} besālet-simāt-ı düstūrīleri kemāl-i ṣalābet ü şecāʿat ile mevṣūf çerāġ-ı dest-efrūḫte-i cenāb-ı şehinşāhī olan {15} vüzerā-yı ʿiẓāmdan olaraḳ ẕātıñızdan uġur-ı meyāmin-mevfūr-ı şāhānede nice nice ḫidemāt-ı mebrūre ẓuhūrı derkār {16} ve taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārıñız maṭlūb idüği bedīdār oldıġından müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince {17} ʿaṭiyye-i seniyye-i cihān-dārī olaraḳ bu defʿa ṭaraf-ı müşīrīlerine beş yüz kīse aḳçe gönderilmiş olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri {18} bundan böyle daḫi ġayret ve ibrāz-ı merdī ve ḥamiyyet buyuraraḳ zīr-i idāre-i müşīrīlerinde olan maḥalliñ kemā-hiye-ḥaḳḳuhā {19} mekāyid-i aʿdādan muḥāfaẓasına ve o maḳūle ʿuṣāt-ı kefereniñ göz açdırmayacaḳ vechile ḳahr ü tedmīrleriyle iki cihānda {20} bāʿis̠-i fevz ü felāḥ olacaḳ mesāʿī-i meşkūre ve meʾās̠ir-i mebrūre ibrāzına ve her ḥālde serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleriniñ daḫi {21} reʾy ü irādesine muvāfaḳatla is̠bāt-ı müddeʿā-yı dirāyet-kārī ve ṣalābete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 B 37
[575/192] İzmīr muḥāfıẓına
{1} Māh-ı Receb-i Şerīf’iñ on ḏoḳuzuncı güni Donanma-yı Hümāyūn-ı nuṣret-maḳrūn Sāḳız pīşgāhına vürūd ile {2} kefere tekneleriniñ muḳaddemce cezīre-i meẕkūreye çıḳarmış oldıġı ʿasākir-i menḥūseyi tamāmen almaġa dest-res olamayaraḳ {3} cümlesi firāra şitābān olduḳlarından Çeşme yaḳasından mürūr iden ġuzāt-ı muvaḥḥidīn derūn-ı ḳaṣabada olan kefere-i menḥūse {4} üzerine hücūm iderek lillāhi’l-ḥamd eks̠eri helāk olmuş ve ol vechile Sāḳız ḳalʿası muḥāṣaradan taḫlīṣ ḳılınmış ve Timyāna {5} ṭarafına firār iden eşḳıyā gāvurlarınıñ taʿḳībi daḫi taṣmīm olunmuş idüği keyfiyyetine dāʾir bu defʿa firistāde ve isrā buyurılan {6} taḥrīrāt-ı beşāret-āyāt-ı düstūrīleri vārid ü vāṣıl ve mefhūm ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olaraḳ {7} ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī ve yümn-i teveccühāt-ı ḥażret-i kītī-sitānī ile kefere-i ʿuṣāt maḳhūr ü münhezim olaraḳ cezīre-i meẕkūreniñ {8} muḥāṣaradan ḫalāṣ olmuş oldıġı Ḳuşaḏası Muḥāfıẓı saʿādetlü Muṣṭafā Reşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından daḫi işʿār olunmuş oldıġından {9} bu keyfiyyet bādī-i ferḥat ü meserret olaraḳ taḥrīrāt-ı mersūleleri ve müşārun-ileyhiñ sālifü’ẕ-ẕikr taḥrīrātı ḫāk-pāy-ı {10} hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı ʿāṭıfet-iktināh-ı cenāb-ı ẓıllullāhī olmuşdur. Cümleye maʿlūm oldıġı üzere {11} gāvurlarıñ ṭaraf ṭaraf ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine vuḳūʿa gelan ḫıyānet ü melʿanetleri cihetiyle bi’l-cümle meʾmūrīn bu bābda ḫāb ü rāḥatı {12} terk ile dīn-i mübīn uġurunda merdāne çalışmaḳ ve herkes bulundıġı maḥalliñ ḥıfẓ ü ḥırāsetine kemāliyle iʿtinā ve diḳḳat itmek {13} cümleye farż derecesinde oldıġı ẓāhir ve Donanma-yı Hümāyūn yetişerek lillāhi’l-ḥamd Sāḳız ḳalʿası ḳayd-ı muḥāṣaradan {14} rehā bulmuş oldıġına naẓaran inşāʾallāhü’r-Raḥmān şimdiye ḳadar cezīrede bulunan ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ cümlesi cezā-yı sezālarını {15} bulmuş olacaḳları elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ve bāhir olmaġın hemān cenāb-ı ḥamiyyet-meʾāb-ı düstūrīleri daḫi her ḥālde emr-i muḥāfaẓayı {16} lāyıḳıyla ikmāl ve ʿale’d-devām eṭrāf ü eknāfa medd-i enẓār-ı baṣīret iderek bir ān ve bir daḳīḳa ġāfil bulunmamaġa saʿy-ı bī-hemāl buyuraraḳ {17} bir ṭarafdan daḫi eṭrāfdan ve gāvurlarıñ ḥāl ü mişvārından ḫaberdār olub istiḫbār olunan keyfiyyeti pey-ā-pey bu ṭarafa taḥrīr ü işʿāra {18} himmet ve Sāḳız ṭarafına daḫi mümkin olan imdād ü iʿāneniñ īfā ve icrāsına müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 B 37
[575/199] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Lāpsekī pīşgāhından ḥareketleriniñ ferdāsı Sāḳız cezīresine vāṣıl olaraḳ vezīr-i mükerrem saʿādetlü Vaḥīd Paşa ḥażretleriyle {2} bi’l-muḫābere Donanma-yı Hümāyūn’dan ve Çeşme yaḳasından cezīre-i merḳūmeye ʿasker iḫrācıyla ʿuṣāt-ı eşḳıyā ile ne vechile muḥārebe {3} ve Sāḳız ḳalʿası muḥāṣaradan ne ṣūretle taḫlīṣ olunmuş oldıġı ve el-yevm muḥārebe üzere olduḳları Donanma-yı {4} Hümāyūn’uñ vürūdı ānda küffār tekneleri firār itmiş ve yerlü ḳayıḳlarınıñ yiğirmi sekiz ḳıṭʿası ṭaraf-ı düstūrīlerinden {5} iḥrāḳ ve on beş ḳıṭʿası tevḳīf olunub müşārun-ileyh ḥażretlerine virilecek ʿaṭiyye ve mühimmāt daḫi teslīm olunaraḳ {6} ḳalʿa-i merḳūmeniñ esbāb-ı taḳviyesi istiḥṣāl ve müşārun-ileyhiñ maṭlūbı vechile Donanma-yı Hümāyūn’dan biñ ḳanṭār beksimād {7} iʿṭā ḳılınmış ve Midillū ve İstānköy ve Rodos cezīreleri reʿāyāsı henüz ṭuġyān itmamişler ise de tedārükāt-ı {8} ḳaviyye ile muḥāfaẓalarına iʿtinā olunmadıḳça menvī-i żamīrleri olan ḫıyāneti fiʿile çıḳarmaġa ictisār ideceklerinden {9} cezāyir-i merḳūmeye daḫi Anāḏolī’dan ʿasker tertīb ve irsāliyle taḳviyeleri lāzımeden oldıġı ḫuṣūṣlarını {10} ḥāvī resīde-i enmile-i vürūd olan taḥrīrāt-ı meserret-āyātları meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub {11} cezīre-i merḳūmeye vuṣūlleriyle Sāḳız ḳalʿasınıñ muḥāṣaradan taḫlīṣine derkār olan saʿy ü iḳdām ü ihtimāmları bādī-i {12} ḥaẓẓ ü taḥsīn olaraḳ taḥrīrāt-ı mevrūde-i meẕkūreleri derḥāl ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı {13} hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Ẕāt-ı şecāʿat-simātları ġayūr ve cesūr ve mezīd-i mehām-āşināyī ve reviyyet ile mecbūl ü mefṭūr {14} vüzerā-yı ʿiẓām-ı Devlet-i ʿAliyye’den olaraḳ meʾmūr olduḳları mehāmm-ı seniyyeniñ tesviyesinde ve bi-taḫṣīṣ tedmīr-i eşḳıyā {15} emrinde derkār olan saʿy ü ġayretleri maʿlūm oldıġından ol bābda irāʾe-i veṣāyādan müstaġnī olduḳları ẓāhir {16} ve lillāhi’l-ḥamd Cenāb-ı Bārī’niñ ʿavnıyla tīzce irişüb Sāḳız ḳalʿası taḫlīṣ olunmuş oldıġına naẓaran cezīre-i merḳūmeniñ {17} ḥāvī oldıġı ḳurāsında olan eşḳıyā daḫi şimdiye ḳadar maẓhar-ı ḳahr ü dimār olaraḳ Sāḳız ġāʾilesi külliyyen {18} berṭaraf olmuş olması elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl olaraḳ bu ḫaber-i meserret-es̠eriñ vürūdına ān-be-ān müteraḳḳıb {19} oldıġımız bāhir olmaġla hemān Cenāb-ı Ḥaḳḳ her ḥālde ümmet-i Muḥammed’e nuṣret iḥsān eyleye, āmīn. Ḳaldı ki, ẕāt-ı ʿālīleriniñ {20} işʿār buyurduḳları maḥalleriñ muḥāfaẓasına ihtimām fī’l-ḥaḳīḳa īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥatdan olub Midillū ve İstānköy {21} ve Rodos ve Limnī cezīreleri muḥāfaẓaları-çün sünūḥ iden irāde-i şāhāne mūcebince muḳaddem ve muʾaḫḫar iḳtiżā iden maḥallerden {22} ʿasākir tertībiyle müʾekked evāmir-i ʿaliyye ve mübāşir irsāl ve istiʿcāl olunmuş ve Sāḳız cezīresi-çün daḫi Aydın ve Ṣaruḫan {23} sancaḳlarından ʿasker tertīb ve bir ṭarafdan taʿcīl ḳılınmış oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā şimdiye ḳadar ʿasākir-i meʾmūre maḥallerine {24} vararaḳ ḥavālī-i merḳūmeniñ ez-her-cihet istiḥkāmı ḥāṣıl olmuş olacaġı derkār ve bir ṭarafdan maḥāll-i merḳūmeniñ {25} istiḥkāmını müstelzim ḥālātıñ icrāsında vaḳt ifāte olunmayacaġı ʿind-i saʿādetlerinde daḫi maʿlūm ü bedīdār {26} olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri her ḥālde şerāyiṭ-i ḥamiyyet ü diyāneti is̠bāta beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 B 37
[575/200] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresine gelan izbāndīd eşḳıyāsıyla Sāḳız reʿāyāsı daḫi yek-dil olaraḳ Sāḳız ḳalʿasını berren ve baḥren muḥāṣara {2} eylediklerinden ceng ü muḥārebeye iştiġāl üzere iken Donanma-yı Hümāyūn’uñ vuṣūlüyle saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle {3} bi’l-muḫābere ḳaraya ʿasker iḫrāc olunaraḳ vāroş üzerine iki ḳoldan hücūm itdirildikde eşḳıyā-yı maḥẕūleniñ {4} müteḥaṣṣın olduḳları manāstır ve ṭabya ve menāzil ve üç ṭopları ne ṣūretle aḫẕ olunmuş ve ʿasākir-i manṣūre-i İslāmiyye’niñ {5} irişdikleri melāʿīni ḳahr ü tedmīr ve dest-res olduḳları üserā ve ġanāyimi iġtinām iderek ḥamden-lillāhi Taʿālā sālimen {6} ʿavdet ve muʾaḫḫaren daḫi maḥallāt-ı şehre hücūm ile baʿżı ṭarafları iḥrāḳ ve on yedi ḳıṭʿa ṭoplarını aḫẕ idüb {7} işbu ġazā-yı ġarrāda iʿdām olunan ve ḥayyen ṭutılan küffārıñ bellü başlularından iki yük kelle ve ḳulaḳ {8} ve birḳaç bāndıraları gönderilmiş oldıġı ifādesini mübeşşir resīde-i cā-yı vuṣūl olan taḥrīrāt-ı saʿādet- {9} -āyāt-ı müşīrāneleri mezāyā-yı sāmīsi rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḥibbānemiz olub ẕāt-ı diyānet-simāt-ı müşīrīleri {10} mezīd-i ḥamiyyet ü ṣalābet ve kemāl-i fütüvvet ü besālet ile ārāste vüzerā-yı ʿiẓām-ı ġayret-ittisām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den {11} olduḳlarından Allāh’ıñ luṭf ü iḥsānına ḥamd ü s̠enā olsun, es̠er-i iḳdām ü ihtimām-ı şecīʿāneleriyle ṣūret-yāb-ı mirʾāt-ı {12} ẓuhūr olan şāhid-i fevz ü nuṣret-i Rabbānī müstelzim-i ḥaẓẓ ü taḥsīn ve bādī-i sitāyiş ü āferīn oldıġından ġayrı (93) taḥrīrāt-ı vāride-i meẕkūreleri ʿatebe-i ʿulyā-yı cenāb-ı pādişāhīye ʿarż ile bu keyfiyyet nezd-i meʿālī-vefd-i ḫüsrevānede {2} daḫi mūcib-i maḥẓūẓiyyet olmuş ve ẕikr olunan kelle ve ḳulaḳ-ı menḥūse ve bāndıra-i maʿkūseler yāfte vażʿıyla pīşgāh-ı {3} bāb-ı ʿadālet-penāh-ı ḥażret-i cihān-bānīde ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret ve meẕellet ḳılınmışdır. Rum ṭāʾifesiniñ dīn-i Muḥammedī’ye {4} olan eski ḫıyānetleri bir seneden ziyādedir meydāna çıḳmış ve Sāḳız reʿāyāsınıñ daḫi ittifāḳları ẓāhir olmuş {5} ise de dīnimiz dīn-i ʿālī-i Muḥammedī olaraḳ ʿināyet-i Bārī ve imdād-ı rūḥāniyyet-i cenāb-ı peyġamberī ile bunlarıñ {6} cümlesi ḳarīben cezālarını bulacaḳları elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü meʾmūl ve her ḥālde meʾmūrīniñ s̠ebāt ü ġayret {7} ile o maḳūle ʿiṣyān iden gāvurlara şevket-i İslāmiyye’yi göstermeleri müteḥattim-i ʿuhde-i diyānet oldıġı ġayr-ı mestūr {8} olmaġla hemān ẕāt-ı sāmīleri ez-her-cihet ṭaraf-ı saʿādetlerinden meʾmūl ü muntaẓar olan merdī ve ḥamiyyet ü dirāyet {9} ve feṭānet ü metānet iḳtiżāsını icrāya beẕl-i naḳdīne-i himmet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i saʿādetleridir. Ḳaldı ki, muḳaddem tertīb {10} olundıġı üzere bi’l-münāvebe ḳalʿaya alınan ḳocabaşılardan elde bulunanlar ile metrepolīdi daḫi ṣalb {11} eylemeñiziñ ṭaraf-ı saʿādetlerine müʾekked yazılması ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı celādet-maḳrūn-ı {12} cenāb-ı pādişāhīde emr ü fermān buyurulmuş olmaġla mūcebince muḳaddem münāvebe ile ḳalʿaya alınan ḳocabaşılardan {13} elde bulunanlar ile metrepolīdi daḫi ʿalā-eyyi-ḥāl ṣalb iderek icrā-yı emr ü irāde-i seniyyeye ve her ḥālde īfā-yı {14} şerāyiṭ-i taḥaffuẓīye himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 B 37
[575/206] Rumili Vālīsi Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i şāhāne üzere Ṭosḳa ve Geġa ṭaḳımından aylıḳlu olaraḳ ḳırḳ biñ nefer ʿasker tertībiyle Mora üzerine {2} iḳtiżāsı vechile sevḳ ü taʿyīn ḳılınması ḫuṣūṣuna dāʾir ıṣdār ve tesyār olunan evāmir-i ʿaliyye ve nemīḳa-i s̠enāverīniñ vuṣūlünden baḥis̠le {3} ẕikr olunan evāmir-i ʿaliyye şimdilik baʿżı mülāḥaẓaya mebnī ibrāz buyurulmamış ise de Avlonya sancaġından bā-buyuruldı vāfir ʿasker {4} tertīb ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarından daḫi defʿaten on biñ nefer ʿasker çıḳarılmaḳda ʿusret olacaġından mutaṣarrıflarınıñ {5} getürecekleri ḳażā ʿaskerinden māʿadā livāʾeyn-i meẕkūreynden ʿulūfelü olaraḳ ikişer biñ ve sāʾir Geġa paşalarınıñ {6} daḫi getürecekleri ʿasākir-i mürettebeden başḳa her birlerinden biñ ve biñ beş yüz ʿasker maṭlūb buyurulmuş oldıġı {7} ve ʿasākir-i meẕkūre bi-mennihī Taʿālā ḳarīben tecemmuʿ itdikde iḳtiżāsı vechile Ḳarlıili üzerinden Mora’ya sevḳ olunduḳdan ṣoñra {8} ẕāt-ı ʿālīleri daḫi Yānya’dan ḥareket ve Yeñişehir’e ʿazīmet-birle bā-ʿavn-i Bārī Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīri elṭāf-ı İlāhiyye’den {9} meʾmūl idüği ve Sūlī gāvurları yedlerinde olan Rinyāṣa ḳalʿası üzerine meʾmūr buyurmuş olduḳları Teke ve Ḥamīd {10} Sancaḳları Mutaṣarrıfı saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri lillāhi’l-ḥamd ḳalʿa-i merḳūmeyi fetḥ ü tesḫīr itmiş oldıġından Delvīne ahālīsi {11} ʿalelʿumūm maʿiyyet-i müşārun-ileyhe taʿyīn olunaraḳ bir ṭarafdan anlar ve bir ṭarafdan daḫi Avlonya sancaġından müretteb ʿasker ile müşārun-ileyh {12} ʿÖmer Paşa Sūlī üzerine meʾmūr ḳılınmış ve Ḳaraferye ḳażāsında iʿlān-ı ʿiṣyān iden Yamāndī nām kāfiriñ ḳahr {13} ü iżmiḥlāli-çün Paşa Sancaġı dāḫilinde olan aʿyānlar Manāstır’da olan ḳāʾimmaḳāmları maʿiyyetiyle Aġustos ve ol ḥavālīde {14} ayaḳlanmış olan ḫavene üzerine taʿyīn buyurulmuş oldıġı ifādātıyla Ḳarlıili üzerinden Mora’ya sevḳ olunacaḳ {15} ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları-çün Dersaʿādet’den bir nüzül emīni ve ḳaṣṣābbaşı gönderilmesi ve maʿiyyet-i ʿālīlerinde olan {16} Nüzül Emīni Süleymān Aġa’ya daḫi aḳçe irişdirilmesi ve Mora serʿaskeri ordusı-çün Ermiye’de emlāk-ı hümāyūn nāẓırı olan {17} Ḳara ʿOs̠mān-zāde Yaʿḳūb Aġa bendeleri nüzül emīni ve ḳaṣṣābbaşı taʿyīn olunaraḳ ẕaḫīre ḫuṣūṣı daḫi saʿādetlü Tırḥāla {18} mutaṣarrıfıyla ʿĀrif Efendi bendelerine taḥrīr buyurulmuş oldıġını şāmil ve ifādāt-ı sāʾireyi müştemil resīde-i enmile-i vürūd olan {19} taḥrīrāt-ı behcet-āyātları mezāyāsı maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ile {20} manẓūr-ı naẓar-ı ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuş ve “Pek güzel tedbīr ü tertīb eylemiş. Yine her bir ḫuṣūṣ reʾyine iḥāle oluna.” deyu {21} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı kerāmet-maḳrūn-ı cenāb-ı pādişāhī zīb-efzā-yı sünūḥ ü ṣudūr olmuşdur. Ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı sipehdārīlerine {22} min-ḳıbeli’l-Ḥaḳḳ mevhibe-i maḫṣūṣa olan kemāl-i rüşd ü feṭānet ve mezīd-i ḥamiyyet ü şecāʿat iḳtiżāsı üzere kāffe-i ḥālde {23} müteşebbis̠ olduḳları uṣūl ü ḥareket cümlesi tamām vaḳt ü maṣlaḥata muvāfıḳ tedābīr-i ḥaseneden ve şimdiye ḳadar ibrāz buyurmuş {24} olduḳları ḫidemāt-ı ʿālem-pesendlerine hiç diyecek olmayub her bir kārda meşhūd olan ārā-yı ṣāʾibe ve efkār-ı s̠āḳıbeleri {25} merkez-i lāyıḳında olaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān işbu Mora maṣlaḥatında daḫi tevfīḳāt-ı Sübḥāniyye’ye maẓhar olacaḳları ve Ḳaraferye ḳażāsında {26} bāndıra-küşā-yı idbār olan ḫavene-i müşrikīniñ ḳahr ü iżmiḥlālleri-çün Selānīk Mutaṣarrıfı saʿādetlü Meḥmed Paşa bendeleri daḫi {27} bugünlerde ḥareket itmiş oldıġından bā-ʿavn-i Bārī müşārun-ileyh berüden ve ẕāt-ı sāmīleriniñ meʾmūr buyurduḳları ʿasākir daḫi {28} öte ṭarafdan hücūm ü iḳtiḥām ile ʿuṣāt-ı mesfūre ḳarīben ve külliyyen mużmaḥill ü perīşān olacaḳları elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den {29} meʾmūl ü müstedʿādır. Ḳarlıili üzerinden Mora’ya sevḳ olunacaḳ ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları-çün müteʿalliḳ olan {30} irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından sābıḳ Bīġā Mütesellimi Aḥmed Aġa bendeleri nüzül emīni ve ḳaṣṣābbaşı {31} taʿyīn olunaraḳ ʿale’l-ḥesāb yüz elli biñ ġurūş daḫi iʿṭā-birle serīʿan iḫrāc ü iʿzām olunmaḳ üzere olub ordu-yı {32} ẓafer-būları nüzül emīni olan Süleymān Aġa bendelerine daḫi şimdilik biñ kīse aḳçe irsāl olunaraḳ bundan böyle {33} daḫi aḳçe irişdirileceği beyānıyla hemān umūr-ı meʾmūresinde ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat ve her ḥālde emr ü reʾy-i {34} ṣafderānelerine mütābaʿat eylemesi tenbīhiyle [?] tesliyeti şāmil ṣavb-ı s̠enāverīden mūmā-ileyh Süleymān Aġa bendelerine maḫṣūṣ {35} kāġıd yazılmış ve Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü ʿAlī Paşa ordusı-çün mūmā-ileyh Ḳara ʿOs̠mān-zāde Yaʿḳūb Aġa bendeleriniñ {36} vāḳıʿan münāsib oldıġından Başmuḥāsebe ḳaleminde ḳaydı bulunmaḳ ve ḥīn-i muḥāsebede mürācaʿat olunmaḳ içün aġa-yı mūmā-ileyhiñ {37} ol vechile meʾmūriyyeti keyfiyyeti ḳalem-i mezbūra ḳayd olunmaḳ üzere ʿizzetlü Defterdār efendi bendelerine ḥavāle ḳılınmış olmaḳdan nāşī kāffe-i {38} ḫuṣūṣātda iḳtiżā-yı ḥāl ü vaḳte göre ḥareket ve lāzım gelan ārā-yı ṣāʾibeniñ icrāsına müs̠āberet buyurmaları {39} muḥavvel-i ʿuhde-i ʿālīleri idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī selḫ-i B 37
[575/207] Mıṣır vālīsi ḥażretlerine
{1} Muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı ʿālīlerine işʿār ü beyān olundıġı üzere Girīd cezīresinde ʿiṣyān iden gāvurlar yevmen-fe-yevmen {2} işʿāl-i nāʾire-i melʿanet eylediklerinden muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i ʿālīleri vechile cezīre-i merḳūmda olan ḫavene-i dīniñ {3} ḳahr ü iżmiḥlālleriyle Girīd gibi bir ḥıṣn-ı ḥaṣīniñ şerāre-i şerr ü mażarrat-ı aʿdādan muḥāfaẓasıyla ḥüsn-i niẓāmına sürʿat [ü] {4} himmetleri netīce-i maḳṣūd-ı ʿālī idüği ber-tafṣīl ẕāt-ı ḥamiyyet- simātlarına bildirilmiş idi. Bu bābda tekrīr-i maḳāl külfesine [?] {5} ḥācet bıraḳmayaraḳ her ne dürlü imkān müsāʿid olur ise cezīre-i meẕkūreniñ imdād ü iʿānesi edāsını icrāya {6} teşmīr-i sāʿid-i ihtimām buyuracaḳları tecārib-i ʿadīde ile mücerreb olan mişvār-ı bergüzīde-i ṣalābet-mendīleri iḳtiżāsıyla {7} müstedlel ü müberhen ve ʿasker ve mühimmāt sevḳi-çün Mora cezīresinden bi’l-ʿavde İskenderiye’ye meʾmūr olan Donanma-yı Hümāyūn {8} ve süfün-i sāʾireniñ taʿmīr ü tetmīmleri ḫuṣūṣuna ne ṣūretle cebīre-bend-i himmet buyurulmuş oldıġı taḥrīrāt-ı düstūrīlerinde {9} muḥarrer ü mübeyyen ise de bugünlerde Dersaʿādet’de muḳīm Girīd tüccārlarına Resmo ṭarafından gönderilan üç ḳıṭʿa mektūblar {10} Bāb-ı ʿĀlī’ye taḳdīm olunub mefhūmlarında ʿuṣāt-ı reʿāyā Ayovāsīlī ve Amārī ve Resmo nāḥiyelerini żabṭ idüb {11} cümle reʿāyā İsfākyalulara ittibāʿ eyledikleri ve Ḥānya ve Resmo ṭaşrasında ṭop menziline ḳarīb ṣoḳılaraḳ {12} ceng ü peykār üzere olduḳları ve Resmo şehrinden biñden ziyāde şehīd virdikleri ve gāvurlarıñ her ṭarafdan {13} hücūm ü ġulüvlerine müdāfaʿaya iḳtidārları ḳalmayub imdād ü iʿāneye intiẓār eyledikleri münderic ü meẕkūr olub {14} mekātīb-i meẕkūre müfādına göre eğer şu günlerde imdād irişmez ise ʿaṣamnallāh [?] cezīre-i meẕkūre kāmilen eyādī-i {15} ʿuṣāta girmeğe bir ramaḳ ḳalmış rütbede idüği maẓnūn ve bu cihetle ne vechile olur ise olsuñ Girīd’iñ {16} imdādına irişmek farż derece olub bunuñ bir imkān çāresi rābıṭasını istiḥṣāl ile şu Girīd cezīresine {17} imdād ü iʿānet buyurmaları ḥaṣren ve ḳaṣren ẕāt-ı diyānet-simāt-ı düstūrīlerinden maṭlūb-ı ḥażret-i pādişāhī oldıġı {18} bi’d-defaʿā[t] ifādāt-ı ḫāliṣānemizden rū-nümūn olmaġla merkūz-ı māye-i fıṭriyyeleri olan ḥaṣānet-i sütūde-simātları {19} imtis̠āl-kārī ve diyānet ve farṭ-ı ḥamiyyet ü ṣalābet iḳtiżāsı ve muḳaddem ve muʾaḫḫar şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i cenāb-ı ḫilāfet-penāhī {20} muḳteżāsı üzere bu ḫidmet-i vācibü’l-müsāraʿati daḫi mesāʿī-i maḳbūle-i sālifelerine żamīme buyuraraḳ ne vechile mümkin olur ise {21} olsun şu Girīd cezīresine imdād ü iʿānet-birle kefere-i maḥẕūleniñ ḳahr ü tenkīl ü istīṣālleriyle Girīd’iñ {22} levs̠-i vücūd-ı mekīdet-ālūdlarından taṣfiyesi esbābını ikmāl buyuraraḳ ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı ʿālīlerinde pertev-pāş olan {23} meḥāsin-i teveccüh-i pādişāhīyi ḳat-ender-ḳat teʾkīde ṣarf-ı yārā-yı himmet ve her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı ṣalābet-şiʿārī {24} ve ḥamiyyete beẕl-i mā-ḥaṣal-i miknet buyurmaları gümāşte-i şīme-i ġayret ü diyānet-i düstūrīleri [idüği] beyānıyla ḳāʾime. Fī ġurret-i Ş 37
[575/209] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Müstaṣḥab-ı maʿiyyet-i düstūrīleri olan Donanma-yı Hümāyūn bi-ʿavnihī Taʿālā Sāḳız ḫidmetinden ṣoñra bir kerre daḫi Midillū ṭarafına {2} ʿazīmet lāzım geleceği beyānıyla andan ṣoñra ne maḥalle ʿazīmetleri irāde olunur ise işʿār olunmasını ve baʿżı ifādeyi şāmil {3} ḳapu ketḫüdāları ṭarafına mersūl şuḳḳa-i müşīrīlerini mūmā-ileyh irāʾe itmekle mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı {4} şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī olmuşdur. Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı vechile Donanma-yı Hümāyūn’uñ {5} ibtidā tertīb ve iḫrācı es̠nāsında Sāḳız ḥādis̠esi ẓuhūr itmamiş oldıġından ḏoġrı Mora’ya varub bi-mennihī Taʿālā (98) Mora maṣlaḥatı niẓāmından ṣoñra aḏalar arasına inerek iḳtiżāsı vechile ḥareket buyurmalarını müşʿir taʿlīmāt {2} emr-i şerīfi virilmiş iken muʾaḫḫaren Sāḳız māddesiniñ ẓuhūrına mebnī evvel-be-evvel Sāḳız’a gitmeleri īcāb iderek ol vechile {3} irāde-i ʿaliyye sāniḥ olmuş olub el-ḥāletü-hāẕihī Sāḳız cezīresiniñ bā-ʿavn-i Bārī bugünlerde ḥüsn-i niẓāmı {4} tekmīlinde Mora maṣlaḥatınıñ kemāl-i ehemmiyyetine ve sāʾir aḏalar eşḳıyāsı tasalluṭı vāḳiʿ olsa bile bunlar Mora’ya maḳīs olmayaraḳ {5} her ne vaḳt olsa ʿavn-i Ḥaḳḳ’la tesḫīr ve tanẓīmi mümkin göründiğine naẓaran Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ sāʾir aḏalara ḳaṭʿan {6} ilişmeyerek havā müsāʿid oldıġı gibi Sāḳız’dan ḏoġrı Mora üzerine gitmesi īcāb-ı maṣlaḥatdan oldıġı ẓāhir {7} ve şeref-pāş-ı ṣaḥīfe-i süṭūr ve ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı şerīf-i kerāmet-redīf-i şāhānede “Sāḳız cezīresinde biraz fütūḥāt {8} olmuş ise de emīn olunacaḳ mertebe niẓāmı daḫi ḫaylī tedbīre muḥtāc; bu ṭarafdaki aḏalar fetḥ olunca Ḳāsım gelüb {9} Mora maṣlaḥatı ḳalur. Mora içün bu ḳadar maṣārif ve bu ḳadar tertībāt ʿabes̠ olacaġından başḳa Meḥmed Paşa ve Yūsuf {10} Paşa gibi iki işe yarar vezīr cezīre-i meẕkūrda olub ne ḥālde olduḳları maʿlūm değil iken donanma bu ġāʾilede [?] {11} uġraşmaḳ cāʾiz değildir. Ḳapūdān paşaya Mora’ya gitmesi ḳaṭʿiyyen yazılmaḳ īcāb ider.” deyu emr ü irāde-i hümāyūn buyurulmuş {12} oldıġından muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāne üzere ḥareket buyurmaları lāzım geleceği müberhen ü bāhir olmaġla her ḥālde {13} īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyet ve ġayrete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī ġurret-i Ş 37
[575/226] Sābıḳ ʿAlāʾiye mütesellimi olub Sāḳız’a meʾmūr mīr-i mīrāndan ʿAbdī Paşa’ya
{1} Cenābıñız bundan aḳdem saʿādetlü İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından Çeşme’de olan ʿaskeriñ üzerine başbuġ olaraḳ {2} taʿyīn olunmuş iseñiz de Sāḳız cezīresinde ʿaskeriñ azlıġı ve ʿuṣāt-ı kefereniñ kes̠reti cihetiyle vezīr-i mükerrem saʿādetlü {3} Sāḳız Muḥāfıẓı Vaḥīd Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde işe yarar fenn-i ḥarb ü peykāra āşinā biriniñ bulunması īcāb-ı vaḳt {4} ü maṣlaḥatdan ve siziñ evṣāf-ı meẕkūre ile ittiṣāfıñız cihetiyle hemān beş yüz ve daḫi ziyāde tedārük idebildiğiñiz {5} miḳdār ʿasker ile serīʿan Sāḳız’a mürūr itmek üzere muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh maʿiyyetine meʾmūriyyetiñiz ḫuṣūṣı emr ü fermān-ı {6} hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsından olaraḳ ol bābda meʾmūriyyetiñizi şāmil iḳtiżā iden emr-i ʿālī ıṣdār ve derdest-i tasṭīr {7} iken el-ḥāletü-hāẕihī Sāḳız’a mürūruñuz ile küffār üzerine taʿyīn ḳılınaraḳ muḥārebe ve cihād ile meşġūl oldıġıñız muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh {8} ḥażretleri ṭarafından işʿār olunub bu keyfiyyet maḥżā iṣābet ḳabīlinden olaraḳ cenābıñıza ʿaṭiyye-i seniyye-i mülūkāne olaraḳ {9} yiğirmi beş biñ ġurūş iḥsān ḳılınmış ve ol bābda ṭarafıñıza ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī taṣdīr ve tesyīr olunmuş ve meblaġ-ı mezbūr {10} daḫi naḳden gönderilmiş olmaġla işte bu vaḳt tamām dīn ü devlet yolunda ḫidmet idecek ve ġayret ü ṣadāḳat {11} meʾās̠irini is̠bāt ile nām ü şān alacaḳ mevsimler oldıġından, göreyim sizi, diyānet ü ġayretiñiz iḳtiżāsı üzere {12} hemān her ḥālde muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ emr ü reʾyine mütābaʿat ve is̠bāt-ı merdī ve şecāʿate diḳḳat ile iki cihānda nāʾil-i rifʿat {13} olmaḳlıġa kemāl-i müsāraʿat eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 Ş 37
[575/229] Sāḳız muḥāfıẓına dīger kenār
{1} Tīz elden Sāḳız’a ʿasker irişdirilmesi {2} żımnında Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳlarından {3} Ḳuşaḏası’na müretteb olan {4} biñ beş yüz nefer ve saʿādetlü {5} Behrām Paşa ḥażretleriniñ tüfenkçibaşısı {6} İbrāhīm Aġa maʿiyyetiyle iki yüz elli {7} ve Maġnīsā vücūhundan Süleymān Paşa {8} tüfenkçibaşısı Ḳara Muṣṭafā Aġa {9} üç yüz nefer ʿasker ile saʿādetlü {10} İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleri maʿrifetiyle {11} Ṣıġla sancaġından daḫi beş yüz {12} nefer maʿiyyet-i düstūrīlerine meʾmūr {13} ve taʿyīn ḳılınmış oldıġı metn-i {14} nemīḳa-i muḫliṣīde beyān ü işʿār {15} olunmuş ise de muʾaḫḫaren vürūd {16} iden taḥrīrāt-ı şerīfelerinde {17} Çeşme yaḳasından ḳatı çoḳ {18} ʿasker Donanma-yı Hümāyūn’uñ vürūdunda {19} Sāḳız’a geçmiş olduḳlarından ve lillāhi’l-ḥamd {20} kefere-i maḥẕūleniñ ḳuvvet-i bāzūları {21} şikest olaraḳ şimdilik {22} mevcūd olan ʿasker daḫi {23} külliyyetlü oldıġı muḥarrer ü mesṭūr {24} olmaġla bu ṣūretde Sāḳız’da {25} ʿasker-i müstevfī ve Ḳuşaḏası’nıñ {26} daḫi istiḥkām ve muḥāfaẓası rütbe-i {27} vücūbda idüği rū-nümā olmaġın {28} işiñ gelişine göre baʿdehū {29} iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere {30} şimdilik ʿasākir-i meẕkūre terk {31} ve teʾḫīr olunmuş oldıġı beyānı {32} taḥşiye-i metn-i ḫulūṣ-verīye {33} bādī olmuşdur. Fī 6 Ş 37
[575/231] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Mora üzerine ʿazīmetleri ḫuṣūṣunda müteʿalliḳ olan emr ü irāde-i şāhāne keyfiyyeti giçen gün ṭaraf-ı düstūrīlerine işʿār ü beyān {2} olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī Mora gāvurlarınıñ şiddet-i ʿiṣyānlarına ve Gördūs ḳalʿasınıñ eyādī-i müşrikīne giriftār olub {3} çıḳan ehl-i İslām’a gāvurlar kendü dīn-i bāṭıllarını teklīf iderek ḳabūl itmeyan nice ẕükur ü inās̠ı şehīd eylediklerine {4} ve Bādra üzerine gelan gürūh-ı müşrikīniñ sergerdesi olan Ḳoloḳotronī nām laʿīniñ buyuruldı şeklinde kendülere {5} maġrūrāne ve kāfirāne birṭaḳım hezeyānı şāmil kāġıdı geldiğine ve bir ān aḳdem ʿasākir-i külliyye ile imdād olunması istidʿāsına {6} dāʾir Bādra’da olan saʿādetlü Meḥmed Paşa ile Yūsuf Paşa ḥażretlerinden kendüye gelan taḥrīrāt gönderildiği serʿasker-i {7} ẓafer- rehber ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri ṭarafından inhā olunmuş ve rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye lede’l-ʿarż bu kāfirleriñ {8} itdiklerini insān oḳumaġa daḫi taḥammül idemediğinden hemān cenāb-ı müşīrīleri bi-mennihī Taʿālā Sāḳız maṣlaḥatı ḫitāmında ḳalḳub {9} ḏoġrı Mora’ya irişmeleriniñ ṭaraf-ı saʿādetlerine teʾkīd olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş olmaġla ġayret ü diyānetleri {10} iḳtiżāsı ve meʾmūriyyetleri muḳteżāsı üzere bā-ʿavn-i Bārī Sāḳız maṣlaḥatı ḫitāmında hemān ḳalḳub Mora’ya irişmeğe müsāraʿat {11} ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ş 37
[575/232] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Bādra[’da] olan saʿādetlü Yūsuf Paşa ve Meḥmed Paşa ḥażerātı ṭaraflarından Mora’nıñ şimdiki ḥāl ü keyfiyyātına ve imdād ü iʿānetiñ {2} istiʿcāline dāʾir ṣavb-ı sipehdārīlerine tevārüd iden taḥrīrāt taḳdīm olundıġı beyānıyla ṭaraf-ı ṣafderānelerinden müşārun-ileyhimāya ne vechile {3} cevāb-nāme yazılmış oldıġını ve Ḳarlıili’den sevḳ olunacaḳ ʿasker tertīb olunmaḳda olub Yeñişehir cāddesinden {4} sevḳ olunacaḳ ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları-çün Rumili ḳażālarından bā-buyuruldı müretteb olan rāyic ve mübāyaʿa ẕaḫāyiri {5} beḳāyālarınıñ Yeñişehir’e naḳli żımnında ṭaraf-ı sāmīlerinden buyuruldılar neşr olunaraḳ bir ṭarafdan daḫi bahāsınıñ ziyādeliğine baḳılmayub {6} […]’de daḫi ẕaḫīre iştirāsına teşebbüs̠ buyurulmuş oldıġını ve Yeñişehir Naḳībi Ketḫüdāsı Meḥmed Ṭāhir Efendi’niñ ʿafv {7} ü ıṭlāḳı ve sāʾir baʿżı işʿārat-ı ḫāliṣānemiziñ ecvibesi ifādātını şāmil resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan {8} taḥrīrāt-ı düstūrāneleri mezāyāsı ve taḥrīrāt-ı mersūle müfād-ı ciğer-sūzı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra {9} ṭaḳımıyla rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Mora gāvurlarınıñ itdiklerini insān {10} oḳumaġa daḫi taḥammül idemeyeceğinden Cenāb-ı Ḳahhār-ı Müntaḳim inşāʾallāh ṣāḥib-i şerīʿat efendimiziñ ḥürmetine ḳarīben bu gāvurlardan {11} aḫẕ-ı s̠ār ile ümmet-i Muḥammed’e itdikleri ḫıyāneti yanlarına bıraḳmayacaġı elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü müstedʿā ve ẕāt-ı diyānet-simāt-ı {12} ḥayderāneleri daḫi müşārun-ileyhimā Yūsuf Paşa ve Meḥmed Paşa ḥażerātına yazmış olduḳları tesliyet-āmīz cevāb ʿayn-ı iṣābet (106) olaraḳ bi-mennihī Taʿālā cevāb-ı meẕkūruñ mūceb ü muḳteżāsını daḫi bir ān aḳdem ḳuvveden fiʿile çıḳararaḳ ve bu dīn-i {2} mübīn yolunda maṣrūf buyurılan ġayret ü iḳdāmlarını bundan böyle bir ḳat daḫi ziyāde iderek luṭf ü ʿavn-i {3} Cenāb-ı Muʿīn ile ḳarīben Mora’nıñ derūnuna ʿasākir-i külliyye imrār ve idḫāliyle dīn ü devletimiziñ düşmenleri olan {4} ḫavene-i müşrikīniñ ḳahr ü tenkīliyle yeñi başdan Mora gibi bir iḳlīmiñ fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳ olacaḳları iʿtiḳādāt-ı {5} ḥasenesi daḫi ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde derkārdır. Hemān Cenāb-ı Rabb-i Müsteʿān her ḥālde müteşebbis̠ olduḳları meṣāliḥ-i {6} dīniyyede suhūlet iḥsānıyla dergāh-ı ulūhiyyetinde ilticāmız vechile ḳarīben şu Mora ġāʾilesiniñ indifāʿına daḫi {7} muvaffaḳ[iyyet] ü nuṣret iḥsān eyleye, āmīn. Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora’ya ʿazīmeti muṣammem iken Sāḳız ġāʾilesiniñ ẓuhūrı {8} sebebiyle żarūrī Sāḳız’a gidüb andan Mora’ya ʿazīmeti ḫuṣūṣı irāde ḳılındıġı muḳaddem ṣavb-ı ʿālīlerine yazılmış idi. {9} El-ḥāletü-hāẕihī lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī Donanma-yı Hümāyūn Sāḳız’a vararaḳ berren ve baḥren ʿuṣāt-ı kefere ile bi’l-muḥārebe Sāḳız ḳalʿası {10} muḥāṣaradan taḫlīṣ ile derūn-ı cezīrede olan gāvurlarıñ ḳatı vāfiri maẓhar-ı tīġ-i ʿadū-tedmīr-i ġuzāt olmuş ve bi’l-cümle māl {11} ü eşyāları iġtinām ve evlād ü ʿiyālleri istirḳāḳ olunaraḳ baḳiyyetü’s-süyūf olan gāvurlarıñ daḫi verāları taʿḳīb {12} ve pey-ā-pey ele geçenler ḳanṭara-i şimşīrden geçürülmekde oldıġı ve yiğirmi ḳadar ḳurā reʿāyāsı istīmān eyledikleri aḫbār-ı sārresi {13} birbirini taʿḳīb itmiş oldıġından ve bir ṭarafdan daḫi Anāḏolī’dan Sāḳız’a ehl-i tevḥīd fevc fevc geçmekde olduḳlarından {14} bu cihetle bā-ʿavn-i Bārī Sāḳız māddesi ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş oldıġına bināʾen bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye {15} iḳtiżāsı üzere bi-mennihī Taʿālā Sāḳız maṣlaḥatı ḫitāmında hemān ḳalḳub Mora’ya irişmeleri ḫuṣūṣı saʿādetlü Ḳapūdān paşa {16} ḥażretlerine ṣavb-ı s̠enāverīden yazılmış olmaḳ mülābesesiyle bi-ʿavnihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn irişerek ve ẕāt-ı sāmīleri {17} kemāl-i iḳdām ü himmet-birle Mora’ya külliyyetlü ʿasker imrār ve idḫāl iderek Mora’nıñ ḳarīben fetḥ ü tesḫīri {18} elṭāf-ı Rabb-i Müsteʿān’dan meʾmūldür. Ḳaldı ki, ẕāt-ı sāmīleri Yānya’dan ḳalḳub Yeñişehir’e geleceklerini işʿār {19} buyurmuşlar ise de Yānya ḥavālīsi ʿuṣāt-ı kefere ile memlū olaraḳ maʿāẕallāhü Taʿālā Yānya’yı ḳuvvetsiz bulub da sūʾ-i ḳaṣd {20} ve Ḫudā-ne-kerde ḳalʿayı żabṭ itmeleri lāzım gelür ise ṣoñra ġāyet müşkil olacaġı ḫāṭırası derkār oldıġından cenāb-ı ʿālīleri {21} Yeñişehir’e gelecekleri ve saʿādetlü ʿÖmer Paşa bendelerini daḫi Mora üzerine göndirecekleri vaḳt Yānya’ya bıraġılacaḳ {22} meʾmūr ve mütesellim her kim ise ʿasākir-i vāfiye ile muḳtedir ve ḳuvvetlü olmasında daḫi ṭaraf-ı saʿādetleri iḫṭār olunması iḳtiżā-yı {23} irāde-i seniyyeden olmaġla her ḥālde is̠bāt-ı ġayret ü feṭānet ü ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. {24} Lede’l-vuṣūl mūmā-ileyh Ṭāhir Efendi’niñ maḳtūl Velī Paşa ve sāʾirīniñ emvālleri keyfiyyetine vuḳūfı mervī oldıġından {25} kendüsünden baʿżı suʾāl ü cevāb iḳtiżā ideceğine bināʾen li-ecli’l istinṭāḳ menfāsından ibtidā ḏoġrı Dersaʿādet’e gelmek {26} şarṭıyla ʿafv ü ıṭlāḳı ḫuṣūṣuna müsāʿade-i ʿaliyye erzānī buyurulmuş ve ol vechile mūmā-ileyh ıṭlāḳ ḳılınmış olmaġla hemān {27} besālet ü şecāʿat meʾās̠irini icrāya himmet buyurmaları meʾmūl-ı ḫāliṣānemizdir. Fī 7 Ş 37
[575/233] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Bā-ʿavn-i Bārī Sāḳız vāroşı żabṭ ü tesḫīr olunduḳdan ṣoñra eṭrāf ḳaryelere ḳol ḳol ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir sevḳ {2} ve żabṭ olunan ṭabyalardan yiğirmi ḳıṭʿa ṭop aḫẕ olunaraḳ ẓuhūra gelan nuṣret-i celīle ve fütūḥāt-ı cezīleniñ ve ṭālib-i {3} reʾy ve amān olan eşḳıyā-yı reʿāyāya bu cihetle reʾy buyuruldısı virildiğiniñ keyfiyyātı tafṣīliyle Sīsām ṭarafından vürūd ile {4} ḏaġlara firār itmiş olan Līġos̠et ve Līḳūrġo ve Acī Anḏon Baronyā ve Acī Mānol nām gāvurlarıñ ḥayyen aḫẕ ü girifti {5} ṣūretine teşebbüs̠ buyurulmuş idüği ve yiğirmi dört ḳadar ḳurā gāvurları istīmān itmek üzere iseler de ḏaġ köyleriniñ {6} cesīm ve aḳvāsı olan Volīso ḳaryesi suhūlet vechile istīmān itmeyeceğinden saʿādetlü Vaḥīd Paşa ḥażretleriyle bi’l-müẕākere {7} mīr-i mīrāndan ʿAbdī Paşa maʿiyyetiyle ḳarye-i merḳūmeye ʿasākir-i vāfiye irsāl olunmuş ve reʾy virilan ḳurā reʿāyāsına {8} bir ṭarafdan [daḫl?] itdirmamek ve ṭālib-i reʾy olanları celb itmek üzere Ṣıġla Mütesellimi İlyās Aġa ve Maṣṭaḳī Emīni ʿÖmer Aġa {9} ol ṭaraflara meʾmūr ḳılınmış oldıġı ve Sāḳız ḳalʿasına virilmek üzere Donanma-yı Hümāyūn ile gönderilan üç ḳıṭʿa çarḫa {10} ṭopları ve bārūt ve mühimmāt-ı sāʾire teslīm olunmuş ve donanmadan daḫi iki ḳıṭʿa çarḫa ṭopı virilmiş ise de {11} ḳalʿa-i merḳūmede külliyyetlü bārūt-ı siyāhıñ vücūdı lāzımeden oldıġı ḫuṣūṣlarını şāmil ve Mestā ḳaryesinden aḫẕ ile {12} ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilan iki nefer yaralu olaraḳ on iki nefer izbāndīd eşḳıyāsı ve żabṭ olunan Ayā Yorgī ḳaryesinden (107) aḫẕ olunan on ḏoḳuz nefer ḳalpaḳlı tüccār Donanma-yı Hümāyūn’da ḥabs olunduḳlarını ve ifādāt-ı sāʾireyi {2} müştemil tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa ḥażretleriniñ {3} daḫi bu bābda taḥrīrātları gelmiş oldıġından cümlesi rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i {4} pādişāhī buyurulmuşdur. Fī’l-ḥaḳīḳa Sāḳız’da tecemmuʿ iden ʿasker-i İslām’ıñ idāreleri żımnında Sāḳız ḳalʿasında miḳdār-ı kifāye {5} ẕaḫīre bulunması lāzımeden olaraḳ ḳalʿa-i merḳūme içün ẕaḫīre ve mühimmāt ve bārūt irsāli derdest oldıġından {6} ġayrı bu defʿa sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince eṭrāfdan mümkin mertebe rāyiciyle ẕaḫīre tedārük ve idāre itmek {7} üzere ḫācegān-ı Dīvān-ı Hümāyūn’dan Aḥmed Beğ bā-fermān-ı ʿālī maʿiyyet-i müşīrīlerine nüzül emīni taʿyīn olunaraḳ kendüye {8} ʿale’l-ḥesāb elli biñ ġurūş daḫi iʿṭā-birle iʿzām olunmuş olub ṭıbḳ-ı inhāları vechile iki biñ beş yüz {9} ḳanṭār beksimādı İzmīr mübāyaʿacısı maʿrifetiyle ṭabḫ itdirdüb Sāḳız’a irsāl eylemesi bābında İzmīr muḥāfıẓı müşārun-ileyhe {10} ḫiṭāben fermān-ı ʿālī ıṣdār ve tesyār olunmuş oldıġından bi-mennihī Taʿālā ẕaḫāyir-i mürettebe ve ẕikr olunan beksimād irişerek {11} ve mübāyaʿacı-i mūmā-ileyh daḫi varub eṭrāfdan mümkin mertebe rāyiciyle ẕaḫīre tedārük ile idāre-i taʿyīnāta diḳḳat iderek {12} bu māddede s̠ıḳlet çekmeyeceği meʾmūli derkār olmaġla hemān cenāb-ı düstūrīleri ez-her-cihet īfā-yı şerāyiṭ-i diyānet {13} ve dirāyete himmet buyurmaları ʿuhde-i feṭānetlerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, cenāb-ı müşīrīleriniñ işʿārlarından otuz biñ ḳadar ahālīyi {14} ḥāvī olan yiğirmi dört ʿaded ḳurāya reʾy virildiği müstebān ve müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa ḥażretleriniñ taḥrīrlerinden {15} divşirilan silāḥları ḳatı cüzʾī ve çürük şeyler oldıġı nümāyān olub rehn olaraḳ ḳalʿaya biraz gāvurlar {16} alınmış ise de bunlar fırṣat bulduḳları gibi yine ʿiṣyān idecekleri muḳaddem Sāḳız ḳalʿasında ve Āsitāne-i Saʿādet’de {17} rehnleri ḏurdıġı ḥālde vuḳūʿa gelan ʿiṣyānlarından müstedlel ü āşikār ve bu ḳadarcıḳ ile ilerüsüne iʿtimād {18} ve emniyyet cāʾiz olamadıġı ve gāvurlarıñ ise bu mis̠illü ʿiṣyāna cesāretleri mutlaḳā tedārük eyledikleri esliḥa ve ālāt-ı ḥarbiyyelerine iʿtimādlarından nāşī olmaḳ iḳtiżā ideceğinden beher-ḥāl külliyyetlü esliḥaları olub da yine ketm ü iḫfā dāʿiyesinde {19} olduḳları bedīhī ve bedīdār ve bunlarıñ bu vechile istīmānları daḫi ḳılıç altında meʾyūsiyyetlerinden ve Donanma-yı Hümāyūn {20} ḳalḳub gidince ḳadar cānlarını ḳurtarmaḳ dāʿiyesinden nāşī olaraḳ yarın Donanma-yı Hümāyūn ḳalḳub ve ʿasker daḫi {21} ḏaġılub fırṣat bulduḳları gibi yine ʿiṣyān ü şeḳāvete ibtidār idecekleri nümū-dār olub ḥāṣılı gāvurlarıñ {22} istīmānları ḫavflarından nāşī olaraḳ fırṣat bulduḳları gibi yine ʿiṣyān idecekleri gönderilan ʿarżuḥālleri tercümesinden {23} ve esliḥanıñ azlıġından ẓāhir olmaḳ mülābesesiyle bu müṭālaʿātıñ ṭaraf-ı saʿādetleriyle müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa ḥażretlerine beyān {24} ve iḫṭārıyla bunlarıñ bu ṣūretle olan istīmānlarına pek de iʿtimād itmeyüb ve ilerüsüni güzelce mülāḥaẓa idüb aña göre {25} evvel-be-evvel esliḥaları taḥarrīsine kemāl-i mertebe diḳḳat ve ellerinde bir çaḳı ve bıçaḳ maḳūlesi daḫi ḳalmayacaḳ mertebe divşirilmesine {26} ihtimām ü ġayret, ḥāṣılı ilerüde kendülerinden iṭmīnān ü emniyyeti mūcib ṣūret ve tedābīr-i ḳaviyye her ne ise istiḥṣāline müs̠āberet {27} ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ bir ān aḳdem Mora’ya ʿazīmet itmesi farīża-i ḥālden oldıġına bināʾen hemān Sāḳız maṣlaḥatınıñ {28} bu vechile gereği gibi bir rābıṭa-i ḳaviyye taḥtına idḫāl olunması muḳteżā-yı irāde-i seniyye olaraḳ işbu müṭālaʿāt bu vechile ʿaynen {29} müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa ḥażretlerine daḫi işʿār ḳılınmış olmaġla cenāb-ı müşīrīleri daḫi aña göre iḳtiżā-yı maṣlaḥatı icrāya kemāl-i {30} müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Donanma-yı Hümāyūn’a gönderilan izbāndīd ve gerek sāʾir ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ {31} ḥayyen ḥabslerinde bir fāʾide olmayaraḳ hemān cümleten iʿdām ü siyāsetleri daḫi muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden olmaġla icrāsına himmet ve {32} her ḥālde īfā-yı dirāyet ve meʾmūriyyete sürʿat buyurmaları meʾmūldür. Fī 6 Ş 37
[575/239] Mora serʿaskeri ḥażretlerine
{1} Güẕerān iden Receb-i Şerīf’iñ yiğirminci güni İzdīn pīşgāhına ẓuhūr iden ḥaydūd tekneleri İzdīn’e ḳarīb {2} Aḳīnoz ve İstīlice ve Ayāmārīna iskelelerine yedi-sekiz biñ ḳadar Mora ʿuṣātı iḫrācıyla ʿasker-i İslām üzerine {3} berren ve baḥren hücūma ictisār itmişler ise de bā-ʿavn-i Bārī sevḳ olunan ʿasker-i İslāmiyye’niñ saṭvetlerine tāb-āver olamayaraḳ {4} bi’l-muḥārebe kefere-i maḥẕūle ne vechile münhezim ü perīşān ve süfün-i maḳhūrelerine firāra şitābān olmuş ve içlerinden mecmūʿ-ı {5} tevābiʿiyle bir manāstıra ḳapanan Mānolī tevābiʿiyle berāber ne ṣūretle ṭuʿme-i şīr-i şimşīr-i ġāziyān olmuş ve iki ṭopları alınmış {6} oldıġı beyānıyla ḳapūdān-ı melʿūnuñ ser-i maḳṭūʿuyla ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i sāʾire ve aḫẕ olunan bāndīralar irsāl buyurulmuş {7} idüğüni ve Bādracıḳ üzerine daḫi birṭaḳım kefere hücūm itmiş oldıġından Bādracıḳ ṭarafına daḫi imdād ü iʿāne olunmaḳda ise de {8} kefere-i maḳhūreniñ cemʿiyyetleri gün-be-gün artmaḳda olub Eġrīboz ve Īnebaḥtī sancaḳları ḳapūdānları Mora’ya cemʿ olaraḳ {9} tedārükāt-ı külliyye ile çıḳdıḳları ṭutılan gāvurlarıñ taḳrīrlerinden müstebān oldıġından ẕaḫīre ve cebeḫāne ve levāzımāt-ı sāʾire ile {10} imdād ü iʿāne olunması serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine ṭaraf-ı düstūrīlerinden taḥrīr olunmuş ise de {11} bu cānibden daḫi iḳtiżāsı üzere teʾkīd olunması ve tīz elden iki yüz ṣandıḳ fişenk gönderilmesi ve saʿādetlü Maḥmūd Paşa ḥażretleriniñ {12} cānsipārāne ve merdāne ġayret ü şecāʿati işrāb buyurılaraḳ meʾmūrīn ḥaḳlarında tāziyāne-i şevḳ olur muʿāmele-i {13} dil-nüvāzāneniñ icrā ḳılınması ve muḥārebe-i meẕkūrede İzmīrli Yorġākī Ḳapūdān nām ḫāʾiniñ yeğeni Anāstāş mühīn ele geçüb {14} istinṭāḳ olunduḳda İzmīr ve Limnī tācirleri teknelerinden dört ḳıṭʿa tekne eşḳıyā-yı mersūme ile berāber oldıġını ḫaber virmiş oldıġından {15} bunlarıñ maḥallerine ʿavdetlerinde aḫẕ ve izāleleri [?] Limnī ve İzmīr muḥāfıẓlarına taḥrīr olunması ve muḥārebe-i meẕkūrede mīr-i mīrāndan {16} Behrām Paşa ketḫüdāsı Meḥmed Paşa şehīden fevt oldıġı keyfiyyātıyla ol bābda sāʾir ifādeyi ḥāvī resīde-i cā-yı vürūd olan {17} taḥrīrāt-ı serʿaskerīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub ʿuṣāt-ı mersūmeniñ ol vechile üzerlerine varılaraḳ {18} dil-ḫāh üzere tenkīl ü istīṣālleri ʿalev-gīr olan nāʾire-i şerr ü şūrları ıṭfāsında levāzım-ı ġayret ü ḥamiyyeti ibrāza {19} himmet ve Bādracıḳ ṭarafına daḫi imdād ü iʿānet şerīṭasına riʿāyetleri ẕāt-ı meʿālī-bünyāñlarından meʾmūl ü muntaẓar olan {20} ḥamiyyet-mendī ve ḥaṣāfet iḳtiżāsını teşyīd itmekle vesīle-i inbisāṭ ü taḥsīn ve bādī-i behcet ü āferīn olaraḳ taḥrīrāt-ı vārideleri derḥāl {21} ṭaḳımıyla ḥużūr-ı fāʾiżu’n-nūr-ı cenāb-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i ḫilāfet-penāhī {22} olmuş ve gönderilan ruʾūs-ı maḳṭūʿa ve bāndıralar daḫi pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret ḳılınmışdır. Maʿlūm-ı feṭānet-melzūm-ı {23} serʿaskerīleri oldıġı üzere ordu-yı serʿaskerīlerine levāzım-ı muʿāveneti icrā eylemesi irāde-i kerāmet-ifādesi muḳaddem ve muʾaḫḫar {24} müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine yazılmış ise de bu defʿa daḫi şeref-pāş-ı ṣaḥīfe-i süṭūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülūkāne mūcebince {25} istidʿā buyurduḳları muʿāveneti dirīġ itmamesi ber-vech-i teʾkīd müşārun-ileyh ḥażretlerine maḫṣūṣan taḥrīr olunmuş ve bu ṭarafdan {26} fişenk irsāli müteʿassir oldıġından maḳhūr Tepedelenli’niñ Yānya’da külliyyetlüce ḫānesi ḳalmış idüğünden tīz elden İzdīn ṭarafına {27} münāsib miḳdār fişenk irişdirmesi daḫi teẕkīr ḳılınmış ve müşārun-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ daḫi bu bābda ġayret ü şecāʿati mūcib-i {28} maḥẓūẓiyyet ü sābāş olaraḳ taḥsīni ḥāvī ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden taḥrīrāt iṭāre ve ḳapūdān-ı mersūmlar maḥallerine ʿavdet {29} eylediklerinde kendüleri aḫẕ ve iʿdām ve sefīneleriniñ żabṭ ile keyfiyyeti Dersaʿādet’e işʿār eylemeleri Limnī ve İzmīr muḥāfıẓları {30} müşārun-ileyhimāya taḥrīr ve ifāde ḳılınmışdır. Ḳaldı ki, ḫāʾin-i bī-dīn İpsilāndīoġlı’nıñ ve sāʾir Mora gāvurlarınıñ {31} ḥāl ü ḥareket-i ḫınzīrāneleri muḳaddem işidilmiş şeyler ise de ḫāʾin-i mesfūruñ berülere ol vechile taḫaṭṭīye cürʾeti {32} Mora’da ḳuvvetleriniñ ziyādeliğine ve Rumili ṭarafını gözine kesdirmiş oldıġına delālet ideceğinden bu defʿa {33} şeref-pīrā-yı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede Ḫūrşīd Paşa ve sāʾir meʾmūrlara teʾkīd üzere yazılmış {34} “Ġayret idüb şu yolı açmaġa baḳsunlar.” deyu emr ü fermān buyurulmuş ve mūcebince keyfiyyet müşārun-ileyh ḥażretleriyle sāʾirlere yazılmış [?] {35} olmaḳ mülābesesiyle cenā[b]-ı serʿaskerīleri daḫi ġayret buyurub ʿavn ü ʿināyet-i Ḫayru’n-Nāṣırīn ile ġayret olunaraḳ {36} şu günlerde ṭarīḳiñ küşādıyla bir uġurdan kefere-i ḫiẕlān-ḳarīn üzerlerine hücūm ü iḳtiḥām ve ḳahr ü tedmīr ve istīṣāllerine {37} ihtimām-ı tām iderek şu yoluñ açılmasına kemāl-i diḳḳat ile Mora cezīresine ġulġule-endāz-ı istīṣāl olmaḳ esbāb ü ārāsını {38} ikmāle himmet, ve’l-ḥāṣıl beher-ḥāl muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri vechile şu ṭarīḳiñ küşādına ve her ḥālde {39} icrā-yı muḳteżā-yı serʿaskerī ve ḥamiyyete beẕl-i yārā-yı miknet buyurmaları muntaẓar-ı cenāb-ı pādişāhī idüği beyānıyla ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {40} müteveffā-yı mūmā-ileyh Meḥmed Paşa’nıñ ol ṭarafda bulunan emvāl ü eşyāsınıñ baʿdehū iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere taḥrīr ve ḥıfẓ {41} itdirderek keyfiyyeti defteriyle berāber Dersaʿādet’e işʿār buyurmaları daḫi īcāb-ı irāde-i ʿaliyyeden olmaġla ol vechile himmet {42} ve ez-her-cihet īfā-yı şerāyiṭ-i reviyyet-mendī ve besālete beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat buyurmaları meʾmūl-ı ḫāliṣānemizdir. Fī 9 Ş 37
[575/250] Ḳapūdān paşa vekīline ve Ġalaṭa ḳāḍīsına
{1} Rum milleti beyninde taḥaddüs̠ iden fesād ü melʿanet cihetiyle bu bābda tedābīr-i muḳteżiye ve niẓāmāt-ı dāḫiliyyeniñ {2} icrāsına iʿtinā olunmaḳda oldıġından bundan aḳdem Dersaʿādet’de olan bi’l-cümle ḫānlarda kāʾin oḏalarda {3} mevcūd reʿāyānıñ esāmī ve şöhretleri taḥrīr ve s̠ebt-i defter olunaraḳ kefīli olmayanlarıñ iḫrācı ve bahālarıyla {4} bulunan esliḥalarınıñ devşirilmesi ve baʿd-ez-īn ḫānlara esliḥa ve bārūt ve ḳurşun girmamek içün {5} her bir ḫāna ḫāricden ve mutlaḳā ehl-i İslām’dan olaraḳ birer nāẓır taʿyīn ve iḳāmesiyle müceddeden taḥt-ı żābıṭaya {6} idḫāli ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ itmiş ve mūcebince İstānbūl’da olan ḫānlarda mevcūd reʿāyānıñ {7} esāmī ve şöhretleri taḥrīr ve küfelāya rabṭ olunaraḳ içlerinde kefīli olmayanlar ṭard ü iḫrāc ve oḏalarda {8} ālāt-ı ḥarbe müteʿalliḳ eşyā taḥarrī olunub kefīlsiz efrād-ı reʿāyānıñ ḫān oḏalarında iskānına cevāz {9} gösterilmamek içün ḫāricden ve mutlaḳā ehl-i İslām’dan olaraḳ birer nāẓır daḫi taʿyīn ḳılınmış ve işbu irādeye mebnī {10} Ġalaṭa ve eṭrāfında olan ḫānlarda mevcūd reʿāyā daḫi taḥrīr ve silāḥları defter olunmuş ise de İstānbūl {11} ḫānları gibi nāẓır taʿyīni ḫuṣūṣı icrā olunmamış oldıġından bu ḫuṣūṣ muḳaddem sünūḥ iden irāde-i seniyyeye (115) münāfī ve niẓāmāt-ı dāḫiliyye żımnında teşebbüs̠ olunmaḳda olan uṣūl-i merġūba mübāyin olaraḳ Ġalaṭa {2} ve eṭrāfında olan ḫānlarıñ daḫi İstānbūl ḫānlarına taṭbīḳan tanẓīmi lāzımeden ve īcāb-ı irāde-i ʿaliyyeden {3} olmaġla imdi Ġalaṭa ve eṭrāfında vāḳiʿ bi’l-cümle ḫānlarıñ derūnlarında olan reʿāyā kefīle rabṭ ve müsteʾmen {4} tüccār ile berāber cümlesi muḳaddemki taḥrīrde s̠ebt-i defter ve sicille ḳayd olunmuş oldıġından ol defterleriñ bu defʿa sicilden {5} birer ḳıṭʿa ṣūretlerini iḫrāc ve ṭaraf-ı şerʿden [?] kātib taʿyīni ile Ġalaṭa’da olan her bir ḫānda mütemekkin eşḫāṣ {6} ismlerini defter-i meẕkūra taṭbīḳ ve evvelki taḥrīr üzere müsteʾcir ve kefīlleri mevcūd olanlardan başḳa ṣoñradan {7} ḫānlara girmiş var ise anları daḫi gereği gibi taḥarrī ve taḥḳīḳ iderek ḳavī kefīle rabṭ ve müceddeden ism ve resm-i {8} eşkāliyle s̠ebt-i defter ve kefīli olmayanları ṭard iderek fī-mā-baʿd ālāt-ı ḥarbe müteʿalliḳ eşyā girmamek ve kefīlsiz {9} eşḫāṣ ḳonmamaḳ üzere her bir ḫāna ḫāricden ve mutlaḳā ehl-i İslām’dan olaraḳ birer muʿtemed nāẓır taʿyīn ve iḳāme {10} ve taḥrīr olunan defteriñ bir ṣūretini daḫi taʿyīn olunacaḳ nāẓırlarıñ yedlerine iʿṭā ve bu vechile niẓām-ı ḳavīye rabṭ {11} iderek keyfiyyeti iʿlām ü ifādeye diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 17 Ş 37
[575/252] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Sāḳız ḳalʿası muḥāṣaradan taḫlīṣ ve vāroş maḥallātı żabṭ ü tesḫīr olunaraḳ maṣṭaḳī ve muḥaṣṣıllıḳ ve ḫāṣ ḳaryelerinden {2} yiğirmi ḳarye reʿāyāları ṭ[ā]lib-i ʿafv ü amān olduḳlarından reʾy virilerek muḥāfaẓalarına İlyās Aġa bendeleri {3} taʿyīn olunmuş ve Anā Bonī nām manāstıra taḥaṣṣun iden eşḳıyā üzerine meʾmūrlar irsāliyle ne vechile ḳahr ü tedmīr ḳılınmış {4} ve ḏaġ ḳaryeleri ve şehr reʿāyāsı firārīleri içlerinde olan izbāndīd gāvurlarıyla ṣaʿabü’l-ʿurūc ḏaġlara gitmişler ise de {5} ẕaḫīreleri olmadıġını ṭutılan diller ḫaber virmiş olduḳlarından bunlarıñ daḫi firār veyāḫūd gelüb {6} köylerinde ḳarār idecekleri ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṭarafdan ḥareketinden ṣoñra ḫāricden cemʿiyyetlü gāvur gelüb Sāḳız’ıñ {7} perīşān olan reʿāyāsını cemʿ ve taḥrīk itmeleri mülāḥaẓadan baʿīd olmadıġından ve Sāḳız’a gelmiş olan müretteb ve göñüllü {8} ʿaskeriñ s̠ebātları mümkin olamayacaġından Sāḳız muḥāfaẓası-çün miḳdār-ı kifāye ʿasker tertīb ve Donanma-yı Hümāyūn’dan {9} yedi yüz iki ḳanṭār peksimād virilmiş ise de saʿādetlü Vaḥīd Paşa ḥażretleriniñ ẕaḫīre māddesinden ıżḏırābı ber-kemāl {10} oldıġından vezīr-i mükerrem İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleri maʿrifetiyle miḳdār-ı vāfī peksimād ṭabḫ itdirilerek Sāḳız’a tesrīb olunması {11} ve Oroz nām ḏaġ tepesinde tecemmuʿ iden gāvurlar daḫi istīmān itmiş olduḳlarından reʾy virileceği ve bundan başḳa Sāḳız’da {12} bir iş ḳalmamış oldıġını ve bu bābda sāʾir baʿżı ifādāt ile Sāḳız cezīresinden olan ʿuṣāt-ı kefereniñ bāġçe {13} ve emlākları taḥrīri-çün ḫademe-i Devlet-i ʿAliyye’den biri meʾmūr ve irsāl olunmasını şāmil muḳaddem bir ṭaḳım taḥrīrāt-ı müşīrīleri {14} tevārüd itmiş ve bu mażmūnda müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa ḥażretleriniñ daḫi taḥrīrātı gelmiş oldıġından başḳa (116) müteʿāḳiben Sāḳız’a tertīb olunan ʿaskeriñ imrārıyla Mora üzerine ḥareket itmeleri irādesini nāṭıḳ gönderilan {2} taḥrīrāt-ı muḫliṣīye cevāb olaraḳ mūcebince ḥareket buyuracaḳlarını ve Arnavudluḳ’dan Mora derūnuna imrār içün {3} Īnebaḥtī körfezine indirilecek ʿaskeriñ bir ān aḳdem tenzīli meʾmūrlara teʾkīd ḳılınmasını ḥāvī bir ḳıṭʿa ḳāʾime ile {4} şuḳḳa-i şerīfeleri vāṣıl olmuş idüğünden cümlesiniñ mezāyāları ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı {5} hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Bundan aḳdem ṣavb-ı saʿādetlerine {6} yazılan ḳāʾime-i muḫliṣī hāmişinde beyān olundıġı vechile Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳlarından Ḳuşaḏası muḥāfaẓasına {7} müretteb biñ beş yüz neferiñ meʾmūriyyetleri Sāḳız’a taḥvīl ve Maġnīsā vücūhundan Tüfenkçibaşı Ḳara Muṣṭafā Aġa üç yüz {8} ve Aydın Güzelḥiṣārı vücūhundan Yamalıḳlı-zāde İbrāhīm Aġa iki yüz elli nefer ile Sāḳız’a meʾmūr ve Ṣıġla sancaġından daḫi {9} beş yüz nefer ʿasker tertīb olunmuş iken Sāḳız’a Çeşme ṭarafından yiğirmi biñden mütecāviz göñüllü ʿaskeri geçüb bir ṭarafdan daḫi {10} geçmekde olduḳları inhā olundıġına bināʾen Ḳuşaḏası tertībi bozulmamaḳ içün ʿasākir-i mürettebe-i mezbūre teʾḫīr olunmuş idi. {11} El-ḥāletü-hāẕihī gerek cenāb-ı saʿādetleriniñ ve gerek müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa’nıñ işʿārına naẓaran Anāḏolī’dan geçen göñüllü ʿaskeri {12} yaġma hevesiyle geçüb ḫaylī ġanāyime daḫi dest-res olmuş olduḳlarından şimdi yine geldikleri gibi ʿavdet idecekleri {13} āşikār ve Donanma-yı Hümāyūn ile ẕāt-ı saʿādetleri ol ṭarafdan ḳalḳub Mora üzerine gitdikden ṣoñra cezīre-i merḳūme {14} ḫālī ḳalacaġı nümū-dār olub her ne ḳadar bu mertebe ḳahr ü tedmīrden ṣoñra tekrār fesād ü ʿiṣyān vuḳūʿı {15} pek de meʾmūl değil ise de ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyeten Sāḳız ḳalʿasında miḳdār-ı vāfī ʿasker bulunmaḳ lāzımeden idüğünden {16} ve aylıḳlu Rumili ʿaskeri ve Anāḏolī’nıñ sāʾir maḥallerinden ʿasker tertībi uyamayacaġından hemān yine tīz elden muḳaddemki tertīb üzere {17} Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳlarından Ḳuşaḏası’na müretteb sālifü’ẕ-ẕikr biñ beş yüz neferiñ meʾmūriyyeti Sāḳız’a taḥvīl olunub {18} mūmā-ileyhimā Tüfenkçibaşı Ḳara Muṣṭafā Aġa üç yüz ve Yamalıḳlı-zāde İbrāhīm Aġa’nıñ iki yüz elli nefer piyāde ʿaskeri {19} kendü bedenlerinden olub gitmek üzere meʾmūriyyetleri ve Ṣıġla sancaġından daḫi meẕkūr beş yüz nefer piyāde ʿasker {20} münāsib başbuġ ile irsāl eylemesi bābında saʿādetlü İzmīr muḥāfıẓı ḥażretlerine emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyārı tensīb olunmuş {21} ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek mūcebince lāzımü’ṣ-ṣudūr olan evāmir-i ʿaliyye ıṣdār {22} ve maḥallerine tesyār ḳılınmış oldıġından ġayrı Sāḳız cezīresi-çün muḳaddemce şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere {23} muʾaḫḫaren daḫi bārūt ve mühimmāt ve ẕaḫīre tertībi ve nüzül emīni taʿyīni mis̠illü tedābīr-i muḳteżiye ikmāl ve muḳaddem ve bu defʿa {24} İzmīr muḥāfıẓı müşārun-ileyh maʿrifetiyle yedi biñ beş yüz ḳanṭār peksimād ṭabḫı fermān ḳılınmış ve keyfiyyāt-ı meşrūḥa müşārun-ileyh {25} Vaḥīd Paşa ḥażretlerine eṭrāfıyla yazılaraḳ veṣāyā-yı muḳteżiye tebyīn ü tefhīm olunmuş oldıġından işbu tedābīr ile {26} Sāḳız ḳalʿası istiḥkāmı ḥāṣıl olmuş olacaġı ẓāhirdir. Ḳaldı ki, maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri buyuruldıġı vechile {27} el-ḥāletü-hāẕihī Mora maṣlaḥatı cemīʿ meṣāliḥden ehemm ü aḳdemi olaraḳ sāʾir aḏalarıñ her ne vaḳt olsa ʿavn-i Ḥaḳḳ’la {28} tesḫīr ve tanẓīmi mümkin olacaġından Donanma-yı Hümāyūn’uñ Sāḳız maṣlaḥatı bitdiği gibi bi-tevfīḳihī Taʿālā ḏoġrı Mora üzerine {29} ḳalḳub gitmesi lāzımeden ve gerek ẕāt-ı saʿādetleriniñ ve gerek müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa’nıñ işʿārıñıza göre {30} lillāhi’l-ḥamd Sāḳız’ıñ baḳiyyetü’s-süyūf olan reʿāyāsı ṭaḳım ṭaḳım istīmān itmekde olaraḳ muḳaddemce taḥrīr ve tavṣiye {31} olundıġı üzere şürūṭ-ı istīmānı güzelce icrāya ve silāḥlarınıñ tamāmen divşirilmesi māddesine diḳḳat {32} ü ihtimām ile bir rābıṭa-i ḳaviyye taḥtına ḳoduḳları gibi Sāḳız cezīresi maṣlaḥatı bugünlerde bitmiş ʿadd olunacaġına naẓaran {33} hemān bu vechile cezīre-i meẕkūre maṣlaḥatı bitdiği gibi Donanma-yı Hümāyūn’ı bi’l-istiṣḥāb ol ṭarafdan ḥareket ile ḏoġrı {34} Mora üzerine ʿazīmet buyurmaları ve istīmān şürūṭunuñ bir ṣūreti daḫi müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa’ya gönderilüb {35} işʿār-ı müşīrīleri vechile Īnebaḥtī ṭarafından Mora derūnuna imrārı tertīb olunan meʾmūrīn ve ʿasākiriñ sevāḥile {36} bir ān aḳdem irsāl ve tenzīli māddesiniñ ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine taḥrīri daḫi īcāb-ı irāde-i ʿaliyye-i {37} şāhāneden olaraḳ mūcebince istīmān şürūṭunuñ bir ṣūreti müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa’ya gönderilmiş ve sevāḥile {38} tenzīl olunacaḳ ʿasker ḫuṣūṣı Donanma-yı Hümāyūn’uñ bir ān aḳdem Mora üzerine ʿazīmete meʾmūr oldıġı ḥikāyesiyle {39} iḳtiżāsına göre müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine yazılmış olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi muḳteżā-yı irāde-i seniyye üzere {40} hemān ber-vech-i meşrūḥ Sāḳız cezīresi maṣlaḥatı bitdiği gibi Donanma-yı Hümāyūn ile ol ṭarafdan ḥareket ve mütevekkilen ʿalellāhi’l-Muʿīn {41} ḏoġrı Mora üzerine ʿazīmet ile īfā-yı meʾmūriyyet ve is̠bāt-ı müddeʿā-yı diyānet ü besālete ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i liyāḳat {42} ve himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Sāḳız cezīresinde ʿiṣyān ve firār iden veyāḫūd iʿdām olunan {43} gāvurlarıñ cānib-i mīrīye ʿāʾid olan emvāl ü emlākları taḥrīrine ḫācegān-ı Dīvān-ı Hümāyūn’dan İbrāhīm Şeref Efendi {44} bā-irāde-i ʿaliyye meʾmūr ḳılınmış ve Sāḳız līmānı derūnunda bulunub irsāl buyurduḳları defter mūcebince żabṭ olunan (117) ḳayıḳlarıñ buraya gelmesi mi iḳtiżā ider, ṣūret-i münāsibi ne vechile ise Tersāne’de iḳtiżā idenler ile bi’l-müẕākere {2} iḳtiżā-yı niẓāmını ifāde eylemesi ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni efendi bendelerine ḥavāle olunmuş olmaġla hemān {3} ẕāt-ı ġayret-simātları her ḥālde īfā-yı meʾmūriyyet ve ṣadāḳat ve icrā-yı şecāʿat ü diyānete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 18 Ş 37
[575/262] Selānīk Mutaṣarrıfına
{1} Aynaroz manāstırlarında olan ṭop ve esliḥa ve bārūt ve mühimmāt-ı sāʾire taḥarrī olunaraḳ ẓāhire iḫrāc ve aḫẕ {2} olundıġı bundan aḳdem ṭaraf-ı saʿādetlerinden işʿār olunmuş ise de ol ṭarafdan gelüb bu ṭarafda şeref-i İslām ile {3} teşerrüf iden üserādan bir nefer şaḫṣ Aynaroz manāstırlarından Ḳūṭlūmūş manāstırında dört ḳıṭʿa ṭop ile {4} beş yüzden mütecāviz tüfenk mevcūd olub cebeḫāneniñ kes̠reti daḫi taḫmīninden ʿārī oldıġını ve Dīnobro [?] manāstırında {5} üç ḳıṭʿa ṭop olub tüfenk ve cebeḫāneniñ miḳdārı maʿlūmı olmadıġını ve Lāvra manāstırında iki ḳıṭʿa ṭop {6} ve külliyyetlü cebeḫāne oldıġını ifāde ve taḳrīr itmiş oldıġından cenāb-ı ġayret-meʾāblarınıñ divşirdikleri ṭop ve cebeḫāne {7} ve esliḥa bu manāstırlardan mıdır, yoḫsa anlar başḳa olub bu ṭop ve esliḥa bir taḳrīb gāvurlarıñ ḥīlesiyle ketm ü iḫfā mı {8} olunmuşdur, iştibāh vāḳiʿ olaraḳ keyfiyyetiñ ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿārıyla istiʿlāmı lāzım gelmekle işbu ḫaber virilan {9} manāstırlarda mevcūd ṭop ve esliḥa divşirilan esliḥada dāḫil midir, yoḫsa bunlar bir taḳrīb ketm ü iḫfā mı {10} olunmuşdur, keyfiyyeti iḳtiżāsı vechile ẓāhire iḫrāc ile bu ṭarafa taḥrīre himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 Ş 37
[575/268] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Ṭrābolīçe vaḳʿasında Mora derūnunda ḳalan ḥarem-i müşīrīleri Ḳorfa cenerāli vāsıṭasıyla taḫlīṣ olunaraḳ {2} Preveze’ye vürūd itmiş olduḳları ifādesine dāʾir ve keyfiyyet-i sāʾireye [?] mütedāʾir tevārüd iden şuḳḳa-i sāmīleri {3} meʾāli maʿlūm-ı s̠enāverānem olub lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī ḥarem-i muḥterem-i düstūrāneleriniñ ḫalāṣıyla Preveze’ye vuṣūlleri (124) ve bu ṣūretle ẕāt-ı şecāʿat-simātlarınıñ dūçār olduḳları daġdaġa-i ḫaṭardan vāreste ve rehā {2} olmaları ẕerīʿa-i müstaḳille-i inşirāḥ ü meserret olaraḳ şuḳḳa-i mevrūde-i meẕkūreleri ḥużūr-ı mekārim-mevfūr-ı {3} ḥażret-i kītī-sitānīye daḫi ʿarż olunmuş ve keyfiyyet maʿlūm-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuş olmaġın inşāʾallāhü’r-Raḥmān {4} şu Mora gāvurlarından bā-ʿavn-i Bārī gereği gibi aḫẕ-ı intiḳāmıñ çāresini istiḥṣāle muvaffaḳ olmaları daʿavātı {5} īṣāl-i bārgāh-ı Cenāb-ı ʿAzīz-i Ẕū’l-İntiḳām ḳılınmış oldıġı beyānıyla ḳāʾime. Fī 20 Ş 37
[575/271] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Sāḳız muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Vaḥīd Paşa ḥażretleri ḥaḳḳında baʿżı keyfiyyātı mübeyyin ve istīmān iden {2} Sāḳız reʿāyāsı ṭarafından cānib-i mīrīye iki senede muḳassaṭan edā itmek üzere üç biñ kīse aḳçe bedel-i ʿafv {3} iʿṭāsını muḥārebede ṭutılan Sāḳız’ıñ ikinci ḳocabaşısı ile ḳalʿada rehn olan gāvurlar beynlerinde söyleşüb {4} temessüke rabṭ olunmaḳ üzere iken mersūmlarıñ ve metrepolīdiñ iʿdāmları ḥaḳḳında ṣudūr iden irāde-i seniyyeye {5} mebnī terk olundıġından baḥis̠le bu bābda istiʿlām-ı irādeyi ve sāʾir ifādeyi mutażammın ḳapu ketḫüdāları efendi ṭarafına {6} mersūl şuḳḳa-i şerīfeleri mezāyāları rehīn-i ıṭṭılāʿ muḫliṣī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer- tāb-ı mülūkāneye ʿarż ile {7} manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh ḥaḳḳında işʿār buyurılan keyfiyyāt uyḳunsuz ise de rāvī {8} ve nāḳ[il]leri muḥārebede ṭutılan Sāḳız ḳocabaşısı ile Frenk ḳonsolosları oldıġından ṣıḥḥatine pek de ḥükm olunamayaraḳ {9} ḥaḳīḳat-i ḥāl mechūl ve her ne ise ʿaskeriñ żabṭ ü rabṭına ve emr-i muḥāfaẓanıñ lāyıḳıyla istiḥṣāline muḳtedir olamaması {10} uyḳunsuz şeyler olub bu defʿa muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh daḫi Sāḳız’dan taḫlīṣini istidʿā itmiş ise de bugünlerde müşārun-ileyhiñ {11} tebdīli ṣūreti taʿcīl olunmayaraḳ işiñ gelişine göre ḥareket olunmaḳ üzere sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince {12} inhā-yı müşīrīleri beyān olunmayaraḳ bu defʿa ṭaraf-ı muḫliṣīden kendüsüne iḳtiżāsı vechile tenbīh-nāme yazılmışdır. Ḳaldı ki, {13} Sāḳız gāvurlarınıñ bedel-i ʿafv olaraḳ üç biñ kīse aḳçe iki senede cānib-i mīrīye virecekleri meʾāl-i işʿārlarından {14} münfehim olub istīmān idenlere reʾy virilmek lāzım ve bedel-i ʿafv olaraḳ aḳçe alınmaḳ īcāb ider ise daḫi {15} Sāḳız gāvurlarınıñ iḳtidārlarına naẓaran iki senede üç biñ kīseye taʿahhüdleri ṭamaʿ olunacaḳ mertebede {16} olmadıġından başḳa elde olan metrepolīd ile ḳocabaşılarıñ tavassuṭlarına münḥaṣır olmadıġı ẓāhir ve bedel-i {17} ʿafva anlarıñ tavassuṭları itdikleri ḫıyāneti bilerek cān ḫavfıyla oldıġından ve Sāḳız gāvurlarınıñ {18} iḳtidārlarına göre mersūmlarıñ tavassuṭlarına ḥācet olmayacaġı müberhen ü bāhirdir. Bu cihetle muḳaddemki irāde-i celādet- {19} -ifāde-i şāhāne üzere gerek metrepolīd ve gerek sāʾirlerini iʿdām itmamiş ise hemān izāle ile cezālarını {20} tertīb eylemesi bu ṭarafda ṭaraf-ı muḫliṣīden muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe teʾkīd olunmuş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi her ḥālde {21} dirāyet ü ṣadāḳatiñiz muḳteżāsını icrāya müsāraʿat ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 Ş 37
[575/272] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Lillāhi’l-ḥamd Sāḳız ʿuṣātı şevket-i İslāmiyye’yi gereği gibi müşāhede itmiş olduḳlarından dāmen-i istīmāna āvīzān olan {2} gāvurlara reʾy virilmek uṣūlüne teşebbüs̠ olunmuş ve ʿasākir-i mevcūde iġtinām eyledikleri emvāl ile ʿavdet dāʿiyesine {3} düşmüş ise de muḳaddemce işʿār eyledikleri ʿasākir-i cedīdeniñ ol ṭarafa vuṣūlüne ḳadar tevḳīfleri esbābınıñ istiḥṣāline {4} iʿtinā buyuracaḳları ve seby ü istirḳāḳ olunan üserā içün pencik virilmesine ruḫṣatı şāmil emr-i ʿālī ıṣdār {5} ve tesyār ḳılınması ḫuṣūṣuna dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleriyle muḳaddemce iʿdām ü izāleleri ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i {6} şāhāne taʿalluḳ itmiş olan gāvurlarıñ bedel-i ʿafv olmaḳ üzere cānib-i mīrīye iki seneye ḳadar üç biñ kīse aḳçe {7} bütün cezīreden virilmesini saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle mersūmlar söyleşmiş olduḳları ve baʿżı ifādeye {8} dāʾir ḳapu ketḫüdāları efendi ṭarafına mersūl şuḳḳaları mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı {9} hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhī olmuşdur. Ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyeten Sāḳız muḥāfaẓası-çün {10} lāzım gelan ʿasker tertīb olunaraḳ ṣūreti evvelki gün ṣavb-ı saʿādetlerine yazılmış ve ʿiṣyān iden {11} reʿāyānıñ emvālleri iġtinām ve ʿiyāl ü evlādları seby ü istirḳāḳ olunması muḳaddemā ṭaraf-ı şerʿden virilan {12} fetvā-yı şerīf mūcebince ṣudūr iden evāmir-i ʿaliyye muḳteżāsından ve alınan esīrler içün meʾmūrlar ṭarafından pencik {13} iʿṭāsı daḫi lāzım [ü] melzūm ḳabīlinden olaraḳ bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere {14} pencik iʿṭāsı ḫuṣūṣuna ruḫṣatı ḥāvī cenāb-ı müşīrīlerine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār {15} ḳılınmış oldıġından muḳteżāsını icrāya himmet buyurmaları iḳtiżā-yı maṣlaḥatdandır. Ḳaldı ki, müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa {16} ḥażretleri bedel-i ʿafv içün ol vechile üç biñ kīse cānib-i mīrīye ḫidmet olunması ṣūretini istiḥṣāl itmeğe teşebbüs̠ {17} itmiş oldıġı meʾāl-i işʿārıñızdan müstebān olub istīmān idenlere reʾy virilmek lāzım ve bedel-i {18} ʿafv olaraḳ aḳçe alınmaḳ īcāb ider ise daḫi Sāḳız gāvurlarınıñ iḳtidārlarına naẓaran iki senede üç biñ {19} kīseye taʿahhüdleri ṭamaʿ olunacaḳ mertebede olmadıġından başḳa elde olan metrepolīd ile ḳoca- {20} -başılarıñ tavassuṭlarına münḥaṣır olmadıġı ẓāhirdir. Ve bu cihetle gerek metrepolīd ve gerek muḳaddem ḥaḳlarında {21} irāde-i celādet-ifāde-i şāhāne taʿalluḳ itmiş olan gāvurlarıñ beher-ḥāl cezāları tertīb olunması iḳtiżā-yı {22} emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāneden olmaġla bedel-i ʿafva anlarıñ tavassuṭları itdikleri ḫıyāneti bilerek cān ḫavfıyla {23} oldıġından ve Sāḳız gāvurlarınıñ iḳtidārlarına naẓaran mersūmlarıñ tavassuṭlarına münḥaṣır olmadıġından eğer şimdiye ḳadar {24} gerek metrepolīd ve gerek dīgerlerini iʿdām itmamiş iseñiz hemān izāleleriyle sünūḥ iden emr ü fermān-ı hümāyūn {25} muḳteżāsını icrā ve her ḥālde dirāyet ü istiḳāmetiñiz mübteġāsını daḫi īfāya müsāraʿat buyurmaları feṭānet-i {26} ẕātiyyelerine muḥavvel idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 20 Ş 37
[575/273] Sāḳız Muḥāfıẓı Vaḥīd Paşa’ya
{1} Kāffe-i ḥālde ve bi-taḫṣīṣ böyle vaḳt-i nāzikde meʾmūrīniñ ḥakīmāne ḥareket ile dīn ve Devlet-i ʿAliyye yolunda ḫidemāt-ı ḥasene {2} ibrāzına saʿy ü ġayret eylemesi lāzımeden ve cenāb-ı düstūrīleri ise sāʾire maḳīs olmayub rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneden {3} neşʾet itmiş ve uṣūl ü mizāc-ı ʿālī ve vaḳt ü ḥāli öğrenmiş vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları cihetiyle {4} her bir ḫuṣūṣda ṭaraf-ı şerīfiñizden meʾmūlüñ mā-fevḳi ḥarekāt-ı reviyyet-mendāne ve ḫidemāt-ı ḥasene-i ḥakīmāne ẓuhūrı {5} meʾmūl iken ʿaksi olaraḳ cenābıñızıñ baʿżı uyḳunsuz işleriñiz ve irtikāba dāʾir eṭvārıñız istimāʿ {6} olunayor. Ez-cümle ʿasākiriñ ber-muḳteżā-yı vaḳt ü ḥāl teʾlīf ü istimāletle istiḫdāmı çāresine baḳılmaḳ {7} lāzım iken ʿunf ile muʿāmeleñiz ve żabṭ ü rabṭa ʿadem-i diḳḳatiñiz ʿaskeriñ teşettütüne bādī olub ḥattā {8} reʿāyānıñ ʿiṣyāna cesāretleri daḫi cenāb-ı şerīfiñiz ẓulm ü iʿtisāfıyla emr-i muḥāfaẓaya ʿadem-i taḳayyüdüñüzden {9} neşʾet eylediği rivāyet olunur. Bu ḫuṣūṣlar semʿ-i hümāyūn-ı şāhāneye vāṣıl olmaḳ lāzım gelse ḥaḳḳ-ı şerīfiñizde {10} ne vechile vaḫāmeti intāc ideceği müberhendir. Muḫliṣiñiziñ ṭaraf-ı saʿādetlerine olan ḫulūṣ ü muḥabbetim böyle vaḫīmü’l-ʿāḳıbe olan (127) mevāddan taḥẕīriyle īḳāẓıñızı [?] īcāb ideceğinden işte bu vechile mesmūʿātımızı ṭaraf-ı şerīfiñize beyān {2} eyledim. Siz daḫi dirāyet ü feṭānetiñiz iḳtiżāsı üzere güzelce ḏavranub żabṭ ü rabṭ-ı ʿasākire ihtimām {3} ve levāzım-ı muḥāfaẓayı istiḥṣāle iḳdām ile ez-her-cihet dirāyet ü ṣadāḳatiñiz muḳteżāsını icrā ve ḥaḳḳıñızda {4} teveccühāt-ı ḥasene-i şāhāneyi taḥṣīl ve tezyīde saʿy-ı [bī-]intihā buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 Ş 37
[575/285] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine ve Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Bālyabādra ṭarafında olan Aydın ve Ṣaruḫan Sancaḳları Mutaṣarrıfı saʿādetlü Yūsuf Paşa ve Anḳara ve Kenḳırī {2} Mutaṣarrıfı saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażerātı ṭarafından Mora gāvurlarınıñ derkār olan ṭuġyān ve ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine mütecāsir {3} olduḳları melʿanet keyfiyyetiyle Mora’nıñ levs̠-i vücūd-ı ʿuṣātdan taṭhīr ve tesviyesinde lāyiḥ-i ḫāṭırları olan tedābīre {4} dāʾir bu defʿa bir ḳıṭʿa bend bend lāyiḥa gūne ḳāʾime ile bir ḳıṭʿa şuḳḳa tevārüd idüb bi-ʿavnihī Taʿālā Mora ve Īnebaḥtī {5} ve Eġrīboz ve Ḳarlıili ʿuṣātınıñ ḳahr ü tedmīrleri-çün ḳol ḳol sevḳ ü taʿyīn olunması lāzım gelan ʿasākiriñ ṣūret-i {6} tertīb ve irsāline ve gerek Donanma-yı Hümāyūn’uñ iḳtiżā-yı ʿazm ve iʿmāline dāʾir müşārun-ileyhimānıñ lāyiḥa-i meẕkūrda muḥarrer {7} tedābīrleri yollu görinür ise de Mora içün tertīb olunan Arnavud ʿaskeriniñ iḳtiżāsına göre ḳol ḳol sevḳ {8} ü tesrīb ve buña müteferriʿ kāffe-i tedābīr ü tertībātıñ icrā ve iʿmāli istiḳlāl-i tāmme ile ẕāt-ı sāmīleriniñ {9} ʿuhde-i ḥamiyyet ü diyānetlerine muḥavvel olub giçen gün tevārüd iden taḥrīrāt-ı sipehdārīlerinde daḫi Geġa ʿaskeriniñ bugünlerde {10} tecemmuʿ itmek üzere oldıġı ve cenāb-ı ḥayderī-elḳāb-ı düstūrāneleri daḫi muḳaddemki taṣmīmleri vechile sevāḥilde olan {11} ḳılāʿı müşāhede ve Preveze’ye çıḳan ḥaremlerini görmek içün Preveze ṭarafına ʿazīmet ve baʿdehū Yeñişehir’e nehżat buyurılacaġını {12} işʿār buyurmuş olduḳlarından iḳtiżā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīleriniñ icrāsında daḳīḳa fevt buyurmayacaḳları emr-i müs̠bet ise de {13} Mora’da olan ʿuṣāt-ı kefere ḳuvvetlenmeksizin vaḳt geçmeyerek bi-ʿavnihī Taʿālā Mora derūnuna külliyyetlü ʿasākir-i İslāmiyye’niñ {14} idḫāliyle ḥaḳlarından gelmekliğiñ çāresine baḳılması farīża-i ḥālden ve işbu Mora māddesinde muḳteżā-yı kemāl-i ġayret {15} ve ʿulüvv-i himmetleri üzere iḳdām buyuracaḳları vāżıḥātdan olmaḳ mülābesesiyle şu Mora maṣlaḥatını cümle umūra taḳdīm iderek {16} ve ḥaremleri ol ṭarafda bulunub da ẕāt-ı sāmīlerine bir gūne ḫadşe ve ġāʾile olmamaḳ ve anlarıñ daḫi ārām ve istirāḥatleri {17} ḥāṣıl olmaḳ içün li-ecli’l-iḳāme Dersaʿādet’e yāḫūd āḫar münāsib gördiğiñiz maḥalle irsāl buyuraraḳ hemān cenāb-ı {18} ḥayderī-elḳāb-ı ḫidīvīleri bir gün evvel Yeñişehir’e gelüb ve ictimāʿ idecek ʿasākiri bir ān aḳdem cemʿ idüb {19} reʾy ü tedbīr-i müşīrīleri vechile ḳol ḳol meʾmūrlar maʿiyyetleriyle Mora derūnuna ve sāʾir iḳtiżā iden maḥallere sevḳ {20} ü irsāl, ve’l-ḥāṣıl vaḳt geçmeksizin ve fırṣat fevt olmaḳsızın ḥavl ü ḳuvvet-i Cenāb-ı Bārī’yle maṭlūb olan {21} meʾās̠ir-i fevz ü nuṣreti istiḥṣāl itmeğe kemāl-i himmet ü müsāraʿat buyurmaları ve müşārun-ileyhimā ṭaraflarından gelan mārrü’ẕ-ẕikr {22} lāyiḥa gūne ḳāʾime ile şuḳḳa-i meẕkūreniñ birer ṣūreti iḫrāc ve mücerred manẓūrları olmaḳ içün ṭaraf-ı sāmīlerine {23} tesyār olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve mūcebince ẕikr olunan ṣūretler iḫrāc olunaraḳ {24} işbu nemīḳamıza leffen isbāl ü isrā ḳılınmış olub ancaḳ işbu lāyiḥa ṣūretiniñ irsāli ẕāt-ı sāmīleriniñ {25} reʾy ü tedbīrlerine müdāḫale ḳabīlinden olmayaraḳ mücerred manẓūrları olmaḳ ve içinde aḫẕ idecekleri ve beğendikleri şey var ise {26} icrā idüb yoġ ise terk buyurulmaḳ ġarażıyla olaraḳ yine her bir ḫuṣūṣ reʾy ve istiḳlāl-i düstūrīlerine muḥavvel {27} olmaġla hemān ẕāt-ı sāmīleri muḳteżā-yı diyānetleri üzere şu Mora maṣlaḥatını kemāl-i ġayret ve ʿulüvv-i himmetleri üzere {28} cümle umūra taḳdīm ve ḥaremlerini daḫi ẕāt-ı ʿālīlerine bir gūne ḫadşe olmamaḳ içün Dersaʿādet’e yāḫūd münāsib {29} gördükleri maḥalle iʿzām ve ol vechile istirāḥatleri vesāʾilini istiḥṣāl-birle ne vechile münāsib görilür ve ne ṣūretle {30} reʾy ü tedbīr buyurılur ise ol vechile ḥarekete kemāl-i müsāraʿat buyuraraḳ vaḳt geçmeksizin şu Mora derūnuna {31} ʿasākir-i İslāmiyye’niñ idḫāliyle ʿuṣāt-ı kefereniñ ḳahr ü tedmīr ve Mora’nıñ yeñiden fetḥ ü tesḫīri emr-i ehemmini {32} icrāya beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat ve himmet buyurmaları aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī idüği beyānıyla ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {33} işbu ṣūretleriñ birer ḳıṭʿası daḫi donanmaya dāʾir olan keyfiyyātı bilmek ve yine kendüsi iḳtiżā-yı reʾy {34} ve istiḳlāli vechile ḥareket itmek içün şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri {35} ṭarafına gönderilmiş olmaġla cenāb-ı ʿālīleri her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı diyānet ü ṣalābete beẕl-i himmet buyurmaları meʾmūl-ı {36} ḫāliṣānemizdir. Fī 25 Ş 37
[575/288] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Ḳaraferye’de mütemekkin ḳocabaşılarıñ eşḳıyā ile ittifāḳ ve Aġustos gāvurlarıyla olan ittiḥādları taḥḳīḳ olunmuş {2} ve mersūmlardan Ṭaşooġlı didikleri gāvuruñ ḫānesinde esliḥa oldıġı ḫaber alınaraḳ mesfūr ile sāʾir ihānet {3} maḥsūs olan gāvurlar Selānīk’e gönderilmiş ise de Ḳaraferye vücūhundan Maḥmūd Efendi ile sābıḳ Şehr Ketḫüdāsı {4} Seyyid Muṣṭafā Efendi nām kimesneleriñ gāvurlar ile ülfet ü muvāneseti cihetiyle dāʾimā ḳabāḥatlarini setr itmek {5} ve silāḥlarını ketm mis̠illü ḥarekāta cesāret itmekde olduḳları ve mesfūr Ṭaşooġlı’nıñ mūmā-ileyh Maḥmūd Efendi {6} ẕimmetinde ber-mūceb-i defter eşyāsı taḥḳīḳ ḳılındıġı ve Rum gāvurlarınıñ ehl-i İslām ʿaleyhine derkār olan ḫıyānetleri {7} ẓāhir iken bunlarıñ yine ülfet ü muvānesetden ḫālī olmadıḳlarından mūmā-ileyhimānıñ birer maḥalle nefy ü taġrīb {8} ḳılınmaları ḫuṣūṣuna dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan şuḳḳa-i şerīfeleriyle mersūmuñ merḳūm Maḥmūd Efendi ẕimmetinde {9} olan eşyāsı defteri manẓūr ü mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı {10} pādişāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Vāḳıʿan inhā-yı müşīrāneleri vechile Rum kefere-i {11} feceresiniñ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine derkār olan ḫıyānet ü melʿanetleri meydāna çıḳmış ve bunlarıñ mürtekib oldıġı (133) ihānetlerini herkes bilmiş iken merḳūmānıñ bu ṣūretle ülfet ü muvāneset ve esliḥalarını ṣaḳlamaḳ {2} mis̠illü ḥālāt-ı rediyyeye cesāretleri kendüleriniñ teʾdīb ü gūş-māllerini īcāb itmiş oldıġından ẕimmī-i mersūmuñ {3} merḳūm Maḥmūd Efendi ẕimmetinde olan eşyāsı istirdād olunub ẕimmī-i mersūmuñ cezāsı tertīb ve mezbūr {4} Maḥmūd Efendi ile Muṣṭafā birer maḥalle nefy ü taġrīb ḳılınması ḫuṣūṣuna irāde-i celādet-ifāde-i ḥażret-i pādişāhī taʿalluḳ itmiş {5} ve mūcebince bā-işāret-i ḥażret-i fetvā-penāhī merḳūm Maḥmūd Efendi’niñ Güzelḥiṣār’a ve mezbūr Muṣṭafā Efendi’niñ Bayındır’a {6} nefy ü iclāsı bābında evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri ber-muḳteżā-yı irāde-i ʿaliyye ẕimmī-i {7} mersūmuñ merḳūm Maḥmūd Efendi ẕimmetinde olan eşyāsını istirdād iderek ẕimmī-i mersūmuñ cezāsını tertīb {8} ve merḳūmānıñ daḫi menfālarına iʿzām ü tesrībi ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 Ş 37
[575/289] Limnī muḥāfıẓına
{1} Muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i şāhāne üzere Bozbaba aḏası reʿāyāsınıñ vāḳiʿ olan istīmānları şerāyiṭ-i {2} erbaʿayı baʿde’l-icrā ḳabūl olunmaḳ lāzım geleceğine dāʾir mersūl-ı ṣavb-ı müşīrīleri ḳılınan nemīḳa-i ḫāliṣānemiziñ {3} vuṣūlüyle ber-mūceb-i irāde-i seniyye aḏa-i meẕkūr reʿāyāsı şerāyiṭ-i istīmānı tamāmen ḳabūl iderek içlerinden {4} rehn olmaḳ üzere ḳocabaşılarından iki nefer ẕimmī gönderildiği ve otuz yedi Muḥarrem’inden iʿtibāren Bozbaba muḳāṭaʿasını {5} sābıḳı vechile maʿa-żam dört biñ ġurūşa ḳabūl itmiş olduḳlarından gerek muḳāṭaʿa-i meẕkūr żabṭ-nāmesi ve gerek {6} cizye evrāḳlarınıñ cibāyeti ḫuṣūṣuna ne vechile irāde-i seniyye ṣudūr ider ise ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār ḳılınması ifādesine {7} dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {8} şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Rehn olaraḳ Dersaʿādet’e gönderilmiş olan {9} ẕimmīler ʿizzetlü Bostāncıbaşı aġa ṭarafına virilmiş ve reʿāyā-yı mersūmeniñ taʿahhüdleri vechile cizyeleriniñ ʿale’r-ruʾūs {10} taḥṣīl ü cibāyeti ve ẕimmetlerinde ḳalmış rüsūmāt var ise taḥṣīli ḫuṣūṣlarınıñ icrā-yı muḳteżāsı daḫi ʿizzetlü Defterdār {11} efendiye ḥavāle olunmuş ve reʿāyā-yı mersūmeniñ bu vechile şerāyiṭ-i istīmānı tamāmen ḳabūl ve taʿahhüdlerine mebnī ḥaḳlarında {12} reʾy ve amān virildiğini mübeyyin Ṭāşoz cezīresi reʿāyāsına virildiği mis̠illü bunlar içün daḫi iḳtiżāsına göre {13} bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olub Bozbaba muḳāṭaʿasınıñ otuz yedi senesine maḥsūben iḳtiżā iden {14} żabṭ-nāmesi ḳapu ketḫüdāları maʿrifetiyle aṣḥābı ṭarafından aḫẕ ve irsāl olunmaḳ üzere ise de inhā-yı müşīrīlerine naẓaran {15} “Muḳāṭaʿa-i meẕkūr żabṭ-nāmesini reʿāyā kendüleri istiyorlar” dimekden maḳṣūd eğer içlerine ehl-i İslām girmeyerek kendü {16} kendülerine żabṭ ṣūreti ise bu ṣūret baʿd-ez-īn cāʾiz olmayacaġından maʿrifet-i müşīrīleriyle ehl-i İslām’dan {17} bir münāsib voyvoda iḳāmesi mi lāzım gelür, ne vechile ise iḳtiżāsınıñ icrāsına himmet buyurmaları lāzımeden ve muḳteżā-yı {18} emr ü irāde-i seniyyeden olmaġla muḳteżā-yı feṭānet ü dirāyetleri üzere muḳāṭaʿa-i meẕkūra maʿrifet-i düstūrīyle {19} ehl-i İslām’dan bir münāsib voyvoda iḳāmesi mi lāzım gelür, ne vechile ise muḳteżāsınıñ icrāsına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 [?] Ş 37
[575/290] Ḳapūdān paşa vekīli ve Tersāne emīnine, Ṭopçıbaşıya, Bostāncıbaşıya
{1} Dersaʿādet’de bulunan Sāḳız reʿāyāsından evli olmayub bekār olanlarınıñ bulunduḳları maḥallerden aḫẕıyla Tersāne-i {2} ʿĀmire ḫidmetinde ḳullanılmaları irāde-i seniyye muḳteżāsından olaraḳ bu mādde bā-defaʿāt ṭarafıñıza tenbīh ve sipāriş {3} olunmuş idi. O maḳūle bekār Sāḳız gāvurları şimdiye ḳadar divşirilüb ardı alınmış mıdır, yoḫsa henüz tekmīl {4} olmamış mıdır, keyfiyyeti maʿlūm olamadıġından ġayrı selāṭīn ve sāʾir her kimiñ baġçe ve ḫānelerinde var ise alınub {5} defʿ olunmaları bu defʿa mehābet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede emr ü fermān buyurulmuş olmaġla {6} o maḳūle bekār olan Sāḳız reʿāyāsı olduḳları maḥalden divşirilerek bu bābda ḳaṭʿan ifāte-i vaḳti tecvīz {7} itmeyerek nerede Sāḳız reʿāyāsınıñ bekārları var ise bir dānesi girü ḳalmayaraḳ cümlesini divşirüb tekmīl {8} oldıġı ḫaberini ifādeye müsāraʿat ü diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 29 Ş 37
[575/291] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Taḥt-ı iṭāʿat ü inḳıyāddan ḫurūc ve şāhiḳa-i [?] baġy ü ʿiṣyāna ʿurūc iderek ṭuʿme-i şimşīr-i ġuzāt-ı muvaḥḥidīn {2} olan Aġustos reʿāyāsınıñ baḳiyyesi ḏaġlara firār eylemiş ise de birer ikişer aḫẕ ü girift ile {3} cezāları tertīb ve icrā olunmuş ve sergerde-i eşḳıyā olan Zafīrākī ve Ḳapūdān Ṭaşooġlı {4} nām gāvurlar daḫi iʿdām olunaraḳ ruʾūs-ı maḳṭūʿaları ḳapucılar bölükbaşıları bendeleriyle gönderilmiş {5} oldıġı ve Aġustos ḳażāsı külliyyen muḥteriḳ ve ḫarāb olmuş ise de mezāriʿ ve bāġları ve çiftlik ve emlāk-ı {6} sāʾire maḥṣūlüyle mevcūd olub Ḥaremeyn-i Muḥteremeyn evḳāfı müsaḳḳafātından olmaḳ mülābesesiyle mesfūr {7} Zafīrākī ḫāʾinden iḥtirāzen Selānīk’de iḳāmet üzere olan iki nefer ẕimmīler ḳaṣaba-i mezbūreye ḳocabaşı {8} taʿyīn olunaraḳ kemā-fī’l-ḳadīm iʿmārı ḫāṭır-güẕārları ise de emlāk-ı merḳūmeniñ cānib-i mīrī-çün {9} żabṭ ü taḥrīri bābında ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den bir muḥarrir taʿyīni ve biraz zamāndan berü sūʾ-i {10} ḥareketleri maʿlūm olan Vodīna Ḳażāsı Serdārı Ḥayṭa Yūsuf ve aʿyānı ʿAbdürraḥīm Beğ {11} nām şaḳīler daḫi iʿdām olundıġından bunlarıñ daḫi emvāl ü emlākları żabṭına bir mübāşir taʿyīn {12} ve irsāl olunması ḫuṣūṣlarını ḥāvī ve ifāde-i sāʾireyi muḥtevī firistāde ve isrā buyurılan {13} taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i {14} pādişāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı şehriyārī buyurulmuş ve ruʾūs-ı mevrūde-i {15} meẕkūre daḫi yāfte vażʿıyla pīşgāh-ı bāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı ḫüsrevānede ġalṭīde-i türāb-ı meẕellet ḳılınmışdır. {16} Ẕāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ ġayūr ve dirāyet-kār vüzerā-yı ʿiẓāmından {17} olduḳları ḥasebiyle işbu Aġustos reʿāyāsınıñ bu vechile ḳahr ü tedmīrlerine derkār olan {18} iḳdām ü mübāderetleri müstelzim-i maḥẓūẓiyyet ve nezd-i meʾālī-vefd-i mülūkānede daḫi bādī-i taḥsīn {19} ü midḥat olub inhā-yı müşīrīleri vechile Aġustos ḳażāsı el-ḥāletü-hāẕihī fetḥ-i cedīd ḥükmünde olmaḳ mülābesesiyle {20} ḳażāʾ-i meẕkūruñ eşḳıyā mālı olmaḳ üzere ḥāvī oldıġı arāżī ve emlāk ve çiftlikāt {21} ve maḥṣūlātıñ żabṭ ü taḥrīri-çün ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den bir mübāşir ile muḥarrir taʿyīni lāzım geldiğine ve merḳūmān {22} Yūsuf ve ʿAbdürraḥīm Beğ’iñ muḫallefātlarınıñ żabṭ ü taḥrīri-çün daḫi başḳaca mübāşir taʿyīninden ṣarf-ı naẓar {23} olunaraḳ bunlar daḫi taʿyīn olunacaḳ mübāşire iḥāle olunmaḳ cesbān olacaġına bināʾen Aġustos {24} ve Vodīna’da olan emlāk ve muḫallefātıñ reʾy-i müşīrīleriyle taḥrīr olunmaḳ şarṭıyla dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından {25} Muḥsin-zāde ḫafīdi Meḥmed Beğ bendeleri mübāşir taʿyīn olunub maʿiyyetine bir mütefen[nin] muḥarrir terfīḳ ve irsāl {26} olunması ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede emr ü fermān buyurulmuş ve mūcebince mīr-i mūmā-ileyh {27} emlāk-ı meẕkūreye mübāşir ve maʿiyyetine Başmuḥāsebe’den mütefennin bir muḥarrir taʿyīn ḳılınmış olmaġla dirāyet-i {28} kāmile-i düstūrāneleri iḳtiżāsı üzere gerek ẕikr olunan Aġustos ḳażāsı eşḳıyā emlākı ve gerek {29} maḳtūl-ı merḳūmlarıñ kāffe-i emvāl ü emlāklarınıñ mübāşir-i mūmā-ileyh bendeleriyle żabṭ ü taḥrīri ḫuṣūṣuna {30} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī selḫ-i Ş 37
[575/294] İzmīr muḥāfıẓına
{1} Sāḳız reʿāyāsınıñ vāḳiʿ olan ʿiṣyānları cihetiyle li-ecli’l-ilticā İzmīr’de tavaṭṭun itmiş olan Sāḳızlu reʿāyāsı {2} maġāza ve dükkānları ve derūnunda mevcūd emvāl ü eşyālarını maḫfiyyen maḥall-i āḫara naḳl itmek sevdāsında olduḳları {3} taḥḳīḳ olunmuş oldıġından ve ẕikr olunan maġāza ve dükkānlar maʿrifet-i şerʿle taḥrīr itdirilerek defteri {4} gönderildiğinden ve el-ḥāletü-hāẕihī Sāḳız ġāʾilesi berṭaraf olmuş idüğünden baḥis̠le ẕikr olunan dükkān ve maġāzalarıñ {5} küşād ve aṣḥābına teslīmi yāḫūd ḥāli üzere terk ve ibḳāsı istiʿlāmını şāmil vārid olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri {6} mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi bi’t-taḳdīm manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i {7} cihān-dārī buyurulmuşdur. Cenāb-ı müşīrīleri her ne ḳadar Sāḳız māddesi berṭaraf olmuş deyu taḥrīr ideyorlar ise de {8} ġāʾile-i meẕkūre henüz berṭaraf oldıġından gereği gibi rābıṭasına girdikden ṣoñra ẕāt-ı saʿādetlerine bu ṭarafdan {9} tekrār taḥrīr olununcaya ḳadar dükkān ve maġāzalar memhūren tevḳīf olunmaḳ emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāne muḳteżāsından {10} idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda mūcebince ḥarekete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 N 37
[575/297] Ḳapūdān paşaya
{1} Sāḳız muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Vaḥīd Paşa ḥażretleriniñ uyġunsuz baʿżı ḥāllerinden ve emr-i muḥāfaẓayı {2} lāyıḳıyla idāreye muḳtedir olamamaḳ taḳrībiyle Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṭarafdan gitmesini istemediğinden {3} ve İbṣāra ve Sīsām ṭaraflarında eşḳıyā tekneleri olub Donanma-yı Hümāyūn ḳalḳub gitdikden ṣoñra Sāḳız üzerine {4} tekrār hücūm itmeleri melḥūẓ olub Donanma-yı Hümāyūn daḫi eşḳıyānıñ āteş gemileri sevḳ itmesi maḥẕūrına mebnī {5} timür üzerinde ḏurması cāʾiz görülmeyerek şimdilik yelken üzerine ḳalḳmış olub Sāḳız maṣlaḥatı (136) rābıṭa bulduḳdan ṣoñra Mora üzerine ʿazīmeti irāde-i seniyye muḳteżāsından idüğünden baḥis̠le muḥāfıẓ-ı {2} müşārun-ileyh ṭarafından baʿdehū bir iştikā vuḳūʿı mülāḥaẓasıyla Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora’ya ʿazīmeti bābında bir ḳıṭʿa {3} ḳaṭʿiyyü’l-müfād emr-i ʿālī veyāḫūd mektūb-ı muḫliṣī iṭāresini şāmil ḳapu ketḫüdāları ṭarafına mersūl şuḳḳaları mezāyāsı {4} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i {5} pādişāhī buyurulmuşdur. Müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa’nıñ daḫi bir ṭaḳım taḥrīrātı tevārüd idüb meʾālinde ol ṭarafda {6} her bir ḫuṣūṣda esbāb-ı ḥāliye ve ʿilel-i īcābiyyesini beyān ve kendünüñ mizācsızlıġını dermiyān iderek muḥāfıẓlıḳdan {7} ʿafvını ve ber-mūceb-i irāde-i seniyye metrepolīd ve sāʾirleri iʿdām eylediğini ve fesādda medḫalleri olmayan {8} Lātīn reʿāyāsı ṭaḳımından el-yevm Sāḳız ḳalʿasında maḥbūs olan beş nefer rehnleriñ taḫliye-i sebīl[l]erini taḥrīr {9} ve istīẕān itmiş olub ẕāt-ı saʿādetleriniñ biẕẕāt Mora meʾmūriyyetleri derkār iken tekrār ṣarāḥaten fermān {10} istemeğe ḥācet olmadıġı mis̠illü müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa’nıñ daḫi ḥāl ve mizācı maʿlūm oldıġından {11} tebdīli lāzım gelmiş ve vüzerā ve sāʾirden meʾmūr olmaḳ lāzım gelse ol ṭarafa vāṣıl olunca vaḳte muḥtāc oldıġından {12} tīz elden ifāte-i vaḳt olunmayacaḳ ḥālāta teşebbüs̠ īcāb-ı maṣlaḥatdan oldıġı tebeyyün itmiş oldıġına bināʾen {13} kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince bu defʿa Sāḳız muḥāfıẓlıġı el-yevm Sāḳız’da olan {14} mīr-i mīrāndan ʿAlāʾiyeli ʿAbdī Paşa’ya iḥāle ile kendüye yüz kīse ʿaṭiyye-i seniyye ve müʾekked meʾmūriyyet emr-i şerīfi {15} tesyār olunub muḳaddemce Sāḳız muḥāfaẓası-çün tertīb olunan ʿasker daḫi istiʿcāl olunmuş oldıġından başḳa vezīr-i mükerrem {16} saʿādetlü Çirmen Mutaṣarrıfı Ṣāliḥ Paşa ḥażretleriniñ ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyeten taḥrīr itmekde oldıġı ʿaskerden biñ nefer {17} aylıḳlu ʿaskeriñ Sāḳız’a meʾmūriyyetiyle işbu ʿaskeriñ ʿicāleten alub serīʿan Gelībolī’ya götürüb andan {18} Anāḏolī ṭarafına imrār ve berren Çeşme yaḳasına īṣāl ile Sāḳız’a geçürmek üzere maḫṣūṣ muḳaddem gediklü {19} mübāşir taʿyīn olunmuş ve işbu ʿasker irişince ḳadar Sāḳız’da iḳāmet idüb ʿasker vāṣıl olduḳda Sāḳız’dan {20} ḥareket ve Anāḏolī ṭarafına geçmesi ṭaraf-ı muḫliṣīden müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa’ya ve ṣūret-i ḥāl beyān olunaraḳ emr-i muḥāfaẓaya {21} kemāliyle iḳdām eylemesi muḥāfıẓ-ı lāḥıḳ mūmā-ileyh ʿAbdī Paşa’ya ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden müʾekked yazılmış olmaġla {22} ṣūret-i ḥāl maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda bi-mennihī Taʿālā bālāda beyān olunan ʿasākir Sāḳız’a mürūr ve müşārun-ileyh {23} Vaḥīd Paşa Anāḏolī’ya ʿubūr eyledikden ṣoñra cenāb-ı dirāyet-elḳāb-ı müşīrīleri daḫi derḥāl ʿicāleten {24} Mora’ya ʿazīmet-birle īfā-yı meʾmūriyyet ve feṭānete himmet ü müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {25} çünki müşārun-ileyh Vaḥīd Paşa ol vechile Lātīn reʿāyāsınıñ fesādda medḫalleri olmadıġını yazmış {26} oldıġından Sāḳız ḳalʿasında maḥbūs olan beş neferiñ taḫliye-i sebīlleriyle dīgerleriniñ daḫi {27} rencīde olunmaması emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne iḳtiżāsından olaraḳ bu ḫuṣūṣ daḫi müşārun-ileyh {28} ve ḫalefi mūmā-ileyh ʿAbdī Paşa’ya yazılmış olmaġla her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı dirāyet ü ḥamiyyete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 3 N 37
[575/299] Sābıḳ Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresinde olan ʿuṣāt-ı kefere ile vāḳiʿ olan muḥārebātda ḳuvve-i ḳāhire-i Devlet-i ʿAliyye’yi görüb istīmān itmiş {2} ve maṣṭaḳī ve ḫāṣ köyleri reʿāyāsından daḫi otuz ḳadar ḳurā ahālīsiyle māʿadāsından daḫi emāre-i istīmān {3} görünmüş oldıġı ve şerāyiṭ-i ʿafvıñ aḳvāsı olan esliḥa māddesi icrā olunamayub silāḥlu gāvurlarıñ {4} vāfiri Ībṣāra ṭarafına firār itdiğinden ġayrı bu gāvurlar gereği gibi ḳılıç yimedikçe ḫabās̠et ü ḫıyānetlerinden fāriġ olmayacaḳlarından {5} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle bi’l-muḫābere maʿiyyet-i müşīrīlerinde olan mīr-i mīrāndan ʿAbdī Paşa ve müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa {6} ṭarafından silaḥdārı ve İlyās Aġa başbuġluġuyla üç ḳoldan ḏaġlarda olan kefere-i fecere üzerine sevḳ olunan ʿasākir-i {7} nuṣret-meʾās̠ir rāst geldikleri küffārı ḳahr ü tenkīl ve ʿiyāl ü evlādlarını seby ü istirḳāḳ itmiş olduḳları {8} ve baḳiyyetü’s-süyūf olan reʿāyānıñ ẓāhirde silāḥları yoġ ise de bundan ṣoñra maṣṭaḳī ve ḳurāʾ-i sāʾireye {9} meʾmūrlar taʿyīniyle taḥarrī ve tecessüs olunaraḳ iḳtiżāsına göre bir miḳdārınıñ daḫi cezāsı tertīb olunduḳdan ṣoñra {10} şürūṭ-ı lāzımeleriyle meʾvālarında īṭān itmek çāresine baḳılacaġı ve Sāḳız ḳalʿası muḥāfaẓası-çün beş-altı biñ {11} rābıṭalı ʿasker lāzım olub el-ḥāletü-hāẕihī mevcūd olan İzmīr ve Ṣaruḫan ve Ṣıġla ʿasākiri ise firār itmek {12} dāʿiyesinde olduḳları ve ḳurb ü civār olan Ībṣāra cezīresi eşḳıyāsı daḫi Donanma-yı Hümāyūn’uñ maḥall-i āḫara {13} ʿazīmetinden ṣoñra tekrār Sāḳız’a hücūm idecekleri āşikār oldıġından müdāfaʿa-i aʿdāya vāfī ʿasākir-i cedīde tertīb {14} ve muḳtedir başbuġ ile taʿyīn ve tesrīb ḳılınması ve bu defʿaki muḥārebede alınan ruʾūs-ı menḥūse ve ḳulaḳ gönderildiği {15} ve ber-mūceb-i irāde-i seniyye metrepolīd ve sāʾirleri iʿdām ḳılındıġı ve elde maḥbūs olan beş nefer Lātīn reʿāyāsı rehnleriniñ {16} bu fesādda medḫalleri olmadıġı beyānıyla sebīlleriniñ taḫliyesi ḫuṣūṣı ve mizācsızlıḳları cihetiyle Sāḳız cezīresini {17} mūmā-ileyh ʿAbdī Paşa yāḫūd āḫar birine iḥāle ile li-ecli’t-tedbīr cenāb-ı müşīrīleriniñ Anāḏolī’dan yaḳın bir maḥalle {18} çıḳmalarına ruḫṣat-ı seniyye istiḥṣāl ḳılınması ḫuṣūṣlarını şāmil resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri {19} mezāyāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile {20} manẓūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Cenābıñız iẓhār-ı ʿacz buyuraraḳ Anāḏolī ṭarafına geçmeñize ruḫṣat iltimās {21} buyurmuş olduḳlarından ve Ībṣāra ve Sīsām ṭaraflarında eşḳıyā tekneleri olub Donanma-yı Hümāyūn ḳalḳub {22} gitdikden ṣoñra Sāḳız üzerine tekrār hücūm eylemeleri melḥūẓ idüği müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından daḫi {23} işʿār olunmuş oldıġından ifāte-i vaḳti mūcib olmamaḳ içün kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı ḥażret-i {24} pādişāhī mūcebince Sāḳız muḥāfıẓlıġı mīr-i mīrāndan mūmā-ileyh ʿAbdī Paşa’ya iḥāle olunaraḳ müʾekked meʾmūriyyet emr-i şerīfi {25} tesyār olunmuş ve emr-i muḥāfaẓaya kemāliyle iḳdām eylemesi ṣavb-ı muḫliṣīden ḫalefiñiz mūmā-ileyhe yazılmış olub muḳaddemce Sāḳız {26} muḥāfaẓası-çün tertīb olunan ʿasker daḫi istiʿcāl olunmuş oldıġından başḳa saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleriniñ ḥazm ü iḥtiyāṭa {27} riʿāyeten taḥrīr itmekde oldıġı ʿasākirden biñ nefer aylıḳlu ʿaskeriñ Sāḳız’a meʾmūriyyetiyle işbu ʿaskeri ʿicāleten alub {28} Gelībolī’ya götürüb Anāḏolī’ya imrār-birle Çeşme yaḳasına īṣāl ile andan Sāḳız’a geçürmek üzere bā-ḫuṣūṣ {29} gediklü mübāşir taʿyīn olunmuş ve işbu ʿasker irişinceye ḳadar cenāb-ı müşīrīleri Sāḳız’da iḳāmet idüb ʿasker-i merḳūme {30} vāṣıl olduḳdan ṣoñra Sāḳız’dan ḥareket ve Anāḏolī ṭarafına ʿazīmet eylemeñiz ḫuṣūṣuna daḫi irāde-i ʿaliyye taʿalluḳ eylemiş {31} olaraḳ keyfiyyet ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden müşārun-ileyh Ḳapūdān paşaya daḫi beyān ü işʿār ḳılınmış olmaġla ġayret ü dirāyetleri {32} iḳtiżāsı ve emr ü fermān-ı şāhāne muḳteżāsı üzere ʿasākir-i merḳūme Sāḳız’a vāṣıl oluncaya ḳadar Sāḳız’da iḳāmet idüb (138) ʿasker vāṣıl olduḳdan ṣoñra Anāḏolī ṭarafına ʿazīmete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {2} maḥbūs olan beş nefer Lātīn reʿāyāsınıñ fesādda medḫalleri olmadıġı ṭaraf-ı müşīrīlerinden inhā olunmuş oldıġından {3} mersūmlarıñ taḫliye-i sebīlleriyle dīgerleriniñ daḫi rencīde olunmaması emr ü fermān-ı şāhāne iḳtiżāsından {4} olaraḳ bu ḫuṣūṣ müşārun-ileyhe ve ḫalefiñiz mūmā-ileyh ʿAbdī Paşa’ya daḫi yazılmış olmaġla cenābıñız daḫi {5} ḫalefiñiz mūmā-ileyh ile bi’l-müẕākere bu bābda iḳtiżā-yı irāde-i ʿaliyyeyi icrāya ve her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı {6} dirāyet-kārī ve feṭānete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 3 N 37
[575/318] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Mora üzerine ḳol ḳol sevḳ ve tertībi derdest olan ʿasākiriñ bir ān aḳdem irsālleri ḫuṣūṣuna {2} dāʾir gönderilan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden baḥis̠le Rumili Ḳasteli’nden baḥren Mora’ya imrār içün {3} tertīb olunan yiğirmi biñ nefer Ṭosḳa ʿaskeriniñ el-ḥāletü-hāẕihī on beş biñ neferi tecemmuʿ ile ḳuṣūrı {4} daḫi hemān tekmīl ol[un]maḳ üzere olaraḳ evvel-emrde Sūlī gāvurlarınıñ ḳahr ü tedmīrleri-çün {5} saʿādetlü Meḥmed Paşa ve Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa ḥażerātı ve silaḥdārları maʿiyyetleriyle dört ḳoldan sevḳ {6} olunmuş oldıġı ve bi-mennihī Taʿālā Sūlī ġāʾilesi bitdikden ṣoñra hemān ḏoġrı Mora Ḳasteli’ne tenzīl ve andan {7} Mora’ya imrār olunacaġı ve cenāb-ı müşīrīleri Yeñişehir’e ʿazīmet ile iḳtiżāsına göre ʿasker sevḳine iḳdām {8} idecekler ise saʿādetlü Eġrīboz Muḥāfıẓı ʿAlī Paşa ḥażretlerine üç biñ nefer ʿasker virerek Eġrīboz {9} ṭarafına iʿzām eylemesi ʿaṭūfetlü Mora Serʿaskeri Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretlerine taḥrīr ü işʿār ḳılınması ve daḳīḳ {10} ve beksimād iştirāsı-çün aḳçe ile ḫaftāncıları saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretlerine gönderilmiş oldıġından {11} bu ḫuṣūṣ daḫi müşārun-ileyhe teʾkīd ve taʿcīl olunması ḫuṣūṣunı şāmil ve maḳtūl ʿAlī Paşa’nıñ {12} ẓuhūr iden nuḳūdundan tevḳīf itmiş olduḳları yedi biñ yedi yüz şu ḳadar kīse aḳçe ne maḥallere {13} ṣarf olunmuş ve olunacaġı ve Preveze ḳalʿasınıñ rütbe-i vücūbda olan muḥāfaẓasıyla ahālīsiniñ {14} keyfiyyetinden baḥis̠le ḥasbe’l-īcāb maḳtūl Tepedelenli çiftliklerinden Preveze civārında Mīḫālīç ve Menḳa [?] çiftlikleriniñ {15} çiftleri ahālīye tevzīʿ ve iʿṭā olunaraḳ ve Ḳanāla [?] çiftliği daḫi mütesellim ve muḥāfıẓına virilerek {16} iskāt-birle taḳdīm buyurılan defter mūcebince ḳılāʿ-i maʿlūme içün tertīb ve vażʿ olunan biñ neferiñ {17} ʿulūfeleriniñ ṣūret-i tanẓīmi ve sāʾir ifādātı şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı serʿaskerīleri {18} mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḫāk-pāy-ı cenāb-ı şehriyārīye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı {19} hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. ʿAsākir-i merḳūmeniñ işʿār-ı müşīrīleri vechile bi-ʿavnihī Sübḥānehū ve Taʿālā Sūlī {20} gāvurlarını ḳahr ü tenkīl eyledikden ṣoñra hemān ḏoġrı Mora Ḳasteli’ne tenzīl ve andan Mora’ya {21} imrār olunacaḳları saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ maʿlūmı olaraḳ Sāḳız muḥāfaẓası-çün {22} tertīb ve tesrīb olunan ʿasker mürūr eylediği gibi Donanma-yı Hümāyūn’uñ serīʿan ḏoġrı Mora üzerine {23} ʿazīmeti żımnında ṣūret-i ḥāl müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār olunmuş {24} ve serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetinde mevcūd ʿaskerden Eġrīboz Muḥāfıẓı ʿAlī Paşa maʿiyyetine tīz elden üç biñ {25} miḳdārı ʿasker iʿṭāsıyla İzdīn’den iḫrāc ü iʿzām eylemesi-çün ṣavb-ı muḥibbīden serʿasker-i müşārun-ileyhe {26} daḫi iḳtiżāsı üzere ekīd tenbīh-nāme baʿs̠ ü tesyīr ḳılınmış ve müşārun-ileyh Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretlerine daḫi {27} maṭlūb eyledikleri daḳīḳ ve beksimādı mübāyaʿa-i mürettebeden ve maḥāll-i sāʾireden iştirā ile serīʿan ʿalā-eyyi-ḥāl {28} müsteʾmen sefīnesine taḥmīl ve Eġrīboz körfezine irsāl ü tesbīl eylemesi ṣavb-ı muḫliṣīden ekīden yazılmış ve nuḳūd-ı {29} meẕkūreye muḳābil gösterdikleri maṣārifātıñ cümlesi vāḳıʿan yerlü yerinde olaraḳ bir diyecek olmamaġla {30} faḳaṭ Preveze’niñ yerlü ṭopçılarıyla ol ṭarafda bulunan şālūpalar neferātınıñ güẕeşte mevācibleri-çün {31} iʿṭā eylemiş olduḳları mebāliġ mis̠illü baʿżı maṣrūfatıñ ḳāʿide-i mīriyye üzere maḥallerine ḳayd ve maḥsūbiyyeti {32} lāzım geleceğinden iḳtiżā-yı tanẓīmine mübāderet itmek üzere ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olunmuş ve inhā-yı müşīrīleri {33} vechile reʿāyā ġāʾilesi berṭaraf olduḳdan ṣoñra Yānya ve Preveze ve ḳılāʿ-i sāʾireye mevżūʿ {34} neferātıñ nıṣfıyla idāresi mümkin olabilür ise de şimdilik ol miḳdār ʿasker istiḫdāmı {35} īcāb-ı vaḳt ü ḥālden oldıġına ve ber-manṭūḳ-ı defter-i şehriyye iḳtiżā iden seksan dört biñ {36} bu ḳadar ġurūşuñ işbu māh-ı Ramażān-ı Şerīf ġurresinden iʿtibāren bundan böyle iʿṭāsı lāzım {37} gelecek ise daḫi cenāb-ı müşīrīleriniñ fıḳdān-ı nuḳūd cihetiyle derkār olan keyfiyyeti maʿlūm idüğüne bināʾen {38} meblaġ-ı mezbūr ne maḥallerden ḥavāle olunmaḳ lāzım gelür ise iḳtiżā-yı ḥüsn-i ṣūretini ifāde itmek ve çiftlikler {39} keyfiyyeti daḫi ḳaydı maḥallerine şerḥ virdirilmek üzere mūmā-ileyh Defterdār efendiye ḥavāle ḳılınmış olmaġla {40} ẕāt-ı sipeh-sālārīleri her ḥālde īfā-yı levāzım-ı kār-āşināyī ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 N 37
[575/320] Eġrīboz muḥāfıẓına
{1} Ẕāt-ı müşīrīleriniñ Yānya’ya olan meʾmūriyyetleri manṣıbları ṭarafına taḥvīl olunaraḳ bir ḳadem aḳdem Eġrīboz’a {2} vuṣūle müsāraʿat eylemeleri bundan aḳdem irāde olunmuş ve İzdīn’de olan üç biñ nefer İskenderiye {3} ʿaskerini istiṣḥāb itmek ve idāre-i taʿyīnātları-çün Yeñişehir’den daḫi iki biñ beş yüz keyl ẕaḫīre virilmek {4} üzere cenābıñızı iʿzām itmiş oldıġı ve ol miḳdār ẕaḫīre Yeñişehir’den alındıġı serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü {5} Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından inhā ḳılınmış oldıġına naẓaran şimdiye ḳadar īfā-yı meʾmūriyyet ve ġayrete {6} himmet buyurmaları lāzımeden iken İzdīn’e varub istirāḥat ḳaydına düşerek tamām dīn ü devlet yolunda {7} ḫidmet idecek ve diyānet ü ġayret meʾās̠irini is̠bāt eyleyecek vaḳtlerde böyle gevşek ḏavranaraḳ {8} sizden ḫilāf-ı meʾmūl el-yevm ol ṭarafda eğlenmeñiz ḏoġrısı ġayret ü ḥamiyyete yaḳışdırılamıyor. Mora ṭarafında {9} ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ şiddet-i ṭuġyānları cihetiyle şunlara şevket-i İslāmiyye’niñ ibrāz ü iẓhārı ne derecelerde {10} maḳṣūd-ı ʿālī ve siziñ bir ān aḳdem Eġrīboz ṭaraflarına pā-nihāde-i saṭvet olmañız muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden idüği {11} bedīhī oldıġından Mora Serʿaskeri ʿaṭūfetlü Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde olan ʿasākirden maʿiyyet-i müşīrīlerine {12} üç biñ nefer ʿasker virerek cenāb-ı şerīfiñizi İzdīn’den iḫrāc ve Eġrīboz’a iʿzām eylemesi ḫuṣūṣuna bu defʿa {13} irāde-i ḳāṭıʿa-i ḫüsrevāne taʿalluḳ iderek keyfiyyet serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretlerine ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden taḥrīrāt {14} iṭāresiyle bildirilmiş olmaġla muḳteżā-yı ġayret ü diyānetiñiz üzere hemān serʿasker-i müşārun-ileyhiñ maʿiyyet-i düstūrīlerine {15} taʿyīn buyuracaḳları ʿasker-i merḳūmı bir ān aḳdem bi’l-istiṣḥāb ve teʾḫīr ü terāḫī gūne ḥālāt tecvīz buyurulmayaraḳ {16} bir daḳīḳa evvel ʿalā-eyyi-ḥāl Eġrīboz ṭarafına vuṣūle kemāl-i şitāb ü sürʿat ile icrā-yı lāzıme-i meʾmūriyyet {17} ve şecāʿate himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 N 37
[575/322] Ḳapūdān paşaya ve Rodos mutaṣarrıfına
{1} İskenderiye cānibinde olan Donanma-yı Hümāyūn’uñ bugünlerde Rodos’a ḏoġrı geleceği ve işbu sefāyiniñ Rodos’a {2} vürūdları ānda maʿiyyet-i müşīrīlerine iltiḥāḳları żımnında ṭaraf-ı saʿādetlerinden ḫaber gönderildiği bu defʿa istimāʿ olunub {3} maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri oldıġı vechile işbu sefāyiniñ evvel-be-evvel meʾmūriyyetleri Girīd üzerine olub ḥattā {4} bugünlerde Girīd cezīresi evvelkiden ziyāde ṣıḳıda olaraḳ Ḥānya ve Resmo ḳalʿaları muḥāṣarada ve on yedi ḳıṭʿa {5} miḳdārı izbāndīd tekneleri ṭarīḳ-i baḥri sed ile cezīre-i merḳūmeye ẕaḫīre gemisi ve sāʾir hiçbir tekne ṣalıvirmamekde {6} olduḳları istiḫbār olundıġına naẓaran ber-muḳteżā-yı vaḳt ü ḥāl Girīd maṣlaḥatı daḫi ehemm-i umūrdan ve sefāyin-i meẕkūreniñ {7} İskenderiye’den ibtidā ḏoġrı Girīd üzerine ve baʿdehū Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine irişmeleri ḫuṣūṣı muḳaddem mecālis-i {8} şūrāda ittifāḳ-ı ārā ile ḳarār virilerek irāde-i hümāyūn-ı ḥażret-i cihān-bānī muḳteżāsından oldıġına bināʾen işbu {9} donanma Rodos ṭarafına eğer Girīd maṣlaḥatından ṣoñra gelür ise ḏoġrı maʿiyyet-i saʿādetlerine celb ve iltiḥāḳları vāḳıʿan lāzımeden {10} oldıġı mis̠illü Girīd maṣlaḥatından evvel Rodos’a uġradıḳları ḥālde yaʿnī İskenderiye’de olan donanma Girīd’e ʿasker {11} bıraḳma[ḳ]sızın bu ṭarafa gelürler ise yoldan alıḳonılub maʿiyyetiñize celb olunmaları pek saçma olaraḳ tecvīz olunmayacaġı {12} vāżıḥātdan olaraḳ müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye muḳteżāsı üzere bu defʿa ṭaraf-ı muḫliṣīden Rodos Mutaṣarrıfı {13} Şükrī Beğ bendelerine yazılmış olmaġla cenāb-ı müşīrīleri daḫi aña göre ṭaraf-ı saʿādetlerinden mīr-i mūmā-ileyhe {14} īżāḥan tenbīh-nāme irsāliyle işbu donanmanıñ muḳaddemki irāde ve ḳarār vechile Girīd maṣlaḥatından ṣoñra maʿiyyet-i saʿādetlerine {15} celbi vesāʾilini istiḥṣāle himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 N 37
[575/328] Ḳızılḥiṣār Mütesellimi Ḳapucıbaşı ʿÖmer Beğ’e
{1} ʿUṣāt-ı eşḳıyānıñ ehl-i İslām ʿaleyhine derkār olan ihānet ü melʿanetleri keyfiyyātından ve el-ḥāletü-hāẕihī {2} Atina ḳalʿası maḥṣūr olub Ḳızılḥiṣār ve Eġrīboz ṭarafları ẕaḫīre ve mühimmātdan tehī ve ahālīleriniñ ıżḏırābları {3} derece-i kemālde idüğünden baḥis̠le ḥaḳlarında müsāʿade-i seniyye erzān ḳılınmasını şāmil tevārüd iden ʿarīżañ manẓūr {4} ü mefhūmı maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. {5} Eġrīboz ḳalʿası-çün ʿahd-i ḳarībde maḫṣūṣ müsteʾmen sefīnesiyle Dersaʿādet’den ẕaḫīre gönderilmiş ise de Ḳızılḥiṣār {6} ahālīsiniñ daḫi ẕaḫīre ḫuṣūṣunda müżāyaḳaları oldıġı meʾāl-i işʿārıñdan müstefād olaraḳ ol ṭarafa {7} daḫi biraz ẕaḫīre irişdirilerek ahālī-i merḳūmeniñ müżāyaḳadan viḳāyeleri esbābını istiḥṣāl {8} lāzım gelmiş oldıġından bu defʿa müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince Ḳızılḥiṣār ḳarīb {9} olan Selānīk’den iḳtiżā iden bahāsı baʿdehū bu ṭarafdan virilmek üzere Selānīk Sancaġı {10} Mutaṣarrıfı saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿrifetiyle biñ beş yüz kīle ẕaḫīre mübāyaʿa ve müsteʾmen sefīnesiyle mi {11} olabilür, veyāḫūd ne vechile mümkin olabilür ise bir ān aḳdem Ḳızılḥiṣār’a irsāl olunmaḳ üzere müşārun-ileyh {12} Meḥmed Paşa ḥażretlerine maḫṣūṣ fermān-ı ʿālī ıṣdār ve tesyār olunmuş oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān hemān {13} ẕikr olunan ẕaḫīre irişerek ol ṭarafda daḫi ẕaḫīre māddesinde zaḥmet çekilmeyeceği mis̠illü {14} Rumili vālī-i vālā-şānı ve istiḳlāl-i tāmme ile serʿasker-i ẓafer-ʿunvānı ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa {15} ḥażretleri iki ṭarafdan Mora üzerine ʿasākir-i külliyye sevḳ itmekde oldıġından ve bir ṭarafdan daḫi {16} Mora meʾmūrları hücūm ü iḳtiḥām itmek ve baḥren daḫi külliyyetlü Donanma-yı Hümāyūn varmaḳ üzere idüğünden {17} bā-ʿavn-i Bārī ḳarīben ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ ümmet-i Muḥammed’e eyledikleri ḫıyānet ü melʿanetiñ mücāzātını {18} görerek ḳahr ü tenkīlleri elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā olmaġla hemān sen muḳteżā-yı {19} diyānet ü ġayretiñ üzere her ḥālde muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ merdī ve şecāʿat meʾās̠irini {20} is̠bāta diḳḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 20 N 37
[575/333] Mora cānibinde olan Anḳara Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa’ya
{1} Taʿyīnāt-ı ʿaskeriyyeniñ ne vechile idāresine ibtidār ol[un]dıġından ve müżāyaḳalarından baḥis̠le miḳdār-ı vāfī ẕaḫīre {2} ve aḳçe ve yüz elli ṣandıḳ fişenk ve ḳadr-i vāfī bārūt ve çādır gönderilmesi ḫuṣūṣunı ḥāvī vārid olan {3} taḥrīrāt-ı müşīrīleri meʾāliyle bu ṭarafa gelan mühürdārları bendeleriniñ taḳrīri maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra {4} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Çādır ḫuṣūṣı muḳaddemā daḫi (155) ṣavb-ı saʿādetlerinden inhā buyurulmuş ve ḥasbe’l-vaḳt bu ṭarafdan çādır irsāli müteʿassir oldıġından andan ṣarf-ı naẓar ile {2} ṣavb-ı saʿādetlerine ol vaḳt üç yüz kīse aḳçe iḥsān ve irsāl buyurulmuş ve serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü {3} Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri Mora içün külliyyetlü ʿasker sevḳ itmek ve Donanma-yı Hümāyūn sefīneleri daḫi varmaḳ {4} üzere oldıġı ṭaraf-ı saʿādetlerine bildirilmiş ve Mora’ya muḳteżī olan iʿāneti ve fişenk ve mühimmāt irsāli {5} ḫuṣūṣunı icrā eylemesi serʿasker-i müşārun-ileyhe daḫi evvel ü āḫir yazılmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī serʿasker-i müşārun-ileyh {6} ḥażretleri Mora içün tertīb eyledikleri ʿaskeri ḳol ḳol sevḳ ü tesrīb itmek üzere oldıġı {7} ḫaberi gelmiş olmaġla inşāʾallāhü Taʿālā bugünlerde ʿasākir-i merḳūme ile ṭaraf ṭaraf ʿuṣāt-ı eşḳıyā üzerine {8} hücūm ü iḳtiḥām olunaraḳ ḳahr ü tenkīlleri maḳṣūdı āyīne-i ḥuṣūlde cilveger-i mücellā-yı teyessür [?]olacaġı elṭāf-ı {9} İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā olub mārrü’ẕ-ẕikr üç yüz kīse aḳçeniñ bugünlerde vuṣūlüyle defʿ-i żarūret {10} itmiş olacaḳları bedīhī ve hüveydā olaraḳ ol ṭarafa bārūt ve fişenk irsāli ḫuṣūṣı müteʿalliḳ {11} olan irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere bu defʿa daḫi müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine tekrār taḥrīr ü iḫṭār {12} olunmuş ve tīz elden iḳtiżā iden nevliniñ nıṣfı ʿavdetinde, dīgeri peşīn iʿṭā olunmaḳ üzere istīcār olunan {13} bir ḳıṭʿa İngiltere sefīnesine bu ṭarafda Anbār-ı ʿĀmire’den ṣiġorṭa vechile dört biñ keyl ḥınṭa taḥmīl {14} ve tesbīl ḳılınmış olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri her ḥālde muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ ve is̠bāt-ı diyānet {15} ü şecāʿat iderek īfā-yı lāzıme-i reviyyet-kārī ve ḥamiyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {16} saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriyle bi’l-iştirāk vārid olan ḳāʾimelerinde Preveze iskelesinden {17} sefīneler ile ʿasker irsāli ḫuṣūṣı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden {18} işʿār olunması muḥarrer ise de el-ḥāletü-hāẕihī Mora maṣlaḥatına dāʾir her bir ḫuṣūṣ müşārun-ileyh ḥażretleriniñ reʾy-i müstaḳilline {19} muḥavvel olaraḳ ol daḫi iḳtiżā iden tedābīri īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥat ve iḳtiżā-yı mevḳiʿ ü münāsebete {20} taṭbīḳan icrā itmekde ve Mora içün ḳol ḳol tertīb eylediği ʿasākiri iḳtiżāsına göre sevḳ ve iʿmāl {21} eylemekde olub bu ḫuṣūṣ ṭaraflarıñızdan müşārun-ileyh ḥażretlerine yazılmış oldıġına naẓaran işʿār fī’l-vāḳiʿ {22} münāsib ve muvāfıḳ-ı maṣlaḥat ise bu ṭarafıñ tenbīhātına ḥācet olmayaraḳ müşārun-ileyh ḥażretleri daḫi öylece {23} icrā ideceği derkār olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri bundan böyle daḫi bu maḳūle ḫuṣūṣātı müşārun-ileyh {24} Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine taḥrīr ü işʿār iderek emr ü reʾyi üzere ḥarekete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 N 37
[575/337] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Rumili Vālīsi serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleriyle saʿādetlü Tırḥāla Mutaṣarrıfı ʿAlī Nāmıḳ Paşa {2} ḥażretleri ṭarafından vāḳiʿ olan işʿāra mebnī Anābolī ḳalʿasına bir ḳıṭʿa İngiltere tüccār sefīnesiyle altı biñ keyl {3} ḥınṭa göndermiş olduḳları ve muʾaḫḫaren müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ işʿārı vechile Eġrīboz ve İzdīn körfezlerine {4} daḫi irişdirilmek üzere ẕaḫāyir tedārüküyle beksimād ṭabḫ itdirmekde idükleri ifādesini şāmil resīde-i cā-yı vürūd olan {5} taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub bu vechile gerek Anābolī ḳalʿasına ẕaḫīre irsāliyle {6} maḥṣūr olan ümmet-i Muḥammed’e ol vechile imdād itmek ve gerek serʿasker-i müşārun-ileyhiñ inhāsı vechile Eġrīboz ve İzdīn ṭaraflarına {7} Selānīk’den ẕaḫīre tanẓīm ve irsāline saʿy eylemek mis̠illü ḫidemāta iʿtināları tamām ġayret ü ḥamiyyet ve ṣadāḳat ü diyānet {8} meʾās̠irini is̠bāt itmekle bu keyfiyyet müstelzim-i midḥat ü taḥsīn olaraḳ taḥrīrāt-ı vārid[e]leri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı {9} şehriyārīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i tācdārī olmuş ve bu vechile maġlaṭasız suhūletle {10} ibrāz-ı ḫidemāt-ı ḥaseneye maṣrūf olan himmetleri nezd-i şāhānede daḫi bādī-i āferīn olaraḳ “Berḫūdār olsun.” {11} deyu ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde duʿā-yı icābet-nümā-yı şāhāne erzān buyurulmuşdur. Ẕāt-ı sāmīleri ibtidā-yı meʾmūriyyetlerinden bu āna ḳadar dīn {12} ü devlet yolunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳati iltizām buyurmuş olduḳlarından lillāhi’l-ḥamd her bir teveccühlerinde niyyāt-ı ḫāliṣaları {13} iḳtiżāsından nāşī muvaffaḳ olduḳları ecilden inşāʾallāhü Taʿālā bundan böyle nice nice ḫidemāt-ı ḥaseneye maẓhar olacaḳları {14} elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā ve ḥaḳḳ-ı şerīflerinde ḥāṣıl olmuş iʿtiḳādāt-ı ḥasene iḳtiżāsına naẓaran ẕāt-ı saʿādetleri {15} her ḥālde irāʾe-i ārā ve teʾkīd ü veṣāyādan muġnī [?] olduḳları bedīdār olmaġla hemān bundan böyle daḫi her ḥālde {16} īfā-yı levāzım-ı dirāyet-kārī ve ḥamiyyet ve icrā-yı merāsim-i diyānet ü fütüvvete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 N 37
[575/341] Rumili vālīsi Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Ḥālā Selānīk Sancaġı Mutaṣarrıfı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri ṭarafından lāyiḥa gūne vārid olan {2} ḳāʾime meʾālinde sāye-i şāhānede Selānīk sancaġı dāḫilinde olan arāżī-i İslāmiyye’de eşḳıyā ṭāʾifesiniñ {3} taḥaṣṣun ve temekkün idebileceği maḥal ḳalmamış ise de Lefteḥor nāḥiyesi sāḥil-i baḥrde bulunub aḏalardan {4} ve maḥāll-i sāʾireden sefīneler āmed-şod itmekde oldıġından maḥall-i mezbūruñ sedd ü bendi-çün ḳırḳ-elli nefer {5} adam iskān idecek ḳadar bir ḳalʿa bināsı ve Aġustos ḳaṣabasına daḫi keẕālik bir ḳalʿa inşāsı ve bunlardan {6} māʿadā İnceḳara ve Ḳaraırmaḳ nehirleriniñ geçid başlarında beşer adam eğlenecek birer ḳule iḥdās̠ı {7} ve Ḳaraferye ahālīsi cebān olduḳlarından ḳażāʾ-i meẕkūruñ ve Ḳaterīn cānibleriniñ muḥāfaẓası {8} lāzımeden olmaḳ mülābesesiyle Ḳaraferye muḥāfaẓasına Rumili aʿyānlarından Zaġra Aʿyānı Ḳapucıbaşı {9} Boz Velī mis̠illü biriniñ taʿyīni ve el-ḥāletü-hāẕihī Ḳaterīn aʿyānı olan Ṣāliḥ Beğ’iñ uyḳunsuzluġuna bināʾen {10} Manāstır ḫānedānından Rüstem Beğ’iñ Ḳaterīn’e aʿyān naṣb ve işbu ḳażālar bunlara teʾbīd ṣūretiyle iḥāle olundıġı {11} ḥālde ḳāżāʾeyn-i meẕkūreyniñ ʿimār ü iḥyāsı mümkin olabileceği ve ol ḥavālīde bulunan çiftlikāt {12} ve ʿalāḳa ṣāḥibleriniñ derkār olan teseyyüblerinden nāşī reʿāyāsınıñ eks̠erīsi ḥaydūd olub {13} pāpāsları daḫi orman ve dere içlerinde iki yüzden mütecāviz kenīsā peydā iderek ḥaydūdlara {14} mesken ü meʾvā ile arāżī-i İslāmiyye’yi żabṭ eyledikleri ecilden bu ḫuṣūṣuñ menʿi vülātıñ vaẓīfe-i {15} meʾmūriyyetlerinden ise de bulunan vülāt müddet-i ḳalīlede ʿazl olunageldiklerinden ẕikr olunan {16} Selānīk sancaġı bir vezīriñ ʿuhdesine veyāḫūd rikāb-ı hümāyūnda perverde olmuş Mīr-aḫūr-ı {17} Evvel-i Ḥażret-i Şehriyārī İbrāhīm Aġa mis̠illü birine ber-vech-i teʾbīd iḥāle olunsa ẕikr olunan ḳalʿa ve ḳuleleri {18} kendü bedeninden inşā iderek emr-i muḥāfaẓalarına iʿtinā ve diḳḳat ideceği ve Derbendāt muḥāfaẓası {19} vülāta iḥāle olunaraḳ bu münāsebetle Arnavud ṭāʾifesiniñ bi’t-tedrīc ḳażālardan defʿi menāfiʿ-i kes̠īreyi {20} müstevcib olacaġından ve her bir çiftlikde dört-beş nefer Arnavud iḳāme ve içlerinde bulunan {21} reʿāyānıñ kemm ü keyfiyyetleri vülātıñ maʿlūmı olmayub aṣḥābı ṭarafından ḥabs ve teʾdīb {22} olunageldiğinden baʿd-ez-īn aṣḥāb-ı çiftlikāt umūr-ı ḥarās̠etine dāʾir maṣlaḥatdan ġayrıya ḳarışmayub {23} reʿāyā maṣlaḥatı ʿumūmen vülāt ṭarafına iḥāle olunması ve bu sebeb ile Müslümān iḳāmet eylediği {24} bir ḳaṣabada on biñ ḳadar reʿāyā muḳīm olmaġla baʿd-ez-īn bu mis̠illü ḳaṣabalardan iḫrāc ile {25} kendü köylerinde iḳāmet itdirilmesi ve aṣḥāb-ı ʿalāḳa maḥṣūlātları her ne ise ṭaşrada bıraḳmayub derūn-ı {26} ḳaṣabaya ve Selānīk ḫāricinde olanlar daḫi keẕālik ḥāṣılātlarını Selānīk’e naḳl eylemeleri ve kemāl-i ḥīlelerinden {27} nāşī toḫum diyerek çiftliklerinde buġday ṣaḳlayub düvel ḳonsoloslarıyla ülfetleri oldıġından Ḳaterīn’den {28} Çayaġzı nām maḥalle varınca iskelelere gāvur gemileri yanaşub buġday ve ḥarīr ḳaçırmaḳda olmalarıyla {29} baʿd-ez-īn ẕikr olunan iskeleler ibṭāl olunaraḳ ẕaḫīre ve sāʾir eşyā Selānīk’e naḳl olunmaḳ {30} ve naḳl itmeyanler olur ise ẕaḫīreleri cānib-i mīrī-çün żabṭ ḳılınmaḳ üzere niẓāma rabṭ olunması {31} ve ḫuṣūṣāt-ı meẕkūreye müsāʿade-i seniyye erzān buyurılaraḳ livāʾ-i meẕkūr teʾbīden kendüsüne iḥāle (159) buyuruldıġı ḥālde ʿavn-i Ḥaḳḳ’la şīrāze-i niẓāmı mümkin olabileceği muḥarrer ü meẕkūr olub müşārun-ileyhiñ {2} işbu inhā eylediği māddeleriñ cümlesi münāsib ve Selānīk sancaġı daḫi kendüye teʾbīden tevcīh olunmaḳda {3} beʾis yoġ ise de ẕāt-ı sipehdārīleri aḳṭār-ı Rumili’niñ istiḳlāl-i tāmme ile vālī-i vālā-şānı ve serʿasker-i {4} ẓafer-ʿunvānı olduḳlarından keyfiyyetiñ evvel-emrde ṣavb-ı sāmīlerinden istiʿlāmıyla baʿdehū iḳtiżāsına baḳılması {5} lāzım gelmiş ve emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ itmiş ve ẕikr olunan lāyiḥanıñ {6} bir ḳıṭʿa ṣūreti daḫi derūn-ı nemīḳa-i s̠enāverīye maṭviyyen ṣavb-ı düstūrānelerine gönderilmiş olmaġla müşārun-ileyhiñ {7} işbu işʿāratında ẕāt-ı ṣafderāneleriniñ lāyiḥ-i ḫāṭırları ne vechiledir ve müşārun-ileyhiñ inhāsı vechile {8} icrāsı münāsib midir, bu bābda olan reʾy-i rezīn-i iṣābet-ḳarīnleri ne vechile ise iḳtiżāsınıñ icrāsı-çün {9} keyfiyyeti bu ṭarafa taḥrīr ü işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī [2]8 N 37
[575/342] Silistre vālīsine ve Vidīn muḥāfıẓına bi’t-taṣarruf
{1} Eflāḳ ve Boġdān’ıñ aṣl yerlü boyārlarından bundan aḳdem Dersaʿādet’e celb olunan boyārlarıñ niyyāt {2} ü marżīleri añlaşılaraḳ Rumlardan emniyyetiñ insilābı cihetiyle yerlü ve muʿteber boyārlardan Memleketeyn’e {3} voyvodalar naṣb ü taʿyīni māddesi derdest-i müẕākere ve icrā ise de Bükreş ḳāʾimmaḳāmı olan {4} Negrī’niñ bir ḳarındaşı Mosḳovlunuñ muʿteber cenerāllerinden olaraḳ muḳaddemā Mosḳovlu ṭarafından Īrānlu iʿānesine {5} meʾmūr ḳılınmış ve bugünlerde meʾẕūnen arāżī-i metrūke ḥavālīsine geldiği istiḫbār olunmuş oldıġını {6} ve ḳāʾimmaḳām-ı mersūmuñ zevcesi İpsilāndī’niñ ḳızı olaraḳ el-yevm hālik olan Eflāḳ Voyvodası {7} İskerlet’iñ taʿalluḳatıyla berāber Bolī’da bulundıġını ve mersūm bugünlerde dīvān tercümānınıñ nefyi mülābesesiyle {8} emelinden meʾyūs olaraḳ firār itmesi iḥtimālden baʿīd olmadıġını ve yine Eflāḳ boyārlarından Semmūr- {9} -ḳaş Mosḳovlu oldıġını mersūm boyārlardan baʿżıları ifāde ve beyān itmiş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {10} şāhāneye lede’l-ʿarż ḳāʾimmaḳām-ı mersūm Negrī’niñ ḳarındaşı ol ṭarafa taḳarrüb eylediği ṣūretde aḫşama {11} ṣabāḥa firārı pek melḥūẓ oldıġından tīz elden ḳāʾimmaḳām-ı mersūmuñ firār idemamesi-çün keyfiyyetiñ {12} maḫfiyyen ṭaraf-ı saʿādetlerine taḥrīriyle ḳāʾimmaḳām-ı mersūma ve Yaş’da olan İstefanākī’den daḫi {13} emniyyet olunmayacaġından buña eyüce diḳḳat iderek firārlarını iḥsās iderseñiz derḥāl ṭutub {14} bu ṭarafa göndermeñiz ṭaraf-ı saʿādetlerine müʾekked tenbīh ve Ḳara Eflāḳ’da ḳāʾimmaḳām olan Semmūrḳaşoġlı {15} içün daḫi saʿādetlü Vidīn muḥāfıẓı ḥażretlerine ṣūret-i ḥāl beyān ü tezbīr olunması ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i {16} mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve mūcebince mersūm Semmūrḳaş’ıñ reviş ü eṭvārına diḳḳat ve dāʾimā āgāh {17} bulunaraḳ eğer firārını ḥiss ider ise derḥāl ṭutub bu ṭarafa göndermesi ḫuṣūṣı maḫfiyyen ve mektūmen {18} müşārun-ileyh Vidīn muḥāfıẓı ḥażretlerine ṭaraf-ı muḫliṣīden yazılmış olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi keyfiyyeti {19} bilüb ber-mūceb-i irāde-i seniyye gerek Bükreş ḳāʾimmaḳāmı olan mersūm Negrī ve gerek Yaş {20} ḳāʾimmaḳāmı olan mesfūr İstefanākī’niñ ḥāl ü eṭvārından ḫaberdār olaraḳ ve keyfiyyeti iḳtiżāsına {21} göre Bükreş’de olan ketḫüdālarına daḫi ḫafī tenbīh ü teʾkīd eyleyerek mersūmān ol vechile firār dāʿiyesinde {22} olur ise zinhār ḳaçırılmayub hemān firārı ḥiss olundıġı gibi ṭutub bu ṭarafa irsāle, ve’l-ḥāṣıl {23} bunlara eyüce diḳḳat buyuraraḳ bir vechile firār idemameleri rābıṭasınıñ ḥakīmāne istiḥṣāline kemāl-i diḳḳat {24} ü himmet buyurmaları siyāḳında mektūmen ve maḫfiyyen maḫṣūṣ işbu ḳāʾime. Fī 25 Ş 37
[575/344] Silistre vālīsine ve Vidīn muḥāfıẓına
{1} Eflāḳ Ḳāʾimmaḳāmı Negrī ile Boġdān Ḳāʾimmaḳāmı İstefanākī ve Ḳara Eflāḳ Ḳāʾimmaḳāmı Semmūrḳaşoġlı’ndan {2} emniyyet cāʾiz olmadıġından gerek Eflāḳ ḳāʾimmaḳāmı mersūm Negrī’niñ ve gerek Boġdān ḳāʾimmaḳāmı mesfūr {3} İstefanākī’niñ maḥall-i āḫara firār idemameleri ḫuṣūṣuna diḳḳat ve firārları vuḳūʿ bulur ise derḥāl aḫẕ ü girift {4} eylemeñiz irāde-i seniyyesi muḳaddemce maḫfiyyen ṭaraf-ı saʿādetlerine ve Ḳara Eflāḳ’da olan mesfūr {5} Semmūrḳaşoġlı’nıñ firār idemamesi ve firārı ḥiss olunduḳda keẕālik aḫẕ ü girift eylemesi {6} mektūmen saʿādetlü Vidīn muḥāfıẓı ḥażretlerine taḥrīr ü işʿār olunmuş idi. Ancaḳ fī-mā-baʿd bu Rum ṭaḳımlarınıñ {7} hiçbirinden ʿācilen ve ācilen emniyyet olunamayaraḳ mersūmlar bundan böyle Memleketeyn’iñ gerek voyvodalıḳ {8} ve gerek sāʾir ḫidmetlerin[de] daḫi ḳullanılamayacaḳları derkār ve voyvodalıḳlar daḫi bu defʿa yerlü boyārlara {9} virildiği ṣūretde mersūmlar külliyyen emellerinden meʾyūs olaraḳ beher-ḥāl milletçe meclūb olduḳları {10} ṭarafa firāra çāre-cū olacaḳları āşikār ve bunlar böyle Memleketeyn’e müteʿalliḳ ḫidmetlerde ḳullanılamayacaḳları {11} mis̠illü şimdilerde gerek ol ṭarafda ve gerek Dersaʿādet’de iḳāmetleri daḫi uymayacaġı taḳrībiyle {12} her ne vaḳt olsa bunlarıñ Anāḏolī’da birer maḥalle defʿleri lāzım geldiği müstaġnī-i taʿrīf ü işʿār {13} oldıġından beyhūde muḥāfaẓaları ġāʾileleri ile uġraşılmaḳdan ise şimdiden Anāḏolī’da birer maḥalle {14} nefy ü defʿleri voyvodalıḳlarıñ taʿyīnine ḳadar yine yerlüden birer boyārlarıñ ḳāʾimmaḳām naṣb {15} olunmaları ṣūreti mütebādir-i ḫāṭır olmuş ise de mersūmān bir taḳrīb-i dil-firīb ile [te]vaḥḥuş {16} ve firārları vuḳūʿa gelmeksizin Silistre’ye celb olunabilür mi ve yerlü boyārlardan ḳāʾimmaḳām {17} taʿyīn olunması mersūmānıñ celbinden ṣoñra lāzım gelmez mi, evvel-emrde keyfiyyetiñ ṭaraf-ı saʿādetlerinden {18} istiʿlāmıyla iḳtiżāsınıñ icrāsı tensīb olunmuş ve Ḳara Eflāḳ’da olan Semmūrḳaş- {19} -oġlı’nıñ daḫi bu uṣūl üzere celbi ṣūreti muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhden istiʿlām ḳılınmış olmaġla {20} muḳteżā-yı dirāyetleri üzere mersūmān Negrī ve İstefanākī’niñ kendülere işbu irādeden {21} serrişte virilmeyerek Silistre’ye celb ve tevḳīfleri ne vechile müyesser olabilür ise {22} bi’l-müṭālaʿa iḳtiżā-yı maṣlaḥatı serīʿan bu ṭarafa işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında maḫfiyyen ḳāʾime. Fī 11 N 37
[575/346] Silistre vālīsine
{1} Yaş ve Bükreş ḳāʾimmaḳāmları İstefanākī ve Negrī’niñ reviş ü eṭvārlarına diḳḳat olunaraḳ her ne vaḳt {2} firārları ḥiss olunur ise aḫẕ ü girift olunmaları veṣāyāsına dāʾir mersūl-ı ṣavb-ı saʿādetleri {3} ḳılınan nemīḳa-i muḫliṣīye cevāben vārid olan ḳāʾime-i şerīflerinde Bükreş Ḳāʾimmaḳāmı Negrī’niñ firārı {4} istişʿār [?] olunduḳda aḫẕ ü girifti ṣūreti ikmāl olunmuş ise de Yaş mesāfe maḥal oldıġından {5} ve ol ṭarafda ketm-i esrār idecek kimesne olmadıġından mersūmuñ eṭvārına uzaḳdan neẓāret ol[un]acaġı {6} ḫuṣūṣı muḥarrer ü meẕkūr olmaġın mezāyāsı ve Rūsyaluya dāʾir ve sāʾir işʿārları meʾāli maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {7} olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Ḳāʾimmaḳām-ı mersūmānıñ {8} bir ṣūret-i ḥakīmāne ile Silistre’ye celb ṣūretiniñ icrāsı mümkin olub olmadıġı keyfiyyeti giçende ber-vech-i ḫafī {9} ṣavb-ı saʿādetlerinden istiʿlām olunmuş olub mersūmānıñ firārları taḳdīrinde aḫẕ ü giriftleri {10} ṣūretinde ve Yaş ḳāʾimmaḳāmı mersūm İstefanākī ḥaḳḳında biraz ṣuʿūbet gösterilmiş ise de yine çāresini {11} istiḥṣāle saʿy ü ġayret eylemeñiz lāzım geleceği bedīdār olaraḳ emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāne daḫi {12} bu dāʾirede devvār olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ġayretleri üzere mersūm İstefanākī ḥaḳḳında daḫi {13} firār idemamesi çāresiniñ istiḥṣāli ḫuṣūṣuna ḥakīmāne saʿy ü ġayret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 N 37
Ayniyat 576
[576/2] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Baʿżı ifāde-i muḳteżiyeyi mübeyyin muḳaddemce mersūl-ı ṣavb-ı sāmīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūli beyānıyla {2} Sūlī gāvurlarınıñ keyfiyyet-i ʿiṣyān ve müteḥaṣṣın olduḳları maḥalliñ ṣaʿabliği ṣūretini ve tīz elden muḥāṣaralarıyla {3} tekmīl-i ġāʾileleri żımnında Teke ve Ḥamīd Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa ve Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa {4} ḥażerātı ve sāʾir sergerdeler taʿyīn buyurılaraḳ ẕāt-ı ġayret-simātları güẕerān iden Ramażān-ı Şerīf’iñ yiğirmi {5} sekizinci güni Yānya’dan ḥareket ve Yeñişehir’e ʿazīmet buyuracaḳları ifādesini ve Sūlī üzerine meʾmūr buyurduḳları {6} müşārun-ileyhim ve sāʾire ne vechile emr-i ʿālī iṭāre ḳılınmasını ve Mora serʿaskerliği Tırḥāla mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü {7} Maḥmūd Paşa ḥażretlerine iḥāle olunaraḳ muḳaddemce gönderilmiş olan emr-i şerīf Ḳapucıbaşı Meḥmed Beğ bendeleriyle {8} irsāl olunmuş ve serʿasker-i sābıḳ Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretlerine İzdīn muḥāfaẓasına iʿtinā ve saʿādetlü Erīb Aḥmed Paşa {9} ḥażretlerine daḫi Bādracıḳ muḥāfaẓasına iḳdām eylemeleri ṭaraf-ı sipehdārīlerinden yazılmış ise de müşārun-ileyhimānıñ {10} meʾmūriyyetlerini şāmil lāzım gelan evāmir-i ʿaliyye taṣdīr ve müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleriniñ meʾmūriyyet emr-i şerīfinden {11} İzdīn’den mürūr idecek ʿasākiriñ mālzemelerine iʿānet eylemesi derc ve teẕkīr olunaraḳ tesyīr ḳılınmasını {12} ve sāʾir ifāde ile nüzül emīni aġa bendeleriniñ henüz varmamış oldıġını müştemil tevārüd iden (2) taḥrīrāt-ı sāmīleri mezāyāsı maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra ṭaḳımıyla rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile {2} manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Meʾāl ve işʿār-ı sipeh-sālārīlerine naẓaran Sūlī maṣlaḥatı ḫaylī aġırlaşmış ise de {3} Cenāb-ı Müsehhilü’ṣ-Ṣuʿūb’uñ ḳudret ve ʿināyetiyle ḳarīben ber-vech-i suhūlet bu ġāʾileniñ daḫi ḫitāmına inşāʾallāhü Taʿālā {4} muvaffaḳ olacaḳları elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā olaraḳ şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i seniyye-i ḥażret-i {5} pādişāhī iḳtiżāsı ve ṭıbḳ-ı inhā-yı ʿālīleri muḳteżāsı üzere Sūlī gāvurları muḥāṣarasına taʿyīn buyurduḳları {6} müşārun-ileyhim ḥażerātıyla sāʾir sergerdelere ve Ṭosḳa ve Çamlıḳ ve Delvīne aġalarına ḫiṭāben teşvīḳ {7} ü talṭīf ve tehdīdi şāmil iḳtiżāsına göre fermān-ı ʿālī ıṣdār ve müşārun-ileyhim bendelerine ṭaraf-ı s̠enāverīden daḫi {8} münāsibi vechile teşvīḳ ü teʾkīdi müştemil taḥrīrāt isṭār olunaraḳ cümlesi bu ṭarafdan maḫṣūṣ tatar ile {9} müşārun-ileyhim ṭarafına irsāl ü tesyār ve müşārun-ileyhimā Seyyid ʿAlī Paşa ve Erīb Aḥmed Paşa’nıñ meʾmūriyyetlerini {10} ḥāvī ıṣdār olunan evāmir-i ʿaliyye daḫi ṣavb-ı sāmīlerine irsāl olunmuş ve nüzül emīni mūmā-ileyhiñ şimdiye ḳadar {11} ol ṭarafa varmaması münāsibsiz oldıġından her nerede ise ʿalā-eyyi-ḥāl bir ān aḳdem maḥall-i meʾmūriyyetine {12} irişmesi-çün ṭaraf-ı muḫliṣīden müʾekked tevbīḫ-nāme yazılaraḳ maḫṣūṣ tatar ile ʿicāleten gönderilmiş {13} olmaġla hemān ẕāt-ı sāmīleri her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣalābet ü ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında {14} ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl maḳtūl Tepedelenli’niñ muḫallefātından muḳaddem tevḳīf buyurmuş olduḳları bir ʿaded {15} yüzük ve bir enfiye ḳuṭūsı ve bir çift piştov ile bir ḳabża yataġan bu defʿa irsāl olunmuş oldıġı bir ḳıṭʿa {16} ḳāʾime-i müşīrīlerinde beyān ü işʿār buyurulmuş ve eşyā-yı meẕkūre daḫi vāṣıl olaraḳ ḫāk-pāy-ı hümāyūna {17} taḳdīm ḳılınmış olmaġın hemān īfā-yı şerāyiṭ-i dirāyet ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları meʾmūl-ı ḫāliṣānemizdir. Fī 5 L 37
[576/3] Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa’ya ve Teke ve Ḥamīd ve Yānya sancaḳları mutaṣarrıflarına
{1} Sūlī gāvurlarınıñ ʿiṣyānları şiddet bularaḳ Sūlī’niñ eṭrāfıyla muḥāṣarası īcāb eylediğine bināʾen {2} cenāb-ı müşīrīlerini ve saʿādetlü Yānya sancaġı mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażretleriyle silaḥdārlarını yiğirmi biñden ziyāde {3} ʿasker ile Sūlī üzerine meʾmūr itmiş ve saʿādetlü Ḳaraman vālīsi ḥażretlerini daḫi Nārda’ya yerleşdirmiş {4} oldıġını serʿasker-i ẓafer-peyker ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri bu defʿa bā-taḥrīrāt inhā idüb {5} ẕāt-ı ḥamiyyet-simāt-ı düstūrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ ġayret ü diyānet ve ṣalābet ü fütüvvet ile ārāste {6} vüzerā-yı ʿiẓāmından olub ḫidemāt-ı Devlet-i ʿAliyye’de ibrāzī-i ṣıdḳ ü istiḳāmet idecekleri maʿlūm olan {7} ḥālātdan ve müşārun-ileyh ḥażretleri Rumili’niñ vālī-i vālā-şānı ve ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i mülūkāneden istiḳlāl-i {8} kāmile ile serʿasker-i ẓafer-ʿunvānı olaraḳ ẕāt-ı saʿādetlerini ne ṣūretle meʾmūr eylemişler ise cenāb-ı müşīrīleri daḫi {9} öylece ḥareket buyuracaḳları vāżıḥātdan ise de gāvurlarıñ bi’l-ittiḥād ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine derkār olan {10} melʿanet ve ḫıyānetleri ān-be-ān artmaḳda ve Sūlī gāvurları daḫi kendülerine metānet virmekde olduḳlarından {11} bunlarıñ gereği gibi ḥaṣr ü tażyīḳiyle ḥaḳlarından gelinmek cümleye vācib ü elzem oldıġına bināʾen müteʿalliḳ olan {12} irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince bir ān aḳdem şu Sūlī gāvurlarınıñ itmām-ı ġāʾileleriyle Mora üzerine {13} ʿazīmet olunması irādesini nāṭıḳ bu defʿa müşārun-ileyhimā ile ẕāt-ı saʿādetlerine ve sāʾire ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī {14} ıṣdār ve tesyār olunmuş ve keyfiyyāt ṣavb-ı muḫliṣīden daḫi müşārun-ileyhimā ḥażerātına teʾkīd ve işʿār ḳılınmış olmaġla {15} göreyim cenāb-ı düstūrānelerini, maṭlūb-ı ḥażret-i ẓıllullāhī vechile şu Sūlī gāvurlarınıñ şikestī-i bāzū-yı {16} baġy ü ʿiṣyānlarını mūcib esbāb ü vesāʾiliñ istiḥṣāline teşmīr-i sāḳ-ı ġayret-birle Mora gāvurlarından {17} aḫẕ-ı s̠āra şitāb ü sürʿat ve dünyā ve āḫiretde nāʾil-i fevz ü selāmet olmaḳlıġa beẕl-i yārā-yı liyāḳat buyuraraḳ {18} ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde derkār olan teveccühāt-ı ʿaliyyeniñ tezāyüdini müstelzim ḥālātıñ ikmāline mezīd-i himmet buyurmaları siyāḳında. Fī 5 L 37
[576/6] Serʿasker Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretlerine
{1} Alacaḥiṣār sancaġı dāḫilinde olan palanḳalarıñ ve Morava köprisiniñ muḥāfaẓaları żımnında livāʾ-i mezbūr {2} mutaṣarrıfı Şehsuvār Paşa’nıñ āḫar maḥalle meʾmūr ḳılınmayaraḳ maḥāll-i meẕkūruñ muḥāfaẓalarına taʿyīn ḳılınması ve Şehirköyü’nden {3} ʿasker istenilmeyerek semt ve civār olan Rumili ḳażālarından beş biñ nefer ʿasker tertīb olunması ḫuṣūṣuna dāʾir {4} saʿādetlü Niş muḥāfıẓı ḥażretleriniñ vāḳiʿ olan inhāsına bināʾen ol bābda istiʿlām-ı muḳteżā-yı maṣlaḥatı mübeyyin {5} muḳaddemce mersūl-ı ṣavb-ı vālāları ḳılınan taḥrīrāt-ı s̠enāverīniñ vuṣūlünden baḥis̠le paşa-yı mūmā-ileyhiñ oġlı {6} Maḥmūd Paşa’nıñ biraz ʿasker ile Yeñişehir’e vürūd itmiş ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ bu ṭarafa göndermiş oldıġı {7} defterde muḥarrer ḳażā aʿyānları tertīb eylemiş olduḳları ʿasker ile Yeñişehir’e vāṣıl olmuş olduḳlarından tekrār {8} ʿasker tertībi fuḳarāya bār-ı girān olacaġından şimdilik tevḳīf olunub Ḫudā-ne-kerde ḥīn-i iḳtiżāda der-ʿaḳab {9} tertīb olunması ve mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ iʿādesi menūṭ-ı reʾy-i ʿālī idüği ve İzdīnli Ḫalīl Beğ ecel-i mevʿūduyla {10} medyūnen fevt olmuş oldıġından muḫallefātınıñ żabṭından ṣarf-ı enẓār ile ʿuhdesinden münḥal olan İzdīn {11} muḳāṭaʿası ḥiṣṣesiniñ ḳadīm muʿaccelesiyle ṣaġīr oġlı Tevfīḳ Beğ’e iḥsān buyurulması ḫuṣūṣlarını ḥāvī {12} tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {13} cenāb-ı mülūkāneye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i şehriyārī buyurulmuşdur. {14} İnhā-yı müşīrīleri vechile mūmā-ileyh Şehsuvār Paşa’nıñ oġlı maʿiyyetiyle gönderdiği ʿasker iki yüz neferden {32} ʿibāret oldıġına göre bu miḳdār ʿaskeriñ Alacaḥiṣār’dan çıḳmasında beʾis olmadıġından başḳa {15} şimdi bunlarıñ iʿādesi lāzım gelse hem sāʾir ḳażālar ʿaskerine sirāyet maḥẕūrını mūcib ve hem işbu {16} iʿāde şāyiʿası ol ḥavālīde gūyā Ṣırplu ʿiṣyān itmiş ḥavādis̠ine sebeb olaraḳ bu daḫi baʿżı meḥāẕīri {17} müstevcib oldıġından ve şimdiki ḥālde gerek Mosḳovlunuñ ve gerek Ṣırplunuñ bir gūne ḥareketleri ẓuhūr {18} itmeyerek bundan böyle daḫi Mosḳovlu ḥareket itmedikçe Ṣırplu daḫi bir şey yapamayacaḳları derkār idüğünden {19} ẕikr olunan Şehsuvār Paşa ʿaskeriyle oġlı Maḥmūd Paşa’nıñ şimdilik iʿādesi lāzım gelmeyerek hemān {20} iḳtiżāsına göre istiḫdām eylemeleri ḫuṣūṣı tensīb olunmuş ve emr ü irāde-i şāhāne daḫi bunuñ üzerine {21} taʿalluḳ iderek keyfiyyet iḳtiżāsı vechile muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden bildirilmiş ve müteveffā-yı {22} mūmā-ileyhiñ ʿuhdesinden münḥal olan muḳāṭaʿa ḥiṣṣesi daḫi müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince {23} ḳadīm muʿaccelesiyle oġlı mūmā-ileyhe tevcīh ve muḫallefātı daḫi veres̠esine terk ve inʿām olunaraḳ iḳtiżāsını {24} tanẓīm eylemesi ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı sāmīleri her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i {25} kār-āgāhī ve dirāyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 L 37
[576/8] Sāḳız Muḥāfıẓı ʿAbdī Paşa’ya
{1} Bi-taḳdīrillāhi Taʿālā bu es̠nāda Ḳapūdān-ı sābıḳ ʿAlī Paşa’nıñ ne vechile fevt olmuş oldıġı ve müşārun-ileyhiñ vefātı {2} ḥādis̠esinden ṣoñra Sāḳız’da bulunan ʿasker bī-cürm olan maṣṭakī köyleri reʿāyāsı üzerlerine hücūm iderek cümlesini {3} ḳatl ve yaġma ve tārümār eyledikleri beyānıyla Sāḳız’a müretteb ʿasker bir ān aḳdem irişdirilerek ẕaḫīre ve cihet-i sāʾire ile daḫi {4} levāzım-ı taḳviyetiñ icrāsına himmet olunması ḫuṣūṣunı şāmil tevārüd iden taḥrīrātıñız manẓūr ü mezāyāsı maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra {5} rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Bu maḳūle şeyler {6} muḥārebe es̠nāsında olagelmiş oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā nice nice fevz [ü] nuṣret vuḳūʿuna muḳaddeme-i beşāret ve ṣadaḳa-i {7} envāʿ-ı ġālibiyyet ü nuṣret olması elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü meʾmūl olaraḳ kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan {8} ḫaṭṭ-ı şerīf-i şāhāne mūcebince deryā ḳapūdānlıġı Bālyabādra’da olan Anḳara ve Kenḳırī sancaḳları mutaṣarrıfı sābıḳ {9} vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretlerine tevcīh ü iḥsān ve Ḳapūdān paşa ḳāʾimmaḳāmlığı daḫi Ḳapūdāna-i Hümāyūn Ḳapūdānı {10} Muḫtār Beğ’e iḥāle ile ol bābda veṣāyā-yı muḳteżiye ḳāʾimmaḳām-ı mūmā-ileyhe yazılmış ve Sāḳız’a müretteb aylıḳlu ve ḳażā ʿaskeriniñ {11} bugünlerde hemān Sāḳız’a geçmek üzere olmaları meʾmūl ise de iḥtiyāṭen bu defʿa daḫi müʾekked istiʿcāl evāmiri {12} taṣdīr ve maḫṣūṣ tatar ile gönderilmiş olub ancaḳ muḳaddem reʾy ve amān virilmiş olan bī-cürm reʿāyānıñ bu vechile {13} ḳatl ü iʿdām olunmaları şerʿ-i şerīfiñ ḫilāfı ve rıżā-yı pādişāhīniñ muġāyiri oldıġı ẓāhir ve o maḳūle {14} kendüyi bilmezleriñ żabṭ ü rabṭıyla cürmi olmayan reʿāyāya bu mis̠illü muʿāmele itdirilmeyüb ḥimāyet ü ṣıyānetlerine {15} diḳḳat ü iʿtinā cenābıñızıñ müteferriʿāt-ı meʾmūriyyetiñizden idüği bedīhī ve bāhir olaraḳ irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi {16} bu dāʾirede dāʾir olmaġla baʿd-ez-īn o maḳūle cürmi olmayub reʾy ve amān virilmiş olan reʿāyānıñ ḥimāyet {17} ü ṣıyānetleriyle bir gūne rencīde olunmamaları esbābınıñ istiḥṣāline mezīd-i diḳḳat eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 6 L 37
[576/9] Bu defʿa ḳapūdān-ı deryā ḳāʾimmaḳāmı olan Ḳapūdāna-i Hümāyūn Ḳapūdānı Muḫtār Beğ’e ve Paṭrona ḳapūdānı beğe ve sāʾir Donanma-yı Hümāyūn ḳapūdān ve meʾmūrlarına
{1} Sāḳız pīşgāhında olan Donanma-yı Hümāyūn yanına Nemçe bāndīrasıyla gelan üç ḳıṭʿa sefīne gūyā meʾmūrlar maʿrifetiyle {2} yoḳlandıḳda ṣaḥīḥ Nemçelü olduḳlarını mübeyyin pasāporta ibrāz eylediklerinden emniyyet ḥāṣıl olmuş ise de meğer {3} izbāndīd ṭaḳımı olduḳlarına bināʾen geçen Ramażān-ı Şerīf’iñ yiğirmi ḏoḳuzuncı gicesi āteş gemileri ḳoyvirerek {4} sābıḳ Ḳapūdān-ı Deryā ʿAlī Paşa’nıñ rākib oldıġı sefīne ṭutışub yanmış ve müşārun-ileyh ġarḳ ve fevt olmuş oldıġı {5} bu defʿa vāḳiʿ olan işʿār ü inhādan maʿlūm olub işbu ḥādis̠e müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ zuʿmunca Frenklere emniyyet ile {6} bir gāvur gemisinde pasāporta kāġıdı gördiği gibi sāḫte ve ṣaḥīḥ oldıġını düşünmeyerek iʿtimād itmesinden neşʾet itmiş ise de (5) bu bābda donanma meʾmūrlarınıñ daḫi reḫāvet ü tesāmuḥları olmaḳ iḳtiżā ideceği āşikār ve böyle vaḳtde {2} hiçbir ṭarafdan emniyyet cāʾiz olunmayaraḳ ʿale’d-devām mütebaṣṣır ü āgāh bulunmaḳ cümle meʾmūrlara farż derecesinde oldıġı {3} bedīdār olaraḳ baʿd-ez-īn ecnebī ve müsteʾmen sefāyiniñ hiçbirisini Donanma-yı Hümāyūn’a yaḳlaşdırmamañız ve leyl {4} ü nehār cevānib-i eṭrāfa medd-i enẓār-ı diḳḳat ve baṣīret eylemeñiz īcāb-ı emr ü irāde-i şāhāneden olmaġla ʿaḳlıñızı {5} başıñıza devşirerek ve meʾmūriyyet ve ġayretiñiz muḳteżāsını icrā iderek bundan ṣoñra hiçbir ecnebī gemisini {6} Donanma-yı Hümāyūn’a yaḳlaşdırmayub her ḥālde mütebaṣṣırāne ḥareket ve eṭrāf ü eknāfa medd-i enẓār-ı diḳḳat eylemeñiz içün mektūb. Fī 6 L 37
[576/10] İzmīr Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} Ḳapūdān-ı sābıḳ ʿAlī Paşa Donanma-yı Hümāyūn ile Sāḳız pīşgāhında iken Nemçe bāndırasıyla üç ḳıṭʿa sefīne gelüb {2} ber-muʿtād yoḳlandıḳlarında gūyā ṣaḥīḥ Nemçelü olduḳlarını mübeyyin pasāporta ibrāz eylediklerine bināʾen kendülerden {3} emniyyet ḥāṣıl olmuş ise de meğer izbāndīd ṭaḳımı olduḳlarından ol aḫşam sāʿat altı ṣularında üç {4} ḳıṭʿa āteş gemisi ṣalıvirmiş olmalarıyla müşārun-ileyh Ḳapūdān paşanıñ rākib oldıġı sefīne iḥrāḳ {5} ve ḥamden-lillāhi Taʿālā sāʾirlerine bir gūne żarar iṣābet itmamiş ise de müşārun- ileyh deryāya düşüb iġrāḳ olmuş {6} oldıġı ḫaberi bu defʿa Sāḳız ṭarafından ve Donanma-yı Hümāyūn’dan vārid olub maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere {7} bu maḳūle şeyler muḥārebe es̠nāsında olagelmiş oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā nice nice nuṣret ve fütūḥāta muḳaddeme olaraḳ {8} her ḥālde envāʿ-ı fevz ü ẓafer der-ḳafā idüği elṭāf-ı mā-lā-nihāye-i Cenāb-ı Perverdigār’dan meʾmūl ü müstedʿā olub {9} müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne iḳtiżāsı üzere deryā ḳapūdānlıġı bu defʿa Anḳara ve Kenḳırī sancaḳlarına mutaṣarrıf olub {10} Bālyabādra’da olan saʿādetlü Meḥmed Paşa’ya tevcīh ve Donanma-yı Hümāyūn ḳāʾimmaḳāmlığı Ḳapūdāna-i Hümāyūn Ḳapūdānı Muḫtār Beğ’e {11} iḥāle olunaraḳ ṣūret-i ḥāl Girīd üzerindeki donanma başbuġı Ḫalīl Beğ’e ve Mıṣır ve Ocaḳlar başbuġlarına {12} beyān-birle hemān muḳaddemki meʾmūriyyetleri üzere Girīd’e çıḳaracaḳları ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmātı iḫrāc {13} itdikleri gibi bir ān ḏurmayub ḏoġrı Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳ itmeleri bābında meʾmūrīn-i mūmā-ileyhimāya {14} ḫiṭāben ṣudūr iden emr-i ʿālī müteʿalliḳ olan emr ü irāde-i seniyye mūcebince ṭaraf-ı saʿādetlerinden münāsib müsteʾmen sefīnesiyle mi olur, {15} ne vechile imkānı bulunur ise Girīd’de olan Donanma-yı Hümāyūn’a yetişdirilmek üzere ṣavb-ı müşīrānelerine gönderilmiş olmaġla {16} ber-mūceb-i irāde-i seniyye-i mülūkāne emr-i şerīf-i meẕkūruñ ne ṣūretle ve ne ṭarīḳle olur ise olsun Girīd’e {17} irişdirilmesi esbābınıñ istiḥṣāline himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 L 37
[576/13] Ḳapūdān paşa Ḳāʾimmaḳāmı Ḳapūdāna Muḫtār Beğ’e
{1} Bu defʿa vāḳiʿ olan ḥādis̠e cihetiyle Ḳapūdān-ı Deryā ʿAlī Paşa’nıñ vefātına bināʾen deryā ḳapūdānlıġı Bālyabādra’da olan {2} Anḳara ve Kenḳırī sancaḳları mutaṣarrıfı sābıḳ vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretlerine tevcīh ü iḥsān-ı hümāyūn buyurulmuş {3} ve Donanma-yı Hümāyūn ile Bālyabādra’ya varub müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerini Donanma-yı Hümāyūn’a alınca ḳadar {4} deryā ḳapūdānlıġı ḳāʾimmaḳāmlığı cenābıñızıñ ʿuhdesine iḥāle ile lāzım gelan ḳāʾimmaḳāmlıḳ emr-i şerīfi ṭarafıñıza gönderilmiş {5} oldıġından manṭūḳ-ı münīfi üzere icrā-yı meʾmūriyyete iʿtinā ve diḳḳat eyleyeceğiñiz ẓāhir olub ancaḳ el-ḥāletü-hāẕihī {6} Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḳuvvetlendirilerek ḳalḳub Mora üzerine gitmeleri lāzımeden oldıġından muḳaddemce techīz olunub {7} Aḳdeñiz boġazına gönderilan beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn ile şālūpalardan faḳaṭ şālūpalar belki Aḳdeñiz’de istiḫdāma {8} elvirmamek mülāḥaẓasıyla anlar yine Boġaz içerüsünde ḳalmaḳ üzere māʿadā beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūnı berāber alub {9} getürmeñiz ve baʿdehū Sāḳız’a mürūr idecek ʿasker bi-mennihī Taʿālā bugünlerde geçdikden ṣoñra Girīd üzerinde olan {10} Donanma-yı Hümāyūn ṭaḳımı Girīd cezīresine çıḳaracaḳları ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmātı bugünlerde çıḳarub ʿavdet {11} itmeleri meʾmūl oldıġından anlar daḫi geldikde cümleñiz bi’l-ittiḥād cemʿiyyet-i kes̠īr ile Mora’ya girüb müşārun-ileyh Ḳapūdān paşayı {12} Bālyabādra’dan alub emr ü reʾyi üzere ʿamel ü ḥarekete ve icrā-yı meʾmūriyyet ve ṣadāḳate müsāraʿat eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde {13} seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş ve Boġaz’da olan mārrü’ẕ-ẕikr beş ʿaded sefāyiniñ Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine iltiḥāḳı-çün {14} başbuġı Ḫalīl Ḳapūdān’a ḫiṭāben iḳtiżā iden emri ıṣdār ve tesyār olunmuş ve Girīd üzerinde olan donanma başbuġı {15} Çeşmeli Ḫalīl Beğ’e ve sefāyin-i Mıṣriyye ve Ocaḳlar sefāyini başbuġlarına daḫi ṣūret-i ḥāl beyān olunaraḳ hemān {16} muḳaddemki meʾmūriyyetleri üzere Girīd’e çıḳaracaḳları ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmātı çıḳardıḳları gibi bir ān ḏurmayub {17} ḏoġrı Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine iltiḥāḳ itmeleri tenbīhātını şāmil bir ḳıṭʿa fermān-ı ʿālī ıṣdār-birle Girīd’e gider {18} bir müsteʾmen sefīnesiyle mi olur, ne vechile mümkin olur ise bir ān aḳdem maḥalline irişdirilmek üzere İzmīr Muḥāfıẓı {19} saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleri ṭarafına tesyār ḳılınmış ve işbu emr-i ʿālīniñ bir nüsḫası daḫi ṭarafıñıza gönderilmiş olmaġla {20} siz daḫi işbu emr-i ʿālīniñ Girīd’e irsāli çāresini ne vechile bulur iseñiz icrā ve isrā iderek ṭarafıñıza ve sāʾir Donanma-yı Hümāyūn {21} meʾmūrlarına ḫiṭāben yazılan fermān-ı ʿālī muḳteżāsı üzere ḥareket ve muḳaddem müteveffā Ḳapūdān ʿAlī Paşa Aḳdeñiz boġazında {22} olan ẕaḫīre gemilerini almaḳ içün yelken üzerine ḳalḳub bir muvāfıḳ havāda Boġaz’a ḏoġrı gelmesi yazılmış oldıġından {23} siz ol irāde üzere Aḳdeñiz boġazında olan ẕaḫīre gemilerini almaḳ içün Bozcaaḏa ṣularına geldiğiñizde {24} Boġaz’da olan meẕkūr beş ḳıṭʿa sefāyini istiṣḥāb iderek tekrār Sāḳız ṣularına ʿavdet ve Sāḳız’a {25} mürūr idecek ʿaskeriñ ardı alınınca ḳadar Sāḳız ve Midillū ṣularında geşt ü güẕār ve ol vaḳte ḳadar Girīd {26} üzerinde olan Donanma-yı Hümāyūn’a daḫi gelürler ise fe-bihā; gelmedikleri ḥālde biraz daḫi anlara intiẓāren bu ṣularda {27} gezüb anlarıñ ḥīn-i ʿavdetlerinde bi’l-iltiḥāḳ cümleñiz ḏoġrı Mora üzerine ʿazīmet ve Bālyabādra’ya varub {28} müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerini alaraḳ emr ü reʾyine mütābaʿat ve her ḥālde īfā-yı lāzıme-i meʾmūriyyete diḳḳat {29} ve şu gāvurlardan aḫẕ-ı s̠āra iʿtinā ve mübāderet-birle ġayret ü ṣadāḳatiñizi icrāya müs̠āberet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 7 L 37
[576/15] Ḳapūdāna beğe
{1} İzbāndīd gāvurlarınıñ bu es̠nāda Donanma-yı Hümāyūn’a eyledikleri ḫıyānet ile Ḳapūdān ʿAlī Paşa’nıñ vefātı {2} ve cümle ḳapūdānlar ile bi’l-ittifāḳ Donanma-yı Hümāyūn’uñ muḥāfaẓasına kemāl-i iʿtinā ve diḳḳat olunmaḳda oldıġı ve ḥasbe’l-īcāb {3} Donanma-yı Hümāyūn ile Sāḳız pīşgāhından ḥareket ile Ayāzmend ṭaraflarına gelindiği ve bundan böyle müsteʾmen {4} sefāyininiñ daḫi Donanma-yı Hümāyūn’a uġradılmaması iḳtiżā-yı vaḳt ü ḥālden oldıġı ve Donanma-yı Hümāyūn’a {5} bir-iki biñ nefer ʿasker lāzımeden ve ẕī-nüfūẕ ve muḳtedir bir ẕātıñ ḳapūdān-ı deryā naṣb ü taʿyīni {6} īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatdan idüği ifādātıyla sāʾir ifādeyi şāmil maḥżar gūne vārid olan maʿrūżāt mezāyāsı {7} maʿlūmumuz olmuşdur. Müteveffā-yı müşārun-ileyh ʿAlī Paşa’nıñ vefātı ḫaberi muḳaddemce ṭarafıñızdan ve Sāḳız cānibinden {8} gelmiş ve müteveffā- yı müşārun-ileyhiñ vaḳt [ü] ḥāli ve gāvurlarıñ bi’l-ittifāḳ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine olan ihānetleri {9} derecesini düşünmeyerek bir gemide hemān bir pasāporṭa buldıġı gibi gāvurlardan emniyyet itmesi cihetiyle kendü nefsine {10} ʿāʾid olmaḳ üzere ol vechile varṭaya giriftār oldıġı tebeyyün eylemiş oldıġından ġayrı fī’l-ḥaḳīḳa Sāḳız gibi {11} bir ḏar maḥalde timür üzerinde şöyle vaḳtde tevaḳḳuf ġayr-ı cāʾiz oldıġından başḳa müsteʾmen sefīneleriniñ {12} böyle vaḳt-i şūrişde Donanma-yı Hümāyūn semtine uġramaları yolsuz ve uyġunsuz bir keyfiyyet olmaḳ cihetiyle {13} ṭarafıñıza ve cümle Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrlarına bā-emr ü fermān-ı ḥażret-i pādişāhī yazılan dīger tenbīh-nāmemizde {14} baʿd-ez-īn Donanma-yı Hümāyūn semtine ecnebī ve müsteʾmen sefāyini uġradılmaması teʾkīd ve Aḳdeñiz boġazında {15} olan ḳūmānya gemileriyle beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūnı Bozcaaḏa pīşgāhına gelüb istiṣḥāb iderek {16} ʿavdet eylemeñiz veṣāyāsı daḫi başḳaca size olan kāġıdlarda derc ve beyān ḳılınmış oldıġından ol vechile {17} ʿamel ü ḥareket eylemeñiz iḳtiżā-yı maṣlaḥatdandır. Ḳaldı ki, Donanma-yı Hümāyūn’a bu ṭarafdan ʿasker tertīb ve irsāline ḥācet olmayub {18} başḳaca kāġıdlarda ṭarafıñıza yazıldıġı vechile deryā ḳapūdānlıġı vāḳiʿ olan işʿār ve iltimāsıñıza muvāfıḳ {19} olaraḳ ġayret ve cesāret ve seḫāvet ile şöhret-şiʿār olub Bālyabādra’da bulunan vezīr-i mükerrem {20} saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretlerine tevcīh ü iḥsān buyurulmuş ve siziñ Boġaz’da olan beş ḳıṭʿa sefīne ile Girīd {21} üzerinden ʿavdet itmek üzere olan sefāyini bi’l-istiṣḥāb cemʿiyyetlü Donanma-yı Hümāyūn ile ḏoġrı Mora {22} üzerine gidüb Bālyabādra[’ya] vararaḳ müşārun-ileyh Ḳapūdān Meḥmed Paşa ḥażretlerini donanmaya alaraḳ gāvurlardan {23} aḫẕ-ı intiḳām ve īfā-yı meʾmūriyyete iḳdām eylemeñiz veṣāyāsı ṭarafıñıza tafṣīlen bildirilmiş oldıġından ve müşārun-ileyh {24} Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetinde el-yevm işe yarar vāfir ʿasker oldıġından başḳa ḥālā Rumili vālīsi serʿasker-i ẓafer-peyker {25} ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri Mora’ya işe yarar külliyyetlü ʿasker sevḳ ve imrār eylemek üzere idüğünden {26} bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn ile Bālyabādra’ya varub müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle mülāḳātıñızda işbu ʿasker {27} ḫuṣūṣunı ifāde ve istişāre iderek ne miḳdār ʿasker lāzım ise ol ṭarafdan maʿrifet-i müşārun-ileyhle istiṣḥāb olunmaḳ {28} lāzım geleceği maʿlūmuñuz olduḳda siz cümle ile bi’l-ittifāḳ ber-vech-i muḥarrer yazılan veṣāyā ve taʿlīmātıñ iḳtiżāsını {29} icrāya ve her ḥālde ġayret ü ṣadāḳatiñizi is̠bāt ile cümleñiz iki cihānda bādī-i fevz ü selāmet olur ḥālāt-ı {30} memdūḥanıñ ikmāline beẕl-i liyāḳat eylemeñiz içün ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeyi mutażammın muʾaḫḫaren tevārüd iden {31} taḥrīrātıñızda Sāḳız’dan ḥareketiñizde ġomāna timürleri ḳaṭʿ olunmuş ve tīz elden çıḳarılamamış oldıġından {32} ġomāna timürleri irsāl olunması ḫuṣūṣı daḫi muḥarrer ü meẕkūr olmaḳ mülābesesiyle līmān reʾīsiyle bi’l-müẕākere mümkin mertebe {33} ġomāna timürleri irişdirilmesi ḫuṣūṣı Tersāne-i ʿĀmire emīni ʿizzetlü efendiye teʾkīd olunmuş oldıġından mümkin olan {34} ġomāna timürleriniñ irsāline iḳdām olunacaġı ẓāhir ise de Sāḳız pīşgāhında bıraġılan ġomāna timürleriniñ {35} daḫi çıḳarılması lāzımeden olaraḳ işbu timürleriñ iḫrācına iḳdām eylemesi Sāḳız Muḥāfıẓı ʿAbdī Paşa’ya {36} taḥrīr ve teʾkīd olunmaġla siz daḫi Boġaz’da olan sefāyini istiṣḥāb eyledikden ṣoñra Sāḳız ṣularına tekrār {37} ʿavdetiñizde bıraġılan ġomāna timürleriniñ iḫrācına mümkin mertebe iḳdām ü ġayret eyleyesiz. Fī 7 L 37
[576/16] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Dīger ḳāʾime-i muḫliṣī müfādından maʿlūm-ı sāmīleri buyurılacaġı vechile deryā ḳapūdānlıġı Bālyabādra’da olan {2} saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretlerine tevcīh olunmuş oldıġından müşārun-ileyhiñ tevcīh emr-i şerīfinde keyfiyyetiñ ṣavb-ı ʿālīlerine {3} yazıldıġı ḥikāyet olunaraḳ Donanma-yı Hümāyūn sefāyini ol ṣulara vardıġı gibi bir daḳīḳa vaḳt geçürmeyerek {4} hemān rākib olub cenāb-ı sipehdārīleriyle bi’l-muḫābere Mora derūnuna idḫāl olunacaḳ meʾmūrīn ve ʿasākiri {5} gerek Donanma-yı Hümāyūn sefīne ve filikaları ve gerek ol ṭarafda olan tüccār tekneleri imrār ve bir ṭarafdan daḫi {6} iḳtiżā-yı vaḳt ü ḥāle göre ḥarekete ibtidār ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora üzerinde ne vechile iʿmāli iḳtiżā ider ise {7} cenāb-ı ʿālīleriniñ tavṣiye ve taḥrīri vechile icrāsına beẕl-i iḳtidār iderek cezīre-i merḳūmeyi baḥren daḫi gereği gibi {8} ḥaṣr ü tażyīḳe diḳḳat ve ibrāz-ı ṣavlet ü saṭvet ve ġayret eylemesi ve bu mādde bitmeksizin Mora ṣularından {9} ayrılmaması ve Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīri müyesser olduḳdan ṣoñra ẕāt-ı sāmīleriyle ḫaberleşerek miḳdār-ı vāfī {10} ʿasker celb ve irkāb ile sāʾir aḏalar maṣlaḥatına baḳması ve istīmān idenler ḥaḳlarında şerāyiṭ-i erbaʿa-ı maʿlūmeyi {11} icrā eylemesi taʿlīmātı iḳtiżāsı vechile derc ve teẕkīr olunmuş ve işbu veṣāyā ṣavb-ı muḫliṣīden daḫi yazılmış {12} oldıġından müşārun-ileyh iḳtiżāsını icrā ve cenāb-ı ʿālīleriyle muḫābereye iʿtinā eyleyeceği ẓāhir olub ancaḳ müşārun-ileyh {13} Ḳapūdān paşanıñ muḳaddemā meʾmūriyyeti ne ṣūretle olub ne vechile Bālyabādra’da ḳalmış idüği maʿlūm-ı ʿālīleri {14} olan ḥālātdan ve bu defʿa ḳapūdānlıġıñ ʿuhdesine iḥālesi cihetiyle Donanma-yı Hümāyūn ol ṭarafa vardıḳda {15} müşārun-ileyh gemiye girüb ber-vech-i meşrūḥ meʾmūriyyetini icrāya baḳacaġı vāżıḥātdan ve bu cihetle Aydın Mutaṣarrıfı {16} saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ kemā-kān Bālyabādra muḥāfaẓasına taḳayyüd eylemesi īcāb-ı maṣlaḥatdan olaraḳ {17} bu mādde daḫi müşārun- ileyhimā Ḳapūdān paşa ve Yūsuf Paşa’ya ṣavb-ı muḫliṣīden yazılmış ve işbu taḥrīrātlar ṭaḳımıyla ṭaraf-ı sāmīlerine {18} gönderilmiş oldıġından ẕāt-ı ʿālīleri daḫi iḳtiżāsı vechile keyfiyyet ve veṣāyā-yı muḳteżiyeyi ṭaraf-ı sāmīlerinden {19} müşārun-ileyhimāya taḥrīr ve ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ne vechile iʿānet olunmaḳ īcāb ider ise bi’l-icrā taḥrīrāt-ı meẕkūreyi {20} müşārun-ileyhimāya tesyīr buyuraraḳ şu Mora ġāʾilesiniñ bir ān aḳdem ḫitāmını iḳtiżā iden ḥālāt-ı müstaḥseneniñ {21} īfāsına beẕl-i himmet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i diyānetleri idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 7 L 37
[576/20] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Geġalıḳ paşalarınıñ maʿiyyet-i sipeh-sālārīlerine meʾmūriyyetleri irādesinde her birine ṭaraf-ı s̠enāverīden yazılan {2} taḥrīrātda ẕāt-ı ʿālīleri ne vechile ṭaleb buyururlar ise ol anda ḳalḳub emr ü irādeleri vechile ḥareket {3} eylemeleri ve her ne vaḳt maḥall-i meʾmūrlarına varırlar ise aṭiyye-i seniyye daḫi gönderileceği ḫuṣūṣı beyān ve temhīd ḳılınmış idi. {4} El-ḥāletü-hāẕihī ṣavb-ı ʿālīlerinden tevārüd iden taḥrīrātda Geġa mīr-i mīrānlarınıñ iḫrācları iʿlāmları gelmiş ise de imtināʿ {5} ṣūretinde olduḳları mükātebeten beyān ü işʿār buyurulmuş olub bunlarıñ meʾmūriyyetleri cenāb-ı sāmīleriniñ {6} ṭaleb buyurduḳları ānda bilā-ifāte-i vaḳt ḳalḳub emr ü irādeleri vechile ḥareket oldıġından ve ẕāt-ı ʿālīleri daḫi {7} tekrār bu ṭarafdan teʾkīd ve taʿcīl olunmaları ṣūretinde bir şey īmā buyurmamış olduḳlarından keyfiyyetiñ ṭaraf-ı vālālarından {8} istişʿārı lāzım gelmekle bu Geġalıḳ paşalarınıñ bu vechile baṭīʾāne ḥareketleri cihetiyle bu ṭarafdan teʾkīd ve taʿcīl olunmaḳ {9} iḳtiżā ider mi, yoḫsa işʿār-ı sāmīleri vechile ẕāt-ı sāmīleri celb buyuraraḳ bu ṭarafdan bir şey dinilmek iḳtiżā itmez mi, {10} bu bābda īcāb her ne ise iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere keyfiyyetiñ işʿārına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 L 37
[576/21] Sāḳız’a meʾmūr Ḳapucıbaşı İlyāszāde’ye
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñ üzere Sāḳız’da lāzım gelan maḥalleriñ muḥāfaẓasıyla is̠bāt-ı ṣadāḳat itmekde iseñ de {2} mevcūd-ı maʿiyyetiñ olan ʿaskeri tecdīd ve tanẓīm ve mālzeme-i sāʾireñi tetmīm itmek üzere bir müddetçik {3} ʿavdetiñe ruḫṣat istidʿāsını şāmil tevārüd iden ʿarīżañ manẓūr ü mezāyāsı maʿlūmumuz olmuşdur. Sen {4} erbāb-ı ṣadāḳat ü ġayretden olaraḳ meʾmūr oldıġıñ ḫuṣūṣātda ibrāz-ı istiḳāmet eyleyeceğiñ derkār ise de {5} Rum gāvurlarınıñ mürtekib olduḳları ʿiṣyān ü şeḳāvetde ıṣrārları cihetiyle meʾmūrlarıñ olduḳları {6} maḥallerden ʿavdetleri ġayr-ı mücāz oldıġından başḳa maʿlūmuñ oldıġı vechile bu es̠nāda Donanma-yı Hümāyūn’a (11) ne vechile ihānet iderek Ḳapūdān ʿAlī Paşa vefātı vuḳūʿa gelmiş ve işbu ḥādis̠eden ṣoñra Sāḳız’da olan {2} bī-cürm reʿāyāyı daḫi mevcūd olan ʿasker ḫilāf-ı şerʿ ve rıżā ḳatl ü iʿdām itmiş oldıġından tīz elden {3} tedābīr-i muḳteżiyeniñ icrāsı lāzım gelerek deryā ḳapūdānlıġı Bālyabādra’da olan vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa {4} ḥażretlerine tevcīh ile Sāḳız’a müretteb ʿaskeriñ imrārından ṣoñra Donanma-yı Hümāyūn ve Girīd üzerinde ve Baḥr-i Sefīd boġazında {5} olan sefāyini bi’l-istiṣḥāb Mora’ya gitmek üzere Ḳapūdān paşa ḳāʾimmaḳāmlığı Ḳapūdāna-i Hümāyūn Ḳapūdānı {6} Muḫtār Beğ’e iḥāle olunmuş oldıġına bināʾen bu es̠nāda seniñ Sāḳız’dan infikākiñ cāʾiz olmadıġı mis̠illü tecdīd-i ʿasker {7} ve tetmīm-i mālzeme berü ṭarafda olan adamlarına ṭarafıñdan işʿār ile daḫi olacaḳ şey olmaġla sen muḳteżā-yı {8} meʾmūriyyetiñ üzere kemā-kān Sāḳız’da iḳāmet ve żabṭ ü rabṭ-ı ʿasker ile ḫilāf-ı şerʿ ve rıżā kendü ḥāliyle olan {9} reʿāyāya bir gūne daḫl ü taʿarruż vuḳūʿa gelmamesi emr-i ehemmine diḳḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 7 L 37
[576/26] Ḳuşaḏası muḥāfıẓına
{1} Söke ḳurāsından Sīsām aḏasına firār iden kefereniñ fürūḫt olunan emvāl ü emlāk ve ḥayvānātlarınıñ es̠mānı {2} iki yük ḳırḳ bir biñ yedi yüz ḳırḳ üç ġurūşa resīde olaraḳ üç taḳsīṭ ile edā olunmaḳ üzere taḳsīṭ-i evveli olaraḳ {3} seksan biñ beş yüz seksan bir ġurūşı bu defʿa Dersaʿādet’e gönderilmiş ve taḳsīṭ-i s̠ānī ve s̠ālis̠i olan meblaġ {4} işbu sene-i mübāreke Şaʿbān-ı Şerīf’iniñ on ḏoḳuzuncı gününden iʿtibāren birer māh mürūrunda edā olunacaġı bā-taḥrīrāt {5} ve iʿlām inhā olunmuş olub meblaġ-ı mezbūruñ taḳsīṭ-i evveli olaraḳ vürūd iden meblaġ-ı mezbūruñ ḳırḳ biñ {6} beş yüz seksan bir ġurūşı sābıḳan Ḫumbaraḫāne-i ʿĀmire Nāẓırı Ḥüseyin Beğ’iñ cānib-i mīrīde olan maṭlūbuna maḥsūben {7} mīr-i mūmā-ileyhe ve girü ḳalan ḳırḳ biñ ġurūşı ḥālā Anāpa Muḥāfıẓı saʿādetlü Aḥmed Paşa maʿāşından ḏolayı {8} virilecek yüz biñ ġurūşa maḥsūben iʿṭā ve taḳsīṭ-i s̠ānī aḳçesinden daḫi altmış biñ ġurūşı müşārun-ileyhiñ {9} maʿāş-ı meẕkūreden ḳuṣūr maṭlūbuna ve taḳsīṭ-i s̠ānī ḳuṣūruyla s̠ālis̠ aḳçesinden elli dört biñ şu ḳadar ġurūşı {10} mīr-i mūmā-ileyhiñ ḳuṣūr maṭlūbuna ve māʿadāsı ricāl-i Devlet-i ʿAliyye’den ḥālā Ṭopḫāne-i ʿĀmire Nāẓırı Aḥmed Aġa’nıñ {11} cānib-i mīrīde olan maṭlūbuna maḥsūben tertīb ve taḫṣīṣ olunaraḳ tanẓīm olunmuş ve ol bābda cenāb-ı müşīrīlerine ve Ḳuşaḏası {12} nāʾibine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla emr-i şerīf-i meẕkūrda beyān olundıġı üzere ġayr-ez-peşīn {13} ḳuṣūr vaḳti geçmiş olan taḳsīṭ-i s̠ānī aḳçesinden Anāpa muḥāfıẓı müşārun-ileyhiñ maʿāşına maḥsūben taḫṣīṣ olunan {14} altmış biñ ġurūşı evvel-be-evvel taḥṣīl ve irsāle ve taḳsīṭ-i s̠ānī ḳuṣūruyla taḳsīṭ-i s̠ālis̠ aḳçelerini nāẓır-ı mūmā-ileyh ile {15} mīr-i mūmā-ileyhe taḫṣīṣ olunmuş olan mebāliġ-i maʿlūmeyi daḫi vaḳt geçürmeyerek hemān isbāle himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 8 L 37
[576/29] Sāḳız Muḥāfıẓı ʿAbdī Paşa’ya
{1} Sāḳız cezīresi reʿāyāsından üç-dört biñ ḳadar reʿāyāyı Frānsa ve Nemçe ve İngiltere ḳonsolosları {2} istiṣḥāb iderek sefīnelere vażʿ ve istedikleri maḥallere imrār dāʿiyesinde olduḳlarından bu keyfiyyetiñ {3} menʿine teşebbüs̠ olunmuş ise de ḳonsolos-ı mersūmlar ıṣrār ṣūretinde olacaḳları beyānıyla ḫuṣūṣ-ı mezbūruñ {4} bir niẓām taḥtına idḫāli ifādesini şāmil irsāl olunan taḥrīrātıñız vāṣıl ve mezāyāsına ıṭṭılāʿımız ḥāṣıl olub {5} reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’den olaraḳ devlet-i ecnebiyyeye ilticā ile pātenta ve pasāporta kāġıdı alanlarıñ derḥāl {6} yedlerinde olan pātenta kāġıdlarını alub ḥükm-i raʿiyyete tenzīlleriyle ḥaḳlarında īcāb iden mücāzātıñ icrāsı {7} muḳteżā-yı vaḳt ü ḥālden olaraḳ bu defʿa iḳtiżāsı vechile ṭarafıñıza ve sāʾire ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī {8} ıṣdār ve tesyār olunmuş olmaġla infāẕ ü icrāsıyla baʿd-ez-īn o maḳūle ḥālāt vuḳūʿa gelmamesi esbābınıñ {9} istiḥṣāline mübāderet ü diḳḳat eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 10 L 37
[576/30] İzmīr Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} İzmīr’de olan reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ firār ve sāʾir vechile ḥareketleri vuḳūʿa gelmamesi esbāb-ı muḳteżiyesiniñ {2} ikmāline ṣavb-ı saʿādetlerinden iʿtinā olunmaḳda oldıġından reʿāyā-yı mesfūre İzmīr’de muḳīm düvel-i ecnebiyye ḳonsoloslarından {3} pātenta ve pasāporta kāġıdı aḫẕıyla ḥimāyelerine ilticā ve tebdīl-i cāme ve heyʾet ve mālik olduḳları menzil ve dükkān {4} ve maġāzalarını ve sāʾir māllarını Efrenc ṭāʾifesine beyʿ ve ferāġat ile müsteʾmen sefāyiniyle diledikleri maḥalle {5} firāra mübāderet eyledikleri ecilden bu keyfiyyet İzmīr’de olan düvel-i ecnebiyye ḳonsoloslarına lāyıḳıyla ifāde olunmuş {6} ve anlar daḫi ḫilāf-ı müsālemet keyfiyyātı ḳabūl itmeyeceklerinden ṭaraf-ı müşīrīlerinden yoḳlamacı taʿyīniyle sefīneleri {7} taḥarrī olunmasını īrād itmişler ise daḫi muʾaḫḫaren gelüb giden beğlik sefīnelerini taḥarrīde irāʾe-i rū-yı mümānaʿat {8} itmekde olduḳları ve maʿlūmü’l-esāmī çend nefer ḳocabaşıları bir taḳrīb ḫafīce beğlik gemilerine aldıḳları {9} ve bu keyfiyyet eks̠erī Frānsa ḳonsolosı maʿrifetiyle vuḳūʿ bulmaḳda idüği beyānıyla bu māddeniñ vaḳtiyle çāresine {10} baḳılması ḫuṣūṣunı şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣī olmuşdur. Reʿāyā-yı {11} Devlet-i ʿAliyye’niñ düvel-i Naṣārā meʾmūrlarına ilticā ve iḥtimā ve ḳonsolosluḳ ve ḳonsolos vekāleti iddiʿā itmeleri {12} ve ḳabūl ve ṣaḥābet iden düvel-i ecnebiyye meʾmūrları ṭaraflarından pātenta ve pasāporta kāġıdı virilmesi ve müsteʾmen {13} ṭāʾifesiniñ reʿāyā ḳızı tezevvüc ve kendü nefsleri ve gerek manāstır ve kenīsāları-çün memālik-i Salṭanat-ı Seniyye’den daḫi {14} emlāk ü arāżī taṣarruf eylemeleri öteden berü ʿahden ve şarṭan memnūʿ oldıġından bu ḫuṣūṣlara ḳaṭʿan mesāġ {15} olmadıġından bu maḳūle düvel-i ecnebiyye ṭarafına ilticā iderek pātenta ve pasāporta kāġıdı aḫẕına ictisār iden {16} reʿāyā-yı Devlet-i [ʿAliyye] bi’t-taḥḳīḳ derḥāl yedlerinde olan pātenta ve pasāporta kāġıdları nezʿ olunaraḳ {17} kendüleri teʾdīb olunması lāzım geleceği ve müsteʾmen ṭāʾifesine emlāk ü arāżī fürūḫt idenleriñ yedlerinde olan {18} senedāta iʿtibār olunmayaraḳ reʿāyādan ṭāliblerine değer bahāsıyla ṣatdırılması iḳtiżā ideceği ẓāhir oldıġından {19} bu defʿa iḳtiżāsına göre bu mādde żımnında ṭaraf-ı saʿādetlerine ve İzmīr nāʾibi efendiye ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār {20} ve tesyār olunmuş ve bu ṭarafda bu maḳūle ʿahd ü şürūṭa münāfī ḥālātdan meʾmūrlarınıñ menʿ eylemeleri ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb {21} efendi ṭarafından düvel-i ecnebiyye ilçilerine beyān ü ifāde olunmuş oldıġından cānib-i müşīrīleri emr-i şerīf-i meẕkūr {22} manṭūḳ-ı münīfiniñ icrāsıyla baʿd-ez-īn reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ pātenta ve pasāporta aḫẕı ve emlāk {23} ü arāżī fürūḫtı ve firārları mis̠illü ḥālāt vuḳūʿa gelmamesi emr-i ehemmine beġāyet iʿtinā ve diḳḳat buyurmaları {24} dirāyet-i ẕātiyyelerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ taḥaddüs̠ iden fesād cihetiyle baʿd-ez-īn firārları {25} vuḳūʿa gelmamek żımnında yoḳlama māddesi muḳaddemce tanẓīm olunmuş ise de işbu yoḳlama māddesi ancaḳ müsteʾmen tüccār {26} sefāyini ḥaḳḳında cārī olub, yoḫsa o mis̠illü beğlik cenk sefīnesiniñ yoḳlanmaları muʿtād olmadıġından başḳa {27} düvel-i ecnebiyyeniñ beğlik sefīnesi yoḳlaması şöyle ḏursun, bu beğlik cenk sefīneleri sevāḥile bile {28} yaḳlaşdırılmaları cāʾiz olmayub memnūʿ olan ḥālātdan ve pātenta ve pasāporta kāġıdı iʿṭāsıyla firār-ı reʿāyā mis̠illü {29} ḥālāta ibtidār iden Frānsa ḳonsolosı oldıġı taḥrīrāt-ı vāridelerinde beyān olunaraḳ ol serrişte ile {30} firār-ı reʿāyā ḫuṣūṣı vuḳūʿa gelmiş oldıġı çend neferiñ esāmīsi taṣrīḥiyle işhād ve taṣdīḳ-i müddeʿā ṣūreti {31} gösterilmiş ise de bu keyfiyyet yalñız Frānsalu ṭarafından olmayub sāʾir düvel ḳonsoloslarınıñ daḫi {32} ictirā idecekleri ḥālātdan ise de bu ṭarafda İngiltere ve Nemçe ilçileri bu bābda kendülere taṣdīḳ-i müddeʿā (14) olacaḳ nesne işʿār olunmadıġından bu ḫuṣūṣdan tebriʾe-i ẕimmet göstermişler ise de anlara daḫi bu maḳūle naṣṣ-ı ʿahde {2} mübāyin ḥālāt vuḳūʿa gelmamesi meʾmūrlarına tenbīh itmeleri ifāde olunmuş oldıġından cenāb-ı müşīrīleri ber-vech-i meşrūḥ {3} hiçbir ṭarafdan reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ pātenta ve pasāporta aḫẕı ve emlāk ü arāżī fürūḫtı ve firār mis̠illü {4} ḥālāt vuḳūʿa gelmamesine lāyıḳıyla ḥakīmāne ve nāzikāne ihtimām buyurmaları lāzım geleceği vāżıḥātdan {5} olmaġla muḳteżā-yı dirāyetleri üzere bu ḫuṣūṣlara diḳḳat ve düvel-i ecnebiyye beğlik gemisi yoḳlanması uyamayacaġından ġayrı {6} o maḳūle cenk sefīnesiniñ sāḥile bile yaḳlaşamamaları esbāb-ı lāzımesini istiḥṣāle himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 L 37
[576/31] İzmīr muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} Bā-ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şevket-maḳrūn-ı şāhāne Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den żabṭ ü idāre olunan muḳāṭaʿātdan İstendīl ve Şīre {2} cezīreleri Lātīn reʿāyāları bundan aḳdem birbirlerine kefīl olaraḳ Dersaʿādet’de ḳıbel-i şerʿ-i enverden ism ü eşkālleri {3} beyān olunaraḳ bā-teẕkire İzmīr ve bilād-ı sāʾireye mürūrlarına ruḫṣat virilmiş iken reʿā[yā]-yı mesfūreniñ İzmīr’den {4} Dersaʿādet’e ve bilād-ı sāʾireye ʿazīmetleri-çün ḥükkām ṭarafından iẕn ü ruḫṣatı ḥāvī teẕkire virilmekde mümānaʿat {5} olundıġı beyānıyla ḥasbe’l-iḳtiżā Dersaʿādet’e ve bilād-ı sāʾire[ye] ʿazīmetleri lāzım geldikde muʿtemed kefīller aḫẕ olunmaḳ şarṭıyla {6} teẕkireleri virilerek mürūr ü ʿubūrlarına muḫālefet olunmamasını bu defʿa reʿāyā-yı mersūme bā-ʿarżuḥāl inhā ve istirḥām idüb {7} maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere gerek ehl-i İslām ve gerek milel-i s̠elās̠eden şaḫṣ-ı vāḥidiñ bilā-teẕkire {8} ne Āsitāne-i ʿAliyye’den ṭaşraya ve ne ṭaşradan Dersaʿādet’e gelüb gidemamesi ḫuṣūṣunuñ taḥt-ı rābıṭa ve niẓāma idḫāliyle {9} o maḳūle İstānbūl’dan gidecek olanlara İstānbūl ḳāḍīsı bulunan ṭarafından ve ṭaşradan geleceklere maḥalleriniñ {10} ḥükkāmı cānibinden her biriniñ esāmī ve eşkāl ve vilāyetleri ve maṣlaḥat ve sebeb-i ʿazīmetleri beyān olunaraḳ mühürlü {11} iẕn teẕkireleri virilmek ve teẕkiresiz hiç ferd ṣalıvirilmamek içün her ṭarafa evāmir-i ʿaliyye neşr olunmuş ve muʾaḫḫaren {12} birḳaç defʿa daḫi teʾkīd ḳılınmış oldıġından bunlarıñ daḫi kefīlleri alınaraḳ mürūrlarına ruḫṣatı ḥāvī iẕn {13} teẕkiresi virilmek üzere her ne ḳadar emr-i ʿālī iʿṭāsı ṣūreti yeñiden īcāb itmeyüb bunlarıñ bu vechile istidʿāya {14} teşebbüs̠leri ol ṭarafda Lātīn meẕhebinde olan reʿāyānıñ mürūr ü ʿubūrlarında kefīlleri alınaraḳ ḥükkām ṭarafından {15} teẕkire virilmiyor mı ve fī’l-ḥaḳīḳa reʿāyā-yı mersūmeye ber-mūceb-i niẓām teẕkire virilmekde muḫālefet olundıġı {16} vāḳiʿ midir, yoḫsa teẕkire virilmamesi bir sebeb ü ḥikmete mi mebnīdir, ne vechile ise keyfiyyeti taḥarrī ve taḥḳīḳ ve işʿāra {17} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 L 37
[576/32] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Atina ḳalʿası ʿuṣāt-ı eşḳıyādan maḥṣūr olaraḳ Ḳızılḥiṣār ṭarafında ẕaḫīreniñ ḳılleti cihetiyle tīz elden biñ {2} beş yüz keyl ẕaḫīreniñ irsāli esbābınıñ istiḥṣāli żımnında gönderilan emr-i ʿālī ve ol bābda yazılan {3} taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūli ve işbu ẕaḫīre ile ʿaṭūfetlü Serʿasker Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleriniñ işʿārları {4} vechile tedārük buyurduḳları daḳīḳ ve beksimādıñ irsāli müsteʾmen sefīnesine mütevaḳḳıf oldıġından ve Selānīk’de {5} muḳīm İngiltere ve Nemçe ve Frānsa ḳonsoloslarıyla lede’l-müẕākere ṣiġorṭa māddesini bu ṭarafda olan ilçileri {6} maʿrifetiyle tanẓīme taʿlīḳ eyledikleri beyānıyla bu ṭarafda iḳtiżāsı icrā olunmasını mutażammın olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri {7} mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Ḥasbe’l-vaḳt gönderilecek ẕaḫāyiriñ irsāli fī’l-ḥaḳīḳa müsteʾmen sefāyinine {8} muḥtāc ise de Frānsa müsteʾmen sefīneleri ḥaḳḳında emniyyet ġayr-ı cāʾiz ve bu defʿa Donanma-yı Hümāyūn’da vāḳiʿ {9} olan ḥādis̠e cihetiyle Nemçelü tüccār tekneleri ḥaḳḳında daḫi emniyyet meslūb olaraḳ gönderilecek ẕaḫāyiriñ {10} beher-ḥāl İngilterelü sefīneleriyle irsāli īcāb ideceğinden ve bu ṭarafdan gönderilan ẕaḫāyir daḫi İngiltere devleti {11} tüccār tekneleriyle gönderilmekde oldıġından keyfiyyet iḳtiżāsı vechile Dersaʿādet’de muḳīm İngiltere ilçisine ʿizzetlü {12} Reʾīsü’l-küttāb efendi ṭarafından ifāde olunaraḳ ṣiġorṭaları tanẓīm olunaraḳ iki ṭarafa gidecek {13} ẕaḫīre içün daḫi Selānīk’de olan ḳonsoloslarına bir ḳıṭʿa mektūb alınmış ve mektūb-ı meẕkūr işbu {14} nemīḳamıza leffen ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş olmaġla Nemçe ve Frānsa tekneleri tedārükünden ṣarf-ı naẓar ile ẕikr olunan {15} mektūbı Selānīk’de olan İngiltere ḳonsolosuna iʿṭā iderek gönderilecek ẕaḫīreyi İngiltere {16} tüccār tekneleriyle irsāle ve ṣiġorṭa māddesini ḳonsolos-ı mersūm ile tanẓīme himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 L 37
[576/36] Ḳapūdāna beğe
{1} Paṭrona-i Hümāyūn ḳapūdānı ve sāʾir Donanma-yı Hümāyūn ḳapūdānları ile bi’l-iştirāk irsāl olunan bend bend maʿrūżātıñız {2} meʾāli maʿlūmumuz oldu. Donanma-yı Hümāyūn’da olan ʿaskere fütūr gelüb bir-iki biñ cedīd ʿaskere ve eski ʿaskeri {3} nefeslendirmeğe muḥtāc oldıġı ve ġomāna timürleri ḳaṭʿ olmuş oldıġından bu ṭarafdan ġomāna timürleri {4} gönderilmesi ve ḳūmānya ḫuṣūṣlarını yazmışsıñız. Donanma-yı Hümāyūn Dersaʿādet’den çıḳalı henüz pek az vaḳt {5} olub bu ṭarafdan ḥīn-i iḫrācıñızda kāffe-i sefāyiniñ neferāt ve ʿaskerleri bāliġan-mā-belaġ ḳonulmuş ve yedi aylıḳ {6} ḳūmānyaları tekmīlen virilmiş ve Dersaʿādet’den ḳalḳub Sāḳız pīşgāhına ʿazīmet ve iḳāmetden başḳa henüz bir işde {7} bulunulmayub küffār tekneleriyle bir gūne muḥārebe daḫi vāḳiʿ olmamış iken çārçābuk “Askere fütūr geldi ve nefeslendirmeğe {8} muḥtāc oldı ve ḳūmānya tükenmeğe başladı” gibi şeyler yazmañız neden iḳtiżā ideyor? Devlet-i ʿAliyye iki senedir {9} Donanma-yı Hümāyūn’a bu ḳadar biñ kīse ṣarfıyla ve hezār külfet ve iḳdām ile tedārük ve iḫrāc eylediği ḳalʿa mānendi {10} sefāyin-i hümāyūn ile dīn düşmeni olan kefere-i menḥūseniñ Sāḳız çırnıġı gibi ḳayıḳlardan ḳorḳub Boġaz’a {11} ḳaçmaḳ istediğiñiz añlaşılıyor. Ḥattā giçen sene müteveffā Ḳapūdān paşa ile berāber cümleñiz yine bu uṣūli ṭutub {12} Mora üzerinde bir aḳçelik ḫidmet göstermeksizin ve Ḥażret-i Ḥaḳḳ’dan ve şevketlü pādişāhımızdan ḥicāb itmeksizin {13} bilā-mūcib ḳalḳub geldiñiz ve Ṭrābolīçe’niñ ve sāʾir maḥalleriñ küffār eline geçerek bu ḳadar ümmet-i Muḥammed’den olan (16) ẕükūr ve nisvān ve ṣıbyānıñ küffāra esīr olub ayaḳlar altında pāymāl olmasına sebeb-i müstaḳil sizler oldıñız. {2} Şimdi daḫi giçen sene gibi şöyle böyle diyerek bir bahāne ile ayaḳ sürimek ve vaḳt geçürmek {3} isteyorsuñuz. Buña cebānlıḳ ve bayaġı dīn ü devlete ihānetden başḳa bir şey dinilmez. Siz cümleñiz {4} ehl-i īmāndan ve pādişāh etmeğiyle perverde olmuş bendegāndan iken bu mesleğe sülūkuñuz ḏoġrısı tecvīz olunmaz {5} ve ṣoñı güzel gelmez. Bir de müteveffā ḳapūdān ʿAlī Paşa’yı şöyle böyle kār-güẕār adam idi, deyu yazayorsuñuz. {6} Lillāhi’l-ḥamd sizler daḫi fenn-i deryāya vāḳıf ve umūr-āşinā geçinürsüñüz. Lākin hiçbiriñiz umūr-ı baḥrden {7} ḫaberiñiz yoḳ gibi ḏavranayorsuz. Zīr[ā] Sāḳız gibi bir ḏar maḥalde yiğirmiden mütecāviz gemi timür üzerinde {8} ḳaravulsuz ve ḳılaġuzsuz ġāfilāne yatub bu ḳażāyı bayaġı kendü kendüñüze celb itmek mütefennin-i deryā {9} ve umūr-āşinā olmaḳlıġa uyar mı? Donanma her ne maḥalde bulunur ise bulunsun, yatdıġı yere velev ṣaḥīḥ dost {10} gemisi olsa bile uġradılur mı? Burada aḫşamdan ṣoñra Tersāne öñünden bir piyāde bile geçürtülmez iken {11} aṣl fesādlı maḥalde gāvur gemisini donanma içinden geçürmek naṣıl olur? Ve el-ḥāletü-hāẕihī Tersāne-i ʿĀmire’de {12} ġomāna timürleriniñ fıḳdānı cümleñiziñ maʿlūmı iken orada burada ednā sebeb ile ġomānalarıñızı {13} bıraḳmañız ve ṣoñra buradan peyderpey ġomāna ve şunı bunı istemeñiz başa çıḳar mı? Ḥāṣılı isrāfāt ve telefātdan başḳa {14} eliñizden bir şey gelmez gibi olayor. Buña Ḥażret-i Allāh’ıñ ve şevket-meʾāb efendimiziñ rıżāsı yoḳdur. Sizler daḫi {15} güzelce mülāḥaẓa idüb ve ġayretiñiz muḳteżāsını ve ocaġıñızıñ nāmūsunı yerine getürmeğe çalışub bundan böyle {16} dīn ü devlet ġayretini ve pādişāh-ı ʿālem-penāh efendimiziñ ḳulluġunı icrā ve yidiğiñiz etmeğiñ ḥaḳḳ-ı şükrini īfāya baḳub {17} cümleñiz bi’l-ittiḥād meslek-i ġayret ü ḥamiyyeti iltizām ve muḳaddemce ṭarafıñıza taḥrīr ü tenbīh oldıġı vechile bi-mennihī Taʿālā {18} bugünlerde Boġaz’da olan süfün-i hümāyūnı ve ẕaḫīre gemilerini alub Sāḳız’a geçecek ʿasker geçüb Girīd üzerinde {19} olan Donanma-yı Hümāyūn daḫi vürūd-birle iltiḥāḳıñızda zinhār şurada burada beyhūde eğlenmeyerek ve bundan böyle {20} ecnebī sefāyiniñ hiçbirine iʿtimād itmeyerek ve ṣaḥīḥ dost gemisi olsa bile zinhār donanmaya yaḳın getürmeyerek {21} ve vaḳt geçürmeyerek hemān cümleñiz birden ḳalḳub ḏoġrı Mora üzerine ʿazīmet ve Bālyabādra’ya {22} varub saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerini donanmaya aḫẕ iderek baʿdehū müşārun-ileyhiñ emr ü reʾyiyle ḥarekete diḳḳat {23} ve bu vechile ġayret ü ṣadāḳat mesleğine sülūk ile rıżā-yı selāmet-iḳtiżā-yı ḥażret-i pādişāhīye muvāfıḳ {24} ḫidemāt-ı ḥasene ibrāzına saʿy ü iḳdām eylediğiñizde her biriñiz nāʾil-i mükāfāt olacaġıñız bī-iştibāh oldıġı mis̠illü {25} maʿāẕallāhü Taʿālā ḫilāfı vuḳūʿunda ṣoñundan ḳorḳmaḳ cümleñize lāzım geleceğinden aña göre nāmūs-ı ocaġıñızı {26} ve ġayretiñizi yerine getürerek vaḳt geçmeksizin iş görmeğe ve tekmīl-i meʾmūriyyet ile nām almaġa müsāraʿat eylemeñiz siyāḳında {27} cümleñize tenbīhen ve iḳdāmen maḫṣūṣ işbu ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl istediğiñiz ġomāna ve sāʾireden kebīr ve ṣaġīr {28} on bir ʿaded lenger ve on bir ʿaded ġomāna ve on iki ʿaded çubuḳ ve seren ve on altı ʿaded bādbān ve ālāt-ı lāzıme {29} ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni maʿrifetiyle tanẓīm ve münāsib sefīneye taḥmīl olunaraḳ Aḳdeñiz boġazına gönderilmiş oldıġından {30} boġaz-ı meẕkūrda olan beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn ile ẕaḫīre teknelerini almaġa Bozcaaḏa ṣularına geldiğiñizde {31} ẕikr olunan ġomāna ve eşyā-yı sāʾireyi daḫi alub icrā-yı meʾmūriyyete müsāraʿat eyleyesiz. Fī 15 L 37
[576/38] İbrāhīm Paşa ḥażretlerine, Bosṭāncıbaşıya, İstānbūl ve Bilād-ı S̠elas̠e ḳāḍīlarına ve Gümrük emīnine
{1} İḳtiżā-yı şerʿ-i şerīf üzere kefere-i ehl-i ḥarbiñ es̠nā-yı mübārezede seby ü istirḳāḳ olunan ʿiyāl ü evlādları {2} emvāl-ı ġanāyimden olub beyʿ ü şirāsı mücāz ise de ehl-i İslām beyninde cereyāna maḳṣūr oldıġına bināʾen {3} bu bābda daḫi muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf üzere ʿamel ü ḥarekete mezīd-i iʿtinā ve diḳḳat kāffe-i muvaḥḥidīniñ vaẓīfe-i {4} ḥāllerinden iken bu es̠nāda Sāḳız ve maḥāll-i sāʾireden Dersaʿādet’e gelan Rum üserāsını mübālāt-ı dīniyyeden {5} bī-behre baʿżı ṭamaʿkārān ve nāḳıṣātü’l-ʿaḳli ve’d-dīn olan gürūh-ı nisvān ziyāde bahā ile fürūḫt itmek {6} dāʿiye-i fāsidesiyle nihānī kefereye esīr ṣatmaḳ ve baʿżıları daḫi ḥīle-i kāsidesine revāc virmek ve “Çerkes {7} esīridir” deyu baʿdehū getürüb ziyāde bahāya ṣatmaḳ ümniye-i fāsidesiyle Anāpa ḥavālīsine getürmek mis̠illü {8} ḥālāt-ı ġayr-ı cāʾizeye cesāret itmekde olduḳları bu defʿa istimāʿ ü istiḫbār olunub bu keyfiyyet saʿy-bi’l-fesād {9} ḳabīlinden olmaġla şerʿan ve mülken tecvīz olunur mevāddan olmayaraḳ irāde-i seniyyeniñ muġāyiri ve serīʿan {10} o maḳūle ḥālāt-ı mekrūheye mütecāsir olanlarıñ menʿ ü taḥẕīri lāzımeden idüği bedīhī olaraḳ keyfiyyet {11} iḳtiżā idenlere iḳtiżāsına göre başḳa başḳa beyāż üzerine fermān-ı ʿālī ıṣdārıyla tenbīh olunmuş olmaġla siz daḫi {12} esīrciler ketḫüdāsını ve sāʾir iḳtiżā idenleri ve eʾimme-i maḥallātı nezdiñize celb ile her kim ṭamaʿan kefereye Rum esīri {13} fürūḫtuna cesāret ider, yāḫūd bir taḳrīb Anāpa cānibine irsāle mütecāsir olur ise ḫaber alındıġı gibi gerek bāyiʿ {14} gerek müşterī, her kim olur ise olsun icrā-yı mücāzātında daḳīḳa teʾḫīr olunmayacaġını gūş-ı hūşlarına gereği gibi tefhīm {15} ve işbu ḥālāt-ı mekrūheden cümleniñ mübāʿadet eylemesini iʿlān ü ifhām eylemelerini eʾimme-i maḥallāta güzelce {16} tenbīhe ve fī-mā-baʿd cesāret ider olur ise alan ve ṣatanı ism ü şöhretiyle der-ʿaḳab ḫaber virmelerini ekīden teʾkīde {17} mübāderet ile bir vechile cāʾiz olmayan işbu keyfiyyetiñ vuḳūʿa gelmamesi emr-i ehemmine beġāyet diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 17 L 37
[576/42] Rum ve Ermenī paṭrīḳlerine başḳa başḳa buyuruldı
{1} Bu es̠nāda Sāḳız ve maḥāll-i sāʾireden gelan Rum milleti üserāsını baʿżı ṭamaʿkārān ziyāde bahā ile {2} ṣatmaḳ dāʿiye-i fāsidesiyle İstānbūl’da nihānī reʿāyāya fürūḫta ve reʿāyā daḫi ġayret-i cinsiyyet {3} iderek o maḳūle Rum esīrlerini baʿżı vāsıṭa peydā ve bāyiʿini ıṭmāʿ ile iştirāsına cesāret {4} itmekde olduḳları bu defʿa istimāʿ ü istiḫbār olunub iġtinām-kerde-i İslām olan üserānıñ ol vechile {5} reʿāyāya beyʿ ü şirāsına mesāġ-ı şerʿī olmadıġından bu keyfiyyete cesāret idenleriñ ḥaḳlarından gelinmesi {6} irāde olunmuş ve keyfiyyet iḳtiżā idenlere bā-fermān-ı ʿālī tenbīh ḳılınmış olmaġla sen daḫi milletiñden her kim {7} iġtinām-kerde-i ehl-i İslām olan üserādan bir reʾsi bir taḳrīb almaġa cesāret itmiş ve ider ise {8} ḫaber alındıġı gibi fürūḫt iden her kim olur ise derḥāl icrā-yı mücāzāt olunub el-ān daḫi bulundıġı {9} maḥalde siyāset ile ems̠āline ʿibret ḳılınacaġı ve bu mādde maḫṣūṣ tebdīller taʿyīniyle taḥarrī olacaġı milletiñe gereği gibi {10} tefhīme diḳḳat ile bu keyfiyyetden milletiñi menʿe müsāraʿat ve ḫilāfından beġāyet ḥaẕer ü mübāʿadet eyleyesin deyu. Fī 17 L 37
[576/46] Meʾmūriyyetle Sāḳız’da olan Şeref Efendi’ye
{1} Sāḳız cezīresinde şimdiye ḳadar bir gūne ʿiṣyānları meşhūd olmayan Lātīn reʿāyāsı ṭaḳımından {2} muḳaddem ḫavfa tābiʿ olaraḳ bi’ż-żarūr iḫtifā ile şimdi çıḳub taḥrīr olunan emlāklarını istidʿā {3} eyleyan reʿāyā ḥaḳlarında icrā olunacaḳ muʿāmeleniñ istiʿlāmıyla istīmān iden maṣṭakī ḳaryeleri {4} reʿāyāsı-çün reʾyi şāmil ve ʿaskerī ṭāʾifesiniñ yedine geçmiş olan emvāliñ ḫumsı cānib-i mīrīye {5} alınmaḳ bābında bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ḳılınması ve ṭarafıña memleket ṭarafından maʿāş taʿyīn olunması ḫuṣūṣunı {6} mübeyyin ve ifādāt-ı sāʾireyi mutażammın tevārüd iden maʿrūżātıñ manẓūr ü meʾālleri maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra {7} ḥużūr-ı mekārim-mevfūr-ı ḥażret-i şāhāneye ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı cenāb-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Sāḳız cezīresinde {8} şimdiye dek ʿiṣyān itmeyan Lātīn reʿāyāsından ḫavfa tebaʿiyyetle iḫtifā ile meydāna çıḳan {9} reʿāyādan emlāklarını istidʿā idenleriñ emlākları kendülere redd olunmaḳ {10} ve Sāḳız reʿāyāsından ʿiṣyān itmamiş veyāḫūd muḳaddemce bi’l-istīmān reʾy almış olanlarıñ emvāl ü emlākları {11} daḫi kendüleri ḥayātda iseler kendülerine ve içlerinde muʾaḫḫaren ʿaskerī ṭāʾifesi ṭarafından bilā-cürm iʿdām {12} olunanlarıñ emvāl ü emlākları şerʿan intiḳāl-i ʿādī ile evlād ü ʿiyāllerine intiḳāl ideceğine bināʾen {13} o maḳūleleriñ emvāl ü emlākları baʿde’t-taḥḳīḳ evlād ü ʿiyāllerine iʿṭā ḳılınmaḳ ve maṣṭakī reʿāyāsından {14} mevcūd olanlarıñ ḥimāyetleri-çün istīmān şürūṭı derciyle evāmir-i ʿaliyye ıṣdārı ve ṭarafıña nüzül emīni ṭarafından {15} et ve ekmek taʿyīni virilmesiniñ Sāḳız muḥāfıẓı ṭarafına taḥrīri ve ʿasker yedlerine geçmiş emvāliñ cümlesi {16} kendülere baḫş ṣūreti oldıġı ruḫṣat-ı şerʿiyyeyi ḥāvī muḳaddemā neşr olunan evāmirde muḥarrer oldıġından {17} işbu ḫums laḳırdısından ṣarf-ı naẓar olunması ḫuṣūṣları tensīb olunmuş ve emr ü fermān-ı şāhāne daḫi {18} bu merkezde dāʾir olaraḳ ol vechile bilā-cürm iḫtifā ile şimdi meydāna çıḳan reʿāyānıñ emlāk {19} ü emvālleri kendülere ve helāk olanlarıñ intiḳāl-i ʿādī-i şerʿī ile ʿiyāl ü evlādlarına virilmek {20} ve istīmān şürūṭı üzere maṣṭakī reʿāyāsı ḥimāyet olunmaḳ üzere lāzım gelan evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve ṭarafıña {21} miḳdār-ı kifāye nüzül emīni ṭarafından et ve ekmek iʿṭā itdirilmesi ṭarafımızdan muḥāfıẓ-ı mūmā-ileyhe işʿār olunmuş {22} olmaġla sen bundan ṣoñra nüzül emīni ṭarafından virilecek taʿyīnāta ḳanāʿat ile memleket ṭarafından taʿyīnāt {23} muṭālebesi mis̠illü şeylerden ictināb iderek hemān muḳteżā-yı ṣadāḳat ve meʾmūriyyetiñ üzere is̠bāt-ı {24} müddeʿā-yı dirāyet-kārī ve istiḳāmete mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Çeşme ṭarafından firār iden {25} gāvurlarıñ emvāl ü emlāklarınıñ żabṭ ü taḥrīri daḫi bā-irāde-i seniyye saña iḥāle olunaraḳ lāzım gelan {26} emr-i şerīfi gönderilmiş olmaġla her ḥālde is̠bāt-ı ṣadāḳate diḳḳat eyleyesin. Fī 19 L 37
[576/47] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Maṣṭakī reʿāyāsından istīmān idenleriñ ḥaḳḳında bir ḳıṭʿa reʾyi şāmil emr-i ʿālī ıṣdār olunması ve ṭaraf-ı {2} cānib-i memleketden taʿyīn virilmesi ḫuṣūṣı bu defʿa Sāḳız’da ʿuṣāt-ı eşḳıyā ve firārī emlākı taḥrīrine {3} meʾmūriyyetle ol ṭarafda olan Şerīf Efendi ṭarafından bā-taḥrīrāt istidʿā olunmuş ve reʿāyā-yı merḳūme Ḳapūdān-ı {4} sābıḳ ʿAlī Paşa’nıñ vefātından ṣoñra ʿaskeri ṭarafından ḳırılmış ise de şurada burada biraz daḫi {5} mevcūd olmaları melḥūẓ oldıġından o maḳūle istīmān idenlerden el-yevm derūn-ı cezīrede mevcūd {6} olanlarıñ ḥimāyet ü ṣıyānetleri muḳaddemce ṭarafıñıza yazılmış ise de bu defʿa daḫi müteʿalliḳ olan {7} irāde-i seniyye muḳteżāsı üzere istīmān şürūṭı derciyle bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve isbāl olunub {8} ancaḳ Sāḳız reʿāyāsından muḳaddemā ʿiṣyān üzere olan aḏalara firār idenlerden bundan böyle Sāḳız’a {9} gelecek gāvurlarıñ hiçbir vaḳtde ḳabūl ve iġmāżları cāʾiz olmamaḳ mülābesesiyle aḫẕ ü giriftleri (20) ve mübāşir-i mūmā-ileyhe memleket ṭarafından taʿyīnāt iʿṭāsı uymayacaġından nüzül emīni ṭarafından miḳdār-ı kifāye et ve ekmek {2} taʿyīni virdirilmesi ve Sāḳız’da ʿaskerī yedine geçmiş olan emvāliñ ḫumsı cānib-i mīrīye ʿāʾid olacaġı {3} mübāşir-i mūmā-ileyh ṭarafından yazılmış ise de ʿaskerī ṭāʾifesiniñ yedlerine geçen şeyleriñ cümlesi kendülere {4} baḫş ḳılınmış ve seby ü istirḳāḳa ruḫṣat-ı şerʿiyyeyi ḥāvī neşr olunan evāmirde teẕkār olunmuş oldıġından {5} ḫums laḳırdısından ṣarf-ı naẓar olunması lāzım geleceği vāżıḥātdan ve emr ü fermān-ı mülūkāne muḳteżāsından {6} olaraḳ nüzül emīni ṭarafından virilecek taʿyīne ḳanāʿat ile ṭaraf-ı memleketden nesne muṭālebe itmamesi ve işbu {7} ḫums laḳırdısından ve ṭalebinden ṣarf-ı naẓar olunması ṭarafımızdan mübāşir-i mūmā-ileyhe taḥrīr ü tenbīh olunmuş olmaġla cenābıñız {8} Sāḳız reʿāyāsından muḳaddemā ʿiṣyān iden aḏalara firār idenlerden bundan ṣoñra Sāḳız’a gelecek {9} gāvurlarıñ aḫẕ ü giriftleri ṣūretiniñ icrāsıyla mübāşir-i mūmā-ileyhe nüzül emīni ṭarafından miḳdār-ı kifāye et {10} ve ekmek iʿṭā itdirilmesi ve ber-vech-i meşrūḥ ḫums laḳırdısı ve ṭalebinden ṣarf-ı naẓar olunması ḫuṣūṣuna mübāderet {11} ve her ḥālde icrā-yı lāzıme-i dirāyet-kārī ve feṭānete beẕl-i maḳderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 19 L 37
[576/50] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} İşbu māh-ı Şevvāl-i Şerīf’iñ on ikinci güni müctemiʿ-i maʿiyyet-i sipeh- sālārīleri olan meʾmūrīn ve ʿasākiri bi’l-istiṣḥāb {2} Yeñişehir’den ḥareket ve İzdīn ilerüsünde olan Alāmāna köprisine ḏoġrı ʿazīmet ile cisr-i meẕkūrda aylıḳlu ʿasākiri {3} taʿdād iderek birer aylıḳ ʿulūfelerini iʿṭā ve Mora Serʿaskeri saʿādetlü Maḥmūd Paşa maʿiyyetiyle ḏoġrı Mora üzerine {4} sevḳ ü isrā-birle ẕāt-ı ġayret-simātları yine Yeñişehir’e ʿavdet ve ḳarīben Geġa paşalarınıñ vürūdlarında anları daḫi {5} başḳa ḳoldan sevḳ ü taʿyīne himmet buyuracaḳları saʿādetlü Tırḥāla mutaṣarrıfıyla Sīvās vālīsi ḥażerātını istiṣḥāb {6} buyurduḳlarını ve Sūlī ġāʾilesi birḳaç gün ẓarfında bitemediği ṣūretde iḳtiżā iden maḥallere üç-dört biñ ḳadar ʿasker {7} iḳʿādıyla kendüleri muḳaddemki tertīb üzere Ḳarlıili üzerinden ḏoġrı Mora’ya ʿazīmet eylemelerini Teke ve Yānya mutaṣarrıfları {8} bendelerine taḥrīr buyurmuş olduḳlarını ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ el-yevm ne maḥalde oldıġı istiʿlāmını şāmil ḳapu ketḫüdāları efendi {9} bendeleri ṭarafına mersūl şuḳḳa-i seniyyeleriyle Yeñişehir’den Mora ve Yānya ordularına ẕaḫāyir sevḳine meʾmūr ʿizzetlü ʿĀrif {10} Efendi bendeleriniñ el-ḥāletü-hāẕihī īfā-yı meʾmūriyyet iderek ol ṭarafda maṣlaḥatı ḳalmamış oldıġından Dersaʿādet’e ʿavdetine {11} ruḫṣat virilmesini mübeyyin olan ḳāʾime-i ṣafderāneleri mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı {12} ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuş ve “Lillāhi’l-ḥamd ġayret idüb māddeyi ṣırasına ḳoymuş. {13} Cenāb-ı Bārī tevfīḳ ü nuṣret iḥsān eyleye.” deyu duʿā-yı icābet-nümā-yı ḥażret-i ẓıllullāhīyi müşʿir ḫaṭṭ-ı şerīf-i mülūkāne {14} şeref-rīz-i ṣudūr olmuşdur. Bundan aḳdem Donanma-yı Hümāyūn Sāḳız pīşgāhında iken Ḳapūdān-ı sābıḳ ʿAlī Paşa’nıñ {15} nefsine ʿāʾid olmaḳ üzere vāḳiʿ olan ḥādis̠ede vefātı cihetiyle deryā ḳapūdānlıġı Bālyabādra’da olan saʿādetlü {16} Meḥmed Paşa ḥażretlerine tevcīh olunaraḳ Donanma-yı Hümāyūn’da Ḳapūdān paşa ḳāʾimmaḳāmlığı Ḳapūdāna-i Hümāyūn Ḳapūdānı Muḫtār Beğ’e {17} iḥāle ile Girīd üzerinde olan Donanma-yı Hümāyūn ve sefāyin-i sāʾire ile birleşerek cümlesi birden ḏoġrı Mora {18} üzerine ʿazīmet ve Bālyabādra’ya varub müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerini alaraḳ īfā-yı meʾmūriyyete diḳḳat eylemeleri {19} tedābīr ve irādesi ʿale’t-tafṣīl ne vechile icrā ve tekmīl olundıġı ṣavb-ı sāmīlerine yazılmış ve el-ḥāletü-hāẕihī Girīd’e meʾmūr {20} Donanma-yı Hümāyūn ile sefāyin-i sāʾireniñ Girīd ṭarafında īfā-yı meʾmūriyyet iderek ʿavdet ve İstānköy ṭarafına vuṣūlleri (22) ḫaberi vārid olmuş oldıġından ve muḳaddem ve muʾaḫḫar Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrlarına birbirleriyle birleşerek ifāte-i vaḳt {2} itmeyüb meʾmūriyyetleri vechile Mora’ya gitmeleri iḳtiżāsına göre ekīd ü şedīd yazılmış olub bu vechile daḫi {3} donanmalar birbirine taḳarrüb eylemiş olduḳlarından bi-mennihī Taʿālā hemān iltiḥāḳ eylediklerinde inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḏoġrı {4} Mora üzerine ʿazīmet eyleyecekleri ve mūmā-ileyh ʿĀrif Efendi bendeleriniñ ol ṭarafda maṣlaḥatı ḳalmamış {5} oldıġından ṭıbḳ-ı inhāları vechile ʿavdetine ruḫṣat-ı seniyye-i şāhāne erzān buyurılaraḳ ṭaraf-ı ʿālīlerinden {6} bi’l-istīẕān ʿavdet eylemesi ṭaraf-ı s̠enāverīden mūmā-ileyhe taḥrīr ḳılınmış oldıġı muḥāṭ-ı ʿilm-i sāmīleri buyurulduḳda {7} hemān ġayret ve ibrāz-ı saṭvet ü ṣalābet buyuraraḳ bā-ʿavn-i Bārī bir gün evvel şu Mora ġāʾilesiniñ {8} ḥüsn-i indifāʿı emrinde lāzım gelan iḳdām ü himmeti ṣarf-birle īfā-yı meʾmūriyyete nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i iḳtidār buyurmaları {9} maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 21 L 37
[576/53] Rodos Mutaṣarrıfı Şükrī Beğ’e
{1} Rum firārīleriniñ müsteʾmen tüccār sefīnelerinde daḫi bulunur ise çıḳarılması ḫuṣūṣunı āmir şeref-rīz-i ṣudūr olan {2} fermān-ı ʿālīniñ vuṣūlüyle tenfīẕ ü icrāsına müsāraʿat ideceğiñ ẓāhir ise de o maḳūle firārīleriñ iḫrācı-çün {3} müsteʾmen sefīnesi yoḳlanılmasında düvel ḳonsolosları bu ṭarafda olan ilçilerinden bir gūne kāġıd olmadıġından {4} sefīneleri taḥarrīsinde mümānaʿat idecekleri mülāḥaẓasına bināʾen Rodos’da olan ḳonsoloslara Dersaʿādet’de muḳīm {5} ilçileri ṭarafından birer ḳıṭʿa mektūb gönderilmesi ifādesine dāʾir tevārüd iden ʿarīżañ mezāyāsı maʿlūmumuz olmuşdur. {6} Rum ṭāʾife-i şerīresiniñ ʿiṣyān ü şeḳāvetleri gün-be-gün artub izbāndīd gemileri Rūsya bāndırası daḫi {7} açaraḳ dürlü dürlü ḥīle ve ṣanīʿa ḳullanmaḳda olduḳları bi’l-iḫbār taḥḳīḳ olunub bu maḳūle Rūsya bāndırası {8} küşād idenlere lāyıḳıyla baḳılmadıġı ḥālde eşḳıyā tekneleriyle aṣl ṣaḥīḥ Rūsya tüccār sefāyininiñ farḳ ü temyīzi (23) müşkil olacaġına mebnī baʿde’l-yevm ibḳā-yı āsāyişe ḳadar Rūsya bāndırasıyla olanlarıñ daḫi kemā-yenbaġī {2} yoḳlanılması lāzım gelerek keyfiyyet Rūsya devletiniñ Dersaʿādet’de muḳīm ilçisine resmen taḳrīr iʿṭāsıyla {3} ifāde ve beyān ḳılınmış oldıġından bu maḳūle reʿāyā sefīnesi vürūdunda gereği gibi taḥarrī olunması ve Rūsya {4} bāndırasıyla ẓuhūr iden sefāyin-i meşkūke ṣaḥīḥ Rūsya tebaʿasından olub olmadıġı yalñız ḫāricden {5} naẓar ile temyīz ve taḥḳīḳ mümkin olamayacaġı gibi evvel-emrde li-ecli’t-tedḳīḳ derūnlarınıñ kemā-yenbaġī yoḳlanılması {6} īrād ve teklīf olunub ol ṣūrete muḫālefet eylediği taḳdīrce eşḳıyā zümresinden ʿadd olunacaġına mebnī {7} bi’ż-żarūre bāndırasına ʿamel ve iʿtibār olunmayaraḳ ḥaḳlarında eşḳıyā muʿāmelesi icrā olunması ve eğer rāżī olur ise {8} anlarıñ daḫi derūnlarında kendüyi ḳorsandan muḥāfaẓa içün iʿmāle kifāyet miḳdārdan ziyāde ṭop ve cebeḫāne {9} ve mühimmāt ve gemi ḳullanacaḳ mellāḥından fażla neferāt bulunur, ve’l-ḥāṣıl düşmenlik ṣūreti iḥsās {10} olunur ise hemān tevḳīf ile keyfiyyetiñ Dersaʿādet’e inhā ve bu vesīle ile Āsitāne-i ʿAliyye’ye ẕaḫāyir ve erzāḳ {11} naḳl ider ve kendülerinde ṣūret-i şeḳāvet maḥsūs olmayan sefīnelere muḫālefetle Dersaʿādet sekenesiniñ {12} müżāyaḳalarını mūcib vażʿ ve ḥālet vuḳūʿa gelmesinden mübāʿadet ve ittiḳā olunması bābında şeref-pāş-ı ṣaḥīfe-i {13} ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince Baḥr-i Sefīd’iñ Anāḏolī ve Rumili ve Arnavudluḳ sevāḥilinde kāʾin {14} ḳażālar ve maḥāll-i sāʾirede iḳtiżā idenlere ḫiṭāben bundan aḳdem evāmir-i ʿaliyye neşriyle tenbīh ü teʾkīd ḳılınmış oldıġına ve seniñ daḫi {15} o maḳūle derūnunda firārī ḥiss eylediğiñ müsteʾmen tüccār sefīneleriniñ taḥarrīsine ibtidārıñ ʿahden lāzım geleceğine naẓaran {16} bu bābda ilçilerden ḳonsolos mektūbı almaḳ iḳtiżā itmeyeceği ve bi’l-farż ʿādī mektūb alınub kendüsi daḫi işbu taḥarrī {17} māddesi anlara aġır geldiğinden yine ellerinden geldiği ḳadar yoḳlatmamaġa saʿy ü iḳdām idecekleri ẓāhir olmaġla sen {18} muḳteżā-yı dirāyetiñ üzere düvel-i Naṣārā’nıñ tüccār teknelerinden birinde firārī reʿāyā oldıġını ḥiss ider, yāḫūd düvel {19} tüccār gemisinden bir vechile şübhe eyler iseñ muḳteżā-yı irāde-i seniyye üzere yoḳlanmasına diḳḳat ve bu bābda ıṣrār {20} iderek ve içinde muḫtefī reʿāyā bulunur ise derḥāl iḫrāc ve ḥabs ile keyfiyyeti bu ṭarafa inhā-birle is̠bāt-ı müddeʿāya mübāderet {21} ve ḳonsoloslar ṭarafından mümānaʿat ṣūreti īrād olunur ise ibḳā-yı āsāyişe ḳadar şübhe olunan müsteʾmen sefīnesiniñ {22} yoḳlanması irāde-i seniyye muḳteżāsından oldıġından başḳa işbu yoḳlama māddesi ʿahd ve şürūṭa daḫi muvāfıḳ ve Dersaʿādet’de {23} bulunan ilçileriniñ teslīm-kerdeleri olan mevāddan idüğüni dostāne lāyıḳıyla beyān iderek defʿ-i şübhe idecek {24} vechile yoḳlamaġa diḳḳat ve işbu yoḳlama vesīlesiyle dost ve muṣāliḥ olan düvel tebaʿasına bilā-mūcib bir gūne {25} taʿaddī vuḳūʿa gelmamesine ve bilā-mūcib yaʿnī sebeb [ve] serriştesiz bādī-i iştika olacaḳ ḥālāt ẓuhūr itmamesine {26} kemāl-i ihtimām ve müs̠āberet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 21 L 37
[576/56] Baḥr-i Sefīd Boġazı muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresiniñ muḳaddem fetḥ ü tesḫīrinde ʿasker-i İslām’ıñ aldıḳları es[ī]riñ yedlerine Sāḳız muḥāfıẓı ve müteveffā {2} ḳapūdān-ı sābıḳ ṭaraflarından birer ḳıṭʿa pencik iʿṭā olunaraḳ ṣāḥibleri sefīne ile Boġaz’a getürdüklerinde penciklerine {3} baḳılub baʿdehū getürecekleri maḥallere mürūr ve ʿazīmetlerine ruḫṣat virilmekde ise de muʾaḫḫaren ḳapūdān-ı {4} sābıḳıñ vefātı ḥādis̠esinde muḳaddem reʾy ve amān virilan maṣṭakī ḳaryelerini ʿaskerī ṭāʾifesi {5} urub esīr nāmıyla aldıḳları ẕükūr ve inās̠ıñ pencikleri olmadıġından o maḳūleleriñ tevḳīfleri iḳtiżā {6} ider ise de erāẕil ṭaḳımınıñ ḳīl ü ḳāllerini mūcib olacaġından bunlarıñ tevḳīf ve imrārları şıḳlarında {7} istiʿlām-ı irādeyi şāmil resīde-i cā-yı vuṣūl olan taḥrīrāt-ı saʿādetleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {8} olmuşdur. Baʿde’l-amān alınmış olan üserānıñ muḳteżā-yı şerʿīsi cānib-i fetvā-penāhīden lede’s-suʾāl ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den {9} reʾy ve amān iʿṭā buyurılan maḥallerden ʿaskerī ṭāʾifesiniñ o mis̠illü ḫodbeḫod aldıḳları ẕükūr ve inās̠ıñ {10} yedlerine pencik iʿṭāsı iḳtiżā itmeyerek bunlar ḥür ve reʿāyā olub beyʿ ü şirāları meşrūḥ olmadıġını mübeyyin {11} iki ḳıṭʿa fetvā-yı şerīf mūcebince o maḳūle ḫilāf-ı şerʿ-i şerīf olaraḳ alınan ẕükūr ve inās̠ her ne ise {12} beyʿ ü şirāları cāʾiz olmadıġına mebnī her kimiñ yedinde bulunur ise aḫẕ ü tevḳīf ve baʿdehū Sāḳız muḥāfıẓıyla bi’l-muḫābere {13} vaṭanlarına baʿs̠ ü tesrīb olunması żımnında ṭaraf-ı düstūrīlerine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdārı ḫuṣūṣuna {14} irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve mūcebince ol bābda lāzım gelan emr-i şerīf ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla {15} muḳteżā-yı dirāyet-i düstūrīleri üzere emr-i şerīf-i meẕkūruñ infāẕ ü icrāsına himmet ve bu vechile muvāfıḳ-ı {16} şerʿ-i şerīf olan irādeyi diñlemeyerek içlerinden baʿżı erāẕil maḳūlesi edebsizlikle bir gūne ḳīl ü ḳāl {17} peydā itmeleri lāzım gelür ise o maḳūleleriñ cebren ve ḳahr ile ellerinden almaḳ ṣūretlerinden ṣarf-ı naẓar iderek {18} ber-nehc-i şerʿī bunlarıñ beyʿ ü şirāları ve inās̠ınıñ istifrāşı ḥarām oldıġını gūş-ı hūşlarına ilḳā ve tefhīm ile {19} ṣavuşdurulması ḫuṣūṣuna ṣarf-ı reviyyet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 23 L 37
[576/58] Silistre vālīsine, bi’t-taṣarruf Vidīn muḥāfıẓına
{1} Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı vechile Eflāḳ ve Boġdān’ıñ aṣl yerlü ve muʿteber boyārlarından bundan aḳdem Dersaʿādet’e {2} celb olunmuş olan boyārlarıñ niyyāt ü marżīleri añlaşılaraḳ Fenārlu Rumlardan emniyyetiñ insilābı {3} cihetiyle yerlü ve muʿteber boyārlardan Eflāḳ ve Boġdān’a voyvodalar naṣb ü taʿyīni derdest-i müẕākere ve icrā oldıġı {4} muḳaddem ṭaraf-ı saʿādetlerine bildirilmiş ve Bükreş ve Yaş ḳāʾimmaḳāmlarınıñ firārdan muḥāfaẓaları irādesi {5} daḫi beyān ve ifhām ḳılınmış idi. Boyārān-ı mersūmūnı marżī ve menviyyātları bir müddetden berü Memleketeyn’e voyvoda naṣb {6} ü taʿyīn olunan Fenārlu Rumlarıñ envāʿ-ı ẓulm ü taʿaddīsi ve bu defʿa ḥādis̠ olan fesādları cihetiyle {7} baʿd-ez-īn Memleketeyn voyvodalıḳları ḫāricden Rumlara iḥāle olunmayaraḳ ḳadīmi olageldiği vechile yerlü {8} boyārlarına iḥāle ḳılınması ve bu bābda baʿżı mesʾūlātdan ʿibāret olub ez-cümle ibḳā-yı āsāyişe ḳadar {9} Eflāḳ memleketinde iki biñ ve Boġdān’da biñ nefer beşlü neferātı istiḫdām olunaraḳ işbu neferātıñ {10} ʿulūfe ve taʿyīnātlarından ez-ḳadīm istiḫdām olunan miḳdārıñ ʿulūfe ve taʿyīnātları muḳaddemā ne vechile virile- {11} -gelmiş ise yine öylece iʿṭā olunmaḳ üzere faḳaṭ bu defʿa ḥasbe’l-vaḳt istiḫdām olunacaḳ ziyāde neferātıñ {12} maṣārifi voyvodalarıñ menāfiʿinden rüʾyet olunmasına müsāʿade olunması ve ʿalā-ṭarīḳi’r-rehn voyvoda olacaḳlarıñ {13} evlād ü ʿiyālleriniñ Dersaʿādet’e celb ve iḳāmesi ṣūreti gösterilmiş ise de bu keyfiyyet ḥükūmetçe {14} kendülere şeʾni mūcib olacaġından ve ʿiyālleriniñ ol ṭarafdan tefrīḳi cebr ve ḥabs ṣūreti {15} olmadıḳça mümkin olmayacaġından rehn taʿbīrinden ve ʿiyālleriniñ celbinden ṣarf-ı naẓar ile faḳaṭ birer nefer {16} oġullarınıñ ḳapu ketḫüdāsı maḳāmında istiḫdām içün Dersaʿādet’e celb ve iḳāme olunması ve sāʾir ifādāt {17} ve iltimāsātı serd ve beyān eylemiş olduḳlarından her bir māddeleriniñ iḳtiżā-yı vaḳt ü ḥāl Rūsyalu ile maʿḳūd {18} olan ʿahd ü şarṭa taṭbīḳan iḳtiżāları vechile tenḳīḥ ve tanẓīm olunaraḳ Eflāḳ voyvodalıġınıñ {19} mütevekkilen ʿalellāh Dersaʿādet’e gelmiş olan Eflāḳ boyārlarınıñ ḥasbe’r-rütbe pīşrev ve dīgerleriniñ uṣūl {20} ve reviş ve muʿāmelerine naẓaran cümlesiniñ muʿteberi olan Līġorī Gīḳā boyāra ve Boġdān voyvodalıġınıñ {21} daḫi Boġdān boyārları içinde muʿteberleri olan Yoġān Sāndil İstūrca nām boyāra tevcīh ü iḥālesi {22} ve bu cihetle voyvodalıḳlarıñ taʿyīninde Bāb-ı ʿĀlī’de ḫilʿat ilbāsı ve Dīvān-ı Hümāyūn’da ḳūḳa iksāsı {23} mis̠illü rüsūmāt-ı ʿādiye icrāsı Rumlarıñ ittibāʿ ṣūretiyle ṭoplanub ṣoñra berāber gitmesi mis̠illü baʿżı {24} meḥāẕīri müstetbiʿ olacaġından ol ṣūretle icrā-yı rüsūmātdan ṣarf-ı naẓar ile keyfiyyet kendülere maḫfiyyen ifāde {25} ve birer mihmāndāra terfīḳ ve Silistre’ye irsāl olunub tevcīh fermānları ve ḫilʿat ve ḳūḳaları daḫi mihmāndāra {26} teslīmen ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilerek boyārān-ı mersūmān Silistre’ye vardıḳları gibi voyvodalıḳlarını {28} iʿlān ile ḫilʿat ve ḳūḳaları iksā ve fermānları yedlerine iʿṭā ve kendüleri daḫi dāʾirelerini Silistre’de {29} tanẓīm iderek baʿdehū maḥallerine iʿzām olunmaları ve tīz elden başbeşlü aġalıḳları-çün Rumili’niñ muʿteber {30} ve ʿasker istiḫdāmına muḳtedir aʿyān ve aġavātından intiḫāb ve taʿyīni ve bunlar Memleketeyn’de faḳaṭ birer sene iḳāmet- {31} -birle senesi āḫirinde yedlerine bā-fermān-ı ʿālī taʿyīn olunacaḳ āḫar beşlü aġaları vardıḳda bunlar vilāyetlerine {32} ʿavdet itmek üzere tanẓīmi lāzım geleceğinden şimdi Eflāḳ memleketi başbeşlü aġalıġına Bāzārcıḳ Aʿyānı {33} Ḳavanoszāde Ḳapucıbaşı Ḥasan Beğ taʿyīn olunaraḳ hemān maʿiyyetine güzīde ve mücerrebü’l-eṭvār iki biñ {34} aylıḳlu beşlü neferātı cemʿ ve istiṣḥāb-birle nezd-i müşīrīlerine varub ẕāt-ı saʿādetleri her ne vaḳt {35} kendüsüne emr iderseñiz derḥāl Eflāḳ’a ʿazīmet ve muḳteżā-yı meʾmūriyyeti üzere maʿiyyetinde olan ʿaskeriñ {36} żabṭ ü rabṭıyla taʿaddī vuḳūʿa gelmamesine diḳḳat eylemesi veṣāyāsı derciyle mīr-i mūmā-ileyhe meʾmūriyyet emr-i şerīfi {37} gönderilmesi ve Boġdān beşlü aġalıġına daḫi ḳażā aʿyānlarından mūmā-ileyh Ḥasan Beğ’e mümās̠il ve mücerrebü’l-eṭvār {38} ḫānedānlardan her kimi intiḫāb ider iseñiz baʿdehū meʾmūriyyet fermānı taṣdīr ve irsāl olunmaḳ üzere tīz elden {39} buyuruldı ile taʿyīn ve maʿiyyetine istiṣḥābı lāzım gelan biñ nefer aylıḳlu beşlü neferātını daḫi mücerrebü’l-eṭvār {40} olmaḳ üzere serīʿan tedārük itdirderek ve Eflāḳ başbeşlü aġası olan mūmā-ileyh Ḥasan Beğ (26) ol ṭarafa vardıḳda cümle neferātıyla ḥāżır ḏurdıraraḳ bundan böyle voyvodalarıñ ol ṭarafa vuṣūlüyle baʿde’l-iʿlān {2} Memleketeyn’e iʿzāmlarında bunları daḫi maḥallerine gönderüb el-ḥāletü-hāẕihī Eflāḳ ve Boġdān’da bulunan ʿaskeri ol vaḳt derḥāl {3} iʿāde itmeñiz ve keẕālik Ḳara Eflāḳ’da bulunan ʿaskeri daḫi ol vaḳt saʿādetlü Vidīn muḥāfıẓı ḥażretleriyle muḫābere {4} iderek Vidīn’e celb itdirmeñiz ve Eflāḳ ve Boġdān başbeşlü aġalarına ʿale’d-devām eṭrāfıñ ve voyvodalarıñ {5} ḥāl ü keyfiyyetlerine diḳḳat-birle her ne vaḳt lāzımü’l-inhā bir keyfiyyete vāḳıf olurlar ise derḥāl maḫfiyyen ṭarafıñıza ve Dersaʿādet’e {6} taḥrīr ü işʿār ve bi’l-farż voyvodalarıñ bir gūne ihānet ile firāra taṣaddīleri vuḳūʿ bulmaḳ lāzım gelür ise derḥāl {7} aḫẕ ü girifte ibtidār ve mes̠elā aġyār ṭarafından bir fitne ve ḥareket ḫaber alınub voyvodalar berü ṭarafa bildirmekde ayaḳ {8} sürürler ise derḥāl keyfiyyeti ṣavb-ı saʿādetlerine ve sāʾir ḳılāʿ-ı ḫāḳāniyye muḥāfıẓlarına inhā itmeleri veṣāyā-yı mektūmesini {8} maḫfiyyen ifāde ve ifhām buyurmañız ḫuṣūṣları tensīb olunmuş ve emr ü irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi ḫuṣūṣāt-ı meẕkūreniñ {9} ber-vech-i meşrūḥ icrāsında sāniḥ ü ṣādır olaraḳ mūcebince Eflāḳ voyvodalıġı mersūm Līġorī Gīḳā boyāra ve Boġdān {10} voyvodalıġı daḫi mesfūr Yoġan Sāndil İstūrca boyāra iḥāle olundıġı kendülere ifāde ve tebşīr olunaraḳ {11} bu ṭarafa geldikleri gibi Silistre’ye ʿazīmet itmek üzere Eflāḳ voyvodasına dergāh-ı ʿālī gediklülerinden Telḫīṣī-i sābıḳ {12} Şākir Beğ ve Boġdān voyvodasına daḫi āḫar münāsibi mihmāndār taʿyīn olunaraḳ iḳtiżā iden tevcīh ve meʾmūriyyet emr-i şerīfiyle {13} ḫilʿat ve ḳūḳaları mihmāndārān-ı mūmā-ileyhim bendelerine teslīmen ṣavb-ı saʿādetlerine irsāl olunmaḳ üzere oldıġından {14} bi-mennihī Taʿālā ol ṭarafa vuṣūllerinde voyvodalıḳlarıñ iʿlānıyla dāʾirelerini Silistre’de tanẓīm itdirerek maḥallerine iʿzām {15} buyurmaları lāzım geleceği ve Eflāḳ beşlü aġalıġına mūmā-ileyh Ḳavanoszāde Ḥasan Beğ taʿyīn olunaraḳ iḳtiżā {16} iden meʾmūriyyet emr-i şerīfi gönderilmiş oldıġından cenāb-ı saʿādetleri daḫi Boġdān başbeşlü aġalıġına ḳażā aʿyān {17} ve ḫānedānlarından mūmā-ileyh Ḥasan Beğ’e mümās̠il münāsib ve mücerreb ve muḳtedir birini intiḫāb ve bā-buyuruldı taʿyīn-birle ol vechile {18} biñ nefer mücerreb ʿasker tedārük itdirerek voyvodalarıñ bundan böyle maḥallerine iʿzāmında bunları daḫi irsāl {19} ve veṣāyā-yı meşrūḥayı kendülerine ġāyet mektūm ü maḫfī olaraḳ tefhīme ve ol vaḳt el-ḥāletü-hāẕihī Eflāḳ ve Boġdān’da olan {20} ʿasākiriñ iʿādesine müs̠āberet eylemeleri iḳtiżā ideceği ẓāhir olmaġla işbu tedābīr-i muḥarrereyi güzelce teʾemmül buyuraraḳ {21} iḳtiżālarınıñ vaḳtleri geldikde icrāsına himmet buyurmaları dirāyet ü feṭānet-i ẕātiyyelerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, el-ḥāletü-hāẕihī {22} Boġdān ḳāʾimmaḳāmı olan İstefanākī ve Eflāḳ ḳāʾimmaḳāmı olan Negrī ve Ḳara Eflāḳ ḳāʾimmaḳāmı Semmūrḳaşoġlı’nıñ {23} firārları melḥūẓ ve her ne ise ol ṭarafda ḏurmaları ġayr-ı cāʾiz oldıġından bu defʿa voyvoda-ı mersūmān ṭarafından Eflāḳ {24} ve Boġdān ve Ḳara Eflāḳ’a ol ṭarafda olan yerlü boyārlarından ḳāʾimmaḳāmlar taʿyīn ḳılınacaḳ idüğünden voyvoda-i mersūmān {25} ṭaraflarından naṣb ü taʿyīn olunacaḳ yerlü ḳāʾimmaḳāmlarıñ fermānları varmazdan ve keyfiyyetiñ tebeyyün ve iʿlānından muḳaddem {26} Bükreş ve Yaş ve Ḳara Eflāḳ’da olan şimdiki ḳāʾimmaḳāmlarıñ celb ve tevḳīfi lāzımeden oldıġından ve voyvodalar {27} ṭaraflarından taʿyīn olunacaḳ ḳāʾimmaḳāmlarıñ ol ṭarafa vuṣūllerine ḳadar şimdiki ḳāʾimmaḳāmlarıñ yerlerinde tevḳīflerine {28} ḥācet olmayub hemān bunlarıñ irāde-i seniyye mūcebince celb ve tevḳīfleriyle voyvodalar ṭarafından taʿyīn olunacaḳ ḳāʾimmaḳāmlarıñ {29} tebeyyününe ḳadar idāre-i umūr-ı memleket ol ṭarafda olan memleket boyārları maʿrifetiyle rüʾyet olunmasınıñ ṭaraf-ı saʿādetlerine {30} tenbīhi kāfī olacaġını ifāde itmiş olduḳlarından Ḳara Eflāḳ’da olan Semmūrḳaşoġlı’nı hemān Vidīn’e celb {31} ve tevḳīf ile Eflāḳ voyvodası ṭarafından naṣb ü taʿyīn olunacaḳ ḳāʾimmaḳāmıñ tebeyyününe ḳadar idāre-i umūr-ı memlekete {32} iʿtinā ve diḳḳat itmelerini Ḳara Eflāḳ’da olan boyārlara tenbīh eylemesi ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden Vidīn muḥāfıẓı {33} müşārun-ileyhe yazılmış olmaġla cenāb-ı saʿādetleri daḫi Eflāḳ ve Boġdān ḳāʾimmaḳāmları olan mersūmān Negrī {34} ve İstefanākī’yi Silistre’ye celb ve tevḳīf iderek yerlerine voyvodalar ṭaraflarından taʿyīn olunacaḳ ḳāʾimmaḳāmlarıñ {35} taʿyīnine ḳadar gerek Yaş ve gerek Bükreş’de umūr-ı memleketi sızıldısızca idāre eylemelerini Memleketeyn boyārlarına taḥrīr ü tenbīh ve işbu {36} celb olunacaḳ ḳāʾimmaḳām Semmūrḳaş’ıñ bundan böyle voyvodalar maḥallerine vardıḳdan ṣoñra memlekete dāʾir ḥesābları {37} rüʾyet-birle ilişikleri kesildiği vaḳt keyfiyyeti bu ṭarafa işʿār buyurmañız daḫi iḳtiżā-yı emr ü irāde-i şāhāneden {38} olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi Eflāḳ ve Boġdān ḳāʾimmaḳāmı sābıḳ mersūmān Negrī ve İstefanākī’yi her ne vechile ise serīʿan {39} Silistre’ye celb ve tevḳīf-birle ber-vech-i muḥarrer muḥāfaẓalarına ihtimām buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {40} Dersaʿādet’de olan düvel ilçilerine Memleketeyn voyvodalıḳları ḳarīben tebeyyün iderek bu mādde icrā olunacaġı muḳaddem {41} resmen ifāde olunmuş oldıġından her bār ilçiler bu keyfiyyeti suʾālden ḫālī olmadıḳlarından ve ber-muḳteżā-yı maṣlaḥat {42} işbu voyvodalıḳlarıñ bu vechile icrā olundıġı ilçilere ifāde olunmaḳ lāzım geleceğinden bu defʿa Eflāḳ {43} ve Boġdān’a mersūmānıñ voyvoda naṣb ü taʿyīn olunmuş oldıġı Maḳām-ı Riyāset’den ilçilere taḳrīrler iʿṭāsıyla {44} bildirilmiş oldıġına naẓaran şāyed ilçiler keyfiyyeti ol ṭarafda olan ḳonsoloslarına taḥrīr iderek ḳāʾimmaḳām-ı sābıḳlar {45} serrişte aḫẕıyla firār itmeleri mülāḥaẓadan baʿīd olmadıġından mersūmānıñ Silistre’ye celb ve tevḳīflerinde {46} teʾennī ve tesāmuḥ cāʾiz olmamaġla her ne vechile ise hemān ẕāt-ı saʿādetleri serīʿan ve ʿācilen mersūmān {47} Negrī ve İstefanākī’niñ firārları vuḳūʿa gelmeksizin hemān Silistre’ye celb ve tevḳīfleriyle keyfiyyeti {48} işʿāra himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 23 L 37
[576/61] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız ve ḳurālarında istīmān iden bī-cürm reʿāyānıñ emr-i muḥāfaẓa ve ḥimāyelerine iʿtinā eylemeñiz veṣāyāsını şāmil {2} gönderilan taḥrīrātımızıñ vuṣūlünden baḥis̠le muḳaddemce ʿaskerī ṭāʾifesiniñ istīmān itmiş olan maṣṭakī ḳurāları {3} reʿāyāsından aḫẕ itmiş olduḳları emvāl ü eşyā ve evlād ü ʿiyālleri ṭarafıñızdan meʾmūrlar taʿyīniyle istirdād {4} olunaraḳ aṣḥābına teslīm olundıġını ve bundan böyle istīmān iden bī-cürm reʿāyānıñ muḥāfaẓa ve muḥāresesine {5} iʿtinā eyleyecekleri ve Edirne ṭarafından Sāḳız muḥāfaẓasına meʾmūr biñ nefer aylıḳlu ʿasker mübāşiriyle vāṣıl olaraḳ {6} taʿyīnāt-ı lāzımeleri iʿṭā olunmaḳda ise de bundan böyle māh-be-māh virilecek ʿulūfeleri ne ṭarafdan {7} iʿṭā olunacaġı istiʿlāmını şāmil resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrātıñız mezāyāsı ve ol bābda taḳdīm ḳılınan {8} iʿlām müʾeddāsı maʿlūmumuz olmuşdur. O maḳūle dāmen-i istīmāna teşebbüs̠ iden bī-cürm reʿāyānıñ bilā-mūcib {9} renciş ü āzārı şerʿ-i şerīfe ve rıżā-yı pādişāhīye muġāyir oldıġından ol vechile eşḫāṣ-ı merḳūmeniñ (28) indifāʿ-i fesādlarıyla ġāret-kerdeleri olan emvāl ü eşyā ve reʿāyānıñ istirdādı ḫuṣūṣuna {2} derkār olan ġayret ü iḳdāmıñız sizden meʾmūl olan dirāyet ve diyānet meʾās̠irini is̠bāt itmiş oldıġı {3} ẓāhir ü bedīhī ve ẕikr olunan biñ nefer ʿaskeriñ bundan böyle māh-be-māh işleyecek ʿulūfeleri {4} saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleri maʿrifetiyle tanẓīm ve iʿṭā olunması ḳarār-gīr olmuş olmaġla hemān cenābıñız bundan böyle daḫi {5} istīmān iden reʿāyānıñ bi’l-vücūh muḥāfaẓa ve her ḥālde ʿasākiriñ żabṭ ü rabṭıyla lāyıḳıyla istiḫdāmına {6} mübāderet eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 L 37
[576/66] İbrāhīm Paşa ḥażretlerine, İstānbūl ve [Bilād-ı] S̠elas̠e ḳāḍīlarına, Gümrük emīnine ve Bosṭāncıbaşıya
{1} Ber-muḳteżā-yı şerʿ-i enver kefere-i ehl-i ḥarbiñ es̠nā-yı muḥārebede seby ü istirḳāḳ olunan evlād ü ʿiyālleri {2} emvāl-ı ġanāyimden olaraḳ o maḳūle dārü’l-ḥarb olan maḥalliñ fetḥ ü tesḫīrinde ʿasker-i İslām ṭarafından alınan {3} esīr içün fermān-ı ḥażret-i pādişāhīyle meʾẕūn olanlar ṭaraflarından pencik iʿṭāsıyla bu mis̠illü pencikli esīriñ {4} ehl-i İslām’a maḳṣūr olaraḳ beyʿ ü şirāsı ve istifrāşı cāʾiz ise de şevket-i İslāmiyye’yi görüb istīmān {5} ile raʿiyyeti ḳabūl iden kefereniñ ʿırż ve māl ve cānlarını viḳāyet ve vechen mine’l-vücūh o maḳūle reʿāyānıñ {6} muḥāfaẓalarına iʿtinā ve diḳḳat müteḥattim-i ʿuhde-i diyānet oldıġından o mis̠illü istīmān iden reʿāyānıñ evlād ü ʿiyāl {7} ve māl ve cānları muḥāfaẓasına mübāderet lāzımeden iken giçende Sāḳız’da istīmān iden kefereniñ ṣoñradan {8} bilā-mūcib baʿżı kendüyi bilmez ve diyānet ve şerīʿat ne oldıġını fehm ü idrāk eylemez birṭaḳım eşḫāṣ evlād {9} ü ʿiyāllerine taʿarruż ile “esīrimizdir” diyerek diledikleri maḥalle götürmek ve fürūḫt itmek dāʿiye-i bāṭılasında {10} olduḳları bu defʿa iḫbār olunub ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den reʾy ve amān virilan maḥallerden ʿaskerī ṭāʾifesiniñ {11} ḫodbeḫod aldıḳları o maḳūle ẕükūr ve inās̠ıñ yedlerine pencik iʿṭāsı iḳtiżā itmeyerek bunlar ḥür {12} ve reʿāyā olub beyʿ ü şirāsı meşrūʿ olmadıġı ve inās̠ınıñ istifrāşı ḥarām oldıġı ḳıbel-i şerʿ-i {13} enverden beyān ile ol bābda fetvā-yı şerīf virilmiş ve bu maḳūle ḫilāf-ı şerʿ-i şerīf olaraḳ {14} alınan ẕükūr ve inās̠ her ne ise beyʿ ü şirāsı cāʾiz olmadıġına mebnī her kimiñ yedinde bulunur ise aḫẕ {15} ü tevḳīf ile maḥalline īṣāli bā-fermān-ı ʿālī Baḥr-i Sefīd Boġazı muḥāfıẓına tenbīh ḳılınub Dersaʿādet’e daḫi {16} o maḳūle üserāyı bir taḳrīb getürüb beyʿ ü şirā eylemeleri melḥūẓ oldıġından İstānbūl’da bu mis̠illü penciksiz esīr {17} alınub ṣatılmaması ḫuṣūṣunuñ lāzım gelenlere tenbīhi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye müteʿalliḳ olaraḳ keyfiyyet iḳtiżā {18} idenlere tenbīh ḳılınmış olmaġla siz daḫi esīrciler ketḫüdāsını ve sāʾir iḳtiżā idenleri ve eʾimme-i maḥallātı {19} celb ü cemʿ iderek zinhār ḫilāf-ı şerʿ-i şerīf o maḳūle penciksiz esīri alub ṣatmaḳdan beġāyet {20} ḥaẕer ü mücānebet eylemelerini ekīden tenbīhe diḳḳat eyleyesin deyu. Fī 24 L 37
[576/71] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Geġalıḳ paşaları īfā-yı meʾmūriyyetde {2} imrār-ı vaḳt itmekde olduḳlarından {3} tehdīd ü taḥẕīri şāmil {4} birer ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdārı {5} ḫuṣūṣunı şāmil tevārüd iden {6} taḥrīrāt-ı düstūrīleriyle Mora {7} Serʿaskeri sābıḳ Seyyid ʿAlī Paşa {8} ḥaḳḳında şikāyet gūne baʿżı {9} işʿārı müştemil ḳapu ketḫüdāları {10} efendi bendeleri ṭarafına mersūl {11} şuḳḳa-i seniyyeleri mezāyāsı {12} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra {13} rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile {14} manẓūr-ı hümāyūn-ı celādet-nümūn-ı {15} ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. {16} Geġalıḳ paşalarından (31a) Üskūb Mutaṣarrıfı sābıḳ Mālik Paşa {2} yeğeni Yaşar Paşa’yı maʿiyyet-i ʿālīlerine {3} iʿzām eylediği muḳaddemce paşa-yı mūmā-ileyhiñ {4} tevārüd iden taḥrīrātından müstebān olub {5} māʿadā Īvrānyalı Ḥüseyin Paşa ile {6} Dūḳagīn Mutaṣarrıfı Nuʿmān Paşa’nıñ {7} oġlı Arslan Paşa ve Yāḳovalı {8} Seyfeddīn Paşa ve Prizrīn Mutaṣarrıfı {9} Maḥmūd Paşa ve Oḫrī Mutaṣarrıfı ʿAbbās {10} Paşa ve İlbaṣan Mutaṣarrıfı Maḥmūd Paşa {11} ve Ḳalḳandelenli Receb Paşa-zāde {12} Muṣṭafā Ḥıfẓī Beğ içün bu defʿa {13} şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince {14} iḳtiżāsına göre müʾekked ve müşedded {15} istiʿcāl evāmiriyle her birine ṭaraf-ı {16} ḫāliṣānemizden tehdīd ü teşvīḳi ḥāvī {17} başḳa başḳa mektūblar yazılmış ve bunlara {18} her ne vaḳt meʾmūr olduḳları maḥalle {19} varırlar ise kendülere aṭiyye-i seniyye {20} gönderileceği muḳaddem ṭaraf-ı s̠enāverīden {21} yazılan mektūblarda vaʿad ve işʿār {22} olunmuş ise de sürʿat-i ḥareketlerine {23} medār-ı şevḳ olmaḳ içün gönderilecek {24} aṭiyyeniñ maḥall-i meʾmūrelerine {25} vuṣūllerinde iʿṭā olunmaḳ üzere {26} ṭaraf-ı sipehdārīlerine gönderilmiş {27} oldıġı bu defʿa başḳa başḳa yazılan {28} mektūblarda beyān ü teẕkār olunub {29} işbu yedi nefer meʾmūrlar ile {30} mūmā-ileyh Yaşar Paşa’ya virilmek {31} üzere beherine on beşer biñ ġurūşdan {32} yüz yiğirmi biñ ġurūş aṭiyye daḫi {33} bu defʿa naḳden ṭaraf-ı sāmīlerine {34} gönderilmiş olmaġla her ḥālde icrā-yı {35} mübteġā-yı feṭānete himmet buyurmaları {36} muḥavvel-i ʿuhde-i sipehdārīleridir. Ḳaldı ki, {37} mūmā-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa’nıñ {38} bundan böyle ol ṭaraflarda {39} bir işe yaramayub elinden bir gūne ḫidmet {40} daḫi gelmeyeceği ve belki oralarda {41} ḏurduḳça ʿasākir beyninde iḫtilāl vuḳūʿuna {42} sebeb olmaḳ mis̠illü uyġunsuzluġa {43} bādī olacaġı rū-nümā oldıġından (32a) ve şimdiye ḳadar kendüsüne bu ḳadar iʿānet {2} ve bu ḳadar tenbīhāt olunmuş iken {3} yine bu derece uyġunsuz ḏavranmasına {4} naẓaran bundan ṣoñra iʿānet {5} ve tenbīhiñ daḫi fāʾidesi olmayacaġı {6} tebeyyün eylediğinden kāffe-i emvāl {7} ü eşyāsı müṣādere ve fürūḫt olunub {8} ʿaskeriñ maṭlūbātına iʿṭā ve ḳuṣūr {9} maṭlūbları ḳalur ise bu ṭarafa inhā {10} buyurmaları żımnında ṣavb-ı sāmīlerine {11} ḫiṭāben ve maḫfiyyen fermān-ı ʿālī ıṣdār {12} ve mübāşir ile tesyār olunması {13} ve mūmā-ileyhiñ refʿ-i vezāretiyle Bolī’ya {14} nefy ü iclā ḳılınması ḫuṣūṣuna irāde-i {15} mehābet-ifāde-i şāhāne taʿalluḳ iderek {16} mūcebince iḳtiżā iden emr-i ʿālī {17} maḫfiyyen ıṣdār ve mübāşir ile ṣavb-ı serʿaskerīlerine {18} tesyār olunmaḳ üzere olmaġla {19} manṭūḳ-ı münīfiniñ icrāsıyla {20} keyfiyyetiñ bu ṭarafa işʿārına {21} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 L 37
[576/74] Īvrānyalı Ḥüseyin Paşa’ya, Dūḳagīn Mutaṣarrıfı Nuʿmān Paşa’ya, Yāḳovalı Seyfeddīn Paşa’ya, Prizrīn Mutaṣarrıfı Maḥmūd Paşa’ya, Oḫrī Mutaṣarrıfı ʿAbbās Paşa’ya, İlbaṣan Mutaṣarrıfı Maḥmūd Paşa’ya, Ḳalḳandelenli Receb Paşa-zāde Muṣṭafā Ḥıfẓī Beğ’e
{1} Rum gāvurlarınıñ fesādından ḏolayı eks̠er maḥalleriñ şūriş ü iḫtilāli henüz mündefiʿ olamadıġından {2} ve siz erbāb-ı liyāḳat ve ṣadāḳatden idüğüñüzden ḥāżır ü āmāde olaraḳ Rumili’niñ vālī-i vālā-şānı {3} ve istiḳlāl-i tāmme ve neẓāret-i şāmile ile serʿasker-i ẓafer-ʿunvānı vezīr-i Felāṭūn-tedbīr ʿaṭūfetlü {4} Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri sizi ne miḳdār ʿasker ile ne vaḳt maṭlūb ider ise derḥāl ḥareket {5} ve meʾmūr eylediği maḥalle ʿazīmet eylemeñiz irādesi bundan aḳdem bā-fermān-ı ʿālī ṭarafıñıza bildirilmiş ve her ne vaḳt {6} maḥall-i meʾmūruñuza varır iseñiz ṭarafıñıza aṭiyye-i seniyye daḫi gönderileceği işʿār olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī {7} serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri İzdīn’den ilerüde vāḳiʿ Alāmāna köprisine varub ḳol ḳol Mora üzerine {8} ʿasker sevḳ ü tesrīb itmekde oldıġı ve siziñ el-ān ol ṭarafa varmamış oldıġıñız tevārüd iden {9} taḥrīrātlarından müstebān olub siz ġayret ü ṣadāḳatle muttaṣıf ṭarafıñızdan ḥüsn-i ḫidmet meʾmūl olunur {10} bendegān-ı Salṭanat-ı Seniyye’den oldıġıñızdan ġayrı bu ḫuṣūṣ başḳa şeyʾe beñzemeyüb dīn ġavġāsı {11} olaraḳ Mora’da bu ḳadar dīn ḳarındaşlarımızı bāṭıl dīnleri-çün kendülerini meydāna atub {12} cān-ı ḫabīs̠lerinden geçmiş birṭaḳım gāvurlar ayaḳlar altına alaraḳ itmedikleri feżāḥat ü ḫıyānet ḳalmamış {13} ve bu cihetle bu gāvurlara ġayret-i İslāmiyye ve şevket-i Devlet-i ʿAliyye’yi ibrāz ü iẓhār erbāb-ı diyānet {14} ü ḥamiyyete farż olmuş iken cenābıñızıñ muġāyir-i meʾmūriyyet el-ān maʿiyyet-i müşārun-ileyhe varmamañız ḏoġrısı {15} size yaḳışdırılamayub tamām şu gāvurlardan intiḳām alacaḳ ve nām ü şān ile kesb-i imtiyāz idecek {16} mevsimler bu vaḳtler iken böyle imrār-ı vaḳt itmeñiz rıżā-yı hümāyūn-ı şāhāneye bi’l-vücūh muġāyir olacaġından {17} şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i şāhāne iḳtiżāsı üzere bu defʿa istiʿcāli ḥāvī ṭarafıñıza ḫiṭāben {18} bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ve ṭarafıñıza aṭiyye-i seniyye daḫi iḥsānıyla muḳaddemki işʿārımız vechile {19} maḥall-i meʾmūruñuza vardıġıñızda virilmek üzere serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafına irsāl olunmuş olmaġla {20} bu bābda ṣādır olan emr-i şerīf-i meẕkūr ile işbu ḳāʾimemiziñ vuṣūlüne ḳadar ḥareket itmamiş iseñiz {21} bundan ṣoñra ḳaṭʿan bir daḳīḳa tevaḳḳufı tecvīz ile iki cihānda mübtelā-yı nedāmet olmaḳlıḳdan ḥaẕer eyleyerek {22} hemān muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñiz üzere ḳalḳub müşārun-ileyh Serʿasker paşa ḥażretleri ṭarafıñıza ne vechile {23} yazmış ve sizi ne ṣūretle ve miḳdār ʿasker ile istemiş ise ol vechile ʿazīmet ve meʾmūr oldıġıñız {24} maḥalle vuṣūle kemāl-i şitāb ü sürʿat iderek dīn ü devlet yolunda iş görüb nām ü şān almaġa {25} ve maẓhar-ı mükāfāt olmaḳlıġa diḳḳat-birle sizden meʾmūl olan ġayret ü ṣadāḳati is̠bāta mübāderet {26} eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 26 L 37
[576/78] Prizrīn, Oḫrī, İlbaṣan mutaṣarrıflarına, ber-vech-i meşrūḥ Bāzārcıḳ Voyvodası Ḳapucıbaşı Ḥasan Beğ’e
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı vechile Rum milleti beyninde taḥaddüs̠ iden fesād-ı ʿumūmī cihetiyle Fenārlu Rum ṭaḳımından {2} külliyyen emniyyet meslūb olub şimdiki ḥāl ve uṣūle naẓaran Eflāḳ ve Boġdān voyvodalıḳlarınıñ Fenārlu {3} Rum ṭāʾifesine tevcīh ü iḥālesi bir vechile cāʾiz olmayacaġından ve Eflāḳ ve Boġdān’a daḫi {4} birer voyvodanıñ naṣb [ü] taʿyīni lāzım gelüb bu ḫuṣūṣı Rūsyalu iddiʿā ve Dersaʿādet’de bulunan düvel {5} ilçileri daḫi pey-ā-pey Memleketeyn māddesini īrād itmekde olduḳlarından bir ṣūret-i ḥaseneye ifrāġı lāzım gelerek {6} Eflāḳ ve Boġdān’ıñ aṣl yerlü muʿteber boyārlarından bundan aḳdem Dersaʿādet’e celb olunmuş olan {7} boyārlarıñ içlerinde cümlesiniñ pīşrev-i muʿteberi olan yerlü Eflāḳ boyārlarından Ġrīġorī {8} Gīḳā Yāno nām boyārıñ Eflāḳ’a ve Boġdān boyārları muʿteberlerinden Yoan Ūstūrza Loġofet (33) nām boyārıñ Boġdān’a voyvoda naṣb ü taʿyīni tensīb olunaraḳ ol vechile mersūmān {2} Eflāḳ ve Boġdān voyvodaları naṣb ü taʿyīn olunmuş ise de bunlara Dersaʿādet’de ḫilʿat ilbāsı {3} ve ḳūḳa iksāsı mis̠illü tekellüfāt-ı resmiyyeniñ icrāsında ittibāʿ ṣūretiyle Rumlarıñ berāber gitmesi {4} maḥẕūrı melḥūẓ olmaḳ taḳrībiyle ol resmiñ icrāsından daḫi ṣarf-ı naẓar ile voyvoda-i mersūmān {5} bu ṭarafdan birer mihmāndāra terfīḳ ve ḏoġrı ḥālā Silistre vālīsi ve Ṭūna serʿaskeri ve vezīr-i mükerrem saʿādetlü {6} Meḥmed Selīm Paşa ḥażretleri ṭarafına irsāl ve ḫilʿat ve ḳūḳaları ve meʾmūriyyet emrleri daḫi mihmāndārlarına {7} teslīmen cānib-i müşārun-ileyhe isbāl olunaraḳ Silistre’de beğlikleri iʿlān ve ḫilʿatları ve ḳūḳaları {8} iksā ve meʾmūriyyet emrleri iʿṭā olunaraḳ maḳarr-ı emāretlerine gönderilmeleri müstaṣveb olmaḳ cihetiyle bu ṣūretle {9} icrā-yı muḳteżālarına ibtidār olunmuş olub ancaḳ işbu yerlü boyārlarıñ vāḳiʿ olan istidʿālarından {10} bir mādde daḫi öteden berü Rumlardan naṣb ü taʿyīn olunan voyvodalar diledikleri vechile Rum ṭāʾifesinden {11} ve gerek Arnavud cinsinden tüfenkçibaşı ve delīlbaşı naṣb ve bunlardan neferāt taḥrīr itmişler ise de bu defʿa {12} yerlü boyārlarından naṣb olunacaḳ voyvoda fī-mā-baʿd Rum ve Arnavud ṭāʾifesinden gerek tüfenkçibaşı {13} gerek delīlbaşı ve nefer daḫi yazmayub tüfenkçibaşı ve delīlbaşıları daḫi dīvān efendisi ve baş- {14} -beşlü aġasınıñ reʾy ve maʿrifetiyle bi’l-intiḫāb voyvodalar naṣb ü taʿyīn eylemesi ve faḳaṭ bunlarıñ {15} maʿiyyetlerinde istiḫdām olunacaḳ neferāt voyvodalar ile boyārān-ı memleket beyninde müẕākere olunaraḳ {16} aṣl yerlü kefīllü reʿāyādan taḥrīr olunması ve Fenārlu Rumlardan şimdiye ḳadar naṣb olunan voyvodalar {17} diledikleri kimesneyi kendülere dīvān efendisi ve başbeşlü aġası naṣb itmek ʿādetleri ise de {18} bundan ṣoñra naṣb olunacaḳ voyvodalara ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den bi’l-intiḫāb bir dīvān efendisi ile {19} bir muḳtedir başbeşlü aġası naṣb olunması ve işbu beşlü aġası maʿiyyetine muḥāfaẓa-i memleket içün {20} ehl-i İslām’dan ve ehl-i ʿırż gürūhundan olmaḳ üzere iki biñ beşlü neferātı taḫṣīṣ ol[un]araḳ {21} yerlüden olan żābiṭān ve neferāt ile berāber muḥārese-i vilāyet ve muḥāfaẓa-i memlekete diḳḳat {22} ve muʿtād üzere virilecek ʿulūfe ve taʿyīnāta ḳanāʿat-birle umūr-ı memlekete müdāḫale ve muḳaddemki {23} mis̠illü ahālīyi bilā-mūcib ʿavāʾid ve sāʾir nesne muṭālebe itmameleri ḫuṣūṣı iltimāsı olub {24} irāde-i merāḥim-ʿāde-i ḥażret-i pādişāhī mutlaḳā āsāyiş-i memleket ve istirāḥat-ı fuḳarā-yı raʿiyyet mādde-i {25} ḫayriyyesinden ʿibāret oldıġından ġayrı ḥasbe’l-vaḳti ve’l-ḥāl Memleketeyn’e mücerreb ve muʿtemed birer beşlü {26} aġası taʿyīni īcāb-ı maṣlaḥatdan olaraḳ sen daḫi sāʾire mümās̠il olmayub eben-ʿan-ced Salṭanat-ı Seniyye’niñ {27} ṣıdḳ ü istiḳāmetle muttaṣıf bendegānından olmañ mülābesesiyle ṭarafıñdan bi’l-vücūh ḥüsn-i ḫidmet {28} ve ġayret ü ṣadāḳat meʾmūl oldıġına bināʾen bu defʿa seniñ bi’l-intiḫāb Eflāḳ başbeşlü aġalıġına {29} taʿyīn ḳılınmañ ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve ol bābda meʾmūriyyetiñi şāmil iḳtiżā {30} iden emr-i ʿālī ıṣdār ve ṭarafıña tesyār olunub saña tefhīm ve taʿlīm olunacaḳ veṣāyā-yı mektūme {31} daḫi maḫfiyyen saʿādetlü Silistre vālīsi ḥażretlerine yazılmış olmaġla ḥaḳḳıñızda ber-kemāl olan ḥüsn-i {32} iʿtiḳād ve iʿtimād-ı ʿālī iḳtiżāsından olaraḳ işbu meʾmūriyyetiñ iḳtiżāsı üzere güzīde ve mücerreb {33} iki biñ beşlü neferātı tedārük ve istiṣḥāb iderek hemān serīʿan müşārun-ileyh Silistre vālīsi {34} ḥażretleri nezdine varub müşārun-ileyh her ne vaḳt saña emr ider ise derḥāl Eflāḳ’a ʿazīmet ve maʿiyyetiñde olan {35} ʿaskeri kemāliyle żabṭ ü rabṭ ve virilecek ʿulūfe ve taʿyīnātdan başḳa ḫafī ve celī reʿāyādan {36} ʿavāʾid ve sāʾir nāmıyla bir aḳçe ḫafī ve celī aldırmamaġa kemāliyle diḳḳat ve müşārun-ileyh ṭarafına tevdīʿ-i kūze-i {37} ḥıfẓıñ ḳılınacaḳ ḫafī veṣāyāyı daḫi gereği gibi tefhīm ve nefsiñden ġayra tecāvüz itdirmeyerek muḳteżāsıyla {38} ḥareket ile is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣadāḳat ü dirāyete diḳḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 26 L 37
[576/82] Ḳapūdāna beğe
{1} Bundan aḳdemce baʿżı veṣāyā-yı muḳteżiyeyi şāmil gönderilan taḥrīrātımızıñ vuṣūli ve her ḥālde dīn {2} ü devlet yolunda cānsipārāne çalışaraḳ īfā-yı meʾmūriyyete iʿtinā ve diḳḳat ideceğiñiz beyānıyla {3} Donanma-yı Hümāyūn ile Bozcaaḏa pīşgāhına gelüb Boġaz’da olan beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūndan Baḥr-i Vesīʿ ile {4} bir ḳıṭʿa aḳṭarma sefīnesiniñ sürʿat-i seyrleri olmadıġından derūnlarında olan ʿasākiri dīger sefīnelere taḳsīm {5} ve ẕikr olunan sefīneleri Boġaz’da tevḳīf ve māʿadā üç ḳıṭʿa sefīne ile altı ḳıṭʿa ẕaḫīre teknelerini {6} celb itmiş ve Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde olan sefāyinden bir ḳıṭʿa şālūpa ile çend ḳıṭʿa ṣu gemileriniñ berāber {7} gönderilmesi uymayacaġından Bozcaaḏa līmānında tevḳīf ile Sāḳız’a geçecek ʿasker içün Midillū ile Sāḳız {8} arası ṣularına ʿazīmet itmiş oldıġıñızı ve ol vaḳte ḳadar Girīd üzerindeki sefāyin vürūd ve iltiḥāḳ ider ise {9} hemān muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñiz ile Mora üzerine ʿazīmet olunacaġı āşikār ise de Girīd üzerindeki sefāyiniñ {10} henüz berülere ʿavdetlerine dāʾir bir ṣaḥīḥ ḫaber alınamamış oldıġından şāyed bunlarıñ biraz daḫi gecikmeleri lāzım {11} gelür ise anları beklemeyerek bu ṭaḳım Donanma-yı Hümāyūn ile ḏoġrı Mora’ya ʿazīmetiñiz irādesi istiʿlāmını {12} ḥāvī ve ṭarafıñıza gönderilan yiğirmi beş biñ ġurūş aṭiyye-i seniyyeniñ vuṣūlüyle ol bābda teşekküri ve muḳaddemce {13} gönderildiği işʿār olunan ġomāna timürleriyle eşyā-yı sāʾire vāṣıl olmamış oldıġından bir ḳadem aḳdem {14} irişdirilmesini muḥtevī tevārüd iden maʿrūżātıñız mezāyāsı maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye {15} daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Cümleye maʿlūm oldıġı üzere erbāb-ı diyānet {16} ü istiḳāmetden olanlara böyle vaḳtlerde ḫāb ü rāḥatı terk ile dīn ü devleti yolunda merdāne ve cānsipārāne {17} çalışmaḳ farż olmuş ve sizler ise niʿam-ı celīle-i şāhāneye müstaġraḳ bendegān-ı Devlet-i ʿAliyye’den oldıġıñızdan şu vaḳtlerde {18} cümleñiz cān ü göñülden ittifāḳ iderek pādişāh ḳulluġunı is̠bāt ve ocaġıñızıñ nāmūsunı yerine getürmeğe saʿy {19} ü ġayret eylemeñiz rütbe-i vücūba varmış oldıġı āşikār ve Girīd ṭarafında olan donanmanıñ berülere vürūdı {20} ḥavādis̠i birḳaç kerredir istimāʿ olunmuş ise de henüz ṣaḥīḥ ḫaberi alınamamış ve el-ḥāletü-hāẕihī Sāḳız’a geçecek {21} ʿaskeriñ tamāmen imrār olunmuş oldıġı ḫaberi gelmiş oldıġından Sāḳız ṭaraflarında işiñiz ḳalmamış oldıġı bedīdār {22} olaraḳ Girīd üzerindeki donanma şu günlerde vāṣıl olur ise ne güzel, irişemedikleri ṣūretde beyhūde imrār-ı vaḳt {23} itmeyerek inhā ve istīẕānıñız vechile hemān ḳalḳub ḏoġrı Mora üzerine ʿazīmet ve Bālyabādra’ya varub {24} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerini aḫẕ ile īfā-yı meʾmūriyyete iʿtinā ve diḳḳat itmeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne {25} taʿalluḳ itmiş ve Girīd üzerindeki donanma içün Başbuġ Ḫalīl Beğ ile Mıṣır ve Ġarb Ocaḳları sefāyini {26} başbuġlarına Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora üzerine ʿazīmet eylediği beyān olunaraḳ hemān verādan {27} bir ān aḳdem Mora üzerine ʿazīmet ve Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳa müsāraʿat eylemeleri bābında maḫṣūṣ fermān-ı ʿālī {28} ıṣdār ve İzmīr ṭarafından tesyār olunmuş oldıġından işbu Girīd üzerindeki donanma şāyed bu defʿa gönderilan {29} fermān-ı ʿālīden muḳaddem berülere gelmiş bulunur ise hemān ṣūret-i irāde-i seniyyeyi başbuġ-ı mūmā-ileyhime tefh[ī]m ve siziñ (36) verāñızdan Mora’ya gidüb iltiḥāḳ eylemelerini tavṣiye ve teblīġ eylemeleri-çün şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye {2} mūcebince ṭarafımızdan İstānköy Muḥāfıẓı Ḥilmī Paşa ḥażretleriyle saʿādetlü Boġaz Muḥāfıẓı ḥażretlerine ve Sāḳız Muḥāfıẓı {3} ʿAbdī Paşa’ya ve Rodos mutaṣarrıfına ve Midillū nāẓırına başḳa başḳa mektūblar yazılmış ve muḳaddemce gönderilan {4} ġomāna timürleri ve eşyā-yı sāʾire maḥmūl olan sefīneyi Çanaḳḳalʿası’ndan geçer iken gördiğini taḥrīrātıñızı {5} getüran tatar ifāde itmiş oldıġına naẓaran şimdiye ḳadar vuṣūli mülāḥaẓa olunmuş olmaġla hemān cenābıñız {6} muḳteżā-yı ġayret ü ṣadāḳatiñiz ve iḳtiżā-yı meʾmūriyyetiñiz üzere eğer şimdiye ḳadar Girīd üzerindeki donanma gelüb {7} iltiḥāḳ itmiş ise cümleñiz birden ve eğer ẕikr olunan donanma henüz iltiḥāḳ itmamiş ise beyhūde imrār-ı vaḳt itmeyüb {8} mühimmāt gemileri vardıġı gibi ḳalḳub ḏoġrı Bālyabādra’ya ʿazīmet idüb müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa {9} ḥażretlerini alaraḳ īfā-yı meʾmūriyyete kemāliyle şitāb ü sürʿat eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 L 37
[576/83] Aydın mütesellimi Sefer Aġa’ya
{1} Aydın Güzelḥiṣārı Ḳarabaşı Antimon nām gāvur ile ʿavenesinden Ḳocabaşı İstrāṭī ve yeğeni ʿAbācı Çaḳır oġulları {2} ve Beñlioġlı ve Değirmancıoġlı nām gāvurlar māmeleklerini birer taḳrīb Būca nām maḥalle imrār ile kendüleri daḫi {3} giçen sene Sīsām aḏasına firār itmiş olduḳlarından mersūmlarıñ ol ṭarafda olan menzilleri derūnunda ḳalan {4} beş biñ ġurūşluḳ miḳdārı cüzʾī eşyālarıyla emlākları ahālī fuḳarāsına terk olunması bu defʿa Güzelḥiṣār nāʾibi {5} ṭarafından bā-iʿlām inhā olunub giçen sene ḳarabaş-ı mersūmuñ firārı beyānıyla yerine bir ḳarabaş taʿyīn itdirilmesi {6} selefiñ ṭarafından inhā olunmuş ve ol vechile Paṭrīḳḫāne ṭarafından āḫar ḳarabaş taʿyīn itdirilmiş ise de sāʾir {7} meẕkūrü’l-esāmī gāvurlarıñ firārına dāʾir inhā maʿlūm olmayub maʿa-hāẕā bu ḳadar gāvur firār eyledikleri ḥālde {8} mecmūʿ eşyā ve emlāklarını berāber götüremeyecekleri ẓāhir ve bu cihetle firārī-i mersūmlarıñ ol ṭarafda külliyyetlüce {9} emvāl ü eşyāları olmaḳ iḳtiżā ideceği müberhen ü bāhir oldıġından keyfiyyetiñ ṭarafından istiʿlāmı lāzım gelmekle {10} bu firārları inhā olunan gāvurlar ol ṭarafda ne maḳūle gāvurlardan idi ve ne vechile firār itmişlerdir ve ḥīn-i firārlarında {11} götürdükleri eşyāyı naṣıl götürebilmişlerdir ve el-ḥāletü-hāẕihī mevcūd olan emvāl ü eşyā ve ḫāne ve emlāk {12} ve sāʾireleri nedir ve ḳıymetleri ne olabilür, eṭrāfıyla taḥḳīḳ ve cānib-i mīrīye ḫidmet lāzımeden ve iḳtiżā-yı {13} ṣadāḳatden oldıġını derpīş iderek ḥaḳīḳat-i ḥāli ber-vech-i īżāḥ bu ṭarafa işʿāra diḳḳat eylemeñiz içün mektūb. Fī ġurret-i Ẕa 37
[576/87] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Mora üzerine sevḳ olunmuş olan ordunuñ idāre-i taʿyīnātı-çün Yeñişehir’den ʿarabalar ile külliyyetlü ẕaḫīre sevḳ olunmuş {2} ve olunmaḳda ise de yollarıñ ṣarplıġı ve ordu-yı meẕkūruñ uzaması cihetiyle ẕaḫīre irsālinde ṣuʿūbet olacaġından {3} Selānīk mübāyaʿasından sefīne ile baḥren Mora ordusuna ẕaḫīre irişdirilmesi ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora ṣularına {4} irişmeleri taʿcīl olunması ḫuṣūṣuna dāʾir olan ḳāʾime-i seniyyeleri müfādı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı {5} hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Selānīk ṭarafından İzdīn ordusı-çün {6} baḥren ẕaḫīre irsāli ḫuṣūṣı muḳaddemce ṣavb-ı sāmīlerinden bu ṭarafa inhā ve Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretlerine işʿār buyurulmuş {7} ve müşārun-ileyh daḫi işbu ẕaḫīre ḫuṣūṣı-çün bu ṭarafda ilçilerden mektūb alınub gönderilmesini ve alınacaḳ mektūbuñ vuṣūlünde (38) gerek İzdīn ve gerek sāʾir iḳtiżā iden maḥallere müsteʾmen sefīnesiyle ẕaḫīre göndireceğini inbā itmiş {2} oldıġından ve İngiltere tüccār sefīnesinden ġayrılarınıñ sefīnelerine ẕaḫīre taḥmīl ve irsāl olunsa es̠nā-yı rāhda {3} eşḳıyā tekneleri çevirüb ellerinden alacaġı derkār ve mesbūḳ idüğünden bu ṭarafda İngiltere ilçisinden {4} ṣiġorṭa vechile tanẓīmi żımnında Selānīk’de olan ḳonsoloslarına mektūb alınaraḳ müşārun-ileyh Selānīk {5} mutaṣarrıfı ḥażretleri ṭarafına gönderilmiş idi. Bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince ṣūret-i inhāları {6} beyān olunaraḳ Mora ordusı-çün bir ān aḳdem Selānīk ṭarafından ẕaḫīre irişdirmesi ve keyfiyyeti ṣavb-ı sāmīlerine {7} daḫi bildirmesi müşārun-ileyhe ṣavb-ı muḫliṣīden müʾekked taḥrīr ü işʿār ḳılınmış oldıġından bi-mennihī Taʿālā müşārun-ileyh daḫi {8} ġayret iderek ẕaḫīre ḫuṣūṣunda zaḥmet çekilmeyeceği meʾmūli derkār ve Girīd üzerinde olan Donanma-yı Hümāyūn {9} ile Mıṣır ve Ġarb Ocaḳları sefāyini lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī sālimen ve ġānimen ʿavdet iderek Ayāzmend {10} pīşgāhında Ḳapūdāna beğ bendeleri maʿiyyetinde olan Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳ itmiş ve işbu māh-ı Ẕīlḳaʿde’niñ {11} üçünci güni mecmūʿ-ı Donanma-yı Hümāyūn birden ḥareket ve meʾmūriyyetleri muḳteżāsı üzere Mora’ya ʿazīmet eylemiş {12} olduḳları ḫaberi gelmiş oldıġından muvāfıḳ havā ile hemān inşāʾallāhü Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora ṭaraflarına {13} vāṣıl olmaḳ üzere olacaġı āşikār olmaġla ifāde-i ḥāl siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ẕa 37
[576/88] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Atina ḳalʿası-çün tīz elden biñ beş yüz keyl ẕaḫīre ile ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ maṭlūb buyurduḳları {2} daḳīḳ ve beksimādıñ irsāli müsteʾmen sefīnesine mütevaḳḳıf olaraḳ Selānīk’de muḳīm İngiltere ve Nemçe ve Frānçe {3} ḳonsoloslarıyla lede’l-müẕākere ṣiġorṭa māddesini bu ṭarafda olan ilçileri maʿrifetiyle tanẓīme taʿlīḳ eyledikleri muḳaddemā {4} ṣavb-ı saʿādetlerinden lede’l-inhā Frānçe ve Nemçe sefīneleri ḥaḳḳında emniyyet cāʾiz olmadıġından keyfiyyet iḳtiżāsı {5} vechile Dersaʿādet’de muḳīm İngiltere ilçisine ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendi ṭarafından ifāde olunaraḳ ṣiġorṭaları {6} tanẓīm ile iki ṭarafa gidecek ẕaḫīre içün Selānīk’de olan İngiltere ḳonsolosuna iʿṭā olunmaḳ üzere ilçi-i {7} mūmā-ileyhden aḫẕ olunan mektūb gönderilmiş idüği muḳaddemce ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh {8} Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ Mora üzerine sevḳ itmiş oldıġı külliyyetlü ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları-çün {9} Yeñişehir’den ʿarabalara taḥmīlen ẕaḫīre sevḳ itmekde ise de yollarıñ ṣarplıġı ve Mora ordusunuñ Fondana {10} Derbendi’ni geçerek gün-be-gün uzaması cihetiyle ẕaḫīre sevḳ ü irsālinde ṣuʿūbet olacaġına mebnī {11} Selānīk mübāyaʿasından sefīneye taḥmīlen Mora ordusuna ẕaḫīre irişdirilmesi müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından {12} inhā olunmuş ve Mora ordusı-çün bir ān aḳdem Selānīk ṭarafından ẕaḫīre irişdirmeñiz ve keyfiyyeti bu ṭarafa ve müşārun-ileyh {13} ḥażretleri ṭarafına bildirmeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ iderek keyfiyyet ṭaraf-ı muḫliṣīden müşārun-ileyh ḥażretlerine {14} yazılmış olmaġla muḳteżā-yı ġayret-i düstūrīleri üzere ber-mūceb-i emr ü irāde-i şāhāne ʿalā-eyyi-ḥāl Mora {15} ordusı-çün ne vechile olur ise hemān ẕaḫīre irişdirilerek keyfiyyeti müşārun-ileyh ḥażretlerine ve bu ṭarafa inhā ve işʿāra {16} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ẕa 37
[576/92] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Diyānet-i ẕātiyye ve şecāʿat-i ḫulḳiyyeleri iḳtiżāsından olaraḳ dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīne olan ḫıyānet-i {2} cibilliyyelerini icrā dāʿiye-i fāsidesiyle Mora ṭarafında bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ricāl ve nisvān ve eṭfāle envāʿ-ı ihānet {3} ü melʿaneti icrāya mütecāsir olan gāvurlara bā-ʿavn [ü] ʿināyet-i Ḥażret-i Ḫayru’n-Nāṣırīn şevket-i İslāmiyye ve saṭvet-i ḳāhire-i {4} devlet-i Muḥammediyye’yi ibrāz ü irāʾe ile aḫẕ-ı s̠ār niyyet-i ḫāliṣasıyla müstaʿīnen billāhi Taʿālā Alāmāna köprisinde müctemiʿ {5} olan ʿasākir-i ẓafer- meʾās̠iri taʿdād ve Mora Serʿaskeri saʿādetlü Maḥmūd Paşa ve sāʾir vüzerā ve meʾmūrīn {6} bendeleri maʿiyyetlerine tertīb ve tesrīb buyurduḳları ʿasākiriñ kemmiyyet ve miḳdārını ve lillāhi’l-ḥamd tanẓīm buyurmuş {7} olduḳları ordu-yı ẓafer-bū-yı şāhāne ġavġāsızca Fondana Derbendi’ni mürūr ile ilerü ʿazīmet itmiş olduḳlarını {8} ve serʿasker-i müşārun-ileyh bendelerine ve sāʾire ne vechile telḳīn-i veṣāyā ve tefhīm-i ārā ve maṣārif-i serʿaskerī żımnında iki yüz {9} elli biñ ġurūş daḫi iʿṭā buyurduḳlarını ve sābıḳ Sīvās Vālīsi saʿādetlü Süleymān Paşa bendeleri maʿiyyetine {10} miḳdār-ı vāfī ʿasker iʿṭāsıyla İzdīn muḥāfaẓasına meʾmūr buyurulmuş ise de iḳtiżā ider ise Kerpeniş ve Ṣālona (40) ṭaraflarına veyāḫūd serʿasker ordusı verāsından gönderilmek menvī-i zamir-i ġayret-semīrleri oldıġını müşʿir {2} ve Yānya ṭarafından gāvurlar Sūl’a imdād içün Pilāḳa’ya gelmiş olduḳları istiḫbār buyurılaraḳ ḳahr ü tenkīlleri {3} esbābı istiḥṣāli niyyet-i ḫāliṣasıyla Alāmāna köprisinden bir gün bir gicede Yeñişehir’i teşrīf {4} iderek tedābīr-i muḳteżiyeye teşebbüs̠ buyurduḳları es̠nāda ḥamden s̠ümme ḥamden kefere-i ḫiẕlān-ḳarīn ne ṣūretle {5} giriftār-ı şimşīr-i ġuzāt-ı muvaḥḥidīn olmuş oldıġı ḫaber-i beşāret-es̠erini muḫbir saʿādetlü Reşīd Paşa {6} ve Yānya muḥāfıẓı bendeleri ṭaraflarından tevārüd iden taḥrīrāt iṭāre ḳılındıġı beyānıyla luṭf-ı Cenāb-ı Ḥaḳḳ’la {7} birḳaç gün ẓarfında Sūl maṣlaḥatınıñ ḥüsn-i ḫitāmıyla ol ṭarafdan daḫi meʾmūrlarıñ Īnebaḥtī ṭarafından {8} Mora’ya imrārları meʾmūl-ı sāmīleri oldıġını ve nezd-i sipeh-sālārīlerinde külliyyetlü cebeḫāneniñ vücūdı {9} lāzımeden oldıġından bu ṭarafda ḥāżır oldıġı ḥālde fişenk olmadıġı ṣūretde maḳtūl Tepedelenli’den {10} alınan ḳurşundan ol ṭarafda baġlatdırılmaḳ üzere bārūt gönderilmesi ḫuṣūṣunı ve ifādāt-ı sāʾireyi {11} ḥāvī bu defʿa enāmil-pīrā-yı vuṣūl olan taḥrīrāt-ı sāmī-āyāt-ı ḥayderāneleri ve evrāḳ-ı mersūle mezāyāsı {12} maʿlūm-ı s̠enāverī olub bu vechile Derbend ṭarafından şān-ı vālā-nişān-ı Devlet-i ʿAliyye’ye lāyıḳ olan {13} ḥālātla meʾmūrlarıñ sevḳ ü iʿzāmına ve bir ṭarafdan Sūl ġāʾilesiniñ indifāʿı ve ol ṭaraf gāvurlarınıñ {14} daḫi tedmīrleriyle Īnebaḥtī ṭarafından gönderilecek meʾmūrlarıñ sevḳ ü tesrībi vesāʾiliniñ sürʿat-i ḥuṣūlüne {15} himmetleri el-ḥaḳ ẕāt-ı ġayret-simāt-ı serʿaskerīlerinde merkūz olan cevāhir-i diyānet ü ḥamiyyeti is̠bāt ü teʾkīd {16} iderek bu keyfiyyet bādī-i sitāyiş ü midḥat ve müstelzim-i taḥsīn ü memnūniyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı {17} vārideleri ṭaḳımıyla ʿatebe-i ʿulyā-yı mülūkāneye lede’l-ʿarż “Müşārun-ileyhiñ ġayret ü iḳdāmına söz olmaz. {18} Ḥaḳḳ Taʿālā berḫūrdār eyleye.” deyu ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde duʿā-yı iksīr-nümā-yı ẓıllullāhīyi şāmil ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı {19} şāhāne kerāmet-baḫşā-yı ṣudūr olmuşdur. Cenāb-ı şecāʿat-elḳāb-ı ṣafderāneleri uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de {20} ne vechile saʿy ü iḳdām ve ibrāz-ı ḫidemāt-ı ḥaseneye ne ṣūretle ġayret ü ihtimām buyuracaḳları kibār ü ṣıġār {21} ve cümle ʿindinde müs̠bet ü āşikār ve lillāhi’l-ḥamd Sūlī ṭarafında ve Peta ḳaryesinde tecemmuʿ itmiş olan ʿuṣāt-ı maḳhūre {22} daḫi mübtelā-yı nekāl ü dimār olaraḳ ḫaylī fütūḥāt cilve-rīz-i teyessür olmuş oldıġına ve meʾāl-i işʿār-ı {23} düstūrānelerine naẓaran inşāʾallāhü’r-Raḥmān şimdiye ḳadar Sūl ġāʾilesi rehīn-i ḥüsn-i ḫitām olaraḳ meʾmūrlarıñ {24} Mora’ya sevḳi māddesi daḫi icrā-birle ḳarīben şu Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳ olacaḳları elṭāf-ı {25} İlāhiyye’den meʾmūl ve bedīdār olub ẕāt-ı besālet-simātları muraḫḫaṣ olduḳlarından müşārun-ileyh Süleymān Paşa’yı {26} ne vechile münāsib görürseñiz ol vechile istiḫdām buyurmañız şeref-baḫşā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne {27} meʾāl-i münīfi iḳtiżāsından olmaġla hemān ẕāt-ı sāmīleri meʾmūrları iḳtiżāsı vechile istiḫdām ve bir gün evvel {28} īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete saʿy-ı mā-lā-kelām buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i mehām-şināsīleridir. Ḳaldı ki, işʿār-ı sāmīleri {29} vechile bārūt māddesi vāḳıʿan ehemm-i mehāmdan ve bu ṭarafdan yapılmış ḳurşunlı fişenk irsālinde ṣuʿūbet {30} olacaġından kerāmet-baḫşā-yı ṣudūr ü sünūḥ olan emr ü irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere ṭıbḳ-ı inhā-yı serʿaskerīleri {31} vechile maḳtūl ʿAlī Paşa’dan alınan ḳurşunlardan ol ṭarafda fişenk baġlatdırılmaḳ üzere ordunuñ {32} cesāmetine naẓaran ne miḳdār bārūt tertībi münāsib ise serīʿan tertīb ve ṣūret-i irsālini tanẓīm itmek üzere {33} ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olunmuş olmaġla her ḥālde iẓhār-ı meẓāhir-i ġayret ü ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları {34} siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Geġalıḳ paşalarından Lesḳofçalı Maḥmūd Paşa ile Nuʿmān Paşa-zāde Arslan {35} Paşa bendelerinden māʿadāsı gelmamiş ve ṭaraf-ı ʿālīlerinden bunlara ne meʾālde kāġıdlar yazılmış oldıġı taḥrīrāt-ı {36} ʿālīlerinden müstebān olub giçenlerde ṣavb-ı sipehdārīlerine işʿār olundıġı vechile bunlara müʾekked ve müşedded {37} evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve ʿaṭiyyeleri daḫi ṣavb-ı sāmīlerine tesyār ve kendülerine ṭaraf-ı s̠enāverīden daḫi ṣıḳıca kāġıdlar {38} isbāl olunmuş ve ẕāt-ı sāmīleri daḫi bu bābda icrāsına teşebbüs̠ buyurmuş olduḳları tedbīr ḳarīn-i ṣavāb (41) ve taḥsīn olmaġla inşāʾallāhü’r-Raḥmān himem-i seniyyeleriyle ḳarīben müteraḳḳıb oldıġımız aḫbār-ı sārreniñ vuṣūlüyle cümle {2} ümmet-i Muḥammed’iñ vāye-dār-ı inbisāṭ ü mesār olması elṭāf-ı mā-lā-nihāye-i Ḥażret-i Ḫudā’dan müstedʿā olmaḳ {3} mülābesesiyle hemān bundan böyle daḫi her bir ḫuṣūṣda istiḳlāl-i kāmileleri iḳtiżāsı üzere ārā-yı ṣāʾibeniñ {4} iʿmāliyle īfā-yı meʾmūriyyete kemāl-i himmet buyurmaları meʾmūl-ı ḫāliṣānemizdir. Fī 9 Ẕa 37
[576/100] Ḳaraman vālīsine
{1} Sūlī gāvurlarınıñ itmām-ı ġāʾileleriyle Mora üzerine ʿazīmet olunması bābında ıṣdār ve tesyār ḳılınan fermān-ı ʿālī {2} ve taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlüyle Mora ve Ḳarlıili ṭaraflarından sekiz biñ miḳdārı kāfir gelüb Nārda’ya iki {3} buçuḳ sāʿat mesāfede olan Ḳonboṭ nām ḳaryede birḳaç gün iḳāmet eyledikden ṣoñra iki biñ ḳadar {4} gāvur terk iderek ḳuṣūrı Nārda’ya bir sāʿat mesāfede vāḳiʿ Peta nām ḳaryeye gelmiş ve Nārda’yı muḥāṣara {5} dāʿiye-i fāsidesinde olmuşlar ise de bir vechile cesāret idemeyüb anda daḫi biraz gāvur ḳalaraḳ māʿadāsı {6} Sūlī kāfirlerine imdād içün Yānya’ya ḳarīb Pīlāḳa nām cibāle gitmiş ve Nārda ve gerek Yānya ve sāʾir ḳażālar {7} reʿāyālarını daḫi ıḍlāl eyleyerek külliyyetlü gāvur cemʿ eylemiş olduḳlarından ẕāt-ı saʿādetleri daḫi {8} mevcūd-ı maʿiyyetleri olan ve tedārük buyurılan ʿasākirden üç biñ nefer ʿasker ile ketḫüdālarını ẕikr olunan {9} Pīlāḳa nām cibāl üzerine iʿzām ve cenāb-ı besālet-meʾābları daḫi ḳuṣūr ʿaskerle Ḳonboṭ’da taḥaşşüd iden {10} küffār üzerlerine saṭvet-endāz-ı iḳtiḥām eyleyerek ḳarye-i merḳūmede olan küffār ḳanṭara-i tīġden güẕār ile {11} vāfir kelle ve dil aḫẕıyla ʿavdet olunmuş ve ketḫüdāları mūmā-ileyh daḫi meẕkūr cibālde bulunan eşḳıyā ile bi’l-muḥārebe {12} cemʿiyyet-i küffārı tārümār ve bi’l-cümle ẕaḫāyir ve cebeḫāne ve mühimmāt-ı sāʾirelerini żabṭ ü tesḫīr ve iki nefer sergerde ile {13} ḫaylī kelle aḫẕ ve birazını esīr eylediğinden māʿadā Praneşta [?] ḳaryesinde müteḥaṣṣın olan eşḳıyā üzerlerine daḫi {14} ketḫüdāları mūmā-ileyh ile bi’l-muḫābere iki cānibden hücūm-birle anda daḫi fevz ü nuṣret cānib-i İslāmiyān’da {15} nümūdār olaraḳ iki ḳıṭʿa ṭop ve kāffe-i cebeḫāne ve ẕaḫīreleri ve bāndıra ve trempeteleri ve ḫaylīce dil {16} ve kelle aḫẕ ve beş nefer sergerdeleri daḫi iʿdām-birle baḳiyyetü’s-süyūfı Mora ve Ḳarlıili ṭaraflarına ve Aġrafa {17} ḏaġlarına ḳaçırılmış ve bu ṣūretle Sūlī gāvurlarına imdād ġāʾilesi berṭaraf olmuş oldıġı ve işbu {18} fütūḥāt ḫaberiyle ẕikr olunan kelleler ʿaṭūfetlü serʿasker-i ẓafer-rehber Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleri ṭaraflarına {19} gönderile[rek] inşāʾallāhü Taʿālā birḳaç gün ẓarfında Sūlī ġāʾilesi berṭaraf olduḳda Ḳarlıili üzerinden Mora’ya ʿazīmet {20} olunacaġı ḫuṣūṣunı şāmil resīde-i cā-yı vuṣūl olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrāneleri meʾāl ü mezāyāsı {21} ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz ile muḥāṭ ve meşmūl olub ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı müşīrīleri ġayret ü besālet ile ārāste {22} ve ṣalābet ü diyānet ile pīrāste vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳlarından ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Rabb-i {23} Müsteʿān ve yümn-i teveccüh-i cenāb-ı şehinşāh-ı maʿdelet-ʿunvān ile iḳdām ü ġayret-i düstūrāneleri munżam olaraḳ {24} lillāhi’l-ḥamd güzel fütūḥāt oldıġından bu ḫidmet ü ġayretleri rehīn-i maḥẓūẓiyyet ü āferīn ve müstelzim-i {25} midḥat ü taḥsīn ve taḥrīrāt-ı mersūle-i meẕkūreleri rikāb-ı müsteṭāb-ı ḥażret-i tācdārīye bi’t-taḳdīm manẓūr-ı {26} naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı pādişāh-ı rū-yı zemīn olmuş ve ẕikr olunan kelle ve bāndıra ve trempeteler {27} bu defʿa serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından pīşgāh-ı bāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı cenāb-ı mülūkānede ġalṭīde-i {28} türāb-ı ḥaḳāret ḳılınmışdır. “Cenab-ı Ḥaḳḳ ẕāt-ı düstūrīleri gibi uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de bu ṣūretle merdāne {29} ve dilīrāne çalışanları iki cihānda nāʾil-i envāʿ-ı fevz ü rifʿat eyleye, āmīn.” duʿā-yı ḫayrı ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {30} be-tekrār ibḳā olunmuş olmaġla hemān baʿd-ez-īn daḫi her ḥālde iẓhār-ı meẓāhir-i ġayret ve ibrāz-ı lāzıme-i ṣalābet (45) ve diyānete iḳdām-birle ṭaraf-ı saʿādetlerine derkār olan teveccühāt-ı seniyyeniñ tezāyüdini müstelzim {2} ḥālāt ü vesāʾiliñ ikmāline ihtimām buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 Ẕa 37
[576/105] Defterdār efendiye buyuruldı
{1} El-ḥāletü-hāẕihī Sāḳız maṣlaḥatı ḏaġınıḳ ve bu ḳadar emlāk ve dekākīn ve bāġçe ve mezāriʿ meydānda ḳalub {2} bundan aḳdem taḥrīre meʾmūr olan Şeref Efendi’niñ uyḳunsuzluġı tebeyyün itmiş oldıġından efendi-i mūmā- ileyhiñ {3} ʿazliyle yerine gerek Sāḳız’da ve gerek Çeşme yaḳasında olan emlākıñ żabṭ ü taḥrīri maṣlaḥatına dergāh-ı ʿālī {4} ḳapucıbaşılarından Rodos Mutaṣarrıfı sābıḳ Yūsuf Beğ’iñ meʾmūr ve maʿiyyetine daḫi bir nefer kātib Başmuḥāsebe’den {5} ve bir nefer kātib Defterḫāne’den ve münāzaʿun-fīh olan emlāk māddeleriniñ maḥallinde muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf {6} ve ḥaḳḳāniyyet üzere faṣl [ü] rüʾyeti-çün bir nefer kātib ḳıbel-i şerʿden terfīḳ olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne {7} taʿalluḳ itmiş ve mūcebince mīr-i mūmā-ileyh taʿyīn olunaraḳ cānib-i şerʿ-i şerīfden kātib taʿyīni ṭaraf-ı ḥażret-i fetvā-penāhīye {8} ifāde olunmuş olmaġla siz daḫi iḳtiżā iden emr-i şerīfini ıṣdār itdirdüb Başmuḥāsebe’den ve Defterḫāne’den {9} taʿyīni lāzım gelan birer nefer mütefennin kātibiñ maʿiyyet-i mūmā-ileyhe meʾmūriyyetlerini tanẓīm eyleyesin deyu. Fī 17 Ẕa 37
[576/109] İzmīr muḥāfıẓına
{1} İzmīr mütemekkinlerinden olub muḳaddemce firār itmiş olan Yorġancı Māvrīdī nām ẕimmīniñ Ḳaraburun ḳażāsı {2} ahālīsi ẕimmetlerinde alacaġı olan altı biñ altı yüz ġurūşuñ taḥṣīline ṭaraf-ı saʿādetlerinden bā-buyuruldı {3} adam taʿyīn olunmuş ise de mersūmuñ yedi-sekiz sene muḳaddem Rūsya ḥimāyesine ilticā eylediği ḫaber virildiği {4} beyānıyla ol bābda istiʿlām-ı irādeyi şāmil tevārüd iden şuḳḳa-i şerīfleri meʾāli maʿlūm-ı muḫliṣī olmuşdur. {5} Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsından olub firār itmiş olan gāvurlarıñ muḫallefātları {6} cānib-i mīrī-çün żabṭ olunmaḳ īcāb-ı irāde-i seniyyeden ve düvel ḳonsoloslarından pātenta ve pasāporṭa aḫẕıyla reʿāyā-yı (48) Devlet-i ʿAliyye’niñ düvel-i ecnebiyye ḥimāyelerine ilticāları memnūʿ olan ḥālāt vāżıḥātdan oldıġına mebnī {2} mersūm daḫi eben-ʿan-ced ṣaḥīḥ Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsından oldıġı nezd-i müşīrīlerinde müs̠bet ve muḥaḳḳaḳ oldıġı ṣūretde {3} ẕikr olunan ẕimemātıñ cānib-i mīrī-çün taḥṣīl ve irsāli lāzımeden olmaġla mersūmuñ keyfiyyeti gereği gibi {4} taḥḳīḳ olunaraḳ Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsından oldıġı tebeyyün eylediği ve nezd-i saʿādetlerinde müs̠bet ve muḥaḳḳaḳ oldıġı ḥālde {5} ẕikr olunan maṭlūb ve muḫallefātınıñ cānib-i mīrī-çün żabṭ ü taḥṣīli ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 Ẕa 37
[576/111] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Selānīk sancaġı dāḫilinde olan arāżī-i İslāmiyye’den eşḳıyā ṭāʾifesiniñ taḥaṣṣun ve temekkün idebilecekleri {2} maḥal ḳal[ma]mış ise de Lefteḥor nāḥiyesi sāḥil-i baḥrde bulunub aḏalardan ve sāʾir maḥallerden sefīneler āmed-şod {3} itmekde oldıġından maḥall-i merḳūmuñ sedd ü bendi-çün ḳırḳ-elli nefer adam iskān idecek ḳadar bir ḳalʿa bināsı {4} ve Aġustos ḳaṣabasına daḫi bir ḳule inşāsı ve İnceḳara ve Ḳaraırmaḳ nehrleriniñ geçid başlarında beşer adam {5} eğlenecek birer ḳule iḥdās̠ı ve Ḳaraferye muḥāfaẓasına Rumili aʿyānlarından Zaġra Aʿyānı Ḳapucıbaşı {6} Boz Velī Aġa mis̠illü biriniñ taʿyīni ve Manāstırlı Rüstem Beğ’iñ Ḳaterīn’e aʿyān naṣbı ṣūretlerinde {7} ḳażāʾeyn-i meẕkūreyniñ ʿimār ü iḥyāsı mümkin olabileceği ve ol ḥavālīde bulunan çiftlikāt ve ʿalāḳa {8} ṣāḥibleriniñ derkār olan teseyyüblerinden nāşī reʿāyānıñ eks̠eri ḥaydūd olub pāpāslar daḫi {9} orman ve dere içlerinde iki yüzden mütecāviz kenīsā peydā iderek ḥaydūdlara meʾvā ve mesken oldıġı {10} ve bu cihetle arāżī-i İslāmiyye’yi żabṭ eyledikleri ve bu ḫuṣūṣuñ menʿi vülātıñ vaẓīfe-i ẕimmetleri ise de {11} müddet-i ḳalīlede ʿazl olunageldiklerinden Selānīk sancaġı bir vezīriñ ʿuhdesine ber-vech-i teʾbīd iḥāle olunsa {12} ẕikr olunan ḳule ve ḳalʿaları kendü bedeninden inşā iderek emr-i muḥāfaẓalarına iʿtinā ve diḳḳat ideceği {13} ve Derbendāt muḥāfaẓası vülāta iḥāle olunaraḳ bu münāsebetle Arnavud ṭāʾifesiniñ bi’t-tedrīc {14} ḳażālar[dan] defʿi menāfiʿ-i kes̠īreyi mūcib olacaġı ve her bir çiftlik derūnunda dört-beş nefer Arnavud iḳāme {15} ve içlerinde bulunan reʿāyānıñ kemm ü keyfiyyetleri vülātıñ maʿlūmı olamayaraḳ aṣḥābı ṭarafından ḥabs {16} ve teʾdīb olunageldiğinden ehl-i İslām iḳāmet itdiği ḳaṣabada on biñ ḳadar reʿāyā iḳāme itmekle {17} baʿd-ez-īn aṣḥāb-ı çiftlikāt ḥarās̠ete dāʾir maṣlaḥatdan ġayrıya ḳarışmayub reʿāyā maṣlaḥatı ʿumūmen {18} vülāt ṭarafına iḥāle oluna[raḳ] kes̠ret olan reʿāyā daḫi ḳaṣabalardan iḫrāc ve tefrīḳ ile kendü {19} köylerinde iḳāme olunması ve aṣḥāb-ı ʿalāḳa maḥṣūlātları her ne ise ṭaşrada bıraḳmayub derūn-ı ḳaṣabaya {20} ve Selānīk ḫāricinde olanlar daḫi keẕālik ḥāṣılātlarını Selānīk’e naḳl eylemeleri tenbīh ḳılınmasını ve bunlar kemāl-i {21} ḥīlelerinden nāşī toḫum diyerek çiftliklerinde buġday ṣaḳlayub düvel ḳonsoloslarıyla ülfetleri {22} oldıġından Ḳaterīn’den Çayaġzı nām maḥalle varınca iskelelere gāvur gemileri yanaşub buġday ve ḥarīr {23} ḳaçırmaḳda olmalarıyla baʿd-ez-īn ẕikr olunan iskeleler ibṭāl ile ẕaḫīre ve sāʾir eşyā Selānīk’e {24} naḳl olunmaḳ ve naḳl itmeyanler olur ise ẕaḫīreleri cānib-i mīrīden żabṭ ḳılınmaḳ üzere niẓāma rabṭ (49) olunması ve işbu ḫuṣūṣāt ḳarīn-i müsāʿade olaraḳ Selānīk sancaġı teʾbīden ʿuhde-i saʿādetlerine iḥāle {2} olunur ise ʿavn-i Ḥaḳḳ’la şīrāze-i niẓāmı mümkin olacaġı keyfiyyātı bundan aḳdem tevārüd iden lāyiḥa gūne {3} taḥrīrātlarında muḥarrer ü meẕkūr ve muʾaḫḫaren ḳapu ketḫüdāları efendi ṭarafına mersūl şuḳḳa-i şerīfeleri meʾālinde Derbendāt {4} neẓāreti ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleriniñ ʿuhdesine muḥavvel olmaḳ mülābesesiyle zīr-i idāre-i müşīrīlerinde {5} olan Ḳaraferye ve Vodīna Derbendi idāresine meʾmūr ḳılınan Derbend aġaları ḳażālardan aldıḳları {6} aḳçeye naẓaran külliyyetlü ʿasker istiḫdāmıyla emr-i muḥāfaẓaya diḳḳat eylemeleri lāzımeden iken ẕikr olunan {7} Derbend meʾmūrları bu daḳīḳaya riʿāyet itmediklerinden ḥayādīd ve eşḳıyā maḳūleleri ayaḳlanub ʿuṣāt-ı {8} reʿāyā daḫi anlara tebaʿiyyet ile bunca ihānet ü feżāḥat vuḳūʿ bulmuş oldıġından derbend-i meẕkūr güzīde {9} ʿasker ile cerī ve cesūr bir adamıñ ʿuhdesinde bulunmuş olsa eşḳıyānıñ ayaḳlanması ve ʿuṣātıñ {10} ittibāʿı mümkin olamayacaġı derkār idüğünden keyfiyyet muḳaddemce ṭaraf-ı müşīrīlerinden müşārun-ileyh ḥażretlerine {11} taḥrīr olunaraḳ Derbend aġası bulunanıñ ʿazliyle Yānyalı Süleymān Ḳondo nām kimesne naṣb olunmuş ise de {12} anıñ daḫi lāyıḳıyla muḥāfaẓaya muḳtedir olamadıġından ve muḳaddem hengām-ı muḥārebede bir taḳrīb İşkīros {13} ve İşkāpulos aḏalarına firār itmiş olan Yamāndī nām melʿūnuñ bu es̠nāda sefīneler ile ol ḥavālī[ye] {14} çıḳması istiḫbār olundıġından şaḳī-i mersūmuñ defʿ-i mażarratı żımnında ṭaraf-ı müşīrīlerinden ʿasker taʿyīn ve Lefteḥor {15} ve Gilindīr ve Ḳaraferye ṭarafları gereği gibi muḥāfaẓa olunmuş oldıġı ve öteden berü derbend-i meẕkūruñ idāresi {16} Selānīk mutaṣarrıfları ʿuhdesinde iken muḳaddemā maḳtūl Tepedelenli’niñ taġallüben żabṭ eylediği beyānıyla lāyıḳıyla ʿasker {17} beslemek ve emr-i muḥāfaẓaya diḳḳat itmek ve ḥayādīd maḳūlesini ilişdirmamek şarṭıyla derbend-i meẕkūruñ {18} ʿuhdeñize iḥāle ḳılınması ve Ḳaterīn Aʿyānı Ḳapucıbaşı Ṣāliḥ Beğ’iñ vefātı ve vālidesiyle oġlı Ḫalīl Beğ’iñ {19} Selānīk’de olduḳları ifādesinden baḥis̠le mīr-i mūmā-ileyhe kifāyet miḳdārı īrād iḥsānıyla māʿadā {20} arāżī ve emlāk ʿale’d-devām o semtleri mażarrat-ı eşḳıyādan muḥāfaẓa itmek ve īrādına göre ʿasker beslemek {21} şarṭıyla Devlet-i ʿAliyye’den ġayūr ve ṣadāḳat-kār birine iḥālesi fāʾideden ḫālī olmayacaġı ve müteveffā-yı {22} mūmā-ileyhiñ emlāk-ı metrūkesiniñ defteri taḳdīm ḳılındıġı ḫuṣūṣları münderic ü mesṭūr olub {23} işʿārāt-ı vāḳıʿalarınıñ eks̠erīsi yollu ve münāsib mevāddan ve cenāb-ı düstūrīleri çerāġ-ı maḫṣūṣ-ı {24} ḥażret-i pādişāhī olan vüzerā-yı ʿiẓāmdan olaraḳ her ḥālde ẕāt-ı saʿādetlerinden devlet-i Muḥammediyye’ye {25} ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat meʾmūl oldıġından Selānīk sancaġınıñ teʾbīden ʿuhde-i saʿādetlerine iḥālesiyle {26} zīr-i ḥükūmet-i müşīrīlerinde yaʿnī Selānīk sancaġı dāḫilinde vāḳiʿ lāzımü’l-muḥāfaẓa olan maḥallere iḳtiżāsına {27} göre ṭaraf-ı müşīrīlerinden ḳuleler inşā itdirmek ve derūnlarına kifāyet miḳdārı muḥāfıẓ neferātı vażʿ {28} ve iḳʿād itmek ve ḳaṣabalarda külliyyetlü müctemiʿ olan reʿāyāyı daḫi aṣl ḳaryelerine iḳtiżāsına göre naḳl ve tefrīḳ {29} eylemek ve livāʾ-i mezbūr dāḫilinde ecnebī sefīnelere ẕaḫīre ve sāʾir memnūʿ olan eşyāyı ṣatdırmamaḳ {30} mis̠illü sancaġıñ niẓām ü intiẓām ve ḥüsn-i idāresini ve muḥāfaẓasını mūcib olur ḫuṣūṣlarda daḫi ḫayrlu olacaḳ {31} ṣūretleriñ icrāsı ʿuhde-i dirāyet ü ṣadāḳatiñize iḥāle ḳılınması ve mūmā-ileyh Ṣāliḥ Beğ’iñ vefātı cihetiyle Ḳaterīn {32} ḳażāsı aʿyānlıġı māddesi ṭabīʿatıyla ḥāṣıl olmuş keyfiyyātdan olub Ḳaterīn muḥāsebesiniñ [?] nıṣf ḥiṣṣesi {33} Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den mażbūṭ oldıġından müteveffā-yı mūmā-ileyh ʿuhdesinden münḥal olan dīger nıṣf ḥiṣṣesi daḫi {34} Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den żabṭ olunaraḳ ve ḫāricden aʿyān naṣb olunmayaraḳ bundan böyle ṭopdan {35} żabṭ ü idāresi-çün sāʾir maḥaller mis̠illü Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den münāsib ve muḳtedir biriniñ taʿyīniyle ḳażāʾ-i {36} meẕkūruñ ḥüsn-i idāresi ve muḥāfaẓası daḫi aña iḥāle olunması ve müteveffā-yı mūmā-ileyhiñ sāʾir emlāk {37} ve çiftlikleri taḥrīri-çün daḫi münāsib mübāşir taʿyīn olunaraḳ keyfiyyeti lede’t-tebeyyün oġlı ve vālidesine {38} terk ve iʿṭāsı münāsib olanlarıñ ol vaḳt iḳtiżāsına baḳılması ve Lefteḥor iskelesi vāḳıʿan öteden berü {39} uyḳunsuz bir maḥal oldıġından sedd ü bendi-çün emr-i ʿālī taṣdīr ḳılınması ḫuṣūṣları tensīb olunmuş {40} ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek mūcebince Selānīk sancaġı ʿuhde-i saʿādetlerine (50) teʾbīd ḳılınub Ḳaterīn muḳāṭaʿası daḫi ol ṣūretle Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den żabṭ ve ḥüsn-i idāresi vesāʾili {2} istiḥṣāl ḳılınmış ve müteveffā Ṣāliḥ Beğ’iñ muḫallefātına mübāşir taʿyīn olunmaḳ ṣūretlerini tanẓīm itmek üzere {3} ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olunmuş ve Lefteḥor iskelesi Tırḥāla ile Selānīk beyninde oldıġından {4} sedd ü bendi-çün cenāb-ı müşīrīleriyle saʿādetlü Tırḥāla mutaṣarrıfına ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār {5} ḳılınmış [?] olmaġla ber-vech-i meşrūḥ Selānīk sancaġınıñ ḥüsn-i niẓām ü intiẓāmı ve iḳtiżā iden maḥallere {6} ḳuleler inşāsıyla emr-i muḥāfaẓasınıñ ikmāli dirāyet-i ẕātiyyelerine muḥavvel oldıġı mis̠illü Selānīk vücūhı {7} evvel ü āḫir işe yarar maḳūleden değil ise de bunlarıñ külliyyen perīşān ve münḳariż olmalarını mūcib {8} olacaḳ derece ṣıḳışdırılmaları münāsib olmadıġından bunlara ḏoḳunur mevādda ḥakīmāne ḥareket iderek {9} hem sancaġıñ ḥüsn-i idāre ve muḥāfaẓasıyla viḳāye-i nüfūẕ-ı müşīrīlerini müstelzim ḥālātı istiḥṣāl ve hem {10} Selānīk vücūhunuñ öteden berü sāye-i şāhānede mütemettiʿ olageldikleri ḫuṣūṣātda mülken mużır {11} olmayan şeylerde daḫi şimdilik pek ṣıḳışdırılmayaraḳ ḥakīmāne muʿāmele ile ḳullanılması münāsib olmaġla {12} aña göre ḥarekāt-ı reviyyet-mendāne ve müstaḳīmāneniñ icrāsına beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {13} Ḳaraferye ve Vodīna derbendleriniñ ʿuhde-i saʿādetlerine iḥālesi ṣūreti meʾāl-i işʿārlarından müstefād ise de {14} Derbendāt neẓāreti müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ ʿuhdelerinde oldıġından ẕikr olunan {15} derbendleriñ iltimāsları vechile ifrāzı cāʾiz ve münāsib olmadıġından bu ḫuṣūṣı cenāb-ı şerīfiñiz müşārun-ileyh {16} ḥażretlerine taḥrīr ve iltimās iderek muḳaddem derbend-i meẕkūrı iltimāsıñız ile mezbūr Arnavud Süleymān’a iḥāle itdirmiş {17} oldıġıñız mis̠illü şimdi daḫi müstaḳillen kendüñüze iḥālesini müşārun-ileyhden ṭaleb ve ricā ve muʿayyenātı {18} her ne ise tamāmen edā ve īfā eylemeñiz, ḥāṣılı bu māddeyi müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriyle muḫābere ve tanẓīm {19} itmeñiz lāzımeden ve īcāb-ı irāde-i seniyyeden olmaġla hemān cenāb-ı ṣadāḳat-meʾābıñız her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı {20} kār-āzmūdegī ve dirāyete beẕl-i himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 18 Ẕa 37
[576/113] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Rum gāvurlarınıñ ṭuġyān ü ġaleyānları ve mürtekib olduḳları ʿiṣyānda muṣır olaraḳ bu yolda cān-ı {2} ḫabīs̠lerinden geçmeği iḫtiyār itmekde olduḳları ve ẕāt-ı sāmīleri iḳdāmda ḳuṣūr itmiyorlar ise de bu gāvurlarıñ {3} bu ṣūretle ıṣrārları mūcib-i ḥayret olmaḳda oldıġı ifādātı tafṣīlātıyla ol bābda keyfiyyāt-ı sāʾireyi {4} mutażammın resīde-i enmile-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra {5} rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Bu āna ḳadar sāye-i {6} merāḥim-vāye-i Salṭanat-ı Seniyye’de envāʿ-ı müsāʿade ve ʿināyete müstaġraḳ olmuş iken ḳadr ü şükrini bilmeyerek {7} dīn ve Devlet-i ʿAliyye ʿaleyhine irtikāb-ı ihānet ü melʿanet iden Rum gāvurları bir buçuḳ senedir reʾy ve amān {8} ṭaleb itmediklerinden başḳa ve ol ḥavālīde bu ḳadar ʿasker var iken yine bī-pervā muḥārebe ile memleket żabṭına {9} ictisār itmekde iseler de nezd-i sāmīlerinde maʿlūm oldıġı vechile Ḥaḳḳ Sübḥānehū ve Taʿālā Ḥażretleri (51) bu dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīniñ her ḥālde ḥāfıẓ ve nāṣırı oldıġı cā-yı şübhe olmayub gerçi {2} ṣūret-i ẓāhireye naẓaran Rum ʿuṣātınıñ işbu şeḳāvet ü ʿiṣyānları milletçe ʿumūmī bir şey olaraḳ {3} bunlarıñ şimdiye ḳadar vāḳiʿ olan bunca feżāḥat ü şenāʿatlarına göre bundan böyle Rumlar ile {4} ehl-i İslām beyninde evvelki ṣūretle iltiyām ve iʾtilāf ḥuṣūli mümkin olmayacaġı ve Devlet-i ʿAliyye’ye ṣūret-i {5} ẓāhirde dost geçinan düvel ilçileriniñ ifāde itmekde olduḳları ṣūretlerle bunları yatışdırmaḳ ise {6} beher-ḥāl şimdiki ʿiṣyānlarından ziyāde mużır ve fenā olacaġı ecilden bā-ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī {7} bunları ḳılıç altına alaraḳ ḳahr ü tedmīr ve ol vechile taḥt-ı iṭāʿate ircāʿ itmek ve şimdiye ḳadar bu ṭarafda {8} cümlemiz, ve’l-ḥāṣıl mecmūʿ ehl-i İslām ittifāḳ-ı ḳulūb ile ittiḫāẕ eylediğimiz uṣūl-i bedeviyyet ve muʿāmele-i ṣalābeti {9} elden bıraḳmamaḳ ve belki gün-be-gün taḳviyet virmek lāzım gelüb maʿa-hāẕā şimdiki ḥālde Rumlarıñ {10} mecmaʿ-ı fesād ve merkez-i ṭuġyānları Mora’dan ʿibāret oldıġından inşā[ʾallāhü]’r-Raḥmān es̠er-i iḳdām ü himmetleriyle Mora {11} cezīresi ḳarīben bir ḥüsn-i ṣūret kesb eylediğinden her bir şey yoluna gireceği elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā {12} ve ġayret ü ḥamiyyetleri s̠emeresi olaraḳ lillāhi’l-ḥamd Mora derūnuna ḫaylī ʿasker idḫāl olunub bir ṭarafdan daḫi {13} ʿasker sevḳ buyurmaḳda olduḳlarından ve Ḳāḳosil gāvurları üzerinde olan meʾmūrlar daḫi inşāʾallāhü Taʿālā {14} bugünlerde ol ṭaraf maṣlaḥatına bir ḥüsn-i ṣūret virmeleri melḥūẓ olub Donanma-yı Hümāyūn’uñ daḫi şimdiye ḳadar {15} Mora üzerine vāṣıl olmaları ümīd olundıġından hemān ʿavn-i Bārī’yle bugünlerde Mora’dan fütūḥāt-ı celīle {16} ẓuhūrı ʿināyet-i Sübḥāniyye’den mütemennā olmaḳ mülābesesiyle merkūz-ı ẕāt-ı şecīʿāneleri olan dirāyet ü ḥamiyyet {17} iḳtiżāsı üzere dīnimiz ʿālī ve devletimiz devlet-i Muḥammedī olaraḳ ṣāḥibi büyük oldıġını derpīş ve o maḳūle {18} dīn düşmenleri olan kāfirler her ne ḳadar dīn-i bāṭılları uġrına cān-ı ḫabīs̠lerinden geçüb kendülerini {19} meydāna atsalar āḫir zamān peyġamberi olan Ḥażret-i Muḥammed ṣallallāhü Taʿālā ʿaleyhi ve sellem efendimiziñ ḳıyāmete ḳadar beḳāsı {20} müs̠bet olan şerīʿatı ḥürmetine Cenāb-ı Müntaḳim ve Ḳahhār o maḳūle kefere-i fecereyi maẓhar-ı ḳahr ü dimār eyleyerek {21} ümmet-i Muḥammed’e eyledikleri ḫıyānet ü melʿanetiñ intiḳāmını aldırmaḳda ʿasākir-i İslāmiyye’ye cünūd-ı ẓafer-mevʿūd-ı {22} ġaybiyyesiyle imdād buyuracaġı ḳażiyye-i vāżıḥasını tefekkür buyuraraḳ aṣlā ve ḳaṭʿā gāvurlarıñ o maḳūle {23} ıṣrārlarına baḳmayaraḳ hemān ṣalābet-i dīniyye ve şecāʿat-i ẕātiyyeleri muḳteżāsınca ʿavn ve nuṣret-i Bārī’ye {24} ittikā buyuraraḳ bunları ḳılıç altına alub bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ricāl ve nisvān ve eṭfāl ehl-i īmāna {25} eyledikleri ḫıyānet ü melʿanetiñ intiḳāmını almaġa ve ol vechile dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda {26} merdāne ve şecīʿāne ḥareket-birle ʿindellāh ve ʿinde-Resūlüllāh maḳbūl ü merġūb olacaḳ ḫidemāt-ı bergüzīde {27} ibrāzına saʿy ü ġayret ve ol vechile şevketlü efendimiziñ ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde olan iʿtiḳādāt-ı ḥasenelerini ez-ser-i nev {28} is̠bāt ü teʾyīde beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 Ẕa 37
[576/119] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Ḳapūdān-ı sābıḳ müteveffā ʿAlī Paşa’nıñ vefātından ṣoñra ʿaskerī ṭāʾifesi Sāḳız cezīresinde maṣṭakī {2} ḳurāsı reʿāyāsını urmuş iseler de reʿāyā-yı mersūmeniñ muḳaddemā vāḳiʿ olan istīmānlarına mebnī ẕükūr ve inās̠ıñ {3} beyʿ ü şirālarına cevāz-ı şerʿī olmadıġından o maḳūle reʿāyā her kimiñ yedinde bulunur ise aḫẕ ve vaṭanlarına {4} iʿādesi bundan aḳdemce bā-emr-i ʿālī Baḥr-i Sefīd Boġazı Muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretlerine tenbīh {5} ḳılınmış ve bu defʿa müşārun-ileyh ṭarafından tevārüd iden taḥrīrātda yedinde cenābıñızıñ teẕkiresiyle İzmīrli Şaʿbān Aġa {6} nām kimesneniñ getürmüş oldıġı iki nefer esīrler ḥürriyyet iddiʿāsında olduḳlarından baḥis̠le ṣāḥibleri yedinden {7} alınmaḳ lāzım gelse virdiğiñiz teẕkireye bināʾen ḳīl ü ḳāli mūcib olacaġı beyān ü işʿār ve pencik olaraḳ virmiş {8} oldıġıñız teẕkireler isrā ve tesyār olunmuş olub ancaḳ Sāḳız cezīresi reʿāyāsından muḳaddemā hengām-ı muḥārebede {9} seby ü istirḳāḳ olunan üserā içün ol vaḳt Sāḳız muḥāfıẓı bulunan Vaḥīd Paşa muḳteżā-yı meʾmūriyyeti üzere {10} pencik virmiş ve muʾaḫḫaren Sāḳız muḥāfıẓlıġınıñ ʿuhdeñize iḥālesi cihetiyle o maḳūle hengām-ı muḥārebede alınan esīrlerden {11} girü ḳalmış olanlarına daḫi ṭarafıñızdan pencikleri virilerek şimdiye ḳadar tekmīl ol[un]muş olacaġı ẓāhir ve bi’l-istīmān {12} taḥt-ı raʿiyyete idḫāl olunan reʿāyānıñ beyʿ ü şirāsı cāʾiz olmayub istifrāşı ḥarām olacaġından bu maḳūleleriñ {13} ḥimāyet ü ṣıyānetleri ḫuṣūṣuna diḳḳat eylemeñiz muḳaddemce ṭarafıñıza taḥrīr ü tenbīh ḳılınmış idüği bedīhī ve bāhir ise de {14} müşārun-ileyhiñ vāḳiʿ olan işʿārına ve ẕikr olunan esīrleriñ ifādelerine naẓaran bunlar istīmān ile reʾy virilan {15} maṣṭakī ḳurāsı reʿāyālarından ve raʿiyyeti ḳabūl eyleyanlerden olub beyʿ ü şirāsına ruḫṣat-ı şerʿiyye yoġ iken {16} siziñ ol vechile pencik iʿṭāsına mübāderetiñiz uyḳunsuz oldıġından başḳa şerʿ-i şerīf iḳtiżāsınıñ ve rıżā-yı ʿālīniñ {17} bi’l-vücūh muġāyiri idüği āşikār olmaġla baʿd-ez-īn o maḳūle reʾy ve amān virilmiş olan reʿāyāya ḫilāf-ı {18} şerʿ-i şerīf pencik virmeyerek o maḳūle reʿāyānıñ vaṭanlarına iʿādesiyle muḳaddemā vāḳiʿ olan işʿārımız {19} vechile dāḫil-i dāʾire-i amān olan reʿāyānıñ ḥimāyet ü ṣıyānetleri ve rencīde ve eẕādan viḳāyetleri ḫuṣūṣuna {20} mübāderet ü diḳḳat eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 Ẕa 37
[576/120] Rum milletiniñ ṣaġīr ve kebīrine buyuruldı
{1} El-ḥāletü-hāẕihī paṭrīḳiñiziñ hālik olması cihetiyle yerine milletiniñ dāʾimā nīk ü bed-i aḥvālini taḥarrī ve tedḳīḳ-birle {2} iḳtiżā idenlere nuṣḥ ü pend idecek ve naṣīḥat ḳabūl itmeyüb ıṣrār idenleri vaḳtiyle Devlet-i ʿAliyye’ye ḫaber virecek {3} ve ḥālen ve müstaḳbelen milleti mehlike-i ʿuẓmāya düşirmeyüb Salṭanat-ı Seniyye’ye ibrāz-ı ṣadāḳat idecek biriniñ {4} paṭrīḳ naṣb ü taʿyīni lāzımeden olmaġla imdi içiñizde dāʾimā veẓāyif-i raʿiyyeti millete icrā itdirecek {5} ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḥālen ve müstaḳbelen ṣadāḳat ü istiḳāmetle ḫidmet ve kendü milletini bi’l-ifsād mehlike-i ʿuẓmāya {6} düşirmek mis̠illü feżāḥat ü ihānet[den] ittiḳā ve mücānebet ve millet içinde şaḳī ve bedḫāh terbiyeye ve terbiyet {7} ḳabūl itmeyanleri bilā-imhāl cānib-i Devlet-i ʿAliyye’ye ifādeye müsāraʿat idecek her kim ise anı paṭrīḳliġe intiḫāb {8} idüb ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den ol kimesne paṭrīḳ naṣb olunmaḳ içün keyfiyyeti ʿalelʿumūm ifādeye mübāderet eyleyesiz deyu. Fī 22 Ẕa 37
[576/143] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ Donanma-yı Hümāyūn Bādra pīşgāhına lenger-zen-i saṭvet olmuş ise de {2} Bādra pīşgāhında iḳāmet maḥẕūrdan sālim olmayacaġından Moton ve Ḳoron ve Anābolī ve Arḫos ve Yānya ṭaraflarında {3} geşt ü güẕār itmek üzere Bādra’dan ḥareketi istīẕānına ve lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī Mora ordusı Derbend’den geçerek {4} Gördūs ḳalʿasını baʿde’l-fetḥ Anābolī ve Arḫos ve Ṭrābolīçe ṭaraflarına ʿazīmet itmiş ve Bādra’ya vürūd iden {5} üç-dört ḳıṭʿa sefīneniñ ẕaḫīresi alınaraḳ ordu-yı meẕkūr cānibine gönderilmiş oldıġına ve aḳçe cihetiyle {6} żarūreti ifādesine dāʾir ṣavb-ı sāmīlerine tevārüd itmiş olan taḥrīrātına Donanma-yı Hümāyūn’uñ Bādra pīşgāhında {7} iḳāmeti fāʾideyi müntic olmayacaġından Ḳarlıili ṭarafından gidecek ʿasākir-i şāhāneniñ Mora’ya imrārı żımnında {8} beş-altı ḳıṭʿa sefīne bıraġaraḳ Donanma-yı Hümāyūn’ı bi’l-istiṣḥāb ṭıbḳ-ı işʿārı vechile maḥāll-i merḳūme ṭaraflarına {9} şirāʿ-küşā-yı nuṣret ve Mora ordusı meʾmūrlarıyla bi’l-muḫābere ḳahr ü tenkīl-i aʿdāya beẕl-i liyāḳat eylemesi {10} ve Īnebaḥtī Muḥāfıẓı Ḳapucıbaşı Emīn Aġa bendelerine daḫi aḳçe irsāli bā-taḥrīrāt iltimās itmiş ise de ʿulūfe cihetiyle {11} ẕāt-ı sāmīleri külliyyetlü aḳçeye muḥtāc olacaḳlarından müşārun-ileyhimāya aḳçe gönderilemeyerek istedikleri aḳçe {12} bu ṭarafdan gönderileceği maʿrıżında ṭaraf-ı sipehdārīlerinden cevāb-nāme yazılaraḳ müşārun ve mūmā-ileyhimānıñ {13} taḥrīrātı ve sābıḳ Sīvās vālīsi olub ḥālā Eġrīboz muḥāfıẓı olan saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleriniñ Anābolī {14} ḳalʿası muḥāṣara ve istīlādan taḫlīṣ olmuş oldıġını mübeşşir bu ṭarafda birāderine yazmış oldıġı şuḳḳaları {15} ve Sūl meʾmūrlarına ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden tehdīd ve veṣāyā-yı müʾes̠s̠ireyi şāmil yazılmış olan taḥrīrātlara {16} gelan cevāb-nāmeler irsāl buyuruldıġı ve Mora Serʿaskeri saʿādetlü Maḥmūd Paşa ḥażretleriniñ işbu ġayreti {17} ḳarīn-i āferīn olub Sūl ġāʾilesi daḫi bitmiş gibi oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān ʿan-ḳarīb Mora’nıñ külliyyen {18} ʿavn ü ʿināyet-i Bārī’yle aḳdem-i meʾmūl oldıġı beyānıyla müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle aġa-yı mūmā-ileyhe {19} aḳçe irsāli ve Mora ordusı-çün Dersaʿādet ve Selānīk’den daḳīḳ ve beksimād sefāyin ile isbāl ve muḳaddemce {20} ṣavb-ı sāmīlerine gönderilan iki biñ kīse henüz vürūd itmeyüb vāṣıl olsa bile Sūl üzerinde olan {21} ʿasākiriñ ʿulūfelerine vāfī olmayacaġından ne vechile ise ṣavb-ı ʿālīlerine külliyyetlü aḳçe irişdirilmesi ḫuṣūṣunı {22} ve sāʾir ifādeyi ḥāvī tevārüd iden taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı sāmīleri ve evrāḳ-ı mersūle mezāyāları {23} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i s̠enāverī olub lillāhi’l-ḥamd es̠er-i iḳdām ü himmet-i ṣalābet-şiʿārīleriyle Mora ve Sūl {24} māddeleri yoluna girüb Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ʿavn ü ʿināyetiyle ʿahd-i ḳarībde Mora cezīresi kāmilen {25} tesḫīr olunacaġı elṭāf-ı İlāhiyye-i Ṣamedāniyye edillesiyle mirʾāt-ı ḥuṣūlde cilve-nümā olacaġı meʾmūl olaraḳ (65) işbu peyām-ı ferḥat-encāmıñ şu eyyām-ı mübārekeye teṣādüfi cümle ümmet-i Muḥammed’e baʿis̠-i meserret olaraḳ ʿīd-ber-ʿīd olaraḳ {2} bu bābda ẓuhūra gelan ve gelmekde olan ġayret ü himmet-i celūdānelerine hiç diyecek olmayaraḳ hemān “ʿAleyhi {3} ʿavnüllāh” duʿāsı ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı sāmīlerinde icrā-birle müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ daḫi Donanma-yı Hümāyūn’a {4} rākib olmuş oldıġını mübeyyin taḥrīrātı gelmiş oldıġından taḥrīrāt-ı seniyyeleri ve evrāḳ-ı mersūle ve müşārun-ileyhiñ {5} taḥrīrātı derḥāl ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. {6} Sūlī maṣlaḥatı ḫitāma resīde olub Mora ġāʾilesi daḫi inşāʾallāhü Taʿālā ḳarīben ḥüsn-i ṣūret bulmaġa yüz {7} ṭutmuş oldıġından es̠er-i himem-i seniyyeleriyle bundan böyle meʾmūl olan aḫbār-ı sārreniñ pey-ā-pey vürūdı {8} elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā ve müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa s̠enā-kārlarına muḳaddemce yüz biñ ġurūş aṭiyye-i seniyye ile {9} baʿżı yararlıḳları ẓuhūr idenleri talṭīf ve teşvīḳ żımnında miḳdār-ı kifāye ḫilaʿ ve şāl irsāl olunmuş {10} ve götüren tatarlara ḥāmil-i taḥrīrātları olan tatarlar Sīroz’da teṣādüf itmiş oldıġından şimdiye {11} ḳadar meblaġ-ı mezbūr vāṣıl olaraḳ müşārun-ileyh[e] aḳçe ḫuṣūṣuyla iʿānet-i lāzıme icrā olunmuş olacaġı hüveydā ise de {12} işʿār-ı düstūrīleri vechile ehemm-i umūr olan aḳçe ve ẕaḫīre irişdirmek olacaġından bu defʿa {13} kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı şerīf-i şāhāne mūcebince ẕāt-ı sāmīlerine ve Īnebaḥtī muḥāfıẓı mūmā-ileyh ile {14} müşārun-ileyh Ḳapūdān paşaya virilmek üzere üç biñ kīse aḳçe naḳden tertīb ve ṣavb-ı sāmīlerine {15} tesrīb olunmuş olmaġın işbu aḳçeden Īnebaḥtī muḥāfıẓı mūmā-ileyhiñ istediği mebāliġi tamāmen iʿṭā {16} ve ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe daḫi münāsib gördükleri miḳdār aḳçe irsāl-birle ḳuṣūrını ẕāt-ı ʿālīleri {17} ʿasker ʿulūfesine ṣarf iderek īfā-yı lāzıme-i mehām-şināsīye himmet buyurulmaḳ muḥavvel-i ʿuhde-i düstūrīleri olub {18} bundan böyle daḫi ṭaraf-ı sāmīlerine peyderpey aḳçe irsāliyle taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārları emrinde tecvīz-i ḳuṣūr {19} olunmayacaġından başḳa saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı bendeleri bugünlerde Selānīk’den Mora ordusı-çün bir ḳıṭʿası {20} ḥınṭa ve bir ḳıṭʿası beksimād [ve] daḳīḳ ḥamūlesiyle iki ḳıṭʿa İngiltere sefīnesi istīcār ve İzdīn’e irsāl itmiş {21} ve bundan böyle daḫi İngiltere sefīnesi vürūd eyledikçe ẕaḫīre taḥmīl ve tesbīl eyleyeceğini bu defʿa bā-taḥrīrāt {22} inhā eylemiş ise de müteʿalliḳ olan irāde-i ʿaliyye-i şāhāne iḳtiżāsı üzere bundan böyle göndireceği ẕaḫīre {23} faḳaṭ daḳīḳ ve beksimād olub peyderpey irsāline ġayret eylemesi ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden müşārun-ileyhe taḥrīr {24} ve teʾkīd olundıġından fażla Mora’da ʿasākir-i İslāmiyye’niñ ẕaḫīreden ṣıḳılmamaları-çün bu ṭarafdan daḫi {25} ẕaḫīre irsāliniñ çāresine baḳılmaḳda olaraḳ vüsʿ-i beşerde olan iḳdām ü ihtimāmıñ icrāsında {26} bu ṭarafdan bundan böyle daḫi bir vechile ifāte-i vaḳt olunmayacaġı maʿlūm-ı sāmīleri buyurulduḳda hemān {27} ẕāt-ı sipeh-sālārīleri her ḥālde tedābīr-i muḳteżiye ve ārā-yı ṣāʾibeniñ bi-tevfīḳillāhi Taʿālā ḥüsn-i iʿmāliyle ḳuvve-i {28} ḳarībeye gelmiş olan şu Sūl ve Mora ġāʾileleriniñ ber-vefḳ-i dil-ḫāh bir daḳīḳa evvel külliyyen indifāʿı {29} vesāʾiliniñ istiḥṣāline ṣarf-ı yārā-yı liyāḳat buyurmaları mütevaḳḳıf-ı himem-i seniyyeleridir. Ḳaldı ki, müşārun-ileyh {30} Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ ṣavb-ı ṣafderānelerinden istīẕān eylediği mevāddan Donanma-yı Hümāyūn’a {31} dāʾir olanınıñ cevābını ne vechile taḥrīr eyledikleri taḥrīrāt-ı vāridelerinde muḥarrer ise de sāʾir istīẕān eylediği {32} ḫuṣūṣlara dāʾir bir şey taḥrīr buyurmadıḳlarından anlara dāʾir ne vechile tedbīr eyledikleri maʿlūm olamayub bu vechile {33} müşārun-ileyhiñ sāʾir ṭaraf-ı müşīrānelerinden istīẕān eylediği mevādda dāʾir bir şey yazmayaraḳ taḥrīrātını {34} bu ṭarafa irsāl buyurmaḳdan maḳṣūdları bu ṭarafdan reʾy olunmaḳ mıdır, yoḫsa ẕāt-ı saʿādetleri {35} iḳtiżālarını icrā buyurmuşlar mıdır, bu ḫuṣūṣlarıñ evvel ü āḫiri cenāb-ı ġayret-meʾāblarına muḥavvel olub {36} cümlesi ẕāt-ı serʿaskerīniñ reʾy ü tedbīr buyuracaḳları mevāddan oldıġından hemān iḳtiżālarını {37} icrā ve işʿār iderek faḳaṭ ṣūret-i ḥāli bu ṭarafa bildirmeleri ve bu ṭarafdan istīẕāna mütevaḳḳıf {38} mādde oldıġı ḥālde anı daḫi ṣarāḥaten işʿār buyurmaları lāzımeden ve īcāb-ı irāde-i seniyyeden {39} olmaġla hemān ez-her-cihet meʾmūriyyet-i ṣafderāneleriniñ icrāsına beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 8 Ẕ 37
[576/144] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} ʿUhde-i müşīrīlerine tevcīh ü iḥsān buyurılan deryā ḳapūdānlıġınıñ edā-yı teşekküründen ve İzdīn ṭarafında {2} olan vüzerā-yı ʿiẓām ḥażretleriniñ bi-tevfīḳihī Taʿālā Mora’ya duḫūlleriyle Gördūs ḳalʿası fetḥ ü tesḫīr {3} olunmuş ve Donanma-yı Hümāyūn daḫi vürūd ile ẕāt-ı saʿādetleri rākib olmuş ve Anābolī ḳalʿası eyādī-i {4} küffārdan taḫlīṣ ḳılınmış oldıġından baḥis̠le ʿaṭūfetlü serʿasker-i ẓafer-rehber Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından {5} vürūd idecek irāde ve işʿāra müteraḳḳıben baḥren keyd-i aʿdānıñ indifāʿına himmet buyurulmaḳda oldıġını {6} şāmil meserret-baḫşā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {7} olaraḳ ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı tācdārī olmuş {8} ve “Ḥaḳḳ Taʿālā tevfīḳ-i ʿaliyyesin refīḳ idüb livāsını manṣūr eyleye” deyu ḥaḳḳ-ı müşīrīlerinde duʿā-yı icābet-nümā-yı {9} ẓıllullāhīyi mutażammın ḫaṭṭ-ı şerīf-i şāhāne şeref-rīz-i ṣudūr eylemişdir. Cenāb-ı dirāyet-niṣāb-ı düstūrīleri {10} Devlet-i ʿAliyye-i ebediyyetü’d-devāmıñ diyānet ü ġayret ve ṣadāḳat-i lāzımesini iʿtiyād itmiş ve uġur-ı dīn {11} ve Devlet-i ʿAliyye’de s̠übūt-yāfte-i levḥa-i ẓuhūr olacaḳ ḫidemāt ibrāzını endīşe ve efkār idinmiş eṣdaḳ-ı {12} ṣādıḳ vüzerā-yı ʿiẓāmından olduḳlarından ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde meḥāsin-i teveccüh-i ʿālī derkār ve elḥamdülillāh {13} Donanma-yı Hümāyūn vaḳtiyle irişüb berren daḫi ʿasker ve vüzerā dāḫil olmuş olduḳları {14} meʾāl-i işʿārlarından ve müşārun-ileyh Serʿasker paşa ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt meʾāl-i behcet-iştimālinden {15} nümūdār olub Allāh’ıñ ʿavn ü ʿināyetiyle ḳarīben Mora külliyyen żabṭ ü tesḫīr olunması elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den {16} mesʾūl ü müstedʿā olmaġın hemān ẕāt-ı saʿādetleri muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve lāzıme-i ġayret ü ṣadāḳatleri {17} üzere şu Mora ġāʾilesiniñ bir ān evvel indifāʿıyla ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde derkār olan teveccüh-i ʿālīniñ {18} tezāyüd ü tevāfürini mūcib esbābıñ istiḥṣāline ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleriyle ez-her-cihet muḫābere-i {19} lāzımeyi icrāya ve īfā-yı muḳteżā- yı meʾmūriyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {20} Donanma-yı Hümāyūn ḳapūdān ve żābiṭān ve neferātınıñ ve muḳaddem meştāya müretteb ve Preveze’de olan {21} süfün-i hümāyūn ile Cezāyir ve Tūnus ve Ṭrāblus ocaḳları sefīneleri ḳapūdān ve neferātınıñ otuz yedi {22} senesine maḥsūben müstaḥaḳḳ olduḳları mevācibleriniñ tanẓīm ve iʿṭā ve Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde olan {23} mīrī tüccār sefīneleriniñ Dersaʿādet’den ḥīn-i ḫurūclarında ʿale’l-ḥesāb ikişer aylıḳları virilmiş ise de {24} ḫurūcları ḫaylī vaḳt oldıġından bunlarıñ daḫi işlemiş māhiyyeleriniñ irsāl olunması ḫuṣūṣları {25} taḥrīrāt-ı vāridelerinde muḥarrer olaraḳ müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye mūcebince keyfiyyet ve iḳtiżāsı añlaşıldıḳdan ṣoñra {26} aḳçe serīʿan müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭaraflarına gönderilmek üzere Tersāne-i ʿĀmire emīni ʿizzetlü {27} efendi bendelerine ḥavāle olunmuş idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda ber-vech-i muḥarrer ḥarekete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 8 Ẕ 37
[576/145] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Bundan aḳdem şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince Mora ordusı-çün bir ḳıṭʿası ḥınṭa ve bir ḳıṭʿası daḳīḳ {2} ve beksimād olmaḳ üzere iki İngiltere sefīnesi istīcār olunaraḳ gönderildiği ve bundan böyle daḫi {3} İngiltere sefīnesi ẓuhūrunda ẕaḫīre taḥmīl ve tesbīl olunmasına iʿtinā eyleyecekleri beyānıyla bu defʿa {4} ḥınṭa taḥmīl olunmuş olan sefīneye virilan on iki biñ elli beş ġurūş nevli iʿṭā olunması {5} ḫuṣūṣunı ḥāvī tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Lillāhi’l-ḥamd {6} ʿasākir-i şāhāneniñ Mora Derbendi’nden girüb Gördūs ḳalʿasını baʿde’t-tesḫīr Anābolī ḳalʿasını daḫi {7} muḥāṣara ve istīlādan taḫlīṣ olunmuş oldıġına ve Mora’ya berren ẕaḫīre irsāli müteʿassir olmayub {8} ḥınṭa gönderildiği ṣūretde ordularda daḳīḳ itmek daḫi emr-i ʿasīr oldıġından Selānīk ṭarafından {9} Mora ordusı-çün gönderilecek ẕaḫīreniñ daḳīḳ ile beksimād olaraḳ irişdirilmesi lāzımeden {10} idüğüne dāʾir serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ bu defʿa taḥrīrātı tevārüd itmiş {11} oldıġından müşārun-ileyh ḥażretleriniñ taḥrīrātıyla berāber taḥrīrāt-ı vārideleri ʿatebe-i ʿulyā-yı mülūkāne[ye] ʿarż ḳılınmış (67) ve bundan böyle göndireceğiñiz ẕaḫāyir faḳaṭ beksimād ile daḳīḳ olması ve peyderpey irsāline ġayret {2} eylemeñiz ve mārrü’ẕ-ẕikr nevl-i sefīne iʿṭā olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne müteʿalliḳ olmuş ve mūcebince {3} nevl-i meẕkūruñ iʿṭāsı ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olunmuş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri {4} muḳteżā-yı ġayret ve iḳtiżā-yı irāde-i ʿaliyye üzere bundan böyle göndirecekleri ẕaḫāyir faḳaṭ {5} daḳīḳ ve beksimād olmaḳ üzere tanẓīm iderek peyderpey Mora ordusuna sevḳ ü tesbīliñ {6} esbāb-ı muḳteżiyesini bi’l-ikmāl Mora ordusunda olan ʿasākir-i muvaḥḥidīniñ ẕaḫīre māddesinde {7} giriftār-ı żucret olmamalarını müstelzim ḥālātıñ istiḥṣāline ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ẕ 37
[576/148] İzmīr muḥāfıẓına
{1} Ḥālā Tırḥāla sancaġına mutaṣarrıf olub Anābolī muḥāfaẓasında olan saʿādetlü ʿAlī Nāmıḳ Paşa {2} ḥażretleri ẕaḫīre ḫuṣūṣunda derkār olan müżāyaḳadan baḥs̠ iderek īcāb iden bahāsı {3} cānib-i Devlet-i ʿAliyye’den yāḫūd ṣarrāfı ṭarafından teʿdiye olunmaḳ üzere miḳdār-ı vāfī ẕaḫīre tedārük {4} ve Frānsa sefīnesine taḥmīl ve maʿiyyetine bir ḳıṭʿa Frānsa beğliği terfīḳ itdirilerek serīʿan tesyīr olunmasını {5} ṣavb-ı saʿādetlerine yazmış oldıġından müşārun- ileyhiñ maṭlūb eylediği ẕaḫīreniñ irsāli {6} her ne ḳadar emr-i ʿālī ṣudūrına mütevaḳḳıf ise de ẕaḫīrede derkār olan ıżḏırāblarını müşārun-ileyhiñ {7} taḥrīrātını getüren Frānsa sefīnesi ḳapūdānı daḫi ifāde eylemiş idüğünden imrār-ı vaḳt olmamaḳ içün {8} derḥāl ṭaraf-ı düstūrīlerinden buyuruldı iʿṭāsıyla dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından Menemen Voyvodası Muṣṭafā {9} Aġa’dan altışar ġurūş on üçer pāra fī ile sekiz biñ yüz keyl ḥınṭa mübāyaʿa ve bir ḳıṭʿa Frānsa {10} beğliği terfīḳ olunmaḳ şarṭıyla beher keyline ḳırḳ üçer pāra nevl virilmek üzere tanẓīm olunaraḳ {11} sefīneye taḥmīline mübāşeret olunmuş oldıġı ve müşārun-ileyhiñ vārid olan şuḳḳasıyla ḳapu ketḫüdāsına mersūl {12} kāġıdı ve ẕaḫīre-i merḳūmeniñ īcāb iden bahā ve nevlini mübeyyin pūṣulası taḳdīm ḳılındıġı beyānıyla bu bābda {13} lāzım gelan emr-i ʿālī ıṣdār ve ẕikr olunan ḥınṭanıñ s̠emeni aġa-yı mūmā-ileyhiñ Dersaʿādet’de ṣarrāfı {14} ṭarafına teslīm itdirilerek maḳbūż senediniñ ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār ḳılınması ḫuṣūṣuna dāʾir olan {15} şuḳḳa-i şerīfeleriyle evrāḳ-ı mersūle mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Fī’l-ḥaḳīḳa bir maḥalden maḥall-i āḫara {16} ẕaḫīre naḳli ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ile muvaşşaḥ emr-i ʿālī ṣudūrına mütevaḳḳıf ise de bu ḫuṣūṣ meṣāliḥ-i {17} dīniyyeden ve sürʿat-i icrāsı farīża-i ḥāliyeden olaraḳ niẓām-ı meẕkūra taṭbīḳ ile imrār-ı vaḳt olacaḳ {18} mevāddan olmadıġına bināʾen ol ṣūretle serīʿan tanẓīm ve tesyīri esbābınıñ istiḥṣāline himmetleri iṣābet {19} ḳabīlinden olub ancaḳ Mora’da ʿasākir-i İslāmiyye’niñ ẕaḫīre māddesinde giriftār-ı meşaḳḳat olduḳları {20} maʿlūm ve ḥınṭa irsālinde öğüdülmesi cihetiyle ʿusret olacaġından daḳīḳ gönderilmesi işe yarayacaġı emr-i meczūm {21} oldıġı mis̠illü gönderilecek ẕaḫīreniñ ṣiḳorṭa vechile tanẓīm ve irsāli ḥasbe’l-vaḳt münāsib {22} olacaġı āşikār ve tedārük ve irsāl buyuracaḳları mārrü’ẕ-ẕikr ḥınṭadan başḳa mümkin oldıġı {23} miḳdār daḳīḳ daḫi tanẓīm iderek yine Frānsa yāḫūd āḫar müsteʾmen sefīnesiyle Anābolī’ya veyā Mora’da {24} ʿasākir-i İslāmiyye’niñ oldıġı āḫar münāsib maḥalle irsāl olunması dīn ü devlete ḫidmet ḳabīlinden olacaġı {25} bedīdār olmaḳ mülābesesiyle irsāl buyuracaḳları sālifü’l-beyān ḥınṭa içün lāzım gelan emr-i ʿālī {26} ıṣdār ve tesyār olunmuş oldıġından māʿadā Mora’ya daḳīḳ irsāli żımnında bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī daḫi {27} taṣdīr ve tesyīr olunmuş olub işʿār-ı müşīrīleri vechile ẕikr olunan sekiz biñ yüz keyl ḥınṭa s̠emeniniñ {28} iʿṭāsı derdest olaraḳ Mora içün gönderilecek daḳīḳiñ daḫi es̠mānı ve nevli ne miḳdāra bāliġ {29} olur ise iʿṭā ol[un]acaġı [āşikār] olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri evāmir-i şerīfe-i meẕkūreniñ manṭūḳ-ı {30} münīfiniñ sürʿat-i icrāsıyla mecbūl oldıġıñız ġayret ü ḥamiyyeti is̠bāta kemāl-i himmet ü müsāraʿat ve gönderilecek {31} ẕaḫīreniñ ṣiġorṭa vechile tanẓīmi imrār-ı vaḳti mūcib olmayacaḳ ṣūretle mümkin ise ol vechile {32} himmet mümkin olmayub Frenkleriñ maʿlūm olan uṣūli sebebiyle bu ṣiġorṭa māddesiniñ {33} tanẓīmi imrār-ı vaḳti müstelzim olacaḳ ise andan daḫi ṣarf-ı naẓar ile hemān biraz daḫi daḳīḳ {34} tedārük ve münāsib müsteʾmen sefīnesine taḥmīl ve mehmā-emken sālimen irsāli emrinde beğlik terfīḳi {35} ve sāʾir gūne lāzım gelan tedbīri icrā-birle bir daḳīḳa evvel mütevekkilen ʿalellāh ne ṣūretle olur ise Mora’da {36} ehl-i İslām ṭarafına irişdirilmesi vesāʾil-i muḳteżiyesiniñ ikmāli ḫuṣūṣuna beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 Ẕ 37
[576/152] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Bu defʿa bi-ḥikmetillāhi Taʿālā Mora ordusunda ẕaḫīresizlik vesīlesiyle ẓuhūr iden uyḳunsuzluḳ keyfiyyetinden {2} ve bugünlerde Yānya Mutaṣarrıfı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ve Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa ḥażerātı Sūlī üzerinden {3} ḏoġrı Mora’ya gitmek ve Teke Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa ḥażretleriyle silaḥdārları bendeleri serīʿan Yeñişehir’e gelüb andan {4} Mora derūnuna sevḳ olunmaḳ tedābīrine teşebbüs̠lerinden ve muḳaddemā ṭaraf-ı serʿaskerīlerine gönderilan iki biñ kīse aḳçe {5} tamāmen Sūl üzerinde olan ʿaskeriñ ʿulūfesine virilüb sāʾir vüzerā ve meʾmūrlara daḫi bi’l-istidāne {6} iḳtiżāsına göre aḳçeler irsāl itmiş ve el-ḥāletü-hāẕihī ol ṭaraflardan Mora derūnuna berren ve baḥren ẕaḫīre irsāli {7} mümkin olmayub giçende Selānīk’den ẕaḫīre taḥmīliyle İzdīn’e gönderilan İngiltere tüccār sefīnelerini daḫi eşḳıyā tekneleri {8} çeküb żabṭ eylemiş olduḳlarından baḥis̠le Dersaʿādet’den ne vechile olur ise Mora’ya ẕaḫīre irişdirilmesi ve ṭaraf-ı düstūrīlerine {9} daḫi külliyyetlü aḳçe ile imdād olunması ḫuṣūṣlarına dāʾir tevārüd iden şuḳḳa-i şerīfeleri ve Mora’da olan {10} vüzerādan ṣavb-ı sāmīlerine gelüb taḳdīm buyurılan taḥrīrāt meʾāl ü mezāyāsına ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī ḥāṣıl olduḳdan (70) ṣoñra ḫāk-pāy-ı mekārim- peymā-yı mülūkāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı bāṣıra-i ʿāṭıfet-bāhire-i ḥażret-i tācdārī {2} buyurulmuşdur. Mora ordusunda ʿaskerī ṭāʾifesiniñ ol vechile ḥarekāta ibtidārları eğer ẕaḫīresizlikden olsa {3} o ḳadar mühimmāt ve ḥayvānāt ve insānı telef itmeğe ḥācet olmayub ẕaḫīre bulmanıñ çāresine baḳılması {4} ve çünki fesād-ı meẕkūr ẕaḫīresizlikden neşʾet eylediği ḥālde nüzül emīni tüccārlara getürdiği ẕaḫīreyi {5} terk itmamesi lāzımeden iken böyle olması bir fesād taḥtında oldıġı ẓāhir ve sebeb olanlar kimler ise {6} cezālarını min-ṭarafillāh bulacaḳları müberhen ü bāhir olub bu bābda beyhūde kederiñ fāʾidesi olmayaraḳ {7} ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Rabbü’l-ʿĀlemīn’e istinād ile elden gelan ġayreti icrā ve diyānet ü ṣadāḳat {8} meʾās̠iriniñ is̠bātını müstelzim vesāʾili īfā lāzımeden ve Mora meʾmūrlarınıñ maṭlūb eyledikleri {9} eşyānıñ cümlesi ḳābil ise de tīz elden ẕaḫīre irişdirmeniñ ne vechile olur ise olsun {10} çāresi bulunması farīża-i ḥāliyeden idüği ẓāhir oldıġından Mora’ya ẕaḫīre irişdirilmek {11} içün birḳaç ṣūret ḫāṭıra gelüb şöyle ki, Dersaʿādet’den Mora’ya daḳīḳ ve beksimād tertīb {12} ve irsāliniñ çāresine baḳılmaḳda ise de maʿlūm-ı ʿālīleri oldıġı vechile müsteʾmen sefīnelerinden {13} emniyyetsizliğe ve vaḳt ü ḥāle naẓaran biraz vaḳte muḥtāc ve ẕaḫīre ḫuṣūṣı ise teʾḫīr ḳabūl ider {14} mevāddan olmadıġı vāreste-i ḳayd [ü] iḥticāc olub bu cihetle hemān ol ṭaraflardan sāye-i ʿāṭıfet- {15} -vāye-i şāhānede aḳçe ḳuvvetiyle ẕaḫīre irişdirmeniñ ṭaraf ve taḳrībini bulmaḳ īcāb-ı ḥālden ve ṣavb-ı {16} serʿaskerīlerine daḫi muʾaḫḫaren daḫi üç biñ kīse aḳçe tertīb ve irsāl olunmuş oldıġından başḳa {17} bundan böyle daḫi peyderpey külliyyetlü aḳçe irsālinde ḳuṣūr olunmayacaġı vāżıḥātdan olmaḳ ḥasebiyle ẕāt-ı {18} ġayret-simāt-ı sipehdārīleri hemān ücretleri ne miḳdāra bāliġ olur ise pey-ā-pey bu ṭarafdan gönderilmek üzere {19} Yeñişehir ve Selānīk ṭaraflarından vücūdı melḥūẓ olan üç-dört biñ kirācı ḥayvānātıyla mümkin {20} mertebe Mora’ya ẕaḫīre irişdirmeğe mi himmet buyurursuz, yoḫsa saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa {21} ḥażretleriniñ ṣavb-ı vālālarına olan inhāsı vechile müşārun-ileyh ṭarafına külliyyetlü aḳçe gönderüb Zānṭa {22} ve Kefālonya ṭaraflarından, ve’l-ḥāṣıl bulunabildiği müsteʾmen sefīnelerinden mi iştirā itdirirsiz, bu bābda {23} aḳçeye baḳmayub hemān iş görmeniñ ṣūretine baḳmaları ve müsteʾmen sefīneleriyle Selānīk ṭarafından {24} daḫi ẕaḫīre irsāline baʿd-ez-īn emniyyet olunamayacaġına bināʾen saʿādetlü Ḳapūdān paşa ve Selānīk Mutaṣarrıfı {25} Meḥmed Paşa ḥażerātıyla bi’l-muḫābere lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī Donanma-yı Hümāyūn’da yüz ḳıṭʿaya ḳarīb sefāyin mevcūd olaraḳ {26} içinden bir ṭaḳım yiğirmi-otuz ḳıṭʿa sefāyin tertībiyle Selānīk’e gelüb hemān tehyiʾe itdirilecek ẕaḫīre {27} teknelerini alub getürmeleri muḫāṭaradan sālim ve mümkin ve münāsib ise bu ṣūreti daḫi böylece icrā buyurmaları {28} ve Bālyabādra ṭaraflarına müsteʾmen tekneleri ẕaḫīre götürmekde ise de merkūz olan ihānetleri iḳtiżāsınca {29} ʿasker-i İslām’ıñ bu müżāyaḳasını ve memālik-i maḥrūseden ẕaḫīre irsāliniñ inḳıṭāʿını gördükleri gibi {30} yüklerini yuḳaru yıġub isāʾete başlayacaḳları rū-nümā olub Arnavud İskenderiyesi ise ol ṭaraflara ḳarīb {31} ve Donanma-yı Hümāyūn daḫi ol ḥavālīde oldıġından emniyyet derkār olmaġla oradan baḥren sefīneler ile īcāb {32} iden maḥalle ẕaḫīre irişdirilmesi mümkin ve āsān oldıġından İskender[iye] Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā {33} Paşa ḥażretlerine maḫṣūṣ fermān-ı ʿālī ile bir mübāşir taʿyīn ve Mora’nıñ ḥāl ü keyfiyyeti ve ẕaḫīreniñ {34} şiddet-i lüzūmı beyān olunaraḳ hemān muḳteżā-yı ġayret ü diyāneti üzere ol ṭaraflardan her ne cins ẕaḫīre {35} olur ise olsun aḳçesi cānib-i mīrīden virilmek üzere bulabildiği ve mümkin oldıġı miḳdār {36} ẕaḫīre tedārük ve sefīnelere taḥmīlen Mora’ya irsāl eylemesi teʾkīd olunub mübāşir-i mūmā-ileyhe daḫi {37} ʿale’l-ḥesāb sermāye olaraḳ yüz biñ ġurūş virilmesi ve Selānīk mutaṣarrıfı müşārun-ileyhe daḫi {38} ṣūret-i ḥāl beyān olunaraḳ hiç olmaz ise İzdīn’e ḳadar götürmek üzere Selānīk ṭaraflarından {39} kirācı ḥayvānātıyla berren ẕaḫīre irişdirmekliğe müsāraʿat eylemesi taḥrīr ḳılınması ṣūretleri mülāḥaẓa ve teẕekkür {40} ve istiṣvāb olunmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneden lede’l-istīẕān emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne daḫi (71) tedābīr-i meẕkūreniñ icrāsına müteʿalliḳ olmuş olub mūcebince İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhe ol vechile {2} fermān-ı ʿālī ıṣdār ve ʿale’l-ḥesāb yedine yüz biñ ġurūş iʿṭā olunaraḳ maḫṣūṣ dergāh-ı ʿālī gediklülerinden {3} Muṣṭafā Beğ mübāşeretiyle hemān irsāl olunmaḳ üzere olaraḳ Selānīk mutaṣarrıfı müşārun-ileyhe daḫi {4} ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden taḥrīrāt yazılmış olub bu ḫuṣūṣuñ evvel ü āḫiri himem-i seniyye-i ṣafderāne ve ārā-yı {5} ṣāʾibe-i şecīʿānelerine mütevaḳḳıf ü menūṭ oldıġından ve bundan böyle bu ṭarafdan peyderpey külliyyetlü aḳçe irsālinde {6} ḳuṣūr olunmayacaġından ẕāt-ı ʿālīleri ber-vech-i meşrūḥ hemān ücretleri ne miḳdāra bāliġ olur ise aḳçesi {7} bu ṭarafdan pey-ā-pey gönderilmek üzere Yeñişehir ve Selānīk ṭaraflarından vücūdı melḥūẓ olan ḥayvānātla {8} mümkin mertebe ẕaḫīre irişdirmeğe mi himmet buyurursuz, yoḫsa müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ inhāsı vechile {9} anıñ maʿrifetiyle mi tanẓīm idersiz, ḥāṣılı aḳçe fikrini bir dürlü ilişik itmeyerek hemān iş görmeğe mezīd-i {10} diḳḳat ve müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa ḥażretleri ṭarafına daḫi ṭaraf-ı ʿālīlerinden maḫṣūṣ adam irsāl ve muḫābere {11} iderek ol ṭarafdan daḫi ne vechile olur ise Mora’ya ẕaḫīre sevḳi vesāʾilini ikmāl-birle ġayret ü ḥamiyyet-i {12} ẕātiyyelerini icrāya himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Dersaʿādet’den külliyyetlü fişenk gönderilmesi {13} ve fişenk irsāli mümkin değil ise ol ṭarafda Tepedelenli’den alınan ḳurşunlardan baġlatdırılmaḳ üzere bārūt {14} irsāl ḳılınması giçende ṣavb-ı ʿālīlerinden işʿār olunmuş oldıġına bināʾen iki yüz biñ desteden ziyāde fişenk {15} tanẓīmine kāfī olmaḳ üzere dört yüz vārīl bārūt ve aña göre ḳurşundan başḳa mühimmāt-ı lāzımesi daḫi {16} muḳaddemce sefāyine taḥmīlen Tekfūrḏaġı’na ve andan berren ṭaraf-ı saʿādetlerine irsāl olunmuş ise de müteʿāḳib ʿizzetlü {17} Ḥasan Taḥsīn Efendi bendeleriniñ taḳdīm eylediği bend bend taḳrīrinde ol ṭaraflarda külliyyetlü fişenk ve mühimmāt-ı ḥarbiyyeniñ {18} vücūdı lāzımeden idüği muḥarrer ü mesṭūr oldıġından gönderilan mārrü’l-beyān bārūt kāfī olub {19} olmadıġı ṭaraf-ı ʿālīlerinden cevābı vürūdunda iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere muḳaddemce ṣavb-ı sāmīlerine bir ḳıṭʿa {20} istiʿlām-nāme gönderilmiş ise de Mora ordusı keyfiyyetine naẓaran ziyāde fişengiñ şiddet-i lüzūmı melḥūẓ olaraḳ {21} şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince ṣavb-ı sāmīlerinden cevāb vürūdına baḳılmayaraḳ bu defʿa daḫi muḳaddemki {22} tertīb mis̠illü ol ṭarafda Tepedelenli’den meʾḫūẕ ḳurşundan fişenk baġladılmaḳ üzere bir dört yüz vārīl {23} bārūt daḫi iḳtiżā iden mühimmātıyla berāber tertīb ve kemā- fī’l-evvel baḥren Tekfūrḏaġı’na ve andan berren ṭaraf-ı {24} saʿādetlerine tesrīb olunmaḳ üzere sürʿat-i tanẓīmi ʿizzetlü Defterdār efendi bendelerine ḥavāle ḳılınmış olmaġla {25} ẕāt-ı dirāyet-āyāt-ı müşīrīleri her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i dirāyet-kārīye himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 18 Ẕ 37
[576/156] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Ḥālā Rumili Vālīsi serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ḥażretleriniñ Mora üzerine {2} sevḳ ü iʿzām eylediği Mora meʾmūrları olan vüzerā-yı ʿiẓām ve meʾmūrīn-i sāʾire maʿiyyetlerinde {3} olan ʿasākir-i İslāmiyye ile ılġar iderek ḏoġrı Mora Derbendi’ne varub gāvurlar her ne ḳadar derbend-i {4} meẕkūra istiḥkām virmişler ise de tāb-āver olamayaraḳ defʿaten ʿasker-i İslām Derbend’i mürūr {5} ve eyādī-i ʿuṣāta giriftār olmuş olan Gördūs ḳalʿasını fetḥ ü tesḫīr ve Anābolī ḳalʿasını daḫi {6} taḫlīṣ iderek Ṭrābolīçe üzerine ʿazīmet ve gāvurlarıñ tecemmuʿ eyledikleri maḥalde bā-ʿavn-i Bārī (73) üzerlerine varılaraḳ ḳahr ü tedmīrleriyle icrā-yı cihāda müsāraʿat itmek üzere iken bi-ḥikmetillāhi Taʿālā {2} ẕaḫīresizliği vesīle ile ʿasker-i İslām beyninde uyḳunsuzluḳ vāḳiʿ olub bi’ż-żarūr tekrār Gördūs’e ʿavdet {3} olunmuş oldıġı Mora meʾmūrları ṭarafından inhā olunub Mora maṣlaḥatı ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş iken ẕaḫīresiz- {4} -likden nāşī bu vechile ʿasker-i İslām’ıñ uġurlarına çıḳan gāvurlara bile baḳmayaraḳ Gördūs’e ʿavdet eylemeleri {5} gāvurlarıñ bir ḳat daḫi şımarmalarını müstelzim oldıġından başḳa Mora’da taḥaddüs̠ iden fesāddan berü maḥṣūr {6} olub maʿāẕallāhü Taʿālā eyādī-i küffāra giriftār olmaḳ ṣūretlerini kesb itmiş olan bu ḳadar seyyid ve seyyide {7} ve ricāl ve nisvān ve ṣıbyān ʿasker-i İslām’ıñ ol vechile Mora derūnuna duḫūlüyle gāvurlarıñ ḥavṣala-i {8} İslāmiyye’ye ṣıġmaz ve taḥammül olunmaz ḫıyānet ü melʿanetlerinden ḳurtulmaḳ derecesine gelmiş iken bu ṣūret o maḳūlelere {9} ne vechile bādī-i ḥüzn ü melāl olacaġından ḳaṭʿ-ı naẓar bunca ʿasākir-i muvaḥḥidīn daḫi küffār içinde ẕaḫīresiz {10} ḳalmış olmaḳ ḥasebiyle artıḳ bu yolda ẕerre ḳadar İslām’dan behresi olana ḏurub oturmaḳ {11} ve ḫāb ü rāḥat ḥarām olaraḳ elden gelan ġayret ü iḳdāmı ṣarf ile şu Mora’ya ẕaḫīre irişdirüb {12} ʿasker-i İslām’ı bu ẕaḫīre fikrinden vāreste iderek dīnimiziñ düşmeni olan gāvurlardan intiḳām almaḳ {13} vesāʾilini istiḥṣāl eylemesi farż olmuş taḳrībiyle el-ḥāletü-hāẕihī Mora’ya Dersaʿādet’den külliyyetlü ẕaḫīre sevḳi {14} çāresine baḳılacaḳ ise de muḳaddemce Selānīk ṭarafından İngiltere tüccār sefīneleriyle İzdīn’e sevḳ olunan {15} ẕaḫāyiri eşḳıyā tekneleri żabṭ itmiş olduḳlarından şimdiki ḥālde müsteʾmen sefīnelerinden emniyyetsizliğe ve vaḳt {16} ü ḥāle naẓaran Dersaʿādet’den Mora’ya ẕaḫīre isbāli biraz vaḳte muḥtāc ve Mora’da ise {17} ẕaḫīreniñ şiddet-i lüzūmı olaraḳ bu ḫuṣūṣda bir gün geçürmek cāʾiz olmadıġı vāreste-i ḳayd [ü] iḥticāc {18} olub ẕāt-ı dirāyet-āyāt-ı müşīrīleri ise Salṭanat-ı Seniyye’niñ kemāl-i diyānet ü ḥamiyyet ile ārāste vüzerā-yı {19} ʿiẓāmından olaraḳ dīn ü devlet yolunda her ḥālde ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet idecekleri iʿtiḳād-ı ʿālīsi {20} ḥaḳḳ-ı şerīflerinde derkār oldıġından māʿadā mecbūl [?] olduḳları ġayret-i İslāmiyye iḳtiżāsına naẓaran Mora’da {21} ẕaḫīresizlikden müżāyaḳaya giriftār olmuş ümmet-i Muḥammed’e mümkin olan iʿāneti icrā ile bu māddede dünyā {22} ve āḫiretde mesʾūl olmaḳdan ittiḳā eyleyecekleri āşikār ve İskenderiye sancaġı ise Mora’ya ḳarīb maḥalde bulunub {23} Donanma-yı Hümāyūn daḫi ol ḥavālīde oldıġından emniyyet derkār olaraḳ oradan baḥren sefīneler ile īcāb [iden] {24} maḥalle ẕaḫīre irişdirilmesi mümkin ve āsān olacaġına bināʾen aḳçesi cānib-i mīrīden virilmek üzere ol ṭarafdan {25} her ne cins olur ise olsun bulabildiğiñiz miḳdār ẕaḫīre tedārük ve sefīnelere taḥmīlen Mora’ya īṣāle ġayret {26} eylemeñiz emr ü fermān-ı hümāyūn buyurulmuş olub ol bābda ẕāt-ı saʿādetlerine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i şerīf ıṣdār ve dergāh-ı {27} ʿālī gediklülerinden Muṣṭafā Beğ mübāşir taʿyīn ve yedine ʿale’l-ḥesāb sermāye olaraḳ yüz biñ ġurūş daḫi {28} iʿṭā olunaraḳ ṣavb-ı müşīrīlerine irsāl ḳılınmış olmaġın işte tamām ġayret-i İslāmiyye ve ṣadāḳati icrā ve is̠bāt {29} idecek ve şevketlü efendimiziñ ḫayr duʿālarına maẓhar olacaḳ vaḳtler oldıġından artıḳ siz daḫi ne yapar iseñiz {30} yapub bu māddede bir daḳīḳa vaḳt geçürmeyerek ḥaḳḳıñızda olan ḥüsn-i iʿtiḳād iḳtiżāsı üzere hemān {31} ol ṭaraflardan her ne cins ẕaḫīre olur ise olsun aḳçesi cānib-i mīrīye iʿṭā olunmaḳ üzere bula- {32} -bildiğiñiz ḳadar ẕaḫīre tedārük ve aḳçesini mübāşir-i mūmā-ileyh maʿrifetiyle virerek derḥāl sefīnelere {33} taḥmīlen Mora’ya īṣāle müsāraʿat ve bu māddede müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriyle daḫi muḫābereye {34} riʿāyet-birle ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan ṣalābet ü ġayret meʾās̠irini iẓhāra kemāl-i şitāb ü sürʿat {35} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 Ẕ 37
Ayniyat 577
[577/10] Ḳızılḥiṣār mütesellimine
{1} Ḳızılḥiṣār üzerine gelan dīn düşmenleriyle vāḳiʿ olan muḥārebede Cenāb-ı Ḥaḳḳ’ıñ luṭf ü nuṣretiyle {2} gāvurlar ne vechile bozulmuş ve Mānya Beği dinilan gāvuruñ oġlı Īlyā nām melʿūn ne ṣūretle iʿdām {3} olunaraḳ ser-i maḳṭūʿı gönderilmiş oldıġı ve Ḳızılḥiṣār ḳalʿasınıñ lāzım gelan maḥallerine ṭabyalar {4} inşāsıyla taḳviyet virilmiş idüği beyānıyla ḳalʿa-i merḳūme ve līmān burcı içün ṭop ve hāvan {5} ve yuvarlaḳ ve bārūt ve sāʾir mühimmāt-ı cebeḫāne ve edevāt-ı muḳteżiye gönderilmesi ḫuṣūṣunı şāmil {6} tevārüd iden maʿrūżātıñ ile taḳdīm olunan iʿlām ve maḥżar ve bu ṭarafa gönderilan adamıñıñ ḳaleme {7} aldırılan taḳrīri mezāyāsı maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i şehinşāhīye daḫi {8} ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuş ve ḫāʾin-i mersūm Īlyā’nıñ {9} gönderilan ser-i maḳṭūʿı pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Sen öteden berü diyānet {10} ve ġayret ü şecāʿat ile meşhūr ve Devlet-i ʿAliyye’niñ ṣādıḳ ve bahādır bendesi oldıġından dīn ü devletimiz {11} yolunda senden her ḥālde ḫidmet ve ṣadāḳat meʾmūli derkār olaraḳ bu vechile ġayretiñ ve ḫāʾin-i {12} mersūmı ele getürerek izāleye mübāderetiñ tamām senden meʾmūlümüz olan diyānet ü istiḳāmeti is̠bāt itmekle {13} kemāl-i maḥẓūẓiyyeti mūcib olmuşdur. Āferīn, berḫūrdār olasın. Şevketlü pādişāhımız efendimiziñ nān ü nemeki {14} seniñ gibi dīn yolunda ve pādişāh uġurunda çalışanlara ḥelāl olsun. Seniñ gibi {15} şecīʿ ve bahādır devlet bendesine dirīġ muʿāmelesi olmayaraḳ her ḥālde talṭīfiñ maṭlūb olmaġla {16} üzerinde olan sālyāne beğliğine ḫalel gelmeyecek vechile Devlet-i ʿAliyye’den bir maṭlūbuñ olaraḳ {17} bu ṭarafa işʿār eylediğiñde isʿāf ve iltimāsıña daḫi müsāʿade olunacaġı bī-gümān olmaġla hemān sen {18} bundan böyle daḫi güzelce çalışaraḳ dīn ü devlet yolunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ve şu dīnimiziñ düşmenleri {19} olan gāvurlardan intiḳām almaġa kemāl-i ġayret eylemañ senden maṭlūbdur. Ḳaldı ki, Ḳızılḥiṣār içün {20} mühimmāt ve ẕaḫīre irsāli Devlet-i ʿAliyye’niñ daḫi aḳdem-i efkārı ve el-ḥāletü-hāẕihī eşḳıyā gāvurlarınıñ tekneleri {21} ġāʾilesi berṭaraf olamamaḳ taḳrībiyle berren ve baḥren mühimmāt ve ẕaḫīre irsāli müteʿassir ise de bu ṭarafdan {22} gerek mühimmāt ve gerek ẕaḫīre irsāliniñ çāresine baḳılmaḳda oldıġından ve bu defʿa muḳteżī olan {23} maḥallere virilmek üzere vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafına müsteʾmen tekneleriyle gönderilan {24} ẕaḫīreden Ḳızılḥiṣār’a daḫi bir miḳdār ẕaḫīre ve mümkin olur ise Donanma-yı Hümāyūn’dan biraz mühimmāt virmesi {25} müşārun-ileyh ḥażretlerine yazılmış idüğünden ve bundan böyle daḫi bu ṭarafdan irsāliniñ çāresine baḳılacaġından {26} hemān sen muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ ve cümle ile ittifāḳ iderek ol ṭarafıñ taḳviyet ü muḥāfaẓasıyla şu dīn {27} düşmenleri olan gāvurlardan intiḳām almaġa diḳḳat-birle nām ü şān alacaḳ ḥüsn-i ḫidmet ibrāzına müsāraʿat {28} eylemañ içün ḳāʾime. Fī 6 M 38
[577/11] Mıṣır vālīsine
{1} Bu defʿa Girīd ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde ʿuṣāt-ı kefere ile derkār olan muḥārebeden baḥs̠ iderek {2} Ḳandiye ve Resmo ḳalʿalarınıñ mühimmāt ve ẕaḫīre ḫuṣūṣunda derkār olan müżāyaḳaları beyānıyla ẕaḫīre ve cebeḫāne {3} irsāli beyān ve istidʿā olunmuş olub sāye-i şevket-vāye-i şāhānede ẕaḫīre tedārüki mümkin ve istedikleri {4} mühimmāt lillāhi’l-ḥamd mevcūd ise de nezd-i saʿādetlerinde maʿlūm oldıġı vechile berren irsāliñ ʿadem-i imkānı {5} ve ṭaraf-ı baḥriyyeniñ insidādı cihetiyle nihāyet müsteʾmen sefīneleriyle gönderilmekden ġayrı çāre yoġ ise de {6} müsteʾmen ṭaḳımınıñ sāʾirinden emniyyet meslūb ve fī’l-cümle emniyyet iḥtimāli olan İngilterelü {7} daḫi mühimmāt ve cebeḫāne götürmeklükden ibā ve iʿtiẕār itmekde oldıġından şimdiki uṣūl {8} ve ḥāle naẓaran bu ṭarafdan Girīd’e mühimmāt irsāli müteʿaẕẕir ve müstaḥīlü’l-imkān ve Girīd maṣlaḥatı bütün bütün (8) ẕāt-ı şecāʿat-simāt-ı düstūrāneleriniñ ʿuhde-i istīhāllerine muḥavvel olaraḳ şimdiye ḳadar {2} bu bābda lāyıḳıyla ḫidmet ü ġayret buyurmuş olduḳları maʿlūm ve bundan böyle daḫi {3} Girīd ṭarafına ez-her-cihet imdād ü iʿānet levāzımınıñ icrāsıyla bu bābda mümkin olan iḳdāmı {4} icrā buyuracaḳları ḥamiyyet ü diyānet-i ẕātiyyeleri edillesiyle nümāyān ise de Girīd ṭarafı mühimmāt {5} ve ẕaḫīre cihetiyle ṣıḳışmış ve iʿānete muḥtāc olmuş oldıġından Girīd’den istenilan mühimmātıñ {6} defteri ṭaraf-ı ʿālīlerine gönderilerek mümkin ise ol ṭarafdan gerek Ḳandiye ve Resmo ve gerek Ḥānya {7} ḳalʿalarına münāsibi miḳdār mühimmāt ve cebeḫāne ve ẕaḫīre irsāline saʿy ü himmet buyurmalarınıñ {8} ṭaraf-ı müşīrānelerine taḥrīri iḳtiżā-yı irāde-i ʿaliyyeden olaraḳ ẕikr olunan mühimmāt defteri {9} işbu nemīḳa-i ḫāliṣānemize leffen ṣavb-ı sāmīlerine gönderilmiş olmaġla mümkin oldıġı ḥālde ḳılāʿ-i {10} merḳūmeye münāsib miḳdārı cebeḫāne ve ẕaḫīre irsāliyle iʿānet-i muḳteżiyeniñ ikmāline teşmīr-i sāḳ-ı {11} ġayret buyurmaları diyānet ü ḥamiyyet ve istiḳāmet-i ẕātiyyelerine muḥavvel idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 6 M 38
[577/19] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīlerinden bir ḳıṭʿa şuḳḳa-i şerīfelerinde Ḳoloḳotronī melʿūnunuñ {2} Gördūs ordusunda olan Arnavudlara göndermiş oldıġı Rūmiyyü’l-imlā kāġıd ile tercümesi {3} saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ḥażretleri ṭarafından gelmiş oldıġından taḳdīm ḳılındıġı ve melʿūn-ı {4} mesfūruñ murādı Meçobo’nuñ oġlı Elmās ile eylediği muḳāvele üzere Arnavudları taḥrīk {5} itmek olacaġı muḥarrer ü meẕkūr olmaġla rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {6} şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Gāvurlarıñ ümmet-i {7} Muḥammed ʿaleyhine derkār olan ḫıyānet ü melʿanetleri cihetiyle ʿasākir-i İslāmiyye’yi perīşān itmeğe {8} çalışacaḳları derkār ve Arnavud ʿaskeri sergerdelerinden daḫi mübālāt olmayub {9} aḳçeye ṭamaʿ ile küfri irtikāb eyleyecekleri nümūdār olaraḳ mezbūr Meçobo’nuñ oġlı {10} Elmās’ı bir taḳrīb ile iʿdām idebilür iseñiz çāresine baḳmañızıñ reʾy-i serʿaskerīlerine iḥālesi {11} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i cenāb-ı mülūkāne taʿalluḳ iderek ol bābda ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mehābet-maḳrūn-ı {12} mülūkāne celādet-nümūn-ı ṣudūr olmuş olmaġın dirāyet-i ẕātiyye-i düstūrīleri iḳtiżāsı {13} üzere şu Meçobo’nuñ oġlı Elmās’ı bir taḳrīb ile iʿdām idebilürler ise çāresine baḳmañız {14} muḥavvel-i ʿuhde-i reviyyet ve süpürde-i dūş-ı sipehdārī ve feṭānetleri idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 9 M 38
[577/20] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} ʿAvn [ü] ʿināyet-i Cenāb-ı Perverdigār ve es̠er-i himmet-i seniyye-i bülend-iḳtidārlarıyla bi-ḥamdillāhi Taʿālā Sūlī ġāʾilesi berṭaraf olaraḳ {2} ol ṭarafda ʿÖmer Paşa bendelerine saʿādetlü Reşīd Paşa’ya ilişerek bir ayaḳ evvel Mora’ya girmesi taḥrīr {3} ve saʿādetlü Meḥmed Paşa’nıñ daḫi ṣavb-ı sāmīlerine vuṣūle müsāraʿat eylemesi taʿcīl buyurulmuş oldıġı beyānıyla {4} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ ḳalḳdıġı ḫaberiniñ vürūdunda Esedābād ṭarafında olan {5} ḫazīnedārları bendeleri sāʾir meʾmūrīn ile berü ṭarafdan Mora’ya iʿzām ve müşārun-ileyh {6} Meḥmed Paşa daḫi verālarından isrā buyurılacaġı tedbīrine mübāşeret buyurulmuş ve ṣavb-ı sāmīlerine gönderilmiş {7} olan üç biñ kīseniñ vuṣūlüyle Mora’da olan vüzerā-yı ʿiẓām ve meʾmūrīn-i sāʾire {8} ṭaraflarına iḳtiżāsına göre aḳçeler isrā ve her bir ṭarafa cevāblar yazılaraḳ ne ṣūretle tedābīr-i sāʾire icrāsına {9} iʿtinā ḳılınmış oldıġı beyānıyla muḳaddem ve muʾaḫḫar sū-yı mekārim-bū-yı düstūrānelerinden nigāşte-i kilk-i {10} beyān buyuruldıġı üzere Mora ordusı-çün Dersaʿādet’den ẕaḫīre irişdirilmesini şāmil ve ifādāt-ı {11} sāʾireyi müştemil bu defʿa enmile-pīrā-yı tevḳīr-i vürūd olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı serʿaskerīleri {12} mezāyā-yı inbisāṭ-iḥtivāsı ve müşārun-ileyhim ṭaraflarından ṣavb-ı ʿālīlerine vürūd ile taḳdīm olunan {13} taḥrīrāt ve ol bābda yazılan ṣuver-i ecvibe-i kirāmīleri mefāhīm ü müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i (13) ḫulūṣ-verī olub ol vechile Sūlī ġāʾilesiniñ daḫi indifāʿıyla Mora cānibine ḳuvve-i kāmile {2} esbāb ü ārāsını īfāya teşebbüs̠ ü himmetleri vesīle-i envāʿ-ı inşirāḥ ve sāpāş ve bādī-i {3} kemāl-i midḥat ü taḥsīn olaraḳ taḥrīrāt-ı mevrūdeleri ṭaḳımıyla taḳdīm-i serā-perde-i ʿulyā-yı mülūkāne {4} ḳılınub manẓūr-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Cenāb-ı meʿālī-elḳāb-ı düstūrānelerine {5} aṭiyye-i İlāhiyye olan ḫaṣāʾil-i sütūde-şemāʾil-i mehām-āşināyī ve ḥamiyyet iḳtiżāsı ve şimdiye ḳadar rāyāt-ı {6} ẓafer-āyāt-ı sipehdārīlerinden muʿāyene ve müşāhede olunan fevz ü nuṣret ās̠ār ve berekātıyla inşāʾallāhü Taʿālā {7} bundan böyle kāffe-i ḫuṭūb-ı mevkūlelerinde ʿavn ü ʿināyet-i Bārī ve teveccühāt-ı ḳudsiyye-i cenāb-ı {8} pādişāhī bādī olaraḳ Mora maṣlaḥatınıñ daḫi bir ḥüsn-i ṣūrete ifrāġı elṭāf-ı mā-lā-nihāye-i {9} Ḥażret-i Müsehhilü’ṣ-Ṣaʿāb’dan muntaẓar ü müstedʿā ve her ḥālde duʿā-yı tevfīḳ ü selāmet ve nuṣretleri {10} vird-i zebān-ı ṣıġār ü kibār oldıġı hüveydādır. Hemān Cenāb-ı Müsehhilü’ṣ-Ṣuʿūb kāffe-i umūrlarını {11} teshīl ve her bir tedbīr ü ārālarını muḳārin-i tevfīḳ eyleye, āmīn. Mora ordusuna ẕaḫīre irsāliniñ {12} çāresi istiḥṣāli aḳdem-i umūrdan olaraḳ bu bābda vaḳt ü ḥāl iḳtiżāsına tevfīḳan ṣūret-i {13} sehālet-i suhūleti istiḥṣāli żımnında idāre-i pergār-ı efkār [ü] ārā ḳılınaraḳ muḳaddemce ṭaraf-ı düstūrīlerine taḥrīr {14} olundıġı üzere İngiltere sefīnesine taḥmīlen gönderilmek üzere Dersaʿādet Anbār-ı ʿĀmire ẕaḫāyirinden {15} ṭaḥn olunan daḳīḳden başḳa bundan aḳdem rāyic ẕaḫīresi olaraḳ ẕaḫīre nāẓırı efendi maʿrifetiyle Dersaʿādet’de {16} olan İngiltere devleti bāzergānlarından Bulaḳ bāzergānıñ sefīnelerinden istīcār ile Mıṣır’a gönderilmiş {17} olan üç ḳıṭʿa sefīne Aḳdeñiz boġazına gelmiş oldıġı istiḫbār olunaraḳ ẕikr olunan sefīneler {18} daḫi ẕaḫīre ḥamūlesiyle Boġaz’dan ḏoġrı Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine saʿādetlü Ḳapūdān paşa {19} ḥażretleri ṭarafına sevḳ ü isbāl ḳılınmaḳ üzere bāzergān-ı mersūm ile şerāyiṭ-i ʿadīdeye rabṭ ve taḥt-ı {20} rābıṭaya idḫāl olunaraḳ işbu ẕaḫīreniñ ṭarafına vuṣūlünde bir miḳdārını Ḳızılḥiṣār’a virüb {21} māʿadāsını Mora’da şiddet-i lüzūmı olan maḥallere tevzīʿ ve taḳsīm eylemesi müşārun-ileyh Ḳapūdān paşaya {22} yazılmış ve saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretleri ṭarafından daḫi muḳaddem ve muʾaḫḫar üç ḳıṭʿa İngiltere {23} sefīnesiyle gönderilmiş olan ẕaḫāyirden başḳa bu defʿa daḫi taḫmīnen on biñ kīle ḥamūleyi müteḥammil {24} bir ḳıṭʿa Nemçe sefīnesine daḳīḳ ve beksimād taḥmīl ile iḫrāc olunmaḳ üzere idüği müşārun-ileyhiñ {25} taḥrīr ü işʿārından müstebān olmuş olub inşā[ʾallāhü]’r-Raḥmān işbu ẕaḫīre sefīneleri hemān bi-selāmetillāhi Taʿālā {26} vāṣıl olaraḳ işe yarayacaġı ẓāhir ve bundan böyle ez-her-cihet bu ṭarafdan saʿy ü iḳdāmda ḳuṣūr olunmayacaġı {27} müberhen ü bāhir olmaġın hemān cenāb-ı ḥamiyyet-meʾāb-ı düstūrīleri merkūz-ı cibillet-i fıṭriyye ve mermūz-ı {28} seciyye-i ẕātiyyeleri olan māye-i ṣalābet ve mādde-i ʿulüvv-i himmet levāzımınıñ baʿd-ez-īn daḫi ibẕāl {29} ü īs̠ārıyla sevābıḳ-ı ḫidemāt-ı bergüzīdelerine bu māddeyi daḫi ʿilāve ile ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı ʿālīlerinde sāṭıʿu- {30} -’l-endād olan iʿtiḳādāt-ı ḥasene-i ʿāliyyeyi bir ḳat daḫi teʾyīde beẕl-i mā-ḥaṣal-i iḳtidār {31} ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 M 38
[577/25] Sāḳız Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñiz üzere Sāḳız’a vāṣıl olaraḳ īfā-yı lāzıme-i meʾmūriyyete ḳıyām ü müs̠āberetiñizden {2} ve ʿAbdī Paşa’nıñ uyḳunsuz ḥarekāt-ı nābecāsı ve maṣṭakī reʿāyāsı keyfiyyātı tafṣīlātından baḥis̠le {3} Sāḳız Nāʾibi Ḫaffāfzāde Seyyid Meḥmed Efendi’niñ uyḳunsuzluġuna ve ol bābda sāʾir ifādāta dāʾir {4} irsāl ḳılınan taḥrīrātıñız vāṣıl ve mezāyāsına ıṭṭılāʿımız muḥīṭ ü şāmil olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {5} şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Cenābıñız Devlet-i ʿAliyye’niñ {6} ṣādıḳ ve işgüẕār ve mücerrebü’l-eṭvār bendegānından olaraḳ ez-her-cihet ẕātıñızdan dīn-i mübīn ve Salṭanat-ı Seniyye-i {7} ebed- rehīne ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat meʾmūli derkār oldıġına bināʾen bu defʿa yine muḳaddem meʾmūr oldıġıñız {8} emlāk mübāşirliği ʿuhdeñizde olmaḳ ve Sāḳız muḥāfaẓasında iḳāmet itmek şarṭıyla bā-rütbe-i mīr-i mīrānī {9} Ḳaresī sancaġı kemā-fī’s-sābıḳ saʿādetlü Ḫudāvendigār muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından żabṭ ü idāre ile {10} bedel-i ḥāṣılāt olaraḳ şehriyye beş biñ beş yüz ġurūş ṭarafıñıza virilmek üzere ʿuhdeñize teveccüh {11} ve iḥsān-ı hümāyūn buyurulmuş ve ol bābda meʾmūriyyetiñizi nāṭıḳ tenbīhāt-ı lāzıme derciyle iḳtiżā iden emr-i ʿālī {12} ıṣdār ve tesyār olunub ṭıbḳ-ı inhāñız vechile şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne mūcebince {13} cānib-i cenāb-ı fetvā-penāhīye bi’l-ifāde nāʾib-i mūmā-ileyh Ḫaffāfzāde Meḥmed Efendi’niñ ʿazl ile yerine āḫarı (15) taʿyīn itdirilmiş ve selefiñiz mūmā-ileyh ʿAbdī Paşa’nıñ daḫi ol ṭarafda iḳāmetini mūcib bir şey {2} olmadıġından İzmīr Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleri maʿiyyetine ʿazīmet itmesi bu defʿa ṭarafımızdan {3} paşa-yı mūmā-ileyhe yazılmış ve keyfiyyet İzmīr muḥāfıẓı müşārun-ileyhe daḫi bildirilmiş olmaġla hemān {4} cenābıñız ḥaḳḳıñızda bu vechile erzān buyurılan luṭf ve müsāʿade-i seniyyeye muḳābeleten her ḥālde ḥüsn-i ḫidmet {5} ve ṣadāḳat ibrāzıyla meʾmūriyyetiñiz emr-i şerīfinde münderic ü meẕkūr oldıġı vechile gerek Sāḳız’ıñ lāyıḳıyla {6} emr-i muḥāfaẓası ve gerek meʾmūr oldıġıñız emlāk taḥrīri ve ʿasākiriñ żabṭ ü rabṭı ḫuṣūṣuna ve inhā {7} eylediğiñiz ḥālāt-ı rediyyeniñ menʿi ve refʿi emr-i ehemmine mezīd-i diḳḳat ü iʿtinā ve maṣṭakī köylerinden muʾaḫḫaren {8} ḫilāf-ı şerīʿat-ı ġarrā alınmış olan esīrleriñ istirdādı vesāʾilini ikmāl ve īfā-birle cenābıñızdan meʾmūl {9} olan ās̠ār-ı kār-güẕārī ve ṣadāḳati is̠bāt ü ibrāza kemāliyle kūşiş ü ġayret eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 10 M 38
[577/29] Boġaz muḥāfıẓına
{1} Sāḳız Muḥāfıẓı sābıḳ ʿAbdī Paşa Dersaʿādet’e īṣāl eylemek üzere Sāḳız üserāsından sekiz nefer ġulām {2} ve cāriyeyi İngiltere ḳapūdānlarından İstīfāno nām ḳapūdāna teslīm itmiş ve mersūm daḫi bunları aḫẕ ile {3} Boġaz’a gelmiş ise de ẕikr olunan cāriye ve ġulāmlar maṣṭakī ḳurāsı reʿāyāsından olduḳlarını taḳrīr {4} eylediklerinden tevḳīf ḳılınmış idüği Boġaz’da sefāyin yoḳlamasına meʾmūr Meḥmed Sırrī Efendi cānibinden {5} ṭarafına yazılmış idüğüni paşa-yı mūmā-ileyhiñ ḳapu ketḫüdāsı Esʿad Beğ bā-taḳrīr inhā idüb Sāḳız {6} cezīresinde vāḳiʿ maṣṭakī ḳaryesi reʿāyāsınıñ muḳaddem ẓuhūra gelan istīmānlarına bināʾen beyʿ ü şirāsı {7} cāʾiz olmayub istifrāşı ḥarām oldıġından her kimiñ yedinde bulunur ise muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf üzere {8} aḫẕ ve vaṭanlarına iʿādesi ḫuṣūṣı bundan aḳdem ẕāt-ı saʿādetlerine bildirilmiş oldıġına bināʾen bu ḫuṣūṣa {9} iʿtinā ve diḳḳat lāzımeden ve yoḳlamacı-i mūmā-ileyhiñ inhāsına naẓaran üserā-yı merḳūme maṣṭakī {10} reʿāyāsından olduḳları mütebeyyin olan ḥālātdan olaraḳ bunlarıñ daḫi maḥallerine irsāli {11} īcāb-ı ḥālden olaraḳ keyfiyyet bu defʿa ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden ḥālā Sāḳız Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya {12} taḥrīr olunmuş olmaġla cenāb-ı müşīrīleri yoḳlamacı-i mūmā-ileyh ṭarafından tevḳīf ḳılınan üserā-yı mersūmeniñ {13} āminen ve sālimen ve tamāmen Sāḳız Muḥāfıẓı mūmā-ileyh Yūsuf Paşa ṭarafına irsāl ve teslīmi ve paşa-yı mūmā-ileyhiñ {14} ḳabż ü tesellümüni müşʿir sened aḫẕı ve irsāli ṣūretini istiḥṣāle himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 13 M 38
Derkenar: İşbu emr-nāme-i sāmīniñ vuṣūlünden baḥis̠le işbu sekiz nefer esīrden iki neferi şeref-i İslām ile müşerref olub Boġaz’da sefāyin yoḳlamasına meʾmūr Sırrī Efendi nezdinde tevḳīf olunaraḳ māʿadā altı neferi ve boġaz-ı meẕkūra vürūd iden üserādan maṣṭakī reʿāyāsından oldıġı tebeyyün idüb muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh nezdinde tevḳīf olunmuş olan yiğirmi beş reʾs esīr ki cemʿan otuz bir reʾs esīr müşārun-ileyhiñ silaḥdārı Arḳadaş Yūsuf Aġa ile Sāḳız cezīresine vürūd idüb taḳdīm ḳılınan defterlerde ẕikr olundıġı vechile maʿrifet-i şerʿle maḥallerine teslīm ve ḳaryelerine iskān olundıġını mübeyyin Sāḳız muḥāfıẓınıñ fī 20 R 38 tārīḫiyle vārid olan ʿarīżası bā-fermān-ı ʿālī ḳaydı bālāsına şerḥ virildi.
[577/30] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Selefiñiz ʿAbdī Paşa Dersaʿādet’de ḳapu ketḫüdāsına ve baʿżı ḫademesine īṣāl itmek üzere Sāḳız üserāsından {2} yedi nefer ġulām ve cāriyeyi birer ḳıṭʿa pencik virerek İngiltere ḳapūdānlarından İstīfāno nām ḳapūdāna teslīm {3} itmiş ve mersūm daḫi bunları aḫẕ ile Boġaz’a gelmiş ise de üserā-yı mersūme maṣṭakī reʿāyāsından {4} olduḳlarını beyān itmiş olduḳlarından tevḳīf ḳılınmış idüği Baḥr-i Sefīd boġazında sefāyin yoḳlamasına {5} meʾmūr Meḥmed Sırrī Efendi cānibinden ṭarafına yazılmış idüğüni paşa-yı mūmā-ileyhiñ ḳapu ketḫüdāsı bā-taḳrīr {6} ifāde idüb Sāḳız cezīresinde vāḳiʿ maṣṭakī ḳurāsı reʿāyāsınıñ muḳaddem vāḳiʿ olan {7} istīmānlarına mebnī beyʿ ü şirā ve istifrāşı cāʾiz olmayaraḳ her kimiñ yedinde bulunur ise muḳteżā-yı {8} şerʿ-i şerīf üzere aḫẕ ve vaṭanlarına irsāli ḫuṣūṣı bundan aḳdem lāzım gelenlere tenbīh olundıġına (17) ve yoḳlamacı-i mūmā-ileyhiñ vāḳiʿ olan inhāsına göre üserā-yı mersūme maṣṭakī reʿāyāsından {2} idüğüne bināʾen yoḳlamacı-i mūmā-ileyh ṭarafından tevḳīf olunan meẕkūr esīrleriñ ṭarafıñıza irsāl ve teslīm {3} iderek teslīmi müşʿir sened aḫẕ eylemesi bu defʿa ṭarafımızdan Boġaz muḥāfıẓı müşārun-ileyhe yazılmış ve selefiñiz {4} mūmā-ileyh ʿAbdī Paşa’nıñ ẕikr olunan esīrler içün virmiş oldıġı yedi ḳıṭʿa pencik daḫi {5} işbu ḳāʾimemize leffen ṭarafıñıza gönderilmiş olub mārrü’ẕ-ẕikr pencikleriñ tārīḫlerine naẓaran Şevvāl ve Ẕīlḳaʿde’de {6} Sāḳız’da bir cihetle muḥārebe olmamış oldıġına bināʾen reʿāyā-yı mersūmeniñ istīmān iden maṣṭakī {7} köylerinden olduḳları daḫi münfehim ve āşikār olmaġla ẕikr olunan esīrler müşārun-ileyh ṭarafından {8} ṭarafıñıza vāṣıl olduḳda bunlar maṣṭakī ḳurāsı reʿāyāsından mıdır, muḳaddem vāḳiʿ olan muḥārebede {9} ḥarben fetvā-yı şerīf mūcebince istirḳāḳ olunan esīrlerden midir, ol vechile ḥarben alınan esīrlerden {10} oldıġı ḥālde pencikleri alındıḳları zamān virilmeyüb ṣoñraya ḳalması ne sebeble olmuşdur, {11} gereği gibi taḥḳīḳ ve ẓāhire iḫrāc eyledikden ṣoñra eğer maṣṭakī reʿāyāsından ise vaṭanlarına {12} iʿādesiyle selefiñiz mūmā-ileyh ṭarafından ne vechile pencik virilmiş oldıġı keyfiyyeti[ni] bu ṭarafa inhā ve işʿāra {13} ve eğer bunlar fī’l-ḥaḳīḳa muḳaddemā Vaḥīd Paşa zamānında ḥarben fetvā-yı şerīf mūcebince alınan esīrlerden ise {14} ol vaḳt tevḳīf ile keẕālik keyfiyyetiñ bu ṭarafa taḥrīr ü işʿārına, ḥāṣılı istīmān iden reʿāyānıñ {15} şerʿan seby ü istirḳāḳı cāʾiz olmayub istifrāşı ḥarām oldıġından işbu esīrleriñ ḥaḳīḳat-i ḥālini {16} gereği gibi ẓāhire iḫrāc iderek bu bābda ḥaḳīḳat-i mādde ne vechile ise vuḳūʿı üzere bu ṭarafa inhā {17} iderek istīmān itmiş olan reʿāyānıñ bi’l-vücūh muḥāfaẓasına kemāl-i iʿtinā ve diḳḳat eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 13 M 38
[577/36] Ḳapūdān paşaya
{1} Yāverī-i tevfīḳ-i Cenāb-ı Bārī ile Mora meʾmūrlarınıñ Derbend’den mürūr itmiş olduḳları mesmūʿı olaraḳ {2} Mıṣır Vālīsi saʿādetlü El-Ḥāc Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretleri ʿalā-ṭarīḳi’l-hediyye iki ḳıṭʿa müsteʾmen sefīnesine on sekiz {3} biñ keyl-i İstānbūlī ḥınṭa ve üç yüz erdeb pirinç ve sekiz biñ vuḳıyye revġan-ı sāde ve elli ḳanṭār {4} ḳahve ve işbu ẕaḫāyiriñ ṭaraf-ı müşīrīlerine irsāli münāsib ise de ẕāt-ı saʿādetleriniñ daḫi {5} ol ṣularda geşt ü güẕār eyleyecekleri melḥūẓ oldıġından saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri {6} ṭarafına sevḳ ü tesbīl eylemiş oldıġını müşārun-ileyh Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretleri bā-taḥrīrāt inhā ve işʿār itmiş {7} ve ʿĪd-i Aḍḥā’dan berü Adrasān [?] ve Ḳıbrīs ve Dīmyāṭ boġazı ḥavālīsinde ve Ḳıbrīs açıḳlarında {8} eşḳıyā tekneleri geşt ü güẕār ve rāst geldikleri ḳayıḳlara īṣāl-i ḫasār eylemekde olduḳlarını {9} müşārun-ileyhiñ gelan tatarları beyān ü teẕkār eylemiş oldıġından başḳa Çamlıca gāvurlarınıñ {10} on pāre sefāyin-i menḥūseleri Baf ḳażāsı sāḥiline gelüb ḳırḳ-elli mīl açıḳda gezmekde {11} oldıġından İskenderiye’den ḳahve ve ṭuz ḥamūlesiyle Anṭālya’ya gider iken Cezāyirli Maḥmūd {12} Ḳapūdān’ıñ süvār oldıġı sefīnesini żabṭ itmek niyyet-i fāsidesiyle üzerine hücūm itmişler ise de {13} ḳapūdān-ı merḳūm sefīneyi delüb ṭāyifeleriyle ṣandāla atılaraḳ Baf līmānına duḫūl ile ḫalāṣ {14} olduḳları ve Arnavud Burnı nām maḥalde daḫi bir ḳıṭʿa Dīmyāṭ sefīnesine rāst gelerek {15} żabṭ eyledikleri ve Ḳıbrīs’da Ḳormākīn [?] nām ḳarye pīşgāhında daḫi Girīdli Seydī Ḳapūdān’ıñ {16} rākib oldıġı sefīnesine teṣādüf ile ẕaḫīre ve cebeḫāne ve mühimmāt-ı sāʾiresini aldıḳları {17} ve Māġosa pīşgāhında daḫi on ʿaded eşḳıyā gemisi görünmüş ve ol sevāḥ[il]iñ muḥāfaẓasına vāfī {18} ʿasker oldıġından ṭaşra çıḳub icrā-yı ḫabās̠et idemamişler ise de civārda olan {19} Ḳarbās ḳażāsı ṭaraflarında geşt ü güẕār ve Dīmyāṭlı İbrāhīm Reʾīs sefīnesine ṣarḳındılıġa {20} ictisār eyledikleri ve Ḳıbrīs’ıñ Anāḏolī’ya ḳarīb maḥallerini sefāyin-i menḥūseleriyle sedd eyledikleri {21} ve işbu ḳayıḳlarıñ faḳaṭ üç ḳıṭʿası üçer direkli olub māʿadāsı ikişer direkli olaraḳ (20) içlerinde otuzar ḳırḳar gāvur olur olmaz derecede idüği ḥavādis̠i bu defʿa Ḳıbrīs {23} muḥaṣṣılı bendeleri ṭarafından gelmiş oldıġından keyfiyyet maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri buyurulmaḳ {24} içün ḳāʾime. Fī 15 M 38
[577/40] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} İskenderiyeli Seyyid Ḥācī Meḥmed nām kimesne bundan aḳdem Sāḳız muḥārebesinde altı reʾs cāriye ile berāber bir reʾs {2} ġulām iştirā iderek piyāde taʿbīr olunur ḳayıġa irkāben İzmīr’e gider iken Ḳapūdān-ı Deryā sābıḳ müteveffā {3} ʿAlī Paşa’nıñ çavuşlarından iki nefer çavuş gelüb kendüyi ve ẕikr olunan esīrleri müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ {4} sefīnesine götürerek kendüyi ḥabs eyledikden ṣoñra sebīlini taḫliye itmiş ve ẕikr olunan yedi nefer esīri {5} tevḳīf ile baʿdehū müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ esīrleriyle berāber Dersaʿādet’e gelmiş oldıġını beyān ve yedinde olan {6} pencikler mūcebince baʿde’s̠-s̠übūt üserā-yı mersūmeniñ kendüye virdirilmesini dermiyān iderek ol bābda istirḥām {7} ü istidʿāyı mübeyyin rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarżuḥāl taḳdīm itmiş oldıġından keyfiyyet müşārun-ileyhiñ ḳapu ketḫüdāsı {8} olub terekesiniñ tesviyesine meʾmūr olan Cebeḫāne-i ʿĀmire nāẓırı efendiden baʿde’l-istiʿlām müddeʿī-i merḳūm ile {9} müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ veres̠esi vekīli Cumʿa güni ʿArż Oḏası’nda lede’t-terāfüʿ merḳūm Ḥācī Meḥmed {10} istidʿā-yı meşrūḥunı beyān iderek iddiʿā eylediği esīrlerden ḥāżıratün- bi’l-meclis bulunan orta boylı {11} açıḳ ḳaşlı taḫmīnen on yedi yaşında Mārūḳa nām Naṣrāniyyeniñ kendüye teslīmiyle sāʾir beş reʾs {12} cāriye ile ġulāmıñ daḫi ʿaynen yāḫūd s̠emenen tereke-i müşārun-ileyhden iʿṭāsını ṭaleb eyledikde müddeʿī-i merḳūmuñ (22) bu mertebe ile daʿvāsında mārrü’ẕ-ẕikr beş reʾs cāriye ve ġulām içün vekīl-i veres̠eye suʾāl teveccüh {2} itmeyüb ancaḳ mersūme Mārūḳa Sāḳız cezīresinde maṣṭakī reʿāyāsından Ṭatlıṣu ḳaryesi {3} ahālīsinden ḥürretü’l-aṣl raʿiyyet evlādından olub raʿiyyetden ḫurūc ile ʿiṣyān itmeyüb {4} seby ü istirḳāḳı bā-fermān-ı ʿālī memnūʿ iken taḥt-ı raʿiyyetde oldıġı ḥālde ṭāʾife-i ʿaskeriyye bilā-izn {5} kendüyi aḫẕ ve seby ü istirḳāḳ eylediklerinden ṣoñra merḳūm Seyyid Meḥmed daḫi ṭāʾife-i merḳūmeden raḳīḳa {6} olmaḳ üzere esīr ve āḫar üserāsıyla maḥall-i āḫara naḳl itmek üzere iken müteveffā-yı müşārun-ileyh aḫẕ ve ol vechile {7} ḳarye-i merḳūme ahālīsinden olduḳlarına mebnī sebīlini taḫliye es̠nāsında müşārun-ileyhiñ fevti cihetiyle yedinde bulunmuş {8} oldıġını ifāde ve taḳrīr iderek ḥürretü’l-aṣl raʿiyyet ve raʿiyyet evlādından oldıġından taḫliye-i sebīlini {9} istidʿā itmiş ve mersūme iddiʿāsını şāhidler ityān iderek ber-nehc-i şerʿī baʿde’l-is̠bāt mūcebince mersūme Mārūḳa {10} Naṣrāniyyeniñ ḥürre oldıġı ḥālde sebīli taḫliye olunmaḳ iḳtiżā eylediği ṭaraf-ı şerʿ-i enverden iʿlām olunmuş {11} ve mūcebince mezbūreniñ sebīli taḫliye ḳılınmış ve maṣṭakī reʿāyāsından olub istīmān iden reʿāyānıñ {12} seby ü istirḳāḳı cāʾiz olmayub muġāyir-i emr ü irāde-i seniyye-i mülūkāneden oldıġından mersūmeniñ daḫi {13} maḥalline iʿāde ve teslīmi şīme-i raʿiyyet-perverīden ve el-ḥāletü-hāẕihī cenābıñızıñ Dersaʿādet’de ḳapu ketḫüdālıḳ umūruñuzuñ rüʾyetine {14} kimesne taʿyīn olunmamış oldıġından mersūme Mārūḳa Naṣrāniyye bu ṭarafda baʿżı ḫuṣūṣuñuzı rüʾyet iden {15} Tersāne-i ʿĀmire Kīsedarı Ṭāhir Efendi’ye teslīm ve anıñ maʿrifetiyle ṭarafıñıza gönderilmiş olmaġın {16} merḳūmeniñ ol ṭarafa vuṣūlünde ḳarye-i merḳūmede bunuñ aḳrabā ve müteʿalliḳātından kim var ise baʿde’t-taḥḳīḳ {17} mersūmeyi maḥalline teslīm iderek keyfiyyeti bu ṭarafa işʿār ve evvel ü āḫir irāde olundıġı vechile istīmān {18} idüb taḥt-ı raʿiyyetde olan ve ʿiṣyān ü şeḳāvetde medḫali bulunmayan reʿāyānıñ bi’l-vücūh {19} muḥāfaẓa ve ḥimāyet ü ṣıyānetlerine kemāl-i iʿtinā ve diḳḳat eylemeñiz içün mektūb. Fī 17 M 38
[577/41] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Maʿlūm-ı ʿālīleri oldıġı üzere iki seneden berü bu ḳadar aḳçe ṣarf olunaraḳ hezār tekellüfle iḫrāc olunmuş {2} olan Donanma-yı Hümāyūn ve maʿiyyetinde olan Mıṣır ve Ocaḳlar sefāyini seksan-ḏoḳsan ḳıṭʿaya {3} bāliġ olur iken şimdiye ḳadar bir iş göremeyüb beyhūde oradan oraya gezmeleri ve bunca ḳalʿa gibi {4} gemiler ile gāvurlarıñ çırnıḳ mis̠illü ḳayıḳlarına cevāb viremeyerek imrār-ı vaḳt eylemeleri mücerred Tersānelüleriñ {5} cebānet ve ġayretsizliğinden neşʾet idüb reviş-i ḥāle naẓaran bunlar giçen sene gibi birer bahāne ile {6} Mora eṭrāfında gezinerek ṣoñra bilā-ruḫṣat ḳalḳub Boġaz’a gelecekleri mütebādir-i ḫāṭır {7} ve bu ṣūret ise Mora maṣlaḥatı bā-ʿavn-i Bārī yoluna girmedikçe tecvīz olunur ḥālātdan olmadıġı {8} ẓāhir oldıġına bināʾen bu defʿa kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince {9} meʾmūriyyetleriniñ iḳtiżāsını icrā ve ol vechile bilā-istīẕān Boġaz’a gelmek ṣūretinde olurlar ise {10} ḥaḳlarında vaḫāmeti netīce vireceği beyānıyla bu ṣūretden ittiḳā eylemeleri żımnında tehdīd ü teşvīḳi şāmil {11} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine ṭaraf-ı muḫliṣīden mufaṣṣal ḳāʾime yazılmış ve müşārun-ileyh Ḳapūdān {12} paşa ḥażretleriniñ Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrları ḥaḳḳında istiḳlāl ve tevsīʿ-i meʾmūriyyetini mutażammın {13} beyāż üzerine celādet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne daḫi ẕikr olunan ḳāʾimemize leffen {14} ṭaraf-ı ʿālīlerine gönderilmiş olmaġla ne ṭarīḳle olur ise ẕikr olunan ḳāʾimemiziñ müşārun-ileyh {15} Ḳapūdān paşa ḥażretlerine irsāli vesāʾiliniñ istiḥṣāline himmet buyurmaları muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāneden {16} idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 17 M 38
[577/43] Ḳapūdān paşaya
{1} Aḳdeñiz’de olan ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ indifāʿ-i ġāʾilesi mutlaḳā Donanma-yı Hümāyūn’uñ sevḳ ve iʿmāline {2} mütevaḳḳıf mevāddan ve böyle gider ise maʿāẕallāh bu ʿuṣāt-ı eşḳıyā tekneleri Aḳdeñiz’iñ her ṭarafında geşt {3} ü güẕāra fürce-yāb olaraḳ bayaġı ṭaraf-ı baḥriyyeniñ külliyyen mesdūdiyyetini mūcib olacaġı vāżıḥātdan {4} olub ḥālbuki bi’l-cümle Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrları muvācehesinde ʿalenen ḳırāʾat olunmaḳ üzere {5} dīger celī ṣūretinde yazılan ḳāʾimemizde temhīd ve işāret olundıġı vechile Mora üzerinde müctemiʿ {6} olan Donanma-yı Hümāyūn’uñ şimdiye ḳadar bir işe yaramadıḳları mücerred Tersāne ümerāsınıñ cebānet {7} ve redāʾetlerinden nāşī olub kendüleri bir iş göremediklerinden başḳa ḳapūdān paşa bulunanları [?] {8} ve Mıṣır ve Ocaḳlar sefāyini ṭaḳımlarını daḫi iḫāfe ile kendülerine uydıraraḳ bir iş görmeksizin {9} giçen sene gibi Donanma-yı Hümāyūn’ı alub Boġaz’a gelecekleri levāyiḥ-i ḥālden ẓāhir ve Aḳdeñiz bu ḥālde {10} iken bu ṣūret bir vechile cāʾiz olmayacaġı müberhen ü bāhir olmaḳ mülābesesiyle bundan böyle ḳış mevsimi {11} gelerek donanmanıñ Mora üzerinden ʿavdetlerine iẕn virilmek lāzım geldiği ḥālde saʿādetlü {12} Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ sefīneleriyle Cezāyir ve Tūnus ve Ṭrāblus ocaḳları sefāyini ḏoġrı İskenderiye’ye {13} gidüb bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda iḳtiżā-yı vaḳte göre ṣudūr idecek irāde-i seniyyeye ḳadar {14} orada ārām itmesi ve eyyām-ı şitāda daḫi bütün bütün boş ḏurmayub içlerinden lüzūmı miḳdārı [?] {15} Mıṣır vālīsi ḥażretleri maʿrifetiyle Girīd ve Ḳıbrīs ṣularında ve sāʾir maḥallerde iḳtiżāsına göre istiḫdām olunmuş [?] {16} ve ḳuṣūr Donanma-yı Hümāyūn ile cenāb-ı müşīrīleri daḫi ol vaḳt ibtidā ḏoġrı Ḳıbrīs ṣularına varub {17} ol ṭarafda iddiḫār itdirilan elli biñ ḳanṭār beksimādıñ mümkin miḳdārını Donanma-yı Hümāyūn sefīnelerine {18} ve māʿadāsını daḫi lüzūmı ḳadar tüccār teknelerine ve ḳayıḳlara taḥmīl ve istiṣḥāb eyledikden ṣoñra aşaġı {19} aḏalar arasına gelerek ḳışın aḏalar arasında ve olur olmaz līmānlarda barınamayacaḳ {20} ḳapaḳ açar ḳālyon-ı hümāyūn ile beksimād tekneleriniñ Boġaz’dan içerüye idḫāl ve Tersāne taʿmīrine {21} muḥtāc olmayanları Boġaz dāḫilinde münāsib maḥalde tevḳīf ve Tersāne’de taʿmīri īcāb idenler irsāl {22} ve ẕikr olunan beksimād daḫi Aḳdeñiz boġazında münāsib maḥal var ise naḳl ve ḥıfẓ ve olmadıġı ḥālde {23} Gelībolī beksimādhānesine iḫrāc olunması ve māʿadā fırḳateyn ve ḳorvet ve brīḳ mis̠illü süfün-i hümāyūn ile [?] {24} ẕāt-ı saʿādetleri aḏalar arasında münāsib ṣularda geşt ü güẕār ve havānıñ uyuşuna göre {25} aşaġı yuḳaru āmed-şod iderek ve pek īcāb ider ise baʿżen Boġaz’a gelüb yine çıḳaraḳ ṭarīḳ-i {26} baḥriñ külliyyen mesdūd olmamasına ve böyle bildiğiñiz eşḳıyā tekneleriniñ ḳahr ü tenkīline ve İzmīr ve Ḳuş- {27} -aḏası muḥāfıẓlarıyla muḫābere ve müẕākere iderek ve ʿasker sevḳi-çün iḳtiżā ider ise muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhimāya {28} buradan daḫi tenbīhāt gönderilerek Sāḳız cezīresi mis̠illü mecmaʿ-ı eşḳıyā olan Sīsām aḏasınıñ {29} taṭhīr ve tesḫīrine ibtidār itmeñiz tensīb olunaraḳ irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bu vechile taʿalluḳ itmiş {30} oldıġından icrā-yı muḳteżāsına iʿtinā eyleyeceğiñiz ẓāhir ve bi-mennihī Taʿālā mevsimi geldikde Sīsām aḏası {31} żımnında ṣavb-ı saʿādetlerine taʿlīmāt gönderileceği ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ ẕaḫīre cihetiyle aḳdem-i levāzımı {32} olan beksimād Ḳıbrīs’da müddeḫar beksimād ber-vech-i meşrūḥ alınub gönderildiği ṣūretde ol ġāʾile {33} oradan ḳalḳub sāʾir ḳış ẕaḫīresi olan erzāḳıñ ve mevācib ve baḫşīşātıñ daḫi {34} sāye-i iḥsān-vāye-i cenāb-ı pādişāhīde bu ṭarafdan tanẓīm ve irsāl olunacaġı müberhen ü bāhir ise de {35} el-ān donanmada bulunan ḳālyoncı ʿaskeri ṣayfiyye olaraḳ hezār tekellüfle tertīb ve cemʿ olunmuş (24) oldıġına naẓaran ḳışıñ yine bunlarıñ donanmada ḏurdırılmalarınıñ çāresi istiḥṣāli lāzımeden {2} olub şöyle ki, bu ḳış Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında şeref-sünūḥ iden irāde-i ḳāṭıʿa-i ḥażret-i pādişāhī {3} ber-vech-i muḥarrer Mıṣır ve Ocaḳlar sefāyininiñ İskenderiye’ye gidüb Ḳıbrīs ve Girīd ṣularında istiḫdām {4} olunması ve aṣl Donanma-yı Hümāyūn ile cenāb-ı şerīfiñiziñ Ḳıbrīs’daki beksimādı bi’l-istiṣḥāb aşaġı {5} aḏalar arasına inüb ve ḳapaḳ açar ḳālyonları Boġaz’dan içerüye gönderüb ḳuṣūr süfün-i hümāyūn ile {6} aḏalar arasında geşt ü güẕār ve evvel-be-evvel Sīsām cezīresi eşḳıyāsını ḳahr ü tedmīre ibtidār itmeñiz {7} ṣūretlerinden ʿibāretdir. Ve işbu irāde-i seniyye-i şāhāne ḳaṭʿī olub tebdīl ü taḫallüfi mümkin değildir. Ve Tersāne {8} ṭaḳımı öteden berü mecbūl olduḳları cebānet ü ḫabās̠et iḳtiżāsınca yine dürlü dürlü maġlaṭalar idecekleri {9} derkār ise de ḳaṭʿan ıṣġā olun[ma]maḳ lāzım geleceğinden māʿadā ıṣrār iderler ise teʾdīb olunmaları {10} īcāb idecekdir. Ve’l-ḥāṣıl donanmanıñ ḳışlıḳ beksimādları Ḳıbrīs’dan gönderilecek beksimāddan {11} müstevfī virileceği ve erzāḳ-ı sāʾire ve mevācib ve mālzeme-i muḳteżiye daḫi kāmilen bu ṭarafdan gönderileceği {12} nümāyān olub ancaḳ şu ḳālyoncı ʿaskeriniñ bu ḳış Donanma-yı Hümāyūn’da tevḳīfleri çāresi nedir, {13} mes̠elā içlerinde ḫasta ve nā-tüvān olanları iʿāde ve anlarıñ yerlerine ḳapaḳ açarlarıñ neferātı {14} aḫẕ olunmaḳ ve ʿüryān olanlarına ʿabā ve kebe yapdırılmaḳ ve baʿżı mevāʿīd ile ıṭmāʿ ve teşvīḳ olunmaḳ {15} ile mi olur, bu ḫuṣūṣuñ iḳtiżā-yı reʾy ü tedbīri şimdiden bilinüb aña göre ḥareket olunmaḳ {16} żımnında keyfiyyetiñ maḫfiyyen ṭaraf-ı saʿādetlerinden istiʿlāmı īcāb-ı emr ü irāde-i mülūkāneden ve ber-vech-i bālā {17} ḳaṭʿī olan irāde-i şāhāneniñ esās uṣūli tebeddül itmeyüb faḳaṭ müteferriʿāt ve levāzımāt {18} ḥaḳḳında cenābıñızıñ reʾy ü tedbīriñiz ne vechile ise peşīnce bilüb ṣoñra aña göre iḳtiżāsına baḳılacaġı {19} maʿlūm-ı şerīfiñiz buyurulduḳda muḳteżā-yı dirāyetiñiz üzere siz daḫi bu keyfiyyetleriñ her bir ṭarafını eṭrāfıyla {20} mülāḥaẓa ve reʾy ü tedbīr ideceğiñiz keyfiyyātı zinhār maġlaṭa ve taṣʿīb olmayaraḳ ve maʿlūm-ı müşīrīleri {21} olan żarūriyyāt-ı vaḳt ü ḥāle ve ḥayyiz-i imkāna taṭbīḳ iderek īżāḥan ve tafṣīlen ve serīʿan işʿāra {22} himmet buyurmaları siyāḳında mektūmen ve maḫfiyyen işbu ḳāʾime. Fī 17 M 38
Derkenar: Nüsḫa-i s̠āniye olaraḳ Meḥmed Paşa’nıñ ḳapūdānlıġında yazılub Ḫūrşīd Paşa merḥūm ṭarafından gönderilmek üzere irsāl olunan taḥrīrāt olub müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’nıñ fevti taḳrībiyle serʿasker-i lāḥıḳ Celāl Paşa ṭarafına geçmiş ve müşārun-ileyh Celāl Paşa’nıñ daḫi fevti cihetiyle ketḫüdāsı ṭarafından iʿāde olunmuş olmaġla ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı cenāb-ı hümāyūn-ı şāhāne taḳdīm olunmaġla ḳaydına bu vechile şerḥ virilüb ḳāʾime ve şuḳḳa fī 7 Ca 38 tārīḫinde müsvedde ṭobrasında baṭṭālda ḥıfẓ olunmuşdur.
[577/44] Ḳapūdān paşaya dīger
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Salṭanat-ı Seniyye’niñ Tersāne Ocaġı iḥdās̠ıyla gemi yapmaḳdan ve bu ḳadar ḳapūdānān {2} ve gediklü ve sāʾireye maʿāş ve mevācib virmekden ġarażı bir ṭarafdan bir düşmen ẓuhūrunda donanmasını iḫrāc iderek {3} ve düşmenden intiḳām almaḳ ve muḥāfaẓa-i memālik ve raʿiyyet ve muḥārese-i nāmūs-ı devlet żımnında oldıġından {4} donanma meʾmūrları daḫi bu uṣūli bilüb ve nān ü nemek ḥaḳḳını yerine getürüb şevketlü kerāmetlü {5} pādişāhımız efendimiziñ uġur-ı hümāyūnlarında ve dīnleri yolunda merdāne ve cānsipārāne çalışaraḳ {6} dost ü düşmen arasında Cenāb-ı Ḥaḳḳ’ıñ ʿavn ü ʿināyetiyle ḫacīl olmayaraḳ iş görüb ocaḳları {7} ġayretini is̠bāt itmek kendülere farīża-i ẕimmet iken aṣlā bu uṣūle riʿāyet olunmuyor ve bu devlet {8} devlet-i ʿāliye-i Muḥammedī’dir, uġurunda çalışmaḳ Müslümānım diyanlere müteḥattim-i ẕimmetdir. Bu āna ḳadar vuḳūʿı ġayr-ı mesbūḳ {9} oldıġı üzere bu defʿa Devlet-i ʿAliyye’niñ kendü mülki içinde ḥādis̠e ẓuhūruyla Salṭanat-ı Seniyye’niñ {10} envāʿ-ı luṭf ü iḥsānına müstaġraḳ olmuş reʿāyāsı bilā-mūcib ʿiṣyān iderek mücerred kendü bāṭıl {11} dīnleri-çün ehl-i īmāna olan ḫuṣūmetlerini meydāna çıḳarub şimdiye ḳadar bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ricāl {12} ve nisvān ve ṣıbyān dīn ḳarındaşlarımızdan ellerine geçenlere itmedikleri ḫıyānet ve insān değil ṭaş {13} ḏayanamayacaḳ ṣūretde eylemedikleri melʿanet ḳalmamış ve ancaḳ dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda {14} ḫidmet idüb şu gāvurlardan Ḥażret-i Müntaḳim-i Ḳahhār’ıñ luṭfuyla intiḳām almaḳ içün Devlet-i ʿAliyye daḫi (25) bu āna ḳadar biñ kīse aḳçe ṣarfı ve hezār tekellüf ile Donanma-yı Hümāyūn iḫrāc ve maʿiyyetine {2} Mıṣır vālīsi gibi bir ġayretli ve dīndār vezīriñ işe yarar ʿasker ve adamıyla gönderdiği ve cümle ʿindinde {3} diyānet ü şecāʿatle şöhreti olan Ġarb Ocaḳları’nıñ sefīnelerini taʿyīn itmiş iken şu {4} vaḳte ḳadar bir iş görilemeyerek ve bu ḳadar ḳalʿa mānendi gemiler ile dīn düşmenleri olan {5} gāvurlarıñ çırnıḳ gibi ḳayıḳlarına cevāb virilemeyerek hemān oradan oraya gezilmesi naṣıl ġayretdir {6} ve ne vechile nāmūs-ı diyānete ṣıġar, bilinemiyor. Ve bir ṭarafdan ẕaḫīre ve mühimmāt ve şu ve bu isteniliyor. {7} Aḳdeñiz Devlet-i ʿAliyye’niñ kendü deñizi olub bu ḳadar Donanma-yı Hümāyūn sefāyini bir ṭarafında iken {8} ʿuṣāt-ı eşḳıyā dinilan gāvurlar Aḳdeñiz’i żabṭ ve sedd idüb Devlet-i ʿAliyye’niñ göndireceği {9} ẕaḫāyir ve mühimmātı Frenk tekneleriyle hezār imtinān çekerek ve bu ḳadar ḥadden aşurı aḳçe {10} ve nevller virerek göndermeğe çalışılması ve ol daḫi lāyıḳıyla olamaması bu ḳadar düvel arasında {11} Donanma-yı Hümāyūn’a naḳīṣayı mūcib değil midir, bu Tersāne ricāli cümleyi yoḳdan var iden {12} Ḥażret-i Ḥakīm-i Muṭlaḳ’dan ḳorḳmaz mı ve şevketlü pādişāhımız efendimizden ḥicāb itmezler mi? Gāvurlarıñ {13} böyle dīn ḳarındaşlarımıza itmedikleri eẕiyyet ve melʿanet ḳalmamış iken imdād itmeyüb ve intiḳām almaġa {14} çalışmayaraḳ ve farż olan cihādda lillāhi’l-ḥamd bir cihetle ʿacz yoġ iken hemān “Şöyle oldı, {15} böyle oldı” diyerek Ḳāsım ḥulūlüni bekleyüb bir taḳrīb ʿavdet itmek yoluna baḳdıḳları-çün yarın {16} ḥużūr-ı Bārī’de ne cevāb virebilürler ve dīnimiz ve devletimiziñ ṣāḥibi olan Peyġamberimiz ṣallallāhü Taʿālā {17} ʿaleyhi ve sellem efendimizden ḥayā olunmaz mı? Bu ḳadar donanma böyle vaḳtde işe yaramadıḳdan ṣoñra ne vaḳt {18} yarayacaḳdır? Ednā mertebe ġayret ü ḥamiyyeti olanlar bunı tecvīz idebilür mü? Giçen sene bu ḳadar maṣraf {19} telef olub bir iş görmeğe muḳtedir olamadıḳlarından başḳa Sāḳız öñünde ẓuhūr iden keyfiyyet-i {20} maʿlūmeden daḫi ḥicāb olunmayub bilāḫare Mora ṣularına varılmış iken yine bir şey dimek olmayaraḳ {21} seksan-ḏoḳsan ḳadar sefīne Anābolī’ya ẕaḫīre geçürmek içün oyalanmaḳdadır. Bu ḳadar donanma ile {22} bilmem dīni ayrı düşmeniñ nesinden ḫavf ideyorsuñuz? Bi-taḫṣīṣ şevket ü ṣalābet-i İslāmiyye’ye {23} Ḥażret-i Ḥaḳḳ’ıñ ʿavnıyla kāfirler ḏayanamayacaġı ẓāhirdir. İşte gāvurlar ẕerre ḳadar donanmada ġayret {24} olmadıġını añlayaraḳ bī-pervā istedikleri yerlerde gezeyorlar. Bu defʿa daḫi Ḳıbrīs ṣularına gelüb {25} ne vechile ḥarekete cesāret eyledikleri dīger ḳāʾime-i ḫāliṣānemiz müfādından maʿlūm-ı şerīfiñiz olur. {26} Lillāhi’l-ḥamd donanmanıñ hiçbir noḳṣānı olmayub Devlet-i ʿAliyye her bir şeyʾini bāliġan-mā-belaġ tanẓīm itmiş ve itmekde iken {27} ve donanma ricāli muḳaddem selefiñiziñ vefātında cesūr ve ġayretli ve saḫī bir vezīriñ ḳapūdān-ı deryā olmasını {28} ricā idüb ẕāt-ı saʿādetleri gibi evṣāf-ı meẕkūre ile muttaṣıf vezīr-i ẕī-şān daḫi ḳapūdānlıġa taʿyīn {29} olunmuş iken yine böyle gevşek ḏavranmaḳ ve aṣlā ġayret s̠emeresi görülmamek cā-yı istiġrābdır. {30} Ḥāṣılı, şevketlü efendimiz her bir ḫuṣūṣı eṭrāfıyla mülāḥaẓa ve ümerāʾ-i donanma ile ve Mıṣır ve Ocaḳlar {31} başbuġları ve sāʾir iḳtiżā idenler ile müẕākere ve istişāre iderek ve dīn ü devletimiz yolunda beṭāʾet {32} göstermeyerek iş görmeñizi ve şu gāvurlarıñ maṭlūb olan ḳahr ü tenkīlleri ḳażiyyesi ne ṣūretle {33} mümkin ü müyesser olur ise öylece ḥareket iderek bārī hiç olmaz ise ḳış gelmeksizin beyne’l-aʿdā Donanma-yı {34} Hümāyūn’uñ yüzini aġardacaḳ ḳadar olsun bir işde bulunmañızı emr ü fermān buyuraraḳ giçen sene {35} mis̠illü iẕnsiz ḳalḳub Boġaz’a gelmameği irāde buyururlar. Maʿāẕallāhü Taʿālā bir işe muvaffaḳ olunmaz ve öyle {36} bilā-ruḫṣat ḳalḳub Boġaz’a gelinmeğe cesāret olunur ise cümle donanma meʾmūrları ḥaḳlarında {37} uyḳunsuz muʿāmele ẓuhūruyla vaḫāmeti netīce vireceği yaḳīnen maʿlūm-ı şerīfiñiz olduḳda keyfiyyeti {38} mecmūʿ-ı donanma ricāline ve iḳtiżā idenlere beyān iderek hemān cümleñiz göñül birliğiyle bir iş görüb {39} yüz aġartmaġa nis̠ār-ı naḳdīne-i ġayret ve zinhār iẕnsiz ḳalḳub gelmekden ḥaẕer ü mübāʿadet (26) ve ẕāt-ı saʿādetleri istiḳlāl-i tāmme ve ruḫṣat-ı kāmile ile ḳapūdān-ı deryā naṣb ü taʿyīn olunmuş {2} oldıġıñızdan aña göre istiḳlāl ve ruḫṣatıñız muḳteżāsı üzere ḥareket ve iḳtiżā idenleriñ {3} teʾdīb ve talṭīflerine müsāraʿat buyuraraḳ hemān iş görüb ġayretiñiz muḳteżāsını is̠bāta {4} müs̠āberet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 M 38
[577/45] Belġrād muḥāfıẓına
{1} Ṣırp Başknezi Mīloş bu ṭarafda olan knezleriñ iʿdāmı ḥavādis̠ini neşr iderek bu bābda {2} ṣavb-ı saʿādetlerine ne vechile kāġıdlar göndererek mersūmlarıñ ḥayāt ve memātlarından ḫaber alınmaḳ içün {3} bir nefer Ermenī irsāl ideceğini beyān eylemiş ve ṭaraf-ı müşīrīlerinden daḫi ne ṣūretle cevāb virilmiş ve bilāḫare {4} mersūmuñ ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendiye ve bu ṭarafda olan Ṣırp knezlerine yazdıġı kāġıdlar irsāline {5} ḳarār virilerek ol vechile mersūmuñ kāġıdları gönderilmiş oldıġı beyānıyla mersūmuñ bu vechile {6} ıṣrārdan merāmı Dersaʿādet’e knez ismiyle birḳaç nefer gāvur gönderüb bu ṭarafda olan {7} knezleri celb ile merāmlarını icrā ġarażından ʿibāret idüği ḫuṣūṣunı şāmil ve rāyic nuḳūd māddesinde {8} mersūmuñ ḥarekāt-ı vāḳıʿasını müştemil bu defʿa resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri {9} mezāyāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı {10} hümāyūn-ı cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Ṣırplunuñ ve Mīloş’uñ evvel ü āḫir merām ü maḳṣūdları bu ṭarafda {11} Bosṭāncıbaşı ḥabsinde olan knezleriñ ve ez-cümle içinde birisi ġāyet muʿteberleri oldıġından {12} anı bir taḳrīb bu ṭarafdan ḳurtarub baʿdehū istedikleri ṭavrı ḳullanmaḳ ġaraż-ı fāsidinden ʿibāret {13} oldıġı ẓāhir ve şimdiki ḥālde bunlardan hiçbirisiniñ taḫliye-i sebīli cāʾiz olmadıġı mis̠illü baʿżı zemīn ile {14} bunlarıñ yine bu ṭarafda olduḳları yerde ibḳā ḳılınmaları lāzımeden oldıġına bināʾen mersūmlar mūmā-ileyh Reʾīs efendi {15} ṭarafından celb ile Ṣırplunuñ kendülerine olan kāġıdları yedlerine baʿde’l-iʿṭā, gerçi Mīloş ḫidmet-i {16} Riyāset’e şöyle yazmış ve sizlerden bir gūne ḫaber alamadıġını göstermiş, siz niçün milletiñize aralıḳ aralıḳ {17} kāġıd yazmıyorsuz? Devlet-i ʿAliyye sizi muḫābereden menʿ itmiş değildir ve Devlet-i ʿAliyye sizi Ṣırpludan {18} ʿadem-i emniyyete mebnī alıḳoyub ḥabs itmiş değildir. Mücerred yine ḥimāyet ü ṣıyānet içün Sarāy-ı Hümāyūn {19} derūnunda müsāfereten iskān eylemişdir. Zīrā Fenār’da veyāḫūd ḫāricde sāʾir bir maḥalde iḳāme olunsañız {20} el-ḥāletü-hāẕihī Rum milletiniñ meydānda olan fesādı cihetiyle nāgehānī bir şūriş vuḳūʿı melḥūẓ ve ol ḥālde {21} sizler ne maḳūle adamlar oldıġıñızı añlatmaġa vaḳt ḳalmaḳsızın sizleri daḫi itlāf itmeleri muḥtemel oldıġından {22} siziñ bu vechile Sarāy-ı Hümāyūn’da müsterīḥan iḳāmetiñiz tensīb olunmuşdur. Ḳaldı ki, Rum milleti fesādı {23} berṭaraf olmadıḳça Devlet-i ʿAliyye’niñ bu meşġūliyyeti arasında Ṣırplunuñ istidʿāları keyfiyyātını mülāḥaẓa {24} idecek vaḳti olmadıġından ġayrı Ṣırplunuñ şimdiye ḳadar merkez-i raʿiyyet ü iṭāʿatde s̠ebāt-ı ḳadem {25} gösterdikleri gibi bundan böyle daḫi anıñ üzerine s̠ābit-ḳadem olduḳça Devlet-i ʿAliyye’den şimdiye ḳadar {26} kendülerine bir şey dinilmediği mis̠illü baʿd-ez-īn daḫi ḥimāyet ve ḥüsn-i muʿāmeleden başḳa bir nesne dinilmeyeceği {27} ve bu taḳdīrce daḫi siziñ ʿavdetiñiz ile yeriñize āḫarları gelmekliğine daḫi ḥācet olmadıġı ve sebeb-i müsāferetleri {28} ve işbu tafṣīl-i ifādeyi milletlerine ḏoġrıca yazmalarınıñ mersūmlara ifāde ve tenbīh olunması tensīb olunmuş {29} ve irāde-i seniyye daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek ber-vech-i muḥarrer keyfiyyet mersūmlara bu ṣūretle ifāde {30} olunaraḳ anlara daḫi yazdırılmış olan kāġıd mersūm Mīloş ṭarafına gönderilmek içün ṭaḳımıyla {31} işbu nemīḳa-i ḫulūṣ-verīye leffen mersūl-ı ṣavb-ı müşīrīleri ḳılınmışdır. Ḳaldı ki, eğer mersūm Mīloş işbu {32} knezleriñ yazdıġı kāġıdlara daḫi ḳanāʿat itmeyüb kemāl-i iṭmīnān içün ister ise didiği Yuvānçe’sini [?] {33} bu ṭarafa gönderüb reʾyü’l-ʿayn müşāhede itdirmesi mersūmuñ reʾyine ḥavāle eyleyerek işbu {34} tafṣīlātı Mīloş ṭarafına beyān ü işʿār eylemeñiz muḳteżā-yı irāde-i ʿaliyyeden olmaġla mecbūl ü mefṭūr (27) oldıġıñız kār-āşināyī ve ḥamiyyet iḳtiżāsı üzere ẕikr olunan knezleriñ mersūm Mīloş {2} ṭarafına yazdıḳları kāġıdı irsāl ile işbu tafṣīlātı daḫi lāyıḳıyla beyān ü işʿāra mübāderet {3} ve bir ān ve bir daḳīḳa ġāfil bulunmayub dāʾimā Ṣırplunuñ reviş ü eṭvārlarına medd-i enẓār-ı baṣīret-birle {4} ẕātlarından meʾmūl olan dirāyet ü feṭānet meʾās̠irini is̠bāt ü teʾkīde himmet buyurmaları {5} siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 M 38
[577/60] Silistre vālīsine
{1} Bundan aḳdem ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i şāhāneden ẕāt-ı saʿādetleriyle meʾmūrīn-i sāʾireye iḥsān buyurılan teşrīfāt-ı {2} seniyyeniñ vuṣūlünden baḥis̠le ol bābda īfā-yı resm-i teşekkür ü maḥmedeti şāmil ve Eflāḳ ve Boġdān {3} voyvodalarınıñ ber-mūceb-i irāde-i seniyye ḳūḳaları iksā ve maḳarr-ı emāretlerine iʿzām ü isrā ḳılınmış {4} ve sābıḳ ḳāʾimmaḳāmlar Negrī ve İstefanākī Silistre’de tevḳīf olunmuş oldıġı beyānıyla mersūmān ḥaḳlarında {5} ne vechile irāde-i seniyye sünūḥ ider ise icrāsına ibtidār ol[un]acaġını ve ifāde-i sāʾireyi müştemil bu defʿa {6} resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub icrā-yı {7} resm-i şükr-güẕārī ve maḥmedete maṣrūf olan himmetleri ẕerīʿa-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i {8} pādişāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Ḥasbe’l-vaḳti ve’l-ḥāl {9} mersūmān Negrī ile İstefanākī’niñ Anāḏolī ṭaraflarında birer maḥalle nefy ü iclāları tensīb olunmuş oldıġından {10} mersūmānıñ Ḫudāvendigār sancaġı dāḫilinde vāḳiʿ Göynük ile Seferīḥiṣār ḳażālarına nefy ü iclāları {11} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ iderek ol bābda iḳtiżā iden evāmiri ıṣdār ve başḳa başḳa çavuşlar {12} taʿyīniyle ṣavb-ı saʿādetlerine tesyār olunmuş ve mersūmlarıñ es̠nā-yı rāhda muḥāfaẓalarına iʿtinā eylemeleri-çün {13} lāzım gelenlere ḫiṭāben yol emr-i şerīfi daḫi iʿṭā ḳılınmış olmaġla bi-mennihī Taʿālā mübāşir-i mūmā-ileyhimānıñ {14} ol ṭarafa vuṣūllerinde mersūmları mübāşirlerine teslīm ile menfālarına iʿzāmları ve es̠nā-yı rāhda firār {15} idemameleri-çün iḳtiżā iden tedbīriñ icrāsı ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 M 38
[577/68] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Meçobo’nuñ oġlı Elmās ḫāʾini ḥaḳḳında celādet-rīz-i ṣudūr olan irāde-i seniyyeyi müşʿir mersūl-ı ṣavb-ı ʿālīleri {2} ḳılınan nemīḳa-i muḫliṣīniñ vuṣūlünden ve icrā-yı ḫıyānet [iden] yalñız merḳūm olmayub beş-altı nefer kimesneniñ {3} ḫıyānetleri tebeyyün itmiş ve merḳūm Elmās ḫāʾini muḳaddemā Ṭāhir ʿAbbās ile Aġo Mühürdār’a ilticā iderek virilan {4} reʾye dāḫil olmuş oldıġından baḥis̠le inşāʾallāh vaḳtiyle gerek merḳūm ve gerek ems̠āli cezā-yı sezālarını {5} bulacaġını ve Avlonya māddesi-çün ne vechile buyuruldı irsāl itmiş olduḳlarını ve baʿżı ifādeyi ve ḫazīnedārları {6} bendeleri mevcūd-ı maʿiyyeti olan mīr-i mīrān ve sāʾir ṣunūf-ı ʿaskeriyye ve ẕaḫīre ve mühimmātı bi’l-istiṣḥāb {7} Mora üzerine ʿazīmet itmiş oldıġından Yeñişehir’e celb buyurılan saʿādetlü Meḥmed Paşa bendeleri maʿiyyetinde {8} olan ʿaskeriñ daḫi ʿulūfesi virilerek ḫazīnedārları mūmā-ileyhiñ verāsından gönderilmek {9} üzere oldıġı beyānıyla Mora ordusuna dāʾir sāʾir icrā buyurduḳları tedābīri ḥāvī ve saʿādetlü {10} Ḳapūdān paşanıñ Bādra’dan ḥareketine ve sāʾir ifādāta dāʾir ṭaraf-ı müşīrīlerine tevārüd iden taḥrīrātıyla {11} ṣavb-ı sāmīlerinden müşārun-ileyh ḥażretlerine yazılan cevāb-nāme ṣūreti ve baʿżı ḥavādis̠i müşʿir İzdīn {12} Muḥāfıẓı saʿādetlü Süleymān Paşa ile Bādracıḳ muḥāfaẓasına meʾmūr biñbaşıları bendeleriniñ Rūmiyyü’l-ʿibāre {13} kāġıdı ve tercümesi taḳdīm ḳılındıġı ve Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında olan mülāḥaẓa ve tedbīrlerini ve aḳçe cihetiyle {14} mużḏarib olduḳlarından külliyyetlü aḳçe gönderilmesini muḥtevī ve Bādracıḳ ḳażāsı ḳaryelerinden muḳaddemā reʾy almış {15} olan ova ḳaryeleri reʿāyāsıyla cümle ḳurā reʿāyāları cizye evrāḳlarını muṭālebe itmiş olduḳları {16} İzdīn muḥāfıẓı müşārun-ileyh ṭarafından inhā olunmuş ve Yeñişehir ve tevābiʿi cizyedārı Süleymān Aġa {17} ḳulları ṭarafından miḳdār-ı vāfī evrāḳ maḫṣūṣ cizyedār ile gönderilmiş oldıġına bināʾen ḳażā[-i] mezbūr cizye {18} boġçasıyla saʿādetlü ʿÖmer Paşa bendeleri ṭarafından reʾy ṭalebinde oldıġı işʿār buyurulmuş olan maʿlūmü’l-esāmī (39) ḳażālarıñ cizye boġçaları ṣavb-ı ṣafderānelerine gönderilmesini mübeyyin tevārüd iden taḥrīrāt-ı sāmīleriyle {2} evrāḳ-ı meẕkūr meʾālleri maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ṭaḳımıyla rikāb-ı ḳamer-tāb-ı cenāb-ı cihān-bānīye {3} ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Avlonya māddesi ne vechile oldıġı tafṣīlen yazılmamış oldıġından {4} ne vechile oldıġı maʿlūm olamamış ise de bu devlet-i ʿāliye Muḥammediyye olub icrā-yı ihānet ü melʿanet idenler cenāb-ı {5} Müntaḳim-i Ḳahhār’ıñ ʿavn ü ʿināyetiyle maẓhar-ı mücāzāt olacaḳlarından ve merḳūm Elmās’ıñ eylediği daḫi büyük {6} ḫıyānet idüğünden inşāʾallāh vaḳtiyle cezāsını bulacaġı ẓāhir oldıġı mis̠illü Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīri {7} emrinde maṣrūf olan iḳdām ü ihtimām-ı ʿālīleri ve bu bābda icrā buyurmuş ve buyurmaḳda olduḳları tedbīr ü ārāları {8} mū-be-mū maʿlūm olaraḳ bu ḫuṣūṣda daḫi ẕāt-ı sāmīlerine teʾkīd ḥāṣılı taḥṣīl ḳabīlinden olmaḳ mülābesesiyle {9} inşā[Allāhü]’r-Raḥmān her bir tedbīrleri muvāfıḳ-ı taḳdīr olaraḳ ḳarīben yeñi başdan Mora gibi bir cezīreniñ fetḥ ü tesḫīriyle {10} dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ilā-yevmi’l-ḳıyām mūcib-i nīk-nāmī olur bir ḫidmet ibrāzına maẓhar olacaḳları ʿināyet-i {11} Ṣamedāniyye ile müs̠bet ü bāhir olaraḳ hemān her ḥālde duʿā-yı tevfīḳ ü nuṣretleri vird-i zebān ḳılınmışdır. Cenāb-ı Ḥaḳḳ {12} her bir tedbīrlerin muvāfıḳ-ı ḳader ve livā-yı ḫaḍrāların ḳarīn-i fetḥ ü ẓafer eyleye, āmīn. Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında inhā {13} buyurılan mülāḥaẓa ve tedbīr vāḳiʿe muṭābıḳ olaraḳ muḳaddemce daḫi bu cānibde mülāḥaẓa-birle müşārun-ileyh {14} Ḳapūdān paşa ḥażretlerine iḳtiżā iden tenbīhāt ḫafī ve celī olaraḳ terḳīm ü taḥrīr ve müşārun-ileyhe ḫiṭāben bu bābda {15} beyāż üzerine şeref-pīrā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne daḫi derūnuna vażʿ ile maʿrifet-i sāmīleriyle irsāl {16} olunmaḳ üzere ṣavb-ı serʿaskerīlerine tesyīr ve keyfiyyet cānib-i ʿālīlerine daḫi işʿār ve teẕkīr ḳılınmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī {17} meʾāl-i işʿārlarına naẓaran ḳapūdān-ı müşārun-ileyh Anābolī semtlerine gitmiş ve müşārun-ileyh daḫi Anābolī’ya ẕaḫīre {18} irişdirmek üzere Bādra’dan ḥareket ile Çamlıca ve Ṣulıca aḏaları pīşgāhına vürūdunda ʿuṣāt-ı {19} eşḳıyānıñ āmāde eyledikleri vāfir tekneleriyle muḥārebe iderek lillāhi’l-ḥamd perīşān ü tārümār itmiş ve baʿżısını {20} iḥrāḳ ü iġrāḳ eylemiş oldıġı beyānıyla hemān Anābolī’ya gitmek üzere muvāfıḳ havāya müteraḳḳıb oldıġını müşʿir {21} baḥren başçuḳadārıyla bu ṭarafa taḥrīrātı gelmiş oldıġından muḳaddemce Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında bi’l-mülāḥaẓa {22} icrā olunan tedbīr ve irādeyi müşʿir ẕikr olunan taḥrīrātlarımız ile ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāneniñ müşārun-ileyhiñ {23} Bādra ṭarafından uzaması cihetiyle şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye mūcebince iḥtiyāṭen nüsḫa-i s̠āniye olaraḳ {24} birer ṣūretleri daḫi yazılub baḥren İngiltere teknesiyle müşārun-ileyhiñ gelan adamına teslīmen gönderilmek {25} üzere oldıġı ve el-ḥāletü-hāẕihī Devlet-i ʿAliyye’niñ mübtelā oldıġı maṣārif-i bī-nihāye cihetiyle nuḳūda fıḳdān {26} gelme derecesine varmış ise de aḳçesiz daḫi olmayacaġından mevācibden ṣoñra bir çāre bulunub ṭaraf-ı {27} müşīrīlerine biñ beş yüz kīse ḳadar tedārük ve irsāl olunması ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye müteʿalliḳ olaraḳ {28} bi-mennihī Taʿālā işbu aḳçeniñ daḫi bundan böyle irsāli çāresine baḳılacaġı ve reʾy ve amān ṭalebinde olan {29} reʿāyā ḥaḳḳında evvelā yedlerinde olan ālāt-ı ḥarbiyyeye dāʾir ṭop ve tüfenk ve piştov ve bıçaḳ ve bārūt {30} ve fişenk mis̠illü her ne var ise meʾmūrlar maʿrifetiyle ber-vech-i diḳḳat yoḳlanub bir şey girü ḳalmamaḳ üzere alınaraḳ {31} defteriyle Dersaʿādet’e irsāl ve Cebeḫāne-i ʿĀmire’ye vażʿ olunmaḳ, s̠āniyen cemīʿ eṭrāfıñ fesādı yatışub ʿalelʿumūm {32} emniyyet-i tāmme levāzımı icrā olununca ḳadar içlerinden rehn olaraḳ pāpās ve ḳocabaşıları mis̠illü iki nefer {33} muʿteberleri Dersaʿādet’e gönderilmek, s̠ālis̠en bunlarıñ müddet-i ʿiṣyānlarında virgü ve rüsūm-ı raʿiyyetden ẕimmetlerinde {34} ne miḳdār mebāliġ ve maṭlūbāt ḳalmış ise tamāmen edā olunmaḳ, rābiʿan iḳtiżā iden cizyeleri baʿd-ez-īn muḳteżā-yı {35} şerʿ-i şerīf üzere ʿale’r-ruʾūs ve ʿan-yed aḫẕ ü taḥṣīl ḳılınmaḳ üzere mevādd-ı erbaʿayı şāmil ḳarār-gīr {36} olan istīmān şürūṭunuñ bir ḳıṭʿa ṣūreti muḳaddemā ṣavb-ı serʿaskerīlerine gönderilmiş oldıġından {37} icrā-yı muḳteżāsına himmet buyuracaḳları meczūm olaraḳ sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye üzere maṭlūb buyurılan {38} cizye boġçaları tertīb ve irsāl olunması ʿizzetlü Defterdār efendi bendelerine ḥavāle ḳılındıġı muḥāṭ-ı ʿilm-i sāmīleri {39} buyurulduḳda ez-her-cihet feṭānet ve ġayret-i ẕātiyyelerini is̠bāta beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī selḫ-i M 38
[577/77] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Ḫazīnedārları bendeleri maʿiyyetinde olan Geġa paşalarınıñ Esed ovasından ilerü Mora[’ya] gitmekden {2} tereddüd ile ḳış geldi bahānesiyle ʿavdet dāʿiyesinde olduḳlarından ṣavb-ı sāmīlerinden ne mażmūnda buyuruldı {3} gönderilmiş oldıġı beyānıyla bunlara tehdīdi ve saʿādetlü ʿÖmer Paşa ve Reşīd Paşa ḥażerātına istiʿcāl ve teʾkīdi şāmil {4} ve Dūḳagīn mutaṣarrıfı Nuʿmān Paşa bendeleriniñ maṭlūb-ı serʿaskerīleri olan ʿasker ile maʿiyyet-i sāmīlerine {5} vuṣūle müsāraʿat eylemesi bābında taʿcīli müştemil evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyārı ve aylıḳsız olaraḳ {6} Çirmen sancaġından müretteb ʿaskeriñ irişdirilmesi ve Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında muḳaddemce kerāmet-efzā-yı ṣudūr {7} olan irāde-i ʿaliyyeyi mutażammın saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine ḫiṭāben olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ile {8} taḥrīrātımız Preveze üzerinden gönderilmiş ise de Donanma-yı Hümāyūn ne ṭarafda oldıġı ṣaḥīḥan ḫaber alınamamış {9} oldıġından müşārun-ileyhe yazılan veṣāyā tekrār taḥrīr ile bu ṭarafdan müsteʾmen sefīnesiyle gönderilmesi ḫuṣūṣunı {10} ve Eġrīboz’dan çıḳan ʿaskeriñ keyfiyyeti ve Çarḫacı ʿAlī Paşa ṭarafından ṣavb-ı sāmīlerine tevārüd iden evrāḳ ile {11} ṣavb-ı sipehdārīlerinden Arnavud paşalarına ve ḫazīnedārları mūmā-ileyh bendelerine yazılmış olan buyuruldılarıñ {12} ṣūretleri ve ḫazīnedārları bendelerinden gelmiş olan kāġıdlar iṭāre buyuruldıġı ve saʿādetlü Meḥmed Paşa {13} bendeleri ne ṣūretle Mora ṭarafına iʿzām buyurılacaġı ifādātını ḥāvī tevārüd iden taḥrīrāt-ı seniyyeleri {14} müfādı ve evrāḳ-ı mersūle mezāyāları maʿlūm-ı s̠enāverī olduḳdan ṣoñra ṭaḳımıyla rikāb-ı ḳamer-tāb-ı {15} mülūkāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Nezd-i sāmīlerinde maʿlūm oldıġı vechile Arnavud {16} milleti mecbūl olduḳları ṭamaʿ ve irtikāb cihetiyle “Ġavġā biterse bize iḥtiyāc ḳalmaz, aḳçe ḳazanmaḳdan {17} maḥrūm oluruz” diyerek dürlü dürlü fesād iḫtirāʿına mütecāsir olacaḳlarından bu bābda maṣlaḥatı ṭabīʿatına {18} terk cāʾiz olmayaraḳ bir ṣūret-i ḥaseneye ifrāġı żımnında vüsʿ-i beşerde olan tedābīr ü iḳdāmātıñ {19} icrāsına saʿy ü ġayret itmek īcāb-ı vaḳt ü ḥālden ve Geġa paşalarına ol vechile müşedded buyuruldılar {20} taḳrīrine ve sāʾir müteşebbis̠ olduḳları tedābīr tamām yolunda ve muvāfıḳ-ı meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri {21} ve muṭābıḳ-ı istiḳlāl ve ruḫṣat-ı kāmileleri olmaḳ mülābesesiyle mūcib-i kemāl-i taḥsīn olaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān {22} bu vechile merdāne ve cānsipārāne ġayret ü himmetleri ve celūdāne ḥareketleri ās̠ārı olaraḳ her bir emr {23} ü irādeleri meʾmūrīne müstelzim-i dehşet ve mūcib-i intibāh ve ġayret olaraḳ īfā-yı meʾmūriyyete {24} iḳdām eylemelerini īcāb ider ḥālātdan olmaġla hemān Cenāb-ı Müsehhilü’ṣ-Ṣuʿūb kāffe-i umūrların {25} teshīl ve her ḥālde ārā-yı dilīrānelerin muvāfıḳ-ı taḳdīr eyleye, āmīn. Ṭıbḳ-ı inhā-yı sipehdārīleri vechile müteʿalliḳ {26} olan emr ü irāde-i ḥażret-i pādişāhī mūcebince ḫazīnedārları mūmā-ileyh maʿiyyetinde bulunan Geġa paşalarına (45) ḫiṭāben tehdīdāt-ı lāzımeyi ḥāvī başḳa ve Ḳarlıili ṭarafında olan müşārun-ileyhimā ʿÖmer Paşa {2} ve Reşīd Paşa ḥażerātına daḫi tenbīhāt-ı muḳteżiyeyi muḥtevī başḳa ve Dūḳagīn mutaṣarrıfı mūmā-ileyh Nuʿmān Paşa’nıñ {3} bir ān aḳdem külliyyetlü ʿasākir ile maʿiyyet-i ʿālīlerine vuṣūle şitāb eylemesini mutażammın başḳa evāmir-i ekīde ıṣdār {4} ve tesyār olunmuş olub maʿiyyet-i ʿālīleri-çün Çirmen sancaġı ḳażālarından aylıḳsız olaraḳ tertīb olunmuş olan {5} iki biñ nefer ʿaskeriñ dört ṭaḳım olaraḳ iḫrāc ve Gümülcine ṭarīḳiyle iʿzām olunmuş oldıġını {6} saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleri inhā eylediği muḳaddem ṣavb-ı saʿādetlerine yazılmış ve Donanma-yı Hümāyūn {7} ḥaḳḳında bi’l- mülāḥaẓa icrā olunan tedābīr ve irādeyi müşʿir nüsḫa-i s̠āniye olaraḳ müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa {8} ḥażretlerine muʾaḫḫaren yazılan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī ile ṣudūr iden ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne bu ṭarafdan {9} İngiltere sefīnesiyle müşārun-ileyhiñ gelan adamına teslīmen gönderilmiş oldıġı giçen gün yazılan {10} cevāb-nāme-i s̠enāverīde beyān ü teẕkār ḳılınmış oldıġından şimdiye ḳadar bu ḫuṣūṣlar yazılan taḥrīrāt-ı {11} ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlüyle maʿlūm-ı sāmīleri olmuş olacaġı ẓāhir ve her bir ḫuṣūṣda iḳdāmāt-ı lāzımeniñ {12} icrāsında mümkin oldıġı ve vüsʿ-i beşerden geldiği derece bu ṭarafda daḳīḳa fevt olunmadıġı ve bundan böyle {13} daḫi olunmayacaġı müberhen ü bāhir olmaġla zamān iḳtiżāsından olaraḳ baʿżı keyfiyyet-i nā-lāyıḳa ẓuhūrı {14} ẕihn-i müşīrīlerine yorġunluḳ virir ise de dīn-i mübīn uġurunda olan işbu meʾmūriyyetleri {15} ṭabīʿatına terk ile olmayub mevādd-ı cesīmeden oldıġından hemān bundan böyle daḫi luṭfen her bir ḫuṣūṣda {16} ġayret ü himmet ile maḥżā himem-i seniyyeleri ās̠ārı olaraḳ Mora’ya ʿasker-i İslām girmiş ve muʾaḫḫaren daḫi {17} ordular tertīb olunmuş iken şu Mora’nıñ ne vechile ve ne ṭarīḳ ile olur ise tesḫīri vesāʾil-i muḳteżiyesiniñ {18} ikmāline nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i liyāḳat ü ḳudret buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 8 Ṣ 38
[577/83] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Muḳteżā-yı ġayret ü diyānetleri üzere Anābolī ḳalʿasına ne ṣūretle ẕaḫīre irişdirilmiş ve es̠nā-yı rāhda {2} teṣādüf olunan eşḳıyā tekneleriyle bi’l-muḥārebe ne vechile maẓhar-ı nuṣret ve fütūḥāt olmuş olduḳları {3} ve Mora meʾmūrları ṭarafından vāḳiʿ olan inhā ve iltimāsa mebnī Donanma-yı Hümāyūn’dan dört ḳıṭʿa {4} süfün-i hümāyūn ifrāz ve tüccār tekneleri terfīḳiyle Īnebaḥtī körfezine iʿzām olunmuş ve ʿaṭūfetlü Serʿasker {5} Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ taḥrīrine bināʾen iki ḳıṭʿa sefāyin daḫi Preveze’ye gönderilmiş ve Çamlıca {6} ve Ṣulıca aḏaları pīşgāhına vürūdlarında serserī geşt ü güẕār iden Frānsa beğliği ḳapūdānlarıyla {7} ne ṭarīḳ ile muḫābere ḳılınmış oldıġı beyānıyla Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde olan sefāyinlerinden çend {8} ḳıṭʿası işe yaramadıġından Tūnus Beğlerbeğisi Maḥmūd Paşa tebdīlini inhā eylemiş ise de ruḫṣat virilmesi {9} bābında istiʿlām-ı irādeyi ve Donanma-yı Hümāyūn’da peksimād pek az ḳalmış idüğünden bir ān aḳdem peksimād {10} irişdirilmesi ve mevsim-i şitā taḳarrüb eylemekde oldıġından meştā içün ḳanġı maḥal iḫtiyār olu[nu]r ise ṣavb-ı {11} saʿādetlerine işʿār olunması ḫuṣūṣlarını şāmil ve sāʾir ifādeyi müştemil resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan {12} taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri meʾāl ü mezāyāları rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ- verī ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {13} cenāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet- es̠er-i ḥażret-i şehriyārī olmuş ve vāḳıʿan süfün-i hümāyūnuñ {14} bu vechile Īnebaḥtī körfezinde iḳāmetleri ez-her-cihet Mora ordusuna baʿis̠-i taḳviyet olacaġından {15} bu ḫuṣūṣda güzel ḏavranmış olduḳları cihetiyle bu keyfiyyet bādī-i taḥsīn olaraḳ dirāyet-i ẕātiyyelerini {16} is̠bāt eylemişdir. Maʿlūm-ı feṭānet-melzūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere Donanma-yı Hümāyūn’uñ ez-her-cihet {17} muḥāfaẓası lāzımeden olaraḳ ẕāt-ı saʿādetleri daḫi bu ḫuṣūṣa diḳḳat buyuracaḳları derkār ise de {18} işbu Frānsa beğliği didikleri sefīneler ṣaḥīḥ Frānsa tekneleri oldıġı ḥālde oralarda geşt ü güẕārı {19} mücerred eşḳıyāya muʿāvenet ve firār iden Rumları taḫlīṣ içün olmaḳ iḳtiżā ideceği veyāḫūd aṣl {20} Frānsa sefāyini olmayub eşḳıyā ṭaḳımı olaraḳ baʿżı aḏalarda olan hem- cinslerini alub ḳaçırmaḳ {21} veyāḫūd āteş gemileri olaraḳ Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında mā-fī’ż-żamīrleri olan ḫıyānet {22} ü melʿaneti icrā itmek üzere gemilerini āḫar düvel sefāyini şeklinde göstermeleri sevābıḳ-ı aḥvāllerinden {23} ẓāhir ve Sāḳız vaḳʿası daḫi muḳaddemā baʿżı eşḳıyā sefāyininiñ Nemçe bāndırası küşādı ve kendülerini {24} ol heyʾetle irāʾelerinden neşʾet itmiş oldıġı müberhen ü bāhir olub bi’l-farż bunlar ṣaḥīḥ Devlet-i ʿAliyye ile {25} dost ve muṣāliḥ olan devlet tekneleri olsa bile muḥārib olan donanma arasında ṣaḥīḥ dost {26} sefīnesiniñ daḫi gezmesi cāʾiz olmadıġı ve bunlardan alınacaḳ ḥavādis̠iñ lüzūmı olmayacaġı āşikārdır. {27} Ḥāṣılı, gāvurlar dāʾimā icrā-yı ihānet ü melʿanet ḳaṣdıyla envāʿ-ı ḥīleyi iʿmāl ideceklerinden muḳaddem daḫi {28} işʿār ü tenbīh olundıġı vechile zinhār ü zinhār bu kāfirleriñ o maḳūle desāyis ü ḥīlelerine firīfte {29} olmayaraḳ Donanma-yı Hümāyūn’uñ civār ve derūnuna bir vechile ecnebī sefāyini uġradılmaması şerāyiṭ-i {30} tabaṣṣur ü āgāhīden ve bu ḫuṣūṣa beġāyet iʿtinā ve diḳḳat bi’l-cümle donanma meʾmūrlarınıñ farīża-i ẕimmetleri {31} olan ḥālātdan olmaġla ol vechile zinhār ecnebī sefāyininiñ Donanma-yı Hümāyūn semtine yaḳlaşdırılmaması {32} ve mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ irsālini istīẕān eyledikleri cedīd sefāyin her ne vaḳt olsa Donanma-yı Hümāyūn {33} maʿiyyetinde bulunması tezāyüd-i ḳuvveti müstelzim olacaġından sefāyin-i meẕkūreniñ celb olunması muḳteżā-yı {34} irāde-i seniyye-i mülūkāneden olmaġla aña göre īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyet ve dirāyete beẕl-i himmet {35} buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i feṭānetleridir. Ḳaldı ki, Donanma-yı Hümāyūn’da peksimād azalmaġa başladıġı giçende {36} ṭaraf-ı düstūrīlerinden taḥrīr ü işʿār olunmuş oldıġından müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince {37} Donanma-yı Hümāyūn lāzımesi-çün beş biñ ḳanṭār peksimād tüccār sefīneleriyle irsāl ü tesrīb ḳılınmış ve keyfiyyet {38} mevsim-i şitānıñ taḳarrübi vesīlesiyle Donanma-yı Hümāyūn’uñ bi’l-istīẕān ʿavdet itmameleri ve ol vaḳte ḳadar {39} bir iş görmeğe saʿy ü iḳdām eylemeleri ve mevsim-i şitāda daḫi ne vechile ḳışlamaları lāzım geleceği muḳaddem ve muʾaḫḫar (48) iki ṭaḳım taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī ile ṣavb-ı saʿādetlerine bildirilmiş ve işbu taḥrīrātları anlarıñ ṭaraf-ı müşīrīlerine {2} vuṣūlünden evvel çıḳarılmış oldıġı ṣūret-i ḥālden añlaşılmış ise de şimdiye ḳadar ol taḥrīrātlarımızıñ {3} vuṣūlüyle ṣūret-i irāde-i ʿaliyye maʿlūm-ı müşīrīleri olacaġı ẓāhir olmaġla muḳteżā-yı dirāyet {4} ü ḥaṣāfet-i düstūrāneleri üzere baʿd-ez-īn her ḥālde merdāne ve dilīrāne ḥareket ve şu gāvurlardan {5} bā-ʿavn ü ʿināyet-i Bārī aḫẕ-ı s̠ār iderek īfā-yı meʾmūriyyet ve is̠bāt-ı diyānet ü ḥamiyyet ile {6} ḥaḳḳ-ı müşīrīlerinde olan teveccühāt-ı ḥasene-i ḥażret-i ẓıllullāhīyi tezyīde ve muḳaddemce vāḳiʿ olan {7} tenbīhāt ü veṣāyā üzere ḥarekete iʿtinā ve müs̠āberet buyuraraḳ her ḥālde īfā-yı muḳteżā-yı {8} dirāyet-kārī ve feṭānete mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ṣ 38
[577/84] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Selānīk despotunuñ ḳarındaşı Īnöz’de ḳocabaşı olan Mīḫāl nām ẕimmī Īnöz’e bir buçuḳ sāʿat {2} maḥalde kāʾin Isḳārlotī manāstırında olan iki ḳıṭʿa ṭopı manāstır-ı meẕkūr başpāpāsı Mārtānyos {3} rāhibiñ maʿlūmı olaraḳ meẕkūr manāstırıñ ṣaġ ṭarafında ṭopraġa gömmüş oldıġı bu defʿa derece-i {4} ṣıḥḥatde iḫbār olunub mersūmuñ bu vechile ḥareket-i rediyyeye cesāreti muġāyir-i resm-i raʿiyyet {5} ve ẕikr olunan ṭoplarıñ ẓāhire iḫrācı lāzımeden oldıġı vāreste-i ḳayd [ü] işāret olmaġla {6} muḳteżā-yı kār-dānāyī ve dirāyetleri üzere ṣavb-ı saʿādetlerinden ḫafīce manāstır-ı meẕkūra adam taʿyīn {7} ve keyfiyyeti iḳtiżā idenlere ekīden taḥrīr-birle serrişte virilmeyerek hemān ẕikr olunan ṭoplarıñ bir ṣūretle {8} ḫaber virilan maḥalden ẓāhire [iḫrāc] olunduḳdan ṣoñra firār idemeyecek ṣūretle mersūmān Mīḫāl {9} ve rāhib Mar[ta]nyos’uñ daḫi ḥabs ü tevḳīfi vesāʾiliniñ icrāsına ve keyfiyyetiñ bu ṭarafa taḥrīr {10} ü inhāsına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 13 Ṣ 38
[577/86] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Bundan aḳdem Sāḳız muḥārebesinde aḫẕ olunan Ḳaterīna binti Dīmitrī Naṣrāniyye ve yanında olan {2} ṣaġīre Māriya ḥużūrumuzda vāḳiʿ olan mürāfaʿada mersūme Ḳaterīna Sāḳız ḳurālarından {3} maṣṭakī köylerinden Eftābente [?] nām maḥalle ahālīsinden olub babası mersūm Dīmitrī hālik {4} olmazdan evvel maḥalle-i meẕkūrede ḳocabaşı oldıġı ḥālde sekiz sene muḳaddem hālik {5} ve ḥayāt ve memātları nā-maʿlūm li-ebeveyn Mīḫāl ve İstimāṭ ve Yorgī ve şöhretleri Maḳrī olaraḳ {6} kebīr ḳarındaşları Vāngero ve Çūpcīne [?] ism ü şöhretiyle anası ve Ḳosṭanṭīn Despodari nām {7} pāpās ḳarındaşları olub ve ṣaġīre-i mersūme daḫi ẕikr olunan maṣṭakī ḳurālarından {8} Vūno köyünden Dīmitrī nām ẕimmīniñ zevcesi Angela Naṣrāniyyeden mütevellid oldıġını taḳrīr ü ifāde {9} itmişler ise de keyfiyyetiñ ṭarafıñızdan istiʿlāmı lāzım gelmekle mersūmeleriñ vāḳiʿ olan ifādeleri {10} vechile bunlar ḥaḳīḳaten maṣṭakī ve ḳurāları ahālīsinden istīmān idenlerden midir, yoḫsa muḳaddem {11} muḥārib olub es̠nā-yı muḥārebede seby ü istirḳāḳ olunan Sāḳız ʿuṣātı ṭaḳımından mıdır, eğer bunlar {12} fī’l-ḥaḳīḳa maṣṭakī ṭaḳımından olaraḳ baʿde’l-muḥārebe bir ṣūretle alınmış olduḳları ḥālde ber-mūceb-i {13} fetvā-yı şerīf beyʿ ü şirā ve istifrāşı ḥarām oldıġından ḫuṣūṣ-ı meẕkūrı ol ṭarafda gereği gibi {14} taḥarrī ve taḥḳīḳ-birle iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere keyfiyyeti ber-vech-i īżāḥ bu ṭarafa taḥrīr ü tenmīḳe mübāderet {15} eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 14 Ṣ 38
Derkenar: İşbu emr-nāme-i sāmīniñ vuṣūlünden baḥis̠le ḫuṣūṣ-ı mezbūr maṣṭakī dīdebānları Müslimīnden ve mevcūd olan maṣṭakī reʿāyāsından lede’s-suʾāl mersūme ve yanında olan ṣaġīre maṣṭakī ḳaryesi mütemekkinelerinden ve mütevellidelerinden oldıġı ve bunları ṣoñradan cebren aldıḳlarını ṣaḥīḥan ḫaber virdiklerini mübeyyin Sāḳız muḥāfıẓınıñ fī 27 R 38 tārīḫinde vārid olan şuḳḳası meʾāli bā-fermān-ı ʿālī ḳaydı bālāsına şerḥ virildi.
[577/87] Yūnd aḏası muḥāfıẓına
{1} Ayvalıḳ ve Yūnd aḏası reʿāyāsınıñ ḫilāf-ı resm-i raʿiyyet vāḳiʿ olan ḥareketleri cihetiyle ṭaraf-ı şerʿ-i enverden {2} virilan fetvā-yı şerīf mūcebince seby ü istirḳāḳları bābında muḳaddemā emr-i ʿālī ṣādır olmuş ve ol vaḳt Yūnd aḏası {3} reʿāyāsınıñ eks̠eri eşḳıyā sefīnelerine rükūb ile firār itmişler ise de yiğirmi beş ḫāne miḳdārı fırṣat bulamayub {4} aḏa-i merḳūme pīşgāhında vāḳiʿ manāstırda taḥaṣṣun-birle üzerlerine hücūm ü tażyīḳ olunduḳlarında ḫalāṣlarından {5} nā-ümīd olaraḳ istīmān eylemiş olduḳlarından mecmūʿ otuz nefer ẕükūr ve otuz nefer inās̠ ve altmış ḏoḳuz {6} nefer ṣaġīr ve ṣaġīre olmaḳ üzere Midillū cezīresine celb ile ḥıfẓ olunmuş oldıġından reʿāyā-yı {7} mersūme ḥaḳlarında ʿafv ile muʿāmele olunaraḳ ibḳā-yı āsāyişden ṣoñra vaṭanlarına iʿāde olunmaḳ {8} üzere Midillū’de iḳāme ve iskānları ḫuṣūṣı ol zamān Midillū Muḥāfıẓı sābıḳ Reşīd Paşa’ya taḥrīr ü işʿār {9} olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī reʿāyā-yı mersūmeniñ taḳdīm itmiş olduḳları ʿarżuḥāllerinde kendüleri Midillū {10} cezīresinde iḳāmet itmekde iseler de ḥāllerine merḥameten vaṭan-ı aṣlīleri olan Yūnd aḏasında kemā-kān {11} īvā ve iskān olunmalarına ruḫṣat-ı seniyye erzānī buyurulması muḥarrer ve müstedʿā olub bunlarıñ istirḥāmları {12} vechile vaṭan-ı aṣlīlerinde iḳāmelerine ruḫṣat irāʾesi ʿ[im]ārī-i memleketi müstelzim ise de bu gāvurlar {13} muḳaddemā taḫlīṣ-i cān ümīdiyle istīmān iderek ol vechile Midillū’ye gönderilüb muḥāfaẓa itdirilmiş {14} olduḳlarından şimdi bunlarıñ ʿavdetlerine ruḫṣat virilerek vaṭanları[na] geldiklerinde ḫilāf-ı resm-i {15} raʿiyyet ḥarekete cesāret idebilürler mi ve bir gūne maḥẕūr melḥūẓ mıdır ve ḫāric-ez-raʿiyyet bir vechile {16} ḥarekete cesāret itmeyerek muḥāfaẓalarına ṭarafıñdan taʿahhüd olunur mı, keyfiyyetiñ evvel-emrde istiʿlāmı {17} lāzımeden ve īcāb-ı maṣlaḥatdan olmaġla sen daḫi muḳteżā-yı dirāyetiñ üzere bu gāvurlarıñ {18} vaṭan-ı aṣlīleri olan Yūnd aḏasında iskānlarına ruḫṣat iʿṭāsında ʿimārī-i memleket melḥūẓ {19} oldıġı mis̠illü bir gūne maḥẕūr yoḳ mıdır ve bunlar memleketlerine geldikleri ḥālde kendü ḥālleriyle {20} taḥt-ı raʿiyyetde olaraḳ sākin olurlar mı ve ṭarafıñdan muḥāfaẓaları mümkin olabilür mi, keyfiyyetiñ {21} nīk ü bedini eṭrāfıyla tefekkür ü mülāḥaẓa eyleyerek aña göre iḳtiżāsınıñ icrāsı-çün bu ṭarafa {22} taḥrīr ü işʿāra mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 14 Ṣ 38
[577/88] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Mora Serʿaskeri saʿādetlü Maḥmūd Paşa ile ʿÖmer Paşa ve Yūsuf Paşa ve Nüzül Emīni Aḥmed Aġa {2} ve sāʾir ṭaraflardan ṣavb-ı sipehdārīlerine gelmiş olan kāġıdlar taḳdīm ḳılındıġı {3} ve Mora meʾmūrlarına ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden ne vechile buyuruldılar yazılmış oldıġı beyānıyla {4} Mora serʿaskeri müşārun-ileyhle maʿiyyetinde olan vüzerā ve mīr-i mīrān ve aʿyān {5} ve sergerdelere ḫiṭāben başḳa ve ʿÖmer Paşa ve Reşīd Paşa ḥażerātına ḫiṭāben başḳa ve saʿādetlü {6} Meḥmed Paşa bendeleriyle meʾmūr-ı maʿiyyeti olan mīr-i mīrān ve sāʾire ḫiṭāben başḳa ne zemīnde {7} ekīdü’l-meżāmīn evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve bu ṭarafdan muḳaddem mübāşirler ile tesyār olunması {8} lāzımeden idüği ve bu es̠nāda Ḳorfa cenerāli ṭarafından fī-mā-baʿd İngiltere sefīnelerine {9} gerek ehl-i İslām ve gerek reʿāyādan hiç kimesne alınmamasına dāʾir vāḳiʿ olan tenbīh sebebiyle {10} baʿd-ez-īn Mora meʾmūrlarıyla muḫābere münḳaṭıʿ olmaḳ lāzım geleceğinden bu ḫuṣūṣuñ bu ṭarafda {11} İngiltere ilçisine ifāde olunaraḳ tenbīh-i meẕkūruñ fesḫ itdirilmesi īcāb-ı maṣlaḥatdan oldıġı {12} ifādesiyle bugünlerde ṭaraf-ı saʿādetlerine külliyyetlü aḳçe irişdirilmesi ḫuṣūṣuna dāʾir ve İngilterelünüñ {13} bu vechile tenbīhine mebnī Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında muḳaddem sünūḥ iden irāde-i seniyyeyi müşʿir {14} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine īṣāl olunmaḳ üzere ṣavb-ı ʿālīlerine gönderilan {15} ḫaṭṭ-ı hümāyūn ve taḥrīrāt-ı muḫliṣī Preveze ṭarafından gönderilmiş ise de vāṣıl olub olmayacaġı {16} meşkūk oldıġından irāde-i meẕkūre tekrār ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe taḥrīr ve tesyīr olunması {17} keyfiyyātına mütedāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı düstūrīleri ve evrāḳ-ı mersūle mefāhīmi {18} ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile {19} meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı şehriyārī olmuşdur. Vāḳıʿan inhā-yı düstūrīlerinden müstefād oldıġı vechile {20} meʾmūrlara şimdiye ḳadar ṣavb-ı sāmīlerinden iʿāne-i muḳteżiye ve tenbīhāt-ı lāzıme eṭrāfıyla {21} icrā olunmuş ise de bunlarıñ ġayretsizlikleri ve mevcūd-ı maʿiyyetleri olan ʿasākiriñ {22} diyānetsizlikleri cihetiyle bir iş görilemeyüb Mora maṣlaḥatı uyġunsuzluḳ ṣūreti kesb idüb {23} ancaḳ maʿlūm-ı ʿālīleri oldıġı üzere dīn ü devletimiziñ ṣāḥibi büyük oldıġından {24} o maḳūle dīni ayrı kāfirler inşāʾallāhü’r-Raḥmān yapdıḳları çāh-ı melʿanete kendüleri düşerek {25} Ḥażret-i Ḳahhār-ı Müntaḳim’iñ ʿavn ü ʿināyeti ve ṣāḥib-i şerīʿat efendimiziñ meded-i rūḥāniyyeti {26} ve ḫalīfe-i Resūlüllāh olan şevketlü efendimiziñ teveccühāt-ı ḳudsiyye-i ẓıllullāhīleri ile {27} ʿan-ḳarībi’z-zamān ġayret ü himmet-i ṣafderāneleriyle her bir ḫuṣūṣı yoluna girerek dīnimiz düşmenlerinden {28} aḫẕ-ı intiḳām olunması Cenāb-ı Müsehhilü’ṣ-Ṣaʿāb’dan meʾmūl ü müstedʿā ve bu emr-i ehemm-i dīnde ẕerre-nümā ḳuṣūr {29} ü reḫāvet maʿāẕallāhü Taʿālā dünyā ve āḫiretde ne vechile mūcib-i nedāmet olacaġı hüveydā olaraḳ {30} mehābet-rīz-i ṣudūr ü sünūḥ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne iḳtiżāsı ve işʿār-ı sāmīleri muḳteżāsı {31} üzere Mora ordusı beyhūde Gördūs’de iḳāmet itmekde oldıġı istimāʿ olundıġından {32} baḥs̠ olunaraḳ ḳış geldi iʿtiẕārından geçüb Mora’nıñ bütün bütün fetḥ ü tesḫīrine iḳdām eylemeleri {33} mażmūnunda Mora serʿaskeri müşārun-ileyhle maʿiyyeti meʾmūrlarına ḫiṭāben başḳa ve müşārun-ileyh {34} Meḥmed Paşa bendeleri daḫi meʾmūriyyeti iḳtiżāsı üzere mīr-i mīrān ve eyāletlü ve Evlād-ı Fātiḥān {35} ve sāʾir ṣunūf-ı ʿaskeriyyeyi Mora Derbendi’nden veyāḫūd Livādya ve İstifa ve Ṣālona iskelelerinden {36} Mora’ya imrār iderek kendüsi ol ṭarafda olan gāvurlarıñ ḳahr ü istīṣāllerine müsāraʿat {37} eylemesi żımnında müşārun-ileyhe ḫiṭāben başḳa ve ʿÖmer Paşa ve Reşīd Paşa bendelerine daḫi serīʿan {38} Īnebaḥtī Ḳasteli’nden Mora’ya mürūr ve Mora ordusuna iltiḥāḳ eyleyerek īfā-yı meʾmūriyyete iḳdām {39} ü müs̠āberet eylemeleri zemīninde başḳa müʾekked ve müşedded evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve maḫṣūṣ mübāşir ile {40} tesyār olunmuş oldıġından ġayrı İngilterelünüñ sālifü’ẕ-ẕikr vāḳiʿ olan tenbīhleri {41} keyfiyyeti bu ṭarafda ilçileri cānibine ifāde ve suʾāl ile iḳtiżā[sına] baḳılmaḳ üzere olub {42} geçende aḳçe ḫuṣūṣuna dāʾir vuḳūʿ bulan işʿār-ı ʿālīlerine mebnī her ne ḳadar maṣārifāt-ı mütehācime cihetiyle (51) nuḳūda fıḳdān gelme derecesine varmış ise de ẕāt-ı sāmīlerine daḫi aḳçeniñ {2} şiddet-i lüzūmı oldıġından biñ kīse maḳtūl Tepedelenli ʿAlī Paşa ẕimemātından {3} ve beş yüz kīse aḳçe Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den uydırılaraḳ cemʿan naḳden ve ḥavāleten biñ beş yüz kīse {4} aḳçe gönderilmiş ve bu defʿa aḳçe māddesine dāʾir işʿārları anıñ vuṣūlünden evvel olmuş {5} olub ancaḳ ḥasbe’ż-żarūr külliyyetlü aḳçeye muḥtāc olduḳları siyāḳ-ı işʿārlarından {6} maʿlūm ü āşikār ve vaḳt ü ḥāl iḳtiżāsından nāşī tīz elden naḳd irsāli daḫi {7} düşvār olmaḳ mülābesesiyle bu defʿa daḫi müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne muḳteżāsı {8} üzere Tepedelenli ẕimemātından serīʿu’l-ḥuṣūl olaraḳ biñ beş yüz kīse aḳçe tertīb {9} ve iḳtiżā iden evāmiri tesrīb olunmuş olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri her ḥālde muṭmaʾinnü’l-ḳalb {10} olaraḳ Ḥażret-i Kādir-i Muṭlaḳ’ıñ ʿavn ü ʿināyetine tevekkül ve ṣāḥib-i saʿādet efendimiziñ {11} rūḥāniyyetine tevessül buyuraraḳ ve bir māddede kendülerine bir dürlü fütūr virmeyerek hemān {12} şu meʾmūrlarıñ muḳteżā-yı meʾmūriyyetlerini icrāya teşvīḳ ü iġrā ve iḳtiżāsı vechile sevḳ {13} ü iʿzām ve ārā-yı ṣāʾibe ve tedābīr-i lāzımeniñ īfāsına saʿy-ı mā-lā-kelām buyuraraḳ {14} inşāʾallāhü Taʿālā īfā-yı şerāyiṭ-i serʿaskerī ve meʾmūriyyete himmet ü iḳdām-ı müşīrīleri {15} derkār buyurılaraḳ is̠bāt-ı müddeʿā-yı diyānet ü ḥamiyyete beẕl-i yārā-yı ihtimām buyurmaları {16} muḥavvel-i ʿuhde-i sipehdārīleridir. Ḳaldı ki, geçende ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār ü beyān olundıġı üzere {17} Donanma-yı Hümāyūn ḥaḳḳında sünūḥ iden irāde-i seniyyeyi mutażammın muʾaḫḫaren saʿādetlü Ḳapūdān paşa {18} ḥażretlerine nüsḫa-i s̠āniye olaraḳ memhūren ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne yazılan taḥrīrāt-ı {19} muḫliṣīyle baḥren gönderilmiş idi. El-ḥāletü-hāẕihī ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ṭarafından vārid olan {20} taḥrīrāt meʾālinde mārrü’ẕ-ẕikr ḫaṭṭ-ı şerīf-i şāhāne ve taḥrīrāt-ı muḫliṣī vāṣıl olmuş ise de {21} bi-ḥikmetillāhi Taʿālā ẓuhūr iden lodos fūrtunası sebebiyle bir ṭarafda lenger-zen-i ḳarār olamayaraḳ {22} żarūrī Bozcaaḏa pīşgāhına gelmişler ise daḫi bu keyfiyyet ʿavdet ḳabīlinden olmayub ancaḳ {23} şiddet-i fūrtunadan bir maḥalli ṭutamayaraḳ mecbūren bir gelinme oldıġına bināʾen bugünlerde muvāfıḳ {24} havā ẓuhūrunda derḥāl ḳalḳub sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince Aḳdeñiz’e gidecekleri {25} muḥarrer olub fī’l-ḥaḳīḳa Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṭaraflardan çekilmesi maṣlaḥata nā-muvāfıḳ {26} ve sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye-i mülūkāneye ġayr-ı muṭābıḳ oldıġından bunlar berülerde ilişdirilmeyerek {27} hemān muvāfıḳ havāda iʿāde olunacaġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda her ḥālde cenāb-ı {28} dirāyet-meʾāb-ı düstūrīleri icrā-yı mübteġā-yı reviyyet-mendī ve feṭānete himmet buyurmaları siyāḳında {29} ḳāʾime. Fī 17 Ṣ 38
[577/92] Mıṣır vālīsine
{1} Girīd cezīresinde bāndıra-küşā-yı ʿiṣyān olan ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ ḳahr [ü] istīṣālleriyle {2} taḥt-ı raʿiyyete idḫāl ve cezīre-i merḳūmeniñ ḥüsn-i niẓāma rabṭı vesāʾiliniñ icrā ve ikmāli {3} irāde-i kerāmet-ʿāde-i ḥażret-i mülūkāne ile ʿuhde-i liyāḳat ve diyānetlerine tefvīż ü iḥāle ḳılınmış {4} oldıġından ṣavb-ı düstūrīlerinden daḫi cezīre-i merḳūmeniñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan {5} taṭhīr ü taṣfiyesi niyyet-i ḫāliṣasıyla Ḥasan Paşa maʿiyyetiyle ʿasākir ve lāzım gelan mühimmāt {6} ve cebeḫāne ve ẕaḫāyir irsāl buyurılaraḳ cezīre-i merḳūmeniñ çirkāb-ı vücūd-ı ḫavene-i ʿuṣātdan {7} taṭhīriyle istiḥṣāl-i vesāʾil-i niẓām ü āsāyişine ṣarf-ı himmet buyurulmuş ve buyurulmaḳda idüği {8} āşikār ise de bu defʿa saʿādetlü Ḳapūdān-ı Deryā Meḥmed Paşa ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden {9} taḥrīrāt meʾālinde muḫālif havā ile ṣu almaḳ içün Sūda līmānına varmış olduḳlarından {10} sevāḥilde mevcūd olan ʿuṣāt-ı kefere ṣu aldırmamaḳ dāʿiyesinde olmuşlar ise de Donanma-yı {11} Hümāyūn’dan müşārun-ileyh maʿiyyetiyle biraz ʿasker çıḳarılaraḳ ʿuṣāt-ı müşrikīn üzerine hücūm ile {12} derḥāl yüzden mütecāvizi ḳarīn-i ḳahr ü dimār olmuş ve māʿadāsı ʿavn-i Bārī’yle ṣavlet-i İslāmiyye’ye {13} tāb-āver olamayaraḳ ḏaġ başlarına firār itmiş ve ol vechile Donanma-yı Hümāyūn lāzım olan {14} ṣuyunı almış ve Sūda ḳalʿası ahālīsi ẕaḫīreye iḥtiyāclarını beyān eylediklerinden {15} Donanma-yı Hümāyūn mevcūdundan biraz ẕaḫīre virilüb Ḳandiye muḥāfıẓı ve meʾmūrīn-i sāʾire daḫi {16} ʿasker cihetiyle istimdād eylemiş olduḳlarından Donanma-yı Hümāyūn’da olan ḳara ʿaskerinden {17} biñ nefer iḫrāc ve Girīd meʾmūrları ṭaraflarına irsāl itmiş oldıġı ve ʿiṣyān iden reʿāyānıñ {18} henüz ʿiṣyān itmeyüb taḥt-ı raʿiyyetde olan reʿāyāya ġālib olması cihetiyle bunlar daḫi {19} ʿuṣāt-ı eşḳıyāya tebaʿiyyet itmeksizin bugünlerde Girīd’e kifāyet miḳdārı ʿasker tertīb {20} ve tesrībi cezīre-i Girīd’iñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīrini mūcib olacaġı keyfiyyātı {21} muḥarrer ü meẕkūr olub ẕāt-ı diyānet-simāt-ı düstūrāneleriniñ el-ḥaḳ dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i {22} ebed-rehīn uġurunda teslīm-kerde-i ṣıġār ü kibār olaraḳ mültezemleri olan ġayret ü himmet {23} iḳtiżāsına ve bi-taḫṣīṣ Girīd māddesi bütün bütün muḥavvel-i ʿuhde-i istīhāl-i sāmīleri ḳılınmış {24} oldıġına naẓaran bu bābda teʾkīde ḥācet bıraḳmayaraḳ mümkin olan iʿāneti icrā ile {25} bir ān aḳdem Girīd ġāʾilesiniñ defʿi vesāʾilini istiḥṣāle beẕl-i himmet buyuracaḳları {26} maʿlūm ü müs̠bet ise de ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ḥażretleriniñ aṣl meʾmūriyyeti Mora ṭarafı {27} oldıġından ġayrı bu bābda vārid olub rikāb-ı hümāyūna ʿarż olunan müşārun-ileyhiñ (55) taḥrīrātı bālāsına şeref-pīrā-yı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede “Girīd’e Mıṣır vālīsi {2} imdād irişdirir inşāʾallāh, yine tekrār müşārun-ileyhe taḥrīr olunsun.” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn {3} buyurulmuş olmaġla ġayret ü diyānet-i ẕātiyyeleri iḳtiżāsı ve ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde derkār olan {31} ḥüsn-i iʿtimād ve iʿtiḳād-ı şāhāne muḳteżāsı üzere bugünlerde daḫi iḳtiżāsına göre {4} Girīd’e ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt irsāliyle muʿāvenet-i muḳteżiyeyi icrā ve bir ān evvel {5} şu Girīd ġāʾilesiniñ berṭaraf olması vesāʾil-i lāzımesini īfāya beẕl-i cüll-i himmet {6} buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i ġayret ü ḥamiyyetleri idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 20 Ṣ 38
[577/98] Limnī muḥāfıẓına
{1} Bundan aḳdem Dersaʿādet’e celb ile ʿalā-ṭarīḳi’r-rehn ʿizzetlü Bosṭāncıbaşı aġa {2} ṭarafında tevḳīf olunan sekiz nefer Limnī reʿāyāsınıñ cezīre-i meẕkūrede olan {3} mezrūʿāt ve bāġlarınıñ idāresi-çün kimesneleri olmadıġından istibdālleri {4} ḫuṣūṣunı evlād ü ʿiyālleri istirḥāmdan ḫālī olmadıḳları beyānıyla {5} mersūmlarıñ yerlerine cezīre-i meẕkūre reʿāyālarınıñ söz ṣāḥiblerinden (58) çend nefer reʿāyā gönderilmek üzere mersūmlarıñ istibdāli ḫuṣūṣuna müsāʿade-i seniyye {2} erzānī ḳılınması ifādesine dāʾir resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri {3} mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra ʿatebe-i gerdūn-mertebe-i ḥażret-i {4} pādişāhīye daḫi bi’t-taḳdīm meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı şehinşāh-ı rū-yı zemīn {5} olmuşdur. Vāḳıʿan mersūmlarıñ yerlerine yine ol miḳdār söz ṣāḥibi ve muʿteber reʿāyā {6} gönderildikde mersūmlarıñ ʿavdetlerine ruḫṣat virilmesi tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i {7} mülūkāne daḫi bu vechile taʿalluḳ itmiş olmaġla mersūmlarıñ yerlerine rehn olmaḳ üzere {8} [yine] ol miḳdār söz ṣāḥibi ve muʿteber reʿāyā gönderildikde bunlarıñ ʿavdetlerine {9} ruḫṣat virileceği beyānıyla ḳāʾime. Fī 25 Ṣ 38
[577/108] Midillū nāẓırına
{1} Midillū cezīresi muḥāfaẓasında olan ʿasākiriñ baʿżısı ḫastalanub māʿadāsı daḫi {2} ḳış taḳarrüb eylediğinden ʿavdetlerine ruḫṣat istidʿāsında olduḳlarından baḥis̠le {3} ol vechile müsāʿade olundıġı ḥālde bundan böyle iḳtiżāsına göre mürūr ü ʿubūr iden {4} ʿasākirden miḳdār-ı vāfī ʿasker tanẓīmine ibtidār olunmaḳ üzere istiʿlām-ı irāde-i seniyyeyi {5} şāmil taḳdīm ḳılınan ʿarīżañ meʾāli ve ol bābda gönderilan iʿlām mezāyāsı {6} maʿlūmumuz olmuşdur. Cezīre-i merḳūme muḥāfaẓası-çün īcāb iden māhiyyeleri cezīre ṭarafından {7} virilmek üzere Ḳaresī ve Ḫudāvendigār sancaḳlarında kāʾin maʿlūmü’l-esāmī ḳażālardan {8} muḳaddemā beş yüz elli nefer ʿasker tertīb olunmuş olub Rum millet-i mekrūhesiniñ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine {9} derkār olan ḥareket-i rediyyeleri cihetiyle ṭaraf ṭaraf ʿiṣyān ü şeḳāvetde ıṣrār ve birṭaḳım {10} sefāyin-i menḥūseleriyle Aḳdeñiz’de geşt ü güẕār iderek rāst geldikleri ümmet-i Muḥammed’e {11} īṣāl-i gezend ü ḫasār ve baʿżı yol bulduḳları sevāḥilde vāḳiʿ maḥālle daḫi {12} ṣarḳındılıġa ibtidār eyledikleri ẓāhir ve defʿ-i keyd ü mażarratları żımnında çıḳarılmış olan {13} Donanma-yı Hümāyūn daḫi muḳaddemce fūrtuna sebebiyle Boġaz’a gelmiş olmaḳ taḳrībiyle {14} şimdi kefere-i fecere “meydān bulduḳ” zuʿm-ı bāṭılıyla gözleri kesdiği maḥalle iṭāle-i dest-i {15} melʿanet dāʿiyesine düşeceklerinden bi’l-vücūh emniyyet olunmayaraḳ emr-i muḥāfaẓaya {16} her maḥalde evvelkiden birḳaç ḳat ziyāde ihtimām ü diḳḳat meʾmūrlara farīża-i ẕimmet {17} idüği bedīhī ve bāhir olub ez-cümle sen mevs̠ūḳ ü muʿtemed bendegān-ı Devlet-i ʿAliyye’den {18} oldıġıñdan māʿadā cezīre-i meẕkūre masḳaṭ-ı reʾsiñ olmaḳ cihetiyle muḥāfaẓasına {19} meʾmūr olmuş oldıġıñdan ḫāricden meʾmūr muḥāfıẓ gibi olmayub vaṭan ġayretine naẓaran {20} esbāb-ı muḥāreseye derece-i nihāyede iḳdām ü mübāderet itmek ʿuhde-i dirāyetiñe müterettib {21} oldıġına bināʾen işbu inhā eylediğiñ ʿaskeriñ ʿavdetlerine ruḫṣat virilse bile {22} güzīde ve münteḫab tāmmü’l- esliḥa muḥāfaẓaya kifāyet ider mertebede ʿasker tedārük idüb {23} ve iḳtiżā iden maḥallere yerleşdirüb maʿāẕallāhü Taʿālā düşmen-i dīniñ bir gūne mażarrat {24} idemeyeceğini ʿaḳlıñ kesdikden ṣoñra bu ṭarafa inhā ile bu ʿaskeriñ lüzūmı {25} olmadıġı tebeyyün eyledikden ṣoñra ol vaḳt ʿavdetlerine ruḫṣat virilmek lāzım geleceği {26} maʿlūmuñ olduḳda muḳteżā-yı dirāyet ü ṣadāḳatiñ üzere bundan böyle ʿasker-i meẕkūruñ {27} s̠ebāt idemeyecekleri ṣūretde ber-minvāl-i muḥarrer yerlerine münteḫab ve yarar, māhiyyeleri {28} kemā-fī’s-sābıḳ cezīre ṭarafından virilmek üzere kifāyet miḳdārı ʿasker tedārük {29} idüb iḳtiżā iden maḥallere yerleşdirdikden ṣoñra keyfiyyeti bu ṭarafa inhāya ve gāvurlarıñ {30} ʿiṣyānda ıṣrārları ve el-ḥāletü-hāẕihī Aḳdeñiz’de birṭaḳım tekne-i menḥūseleriyle gezerek {31} icrā-yı melʿanet dāʿiyesinde olduḳları ve zinhār ü zinhār ġāfil bulunmayub {32} gice ve gündüz mütebaṣṣır bulunacaḳ mevsim oldıġı maʿlūmuñ olduḳda aña göre ḥareket {33} ve şerāyiṭ-i muḥāfaẓayı kāmilen icrāya diḳḳat-birle senden meʾmūl olan ġayreti ibrāza {34} kemāl-i ihtimām ü diḳḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 5 Ra 38
[577/109] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Vekīlḫarcları muʿāvedetiyle [?] Mora meʾmūrları ve Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭaraflarından ṣavb-ı sāmīlerine {2} tevārüd iden taḥrīrāt iṭāre buyuruldıġı beyānıyla Donanma-yı Hümāyūn’uñ tekrār Mora üzerine iʿzām ve iʿādesi {3} ve saʿādetlü Meḥmed Paşa bendeleriniñ bā-ʿavn-i Bārī Ġrāvya Ḫānı’nda olan gāvurları perīşān ve ṭoplarını {4} żabṭ ile Ṣālona’ya ʿazīmet ve duḫūl eyleyerek tedābīr-i lāzımeyi icrāya müs̠āberet eylemiş oldıġına dāʾir {5} Zoḳa-oġlı Maḥmūd Paşa bendelerine olan şuḳḳası gönderilmiş oldıġı ve ḫazīnedārlarıyla mīr-i mīrānlar {6} müşārun-ileyh Meḥmed Paşa’nıñ verāsından Ṣālona’ya gitmiş olduḳları ve saʿādetlü ʿÖmer Paşa ve Reşīd Paşa {7} bendeleri daḫi Ḳarlıili’ye duḫūl iderek Mesolenk’e ʿazīmet ve żabṭ eyledikleri istiḫbār buyuruldıġı {8} ve muḳaddemā işʿār buyuruldıġı vechile Mora meʾmūrlarına ḫiṭāben ıṣdār olunacaḳ evāmir-i şerīfeniñ {9} bir sāʿat evvel tesyār olunması ve Avlonyalı İsmāʿīl Beğ ile birāderi Bekir Beğ’iñ derkār olan {10} melʿanetleri cihetiyle li-ecli’t-teʾdīb Dīmetoḳa’ya nefy ü taġrīb ve iṭāʿat itmedikleri ḥālde cezāları {11} tertīb olunmaḳ üzere īcāb ider ise iẓhār eylemediği ṣūretde ketm ü iḫfā olunmaḳ üzere emr-i ʿālī {12} ıṣdār ḳılınması ve baʿżı veṣāyā ve tenbīhi şāmil saʿādetlü Süleymān Paşa bendelerine yazılan {13} şuḳḳa-i düstūrīleri müsveddesi gönderilmiş oldıġı ve Muḫtār Paşa-zāde Ḥüseyin Paşa Edirne’ye {14} ve Süleymān Paşa daḫi Dersaʿādet’e gönderilecek ise de mūmā-ileyh Süleymān Paşa’nıñ Burūsa {15} yāḫūd ol ḥavālīde iḳāmet itdirilmesi ḫuṣūṣlarına ve sāʾir ifādeye dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı {16} düstūrīleri ve evrāḳ-ı mersūle meʾāl ü mezāyāları rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı {17} şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı tācdārī buyurulmuş ve icrā-yı meʾmūriyyet-i sipehdārīlerine {18} maṣrūf olan himem-i seniyyeleri tamām ẕāt-ı ʿālīlerinden meʾmūl olan ḥālāt-ı müstaḥseneyi teʾyīd itmekle {19} bādī-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ duʿā-yı tevfīḳ ü selāmetleri ibḳā ḳılınmışdır. Donanma-yı Hümāyūn’a dāʾir feẕleke-i {20} işʿārları tekrār Mora üzerine iʿzām ve iʿādeleri ise daḫi Donanma-yı Hümāyūn’uñ muḳaddemce fūrtuna sebebiyle {21} Bozcaaḏa pīşgāhına geldikleri ve her ne ise yine iʿāde olunacaġı selef-i muḫliṣī ṭarafından ṣavb-ı ʿālīlerine {22} işʿār olunmuş ve ol es̠nāda saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından taḥrīrāt vārid olaraḳ {23} meʾālinde Donanma-yı Hümāyūn Bālyabādra pīşgāhından ḳalḳub Anābolī ṣularına vürūd ve Ṣulıca {24} ve Çamlıca öñlerinde müctemiʿ eşḳıyā tekneleriyle muḥārebe ve müsteʾmen sefīnesiyle bir taḳrīb Anābolī’ya {25} ẕaḫīre irsāl ve kendüleri ṣu almaḳ içün Girīd cezīresinde vāḳiʿ Sūda līmānına ʿazīmet ve baʿdehū ʿavdetlerinde {26} şedīd furtunaya teṣādüf ile Bozcaaḏa’ya gelmişler ise de şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye üzere tekrār {27} işe yarar sefāyini istiṣḥāb iderek hemān ḥareket ve Aḳdeñiz’e ʿavdet itmek üzere oldıġı ve donanmanıñ {28} baʿżı mālzemesiniñ verādan gönderilmesi muḥarrer olub müteʿāḳiben müşārun-ileyhiñ tevārüd iden taḥrīrātı feẕlekesinde {29} giçen māh-ı Ṣafer’iñ yiğirmi altıncı Pāzār gicesi şedīd lodos rūzgārıyla eşḳıyā gāvurlarınıñ Donanma-yı Hümāyūn {30} üzerine sevḳ eyledikleri on beş miḳdārı āteş gemilerinden üç ḳıṭʿası ilerü gelüb yaḳlaşdıġında {31} bi’l-cümle donanma gemileri timürlerini ḳaṭʿ ile yelken üzerine ḳalḳaraḳ ṭop endāḫtıyla ẕikr olunan {32} āteş gemileriniñ bir ḳıṭʿasını iġrāḳ itmişler ise de bi-ḥikmetillāhi Taʿālā iki ḳıṭʿası Burc-ı Nuṣret nām ḳapaḳ açar {33} ḳālyona iltiṣāḳ ile ḳażāzede olmuş ve ol ḥāl üzere sāʾir donanma sefīneleri bi’ż-żarūr {34} Boġaz dāḫilinde olan Kepezaltı nām maḥalle gelüb orası deñiz altı maḥal oldıġından ḏuramayaraḳ {35} ḳapaḳ açar ḳālyonlar Naʿra burnuna gelmiş oldıġı meẕkūr oldıġından el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn’uñ {36} bundan böyle ne vechile ḥareket eylemesi lāzım geleceği derdest-i müẕākere olaraḳ ṣūret-i ḳarārı {37} bundan ṣoñra ṣavb-ı sāmīlerine yazılacaġı āşikār ise de işbu donanma māddesinde Devlet-i ʿAliyye ṭarafından olan {38} bunca iḳdāmāt mū-be-mū maʿlūm-ı sāmīleri olan mevāddan ve bundan böyle daḫi ḳış ve yaz dinilmeyerek {39} iḳtiżā-yı maṣlaḥatıñ icrā ve teʾkīdāt-ı muḳteżiyeniñ īfāsında ḳaṭʿan ifāte-i vaḳt olunmayacaġı {40} vāżıḥātdan olmaġla bi-ḥavlillāhi Taʿālā ās̠ār-ı ihtimām-ı seniyyeleriyle her bir maṣlaḥat ḳarīn-i yüsr ü suhūlet olacaġı {41} elṭāf-ı Rabbāniyye edillesiyle müs̠bet ve meʾmūrlarıñ beṭāʾetleri her ne ḳadar işʿār-ı ʿālīlerinden nümāyān ise de {42} ẕāt-ı ḥamiyyet-simāt-ı düstūrāneleri muḳteżā-yı diyānet-i fıṭriyyeleri vechile berren sevḳ ü tesyīr olunmaḳda olan {43} ʿasākir ve meʾmūrīniñ bir ān aḳdem Mora’ya idḫālleriyle küffārıñ ḳahr ü tenkīlleri esbābınıñ istiḥṣāline (66) ve Anābolī ḳalʿasına daḫi biraz ẕaḫīre irişdirmeniñ bir çāresini bulmaġa iḳdām ü himmet buyurduḳlarında {2} inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḳarīben maṭlūb-ı ʿālī vechile ġayretullāh ẓuhūruyla Mora māddesi berṭaraf olması {3} Ḥażret-i Ḫayru’n-Nāṣırīn’den mesʾūl oldıġı vāreste-i ḳayd [ü] işāret olmaġla hemān ẕāt-ı sāmīleri meʾmūrīni {4} bi’l-iġrā Mora’ya idḫāl ile iş gördürmeleri ve aṣlā kendülerine fütūr getürmeyerek is̠bāt-ı ḥamiyyet {5} ü dirāyete beẕl-i himmet iderek Anābolī’ya daḫi biraz ẕaḫīre irişdirmeniñ çāresi istiḥṣāline himmet buyurmaları {6} lāzımeden ve īcāb-ı irāde-i seniyyeden olmaġın aña göre iẓhār-ı ṣalābet ü ġayrete beẕl-i himmet buyurmaları muḥavvel-i {7} ʿuhde-i feṭānet-kārīleridir. Ḳaldı ki, Mora meʾmūrlarına olaraḳ muḳaddem işʿār buyurılan evāmir-i şerīfe bundan evvel {8} ıṣdār ve tesyār olunmuş oldıġına naẓaran şimdiye ḳadar vāṣıl olmuş olacaġı ẓāhir olub mūmā-ileyhimā {9} İsmāʿīl Beğ ile birāderi Bekir Beğ’iñ daḫi li-ecli’t-teʾdīb Dīmetoḳa’ya nefy ü iclāları bābında başḳa ve iṭāʿat {10} itmezler ise cezāları tertīb ve ser-i maḳṭūʿları bu ṭarafa tesrīb olunmaḳ üzere başḳa mehābet-rīz-i ṣudūr olan {11} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince iki ḳıṭʿa evāmir-i şerīfe daḫi ıṣdār ve tezbīr ü işʿārları vechile ḳanġısınıñ {12} icrāsı iḳtiżā ider ise ibrāz ve icrā ve iḳtiżā itmez ise ketm ü iḫfā buyurulmaḳ üzere ṭaraf-ı saʿādetlerine baʿs̠ ü isrā {13} olunması ve işʿār-ı ʿālīleri vechile mūmā-ileyh Süleymān Paşa’nıñ Dersaʿādet’de bulunması maḥẕūrdan sālim olmayacaġından mūmā-ileyhiñ {14} bu ṭarafa vuṣūlünde derḥāl Burūsa’ya gönderilmesi muḳaddem daḫi ḫāṭır-güẕār olmış oldıġından bundan böyle geldiği gibi {15} derḥāl Burūsa’ya gönderileceği müberhen ü bāhir olmaġla hemān cenāb-ı dirāyet-meʾāb-ı düstūrāneleri her ḥālde icrā-yı {16} şerāyiṭ-i ḥamiyyet-kārī ve feṭānete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl İzdīn’de olan Süleymān Paşa ḥażretlerine {17} yazdıḳları kāġıd tamām yolunda olub ẕāt-ı ʿālīlerinde olan ġayret meʾmūrīn-i sāʾireniñ ġayretsizliğini {18} revā görmediğinden ancaḳ cenāb-ı ʿālīlerine bu maḳūleler fütūr virdikleri tebeyyün eylemiş ise de tamām icrā-yı besālet ü metānet {19} mevsimi oldıġından yine ẕāt-ı ʿālīleri fütūr getürmeyerek her ḥālde istiḳlāl-i kāmile-i serʿaskerī iḳtiżāsından olan {20} ḥareketi icrā-birle is̠bāt-ı müddeʿā-yı ḥamiyyete beẕl-i himmet buyurmaları meʾmūl-ı ḫāliṣānemizdir. Fī 5 Ra 38
[577/110] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Bundan aḳdem ṣavb-ı saʿādetlerine ḫiṭāben şeref-efzā-yı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ile baʿżı veṣāyā-yı {2} muḳteżiyeyi şāmil selef-i muḫliṣī ṭarafından gönderilan taḥrīrātıñ vuṣūli beyānıyla muḥtāc-ı taʿmīr olan sefāyin-i {3} hümāyūnuñ termīmleri żımnında serīʿan miʿmār gönderilerek Donanma-yı Hümāyūn neferātınıñ mevācib ve baḫşīşāt {4} ve ḳışlıḳ elbise ve peksimād ve ḳūmānyaları māddeleriniñ tanẓīmine iʿtinā olunması ḫuṣūṣlarıyla mevādd-ı sāʾireyi mutażammın {5} muḳaddem vārid olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri müfādı maʿlūm olaraḳ derḥāl Tersāne-i ʿĀmire’den üç nefer miʿmār {6} intiḫāb ve irsāl olunub ḫuṣūṣāt-ı sāʾire-i muḥarrereleri daḫi derdest-i müẕākere ve tanẓīm oldıġı ḥālde donanma-yı {7} hümāyūn keyfiyyātı ve noḳṣān olan mālzemeleri istiʿlāmına dāʾir mersūl-ı ṣavb-ı şerīfleri ḳılınmış olan {8} istiʿlām-nāmeye cevāben işʿārāt-ı sābıḳalarını müʾeyyid bir ṭaḳım taḥrīrātları vārid oldıġını müteʿāḳib {9} giçen Ṣaferü’l-Ḫayr’ıñ yiğirmi altıncı Pāzār gicesi lodos rūzgārıyla gāvurlarıñ Donanma-yı Hümāyūn üzerine {10} sevḳ eyledikleri on beş miḳdārı āteş gemileriniñ ilerü gelan üç ḳıṭʿasından bir ḳıṭʿası iġrāḳ {11} olunmuş ise de iki ḳıṭʿası Burc-ı Nuṣret nām ḳālyona iltiṣāḳ ile muḥteriḳ olmuş ve bi’l-cümle donanma gemileri {12} ġomanaları ḳaṭʿ iderek ol ḥāl üzere Kepezaltı’na gelmiş ve anda daḫi ḏuramayaraḳ ḳapaḳ açar ḳālyonlar {13} Naʿra burnuna gelüb iḳāmet itmiş oldıġı ve el-ḥāletü-hāẕihī beher sefīne birer ġomana ve birer küçük {14} timür ile ḳalmış olduḳlarından bu bābda muḫayyer olaraḳ ẓuhūr-ı irāde-i seniyyeye müteraḳḳıb olduḳları {15} ḫaber-i ḥayret-efzāsını ḥāvī vārid olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {16} olduḳdan ṣoñra maʿrūż-ı ḥużūr-ı ḥażret-i ḫilāfet-penāhī ḳılınaraḳ manẓūr-ı naẓar-ı cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. {17} İki seneden berü Donanma-yı Hümāyūn’a bu ḳadar iḳdām ü ihtimām olunmuş ve bunca aḳçe ṣarf ḳılınmış iken {18} şimdiye ḳadar bir iş görilemeyüb maʿa-hāẕā gāvurlarıñ tekneleri bizim sefīnelerimiziñ ṣandālları ḳadar {19} olub ḳış yaz dimeyerek s̠ebāt ile ellerinden gelan ḫıyāneti icrā ve bu ḳadar ḫasārete ictirā {20} itmekde olduḳlarından bu keyfiyyet kāffe-i ḳulūb-ı müstemiʿīni giriftār-ı endūh ü ḥayret itmişdir. Ṣūret-i ḥāle naẓaran {21} Donanma-yı Hümāyūn sefāyini bu ḥāl üzere tekrār Aḳdeñiz’e çıḳmaları ve gerek bu ḳış Aḳdeñiz’de ḳalmaları {22} ġayr-ı cāʾiz gibi görinür ise de ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından vārid olan taḥrīrātda {23} Anābolī ḳalʿası ahālīsi bugünlerde ẕaḫīresizlikden ġāyet ṣıḳılmış olduḳları ve Donanma-yı {24} Hümāyūn Mora üzerine varmaz ise ḥāl müşkil olacaġı muḥarrer oldıġından maʿiyyet-i müşīrīlerinde olan {25} Donanma-yı Hümāyūn’uñ şimdiki ḥāline ve Aḳdeñiz ve bi-taḫṣīṣ Mora’nıñ keyfiyyet ü aḥvāline göre {26} bu mādde iki ṭarafı müşkil ve ʿuḳūl [ü] eẕhānı mübtelā-yı ḥayret ider bir keyfiyyet oldıġından (67) keyfiyyetiñ her ṭarafı müṭālaʿa ve iḳtiżāsı müẕākere olunmaḳ üzere maḫṣūṣ ʿaḳd olunan Meclis-i Şūrā’ya {2} Līmān Reʾīsi Aḥmed Beğ ve Ḫalīc Başbuġı ʿAlī Beğ ve sāʾir ḳapūdānlar celb olunaraḳ iḳtiżā-yı maṣlaḥatıñ {3} müẕākeresine mübāderet olunmuş ve Devlet-i ʿAliyye’niñ bu ḳadar donanması var iken Mora’yı bu ḥālde bıraġub {4} gelmek uyamayaraḳ her ne ḳadar meḥāẕīr ve ṣuʿūbet olsa bile bir çāre bulunmaḳ levāzım-ı ḥamiyyet ü diyānetden {5} ve el-ḥāletü-hāẕihī yalñız Donanma-yı Hümāyūn sefāyini içün timür ve ġomana maṭlūb olunub mevcūda naẓaran {6} bu ḥamlede bunlar gönderildiği taḳdīrde maʿāẕallāh yine bir ḥādis̠e vuḳūʿa gelse mecmūʿ-ı donanma timürsüz {7} ve ġomanasız ḳalaraḳ müşkil olacaġı ve giçen sene cenāb-ı müşīrīlerini Mıṣır ve Cezāyir ve Tūnus gemileri {8} dört-beş biñ ʿasker ile Boġaz’dan alub Bālyabādra’ya getürmüş ve baʿdehū kendüleri İskenderiye’ye {9} gitmiş olduḳları mis̠illü şimdi daḫi Donanma-yı Hümāyūn’dan ve Mıṣır ve Ocaḳlar sefāyininden ḳapaḳ açarlar {10} ve saḳaṭları bıraġılub işe yarar sefāyin yine Bādra’ya gitmeleri ve Anābolī ḳalʿasına ẕaḫīre irişdirilmesi {11} ṣūreti ehem oldıġından bārī Mıṣır ve Ocaḳlar sefāyininden ve donanmadan bir ṭaḳım donanma olmaḳ üzere {12} Anbār-ı ʿĀmire’den on beş-yiğirmi biñ keyl ẕaḫīre tertīb olunub işbu ẕaḫīreyi ḏoġrı Anābolī’ya {13} getürüb her ne vechile mümkin olur ise īṣāl ve teslīmine ġayret olunması ve müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ḥażretleriniñ {14} işʿārına göre Donanma-yı Hümāyūn Mora üzerine gitmez ise Mora maṣlaḥatı uyġunsuzlaşacaḳ gibi göründiğinden {15} ve ʿalelḫuṣūṣ Anābolī ḳalʿası metānet ü raṣānet cihetiyle Mora cezīresiniñ kilīdi mes̠ābesinde {16} ve el-yevm ahālīsi ẕaḫīre ḫuṣūṣunda hemān bir ramaḳ ḳalmış gibi müżāyaḳada oldıġından bārī tīz elden {17} Anābolī’ya ẕaḫīre irişdirilmek içün Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḳalḳub gitmesi ve bu ṣūretde daḫi yaʿnī {18} şimdiye ḳadar yedi-sekiz defʿa müsteʾmen sefīneleri muḳāvele ve külliyyetlü aḳçeler vaʿad olunub gönderilmiş {19} ise de hiçbirisi getürüb ẕaḫīre teslīm itmediklerinden ve bundan ṣoñra müsteʾmen sefīnesiyle ẕaḫīre {20} irişdiririz mülāḥaẓası nābecā oldıġından ve şu Anābolī ḳalʿasına tīz elden ẕaḫīre irişdirmeniñ {21} çāresine baḳılmaḳ vācibātdan idüğünden ḳalʿa-i meẕkūre içün tertīb olunacaḳ ẕaḫāyir tüccār sefīneleriyle {22} Boġaz’a irsāl olunub donanmadan ṣaġlam sefāyin ifrāzıyla Anābolī’ya gitmeleri ve ḥasbe’l-iḥtiyāṭ {23} lā-aḳal otuz-otuz beş ḳıṭʿa sefīne olmaḳ īcāb ideceğinden ve şimdiki ḥālde donanmanıñ {24} içinden bu miḳdār sefāyiniñ tīz elden iḫrāc ü irsāli mümkin olub olmadıġı maʿlūm olamayacaġı {25} ḫuṣūṣları ve işbu maṣlaḥat üzerine gerek Tersāne ricāl ve ḳapūdānları ve gerek sāʾire ṭarafından {26} ebḥās̠-ı kes̠īre cereyānından ṣoñra bilāḫare evvel-emrde Tersāne-i ʿĀmire emīni efendi ile Līmān Reʾīsi {27} Aḥmed Beğ’iñ ʿicāleten Boġaz’a gidüb Donanma-yı Hümāyūn’uñ her bir ḥāl ü keyfiyyetini reʾyü’l-ʿayn müşāhede iderek {28} serīʿan bu ṭarafa taḥrīr eyledikden ṣoñra aña göre iḳtiżāsına baḳılması Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrlarınıñ {29} sözlerine baḳılacaḳ olsa bunlar İstānbūl’a gelmek dāʿiyesiyle yine iʿtiẕāra taṣaddī eyleyeceklerinden {30} bu bābda ibrāz-ı saʿy ü ġayret ile dāmen- dermiyān olunması ḫuṣūṣları teẕekkür ve tensīb olunmuş {31} ve ol vechile ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneden istīẕān olunduḳda irāde-i seniyye-i ḥażret-i pādişāhī {32} daḫi bu vechile müteʿalliḳ olaraḳ mūmā-ileyhimā Tersāne emīni efendi ile līmān reʾīsi ol ṭarafa {33} gönderilmiş olmaġla siz daḫi artıḳ gevşekliği bıraġub ve dīn ü devlet yolunda ḥüsn-i ḫidmet {34} ve ġayret iltizām idüb donanma meʾmūrlarınıñ ġayretsizliğine baḳmayaraḳ mūmā-ileyhimā ile bi’l-istişāre {35} el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn sefāyininden faḳaṭ şu Anābolī ḳalʿasına ẕaḫīre getürmek üzere {36} işe yarar ve ṣaġlam ne miḳdār sefāyin çıḳabilür ve kifāyet derecesinde midir ve bi-mennihī Taʿālā {37} gidecek olduḳları ḥālde ne miḳdār ẕaḫīre getürebileceklerdir ve Mıṣır ve Ocaḳlar {38} sefāyininiñ şimdi İskenderiye’ye gidüb gidemamelerinde daḫi ḥaḳīḳat-i ḥāl ve kendü başbuġlarınıñ {39} nihāyet-i maḳālleri nedir, cüzʾī ve küllī her bir ḫuṣūṣuñ nihāyet derecede īcāb ü iḳtiżāsını {40} tedḳīḳ ve taḥḳīḳ iderek iḳtiżāsınıñ icrāsına baḳılmaḳ üzere īżāḥan ve tafṣīlen {41} bu ṭarafa işʿāra ve Anābolī ḳalʿasına ẕaḫīre irişdirilmek ehemm ü elzem oldıġı mis̠illü {42} Devlet-i ʿAliyye donanmasınıñ telef ve muḫāṭaradan viḳāyesi daḫi ferāyiż-i mülkiyyeden oldıġına bināʾen {43} aña göre her bir ṭarafını eṭrāfıyla tefekkür ü mülāḥaẓa ve donanma meʾmūrlarınıñ sāde taʿallülātlarına (68) ḥavāle-i semʿ-i iʿtibār olunmamaḳ üzere efendi-i mūmā-ileyh ve Līmān Reʾīsi Aḥmed Beğ ile bi’l-ittiḥād istişāre {2} iderek īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥata ve işiñ ṣıḳı oldıġı bilinerek şerāyiṭ-i ḥamiyyet ü diyānete {3} şāyān olacaḳ ṣūrete taṭbīḳan ḥarekāt-ı reviyyet-mendāneye himmet ü müsāraʿat buyurmaları {4} siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ra 38
[577/113] İzmīr Muḥāfıẓına
{1} Bundan aḳdem ʿuṣāt-ı reʿāyā ellerinden taḫlīṣ-i cān iderek bir taḳrīb İzmīr’e gelmiş olan {2} Atina ahālīsi İzmīr’iñ mütemevvil ü ẕī-ḳudret olanlarına taḳsīm buyurılaraḳ ḥaḳlarında {3} levāzım-ı ġarīb-nüvāzī ve ḥimāyet icrā buyurulmuş oldıġı muḳaddemā tevārüd iden taḥrīrāt-ı {4} müşīrīlerinden ve ḳapu ketḫüdāları efendi bendelerine göndermiş olduḳları şuḳḳa müfādından {5} müstebān ise de el-ḥāletü-hāẕihī ahālī-i merḳūme müsāfir olduḳları maḥallerden defʿ ve istis̠ḳāl {6} olunaraḳ ḳahve bucaḳlarında sefīl ü sergerdān ve merḥamet-i seniyyeye muḥtāc ü şāyān {7} olduḳlarını bu defʿa Bāb-ı ʿĀlī’ye ʿarżuḥāl taḳdīmiyle istirḥām itmeleriyle bunlar vilāyetlerinde {8} Rum gāvurlarından bu ḳadar ḥaḳāret ve istīlā görerek māl ve vaṭanlarından mehcūr olmuş {9} ve yalñız cānlarını taḫlīṣ idebilerek bir taḳrīb İzmīr’e düşmüş birṭaḳım ehl-i īmāndan {10} ʿāciz ve ʿācize dīn ḳarındaşlarımıza İzmīr gibi bir cesīm beldede baḳılmayub dūçār-ı sefālet {11} olmaları şīme-i diyānet ve şefḳate bi’l-vücūh mübāyin ve siyyemā İzmīr bilād-ı sāʾireye {12} maḳīs olmayub tüccār yaṭaġı maḥal ve s̠ervet ü sāmān aṣḥābından bunca kesānı {13} oldıġı derkār iken merḳūmlarıñ meydānda ḳalmaları nā-revā ve bi’l-vücūh rıżā-yı ʿālīye {14} muġāyir bir keyfiyyet idüği bedīhī ve hüveydā olmaġın muḳteżā-yı ṣalābet ü fütüvvet-i {15} düstūrīleri üzere ahālī-i merḳūmeniñ ol vechile bī-mesken ḳalaraḳ ıżḏırābları {16} vāḳiʿ ise tecvīz buyurmayub ʿalā-eyyi-ḥāl İzmīr’iñ ḫānedān ve ẕī-ḳudret olanlarına müsāfir {17} virilerek bi-ʿavnillāhi Taʿālā memleketlerine ʿavdetlerine ḳadar infāḳ ve iskānlarıyla {18} bi’l-vücūh āsāyişleri vesāʾilini istiḥṣāl ile ḥaḳlarında lāzıme-i bī-kes-nüvāzī {19} ve mürüvvetiñ īfāsına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ra 38
[577/116] Tersāne-i ʿĀmire emīni efendiye ve Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Serʿasker-i ẓafer-rehber ʿaṭūfetlü Ḫūrşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından bu defʿa tevārüd iden {2} taḥrīrātda Donanma-yı Hümāyūn Anāḏolī ṭarafından ʿavdet ve Anābolī veyāḫūd Bādra’ya gelmez ise {3} Mora ordusundan ḫayr olmayacaġını ve bunlarıñ iş görmedikleri āteş gemileri ḫavfından ise {4} İngilīzlüleriñ müşārun-ileyhe ifādesine göre donanma Anābolī yāḫūd öyle bir maḥalle {5} gidecekleri vaḳt iki-üç ḳıṭʿa çürük sefīne ilerüye ḳoyvirilse āteş gemileri {6} oldıġı ṣūretde anlarıñ üzerine geleceği ve ol cihetle āteş gemisi daġdaġasından {7} ḫalāṣ olunacaġı ṣūretini irāʾe iderek donanmanıñ Anābolī ve Bādra ṭaraflarına {8} ʿazīmetini müşārun-ileyh taḥrīr ve istiʿcāl itmekle Mora üzerine donanma gönderilmesi ḫuṣūṣunda {9} müşārun-ileyhiñ bi’d-defaʿāt vāḳiʿ olan iḫṭār ve ıṣrārı müsellem ü becā ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ {10} keyfiyyeti daḫi maʿlūm ü hüveydā ise de ʿaṣamnallāh [?] bu ḳış Mora ordusuna {11} ḳuvvetü’ẓ-ẓahr olacaḳ bir ṣūrete baḳılmaz ise ḥāl müşkil olacaġından çār-nā-çār {12} müşārun-ileyh ḥażretleriniñ işʿārları vechile her ne ṭarīḳle olur ise olsun (71) ḳırub ṣarub bir çāresine baḳılmaḳ ferāyiż-i ḥāliyeden ve müşārun-ileyh ḥażretleriniñ {2} işbu inhāsınıñ taḥrīriyle isticvābı emr ü irāde-i mülūkāneden olmaġla bu bābda yaʿnī Mora’ya {3} donanma gitmez ise uyġunsuz olacaġına dāʾir müşārun-ileyhiñ inhāsına ve āteş gemileri ḥaḳḳında {4} iḫṭār eylediği keyfiyyete dāʾir iḳtiżā-yı maṣlaḥat nedir ve serīʿan ne vechile uyabilür, bunuñ çāresi {5} ne ṭarīḳle istiḥṣāl olunacaḳdır ve naṣıl ḥareket idecekseñiz keyfiyyeti serīʿan ve ʿācilen bu ṭarafa {6} işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 Ra 38
[577/117] İzmīr Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} Maʿrifet-i düstūrāneleriyle ṭaḥn olunmuş olan daḳīḳ Anābolī yāḫūd Gördūs’e īṣāl {2} olunmaḳ üzere iki ḳıṭʿa İngilīz sefīnesine bi’l-muḳāvele taḥmīl olunaraḳ İzmīr līmānından {3} çıḳarılmış ise de izbāndīd tekneleri taḳarrübüyle aḫẕ olunmuş oldıġı bi’l-istiḫbār {4} ḳonsolosları celb ile ne vechile iddiʿā olunmuş ve ne ṣūretle nıṣfı taḥṣīl itdirilerek {5} maḥalline gönderilmiş ve nıṣf-ı dīgeri daḫi īṣāl olunmaḳ üzere ḳarār virilmiş idüği {6} ve fūrtuna taḳrībiyle Çeşme ṭarafında bulunmuş olan bir ḳıṭʿa ḳorvet-i hümāyūna iḳtiżā iden {7} ḳomāna ve timür ve biraz peksimād tesyār ve keyfiyyet saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine işʿār {8} olunmuş oldıġı ve Ībṣāra ṭarafında olan gāvurlarıñ ḳurduḳları dām-ı fesāda dāʾir {9} istirāḳ olunan baʿżı ḥavādis̠ ve aḫbā[r] tafṣīlātı[na] mütedāʾir resīde-i cā-yı vürūd olan {10} taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣānemiz olub ẕāt-ı {11} ʿarāfet-simāt-ı müşīrāneleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ dirāyet ü ṣadāḳat ve feṭānet ü ḥamiyyet ile {12} muttaṣıf vüzerā- yı ʿiẓāmından olduḳları ḥays̠iyyet[iy]le gerek daḳīḳ-i meẕkūruñ maḥalline īṣāli {13} ve gerek ḳorvet-i meẕkūra ol vechile ḳomāna ve timür ve peksimād irsāli ve ol vechile {14} ḥavādis̠ istiḫbārı ḫuṣūṣlarında vāḳiʿ olan ḥareket ve himmet-i fütüvvet-kārīleri {15} bādī-i midḥat ü taḥsīn ve taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhīye {16} taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī olmuş ve şeref-pīrā-yı ṣaḥīfe-i {17} süṭūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede “Ḏoġrısı müşārun-ileyhiñ bu vechile ḥareketinden {18} maḥẓūẓ oldum.” ʿibāresi derc ve teẕkīr buyurulmuşdur. Cümleye maʿlūm oldıġı vechile {19} gāvurlarıñ dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn ʿaleyhine mürtekib olduḳları ʿiṣyān {20} ü melʿanetde ıṣrārları cihetiyle böyle vaḳtde vüsʿ-ş beşerde olan iḳdāmātıñ icrāsıyla {21} dīn ü devlete ḫidmet erbāb-ı diyānet ü ḥamiyyete farīża-i ẕimmet olub ẕāt-ı saʿādetleri ise {22} ḥamiyyet ü diyānet ile ārāste vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları ecilden her ḥālde ümmet-i Muḥammed’e {23} imdād ü iʿāneti mūcib ve dīn-i mübīne ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḫidemāt-ı ḥasene ibrāzını müstevcib {24} vesāʾil-i lāyıḳanıñ icrāsıyla iki cihānda nāʾil-i fevz ü iʿtibār olacaḳ keyfiyyāta {25} beẕl-i nis̠ār-ı ġayret buyuracaḳları iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı şerīflerinde derkār olmaġla göreyim {26} cenāb-ı ġayret-niṣāblarını, bundan böyle daḫi o mis̠illü ḫuṣūṣlarda ve her ḥālde {27} ibrāz-ı meʾās̠ir-i ḥamiyyet-kārī ve kār-güẕārīye himmet-birle ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde iʿtiḳādı taṣdīḳe {28} müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 Ra 38
[577/118] Ḫūrşīd Paşa ḥażretlerine
{1} Saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri Ṣālona ve ḳurāsını yaḳub Livādya’ya gitmek üzere Ġrāvya {2} Ḫānı’na gelmiş ve ḫān-ı mezbūrdan daḫi ḥareket ve Dādī ḳaryesine vürūdunda ḳarye-i meẕkūrede {3} vāḳiʿ manāstırda gāvur görünmüş oldıġından üzerlerine hücūm iderek bi-naṣrillāhi Taʿālā {4} ḳahr ü tenkīl-i eşḳıyā-birle iki nefer ḳapūdān kellesiyle seksan ḳadar ruʾūs-ı maḳṭūʿa ve iki ʿaded {5} bāndīra aḫẕ ve cānib-i sipehdārīlerine göndermiş ve ẕikr olunan ruʾūs-ı maḳṭūʿa ile {6} bāndīralar irsāl olunmuş oldıġı ve müşārun-ileyhiñ ṣavb-ı düstūrīlerine ḥayyen göndermiş {7} oldıġı bir nefer ḳapūdānıñ taḳrīrine naẓaran el-ḥāletü-hāẕihī gāvurlar İstilice ḳaryesinde ise de {8} ʿavn-i Ḥaḳḳ’la maḥall-i meẕkūrda daḫi bozulduḳlarında bir yerde pāyidār olamayacaḳlarından {9} Derbend ṭarīḳiyle ḏoġrı Mora’ya ʿasker imrārı cilveger-i teyessür olacaġı ve Donanma-yı {10} Hümāyūn’uñ bir ān aḳdem Anābolī ve Bādra ṭaraflarına ʿazīmetleri istiʿcāl olunmasını {11} ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ āteş gemileri mażarratlarından sālim olacaġı tedbīr ü ārāsına {12} dāʾir ve naḳden ve ḥavāleten mersūl-ı ṣavb-ı ṣafd[er]āneleri ḳılınan evāmir-i ʿaliyye ve beş yüz kīseniñ {13} vuṣūllerini şāmil bu defʿa resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı sipehdārīleri {14} mezāyāsı ve evrāḳ-ı mersūle müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī {15} es̠er-i iḳdām ü himmet-i sipeh-sālārīleriyle müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretleri daḫi maẓhar-ı fevz {16} ü ġalebe olaraḳ ilerü gitmiş oldıġından inşāʾallāhü’r- Raḥmān ʿavn-i Ḥaḳḳ’la bunlar daḫi {17} Derbend’i mürūr ve Mora’ya duḫūl ile cümlesine ġayret gelerek şu Mora ġāʾilesi {18} ʿahd-i ḳarībde bir ḥüsn-i ṣūret kesb itmesi Ḥażret-i Müsehhilü’ṣ-Ṣaʿāb’dan meʾmūl ü müstedʿā olaraḳ {19} derḥāl taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ṭaḳımıyla pāy-gāh-ı serīr-i şevket-maṣīr-i cenāb-ı ḫilāfet-penāhīye ʿarż ü taḳdīm ile {20} meşmūl-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuş ve irsāl buyurılan ruʾūs-ı maḳṭūʿa ve bāndīralar {21} daḫi pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Vāḳıʿan işʿār-ı sāmīleri vechile {22} Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora ṭarafından uzaması yolsuz olacaġından bir ān aḳdem tekrār ḳış ve yaz {23} dinmeyerek donanmanıñ iʿādesi aḳdem-i efkār ise de Bozcaaḏa öñünde kefere-i eşḳıyānıñ {24} Donanma-yı Hümāyūn üzerine āteş gemileri sevḳiyle vāḳiʿ olan ihānetleri cihetiyle bi’ż-żarūr {25} süfün-i Donanma-yı Hümāyūn’uñ Boġaz’a ʿavdetleri vāḳiʿ olmuş oldıġından bundan böyle {26} donanma ḥaḳḳında ne gūne ṣūret ḳarār-gīr olur ise ṭaraf-ı ʿālīlerine bildirileceği giçende yazılan {27} ḳāʾime-i s̠enāverīde taḥkiye ve inbā olunmuş idi. Ehemmiyyet-i māddeye mebnī bu bābda Ḳapūdān paşa {28} ḥażretleriniñ taḥrīrine ve donanma meʾmūrlarınıñ ifādelerine baḳılmayaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı {29} Hümāyūn’uñ vāḳiʿ olan ḫasāret cihetiyle saḳaṭ ve ziyān ve keyfiyyet-i ḥālini bi’l-muʿāyene añlayub {30} bu ṭarafa yazmaḳ ve tanẓīm-i noḳṣānıyla lüzūmı ḳadar donanmadan sefāyin ifrāz ve Mora üzerine {31} ʿazīmetleri çāresiniñ istiḥṣāline ihtimām eylemek maṣlaḥatı-çün bundan aḳdemce ʿizzetlü Tersāne-i {32} ʿĀmire emīni efendi ve līmān reʾīsi bendeleri maḫṣūṣ Boġaz’a taʿyīn ve iʿzām olunmuş oldıġından {33} bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince gerek Mora üzerine ʿazīmetleri istiʿcāline {34} ve gerek āteş gemileri tedbīrine dāʾir vāḳiʿ olan işʿārları keyfiyyeti emīn-i mūmā-ileyhiñ {35} verāsından maḫṣūṣ taḥrīr ve istiʿcāl ve saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine daḫi beyān ü teẕkār olunmuş {36} olaraḳ işbu donanma māddesinde bu ṭarafda bir daḳīḳa ifāte-i vaḳt tecvīz olunmayaraḳ (73) çāresi istiḥṣāline derece-i nihāyede iḳdām olunmaḳda olmaġla hemān cenāb-ı devletleri {2} meknūz-ı ẕāt-ı vālāları olan cevher-i ḥamiyyet ü ṣalābet iḳtiżāsı üzere gerek müşārun-ileyh {3} Meḥmed Paşa ḥażretleriniñ ve sāʾir meʾmūrīniñ Mora’ya idḫālleri çāresini istikmāl ile {4} şu gāvurlarıñ ḳahr ü istīṣālleri vesāʾil ve ārāsını istiḥṣāle ṣarf-ı yārā-yı miknet {5} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 Ra 38
[577/120] Sīrozī Yūsuf Paşa’ya ve Ḥasan Paşa’ya, Mora Serʿaskeri Maḥmūd Paşa’ya ve Aḥmed Erīb Paşa’ya ve ṣadr-ı esbaḳ ʿAlī Paşa’ya ve Tırḥāla Mutaṣarrıfı Nāmıḳ Paşa’ya ve Yānya mutaṣarrıfına ve Ḳaraman vālīsine ve Meḥmed Paşa’ya
{1} İstiḳlāl-i kāmile ile Rumili Vālīsi ve Derbendāt Nāẓırı ṣadr-ı esbaḳ Ḫūrşīd Aḥmed Paşa {2} Yeñişehir’de iḳāmet ile Mora maṣlaḥatı temşiyetine saʿy ü ġayret itmekde iken bi-emrillāhi Taʿālā {3} işbu māh-ı Rebīʿulevvel’iñ beşinci Çehārşenbe gicesi ḥulūl-ı ecel-i mevʿūduyla ʿāzim-i gülşen-sarāy-ı {4} behişt olmuş oldıġından Mora meʾmūrlarına ve müteferriʿātı olan meṣāliḥ-i lāzımeye {5} müteveffā-yı müşārun-ileyh mis̠illü iʿānet-i lāzımeyi icrā ve bugünki şeyʾi ferdāya bıraḳmayaraḳ (74) īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete iʿtinā ve diḳḳat itmek ve el-ḥāletü-hāẕihī cenāb-ı müşīrīleri {2} Mora derūnunda aʿdā-yı dīn-i mübīn olan kefere-i ḫiẕlān-ḳarīn ḳarşusunda īfā-yı {3} meʾmūriyyete sāʿī olduḳlarından maṣlaḥat tenglenmamek üzere ḫuṣūṣāt-ı vāḳıʿayı {4} temşiyet ve tervīce iḳdām ü himmet ider bir ẕātıñ tīz elden Yeñişehir’de vücūdı lāzım gelmiş {5} ve Bosna Vālīsi vezīr-i mükerrem saʿādetlü Celāl Paşa ḥażretleri eski vezīr ve ṣadāḳat {6} ü dirāyetle is̠bāt-ı ḥays̠iyyet itmiş ʿāḳil ve cesūr ve Mora maṣlaḥatında ez-her-cihet saʿy ü ġayret {7} ve ihtimām ideceği vāreste-i ḳayd [ü] süṭūr olmaḳ mülābesesiyle bu defʿa kerāmet-baḫşā-yı ṣudūr olan {8} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince istiḳlāl-i kāmile ve Ḫıṭṭa-i Rumili serʿaskerliği ʿunvānıyla {9} Rumili eyāleti ve Derbendāt neẓāreti müşārun-ileyh Celāl Paşa ḥażretlerine tevcīh {10} olunaraḳ ʿicāleten Bosna’dan ḳalḳub menzil ile Yeñişehir’e vürūd ve muḳteżā-yı meʾmūriyyetini {11} icrāya mübāderet itmek üzere iḳtiżā iden meʾmūriyyet emr-i şerīfi ıṣdār ve tesyār olunmuş {12} ve her bir meʾmūr meʾmūriyyet-i sābıḳaları üzere Mora maṣlaḥatında lāzıme-i ġayret ü ḥamiyyeti {13} icrāya diḳḳat eylemeleri bābında şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince saʿādetlü {14} Mora vālīsi ḥażretleriyle cenāb-ı müşīrīlerine ve vüzerā-yı sāʾireye ḫiṭāben emr-i ʿālī {15} taṣdīr ve tesyīr ḳılınmış ve meʾmūriyyet-i müşīrīlerinde yüsr ü suhūleti īcāb ider ḥālāta {16} evvelkiden ziyāde sürʿat-i himmet eylemesi müşārun-ileyh Celāl Paşa ḥażretlerine müʾekkeden yazılmış {17} olmaġla manṭūḳ ü muḳteżā-yı emr-i şerīf üzere ḥarekete himmet buyurılacaġı {18} rekīz-i fıṭrat-ı ẕātiyyeleri olan māye-i fermān-berī ve ḥamiyyet-i düstūrāneleri delāletiyle müs̠bet {19} ü müberhen ve ol bābda teʾkīd-i lāzımeye ḥācet olmayacaġı bedīhī ve mübeyyen ise de el-ḥāletü-hāẕihī {20} vaḳtler teng olub Mora maṣlaḥatınıñ teşettüt ü tefriḳadan muḥāfaẓasına ihtimām ü diḳḳat olunmaḳ {21} vācibātdan ve şu mevsim tamām dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye cān ü göñülden ḫidmet iderek {22} nām ü kām ṣāḥibi olmaḳlıġa himmet olunacaḳ günler idüği vāżıḥātdan olmaġla {23} müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ḥasbelḳader intiḳāli cihetiyle maʿāẕallāhü Taʿālā meṣāliḥ-i meʾmūrelerinde {24} ẕerre ḳadar fütūr şāʾibesini tecvīz buyurmayaraḳ kemā-kān dīn ü devlet yolunda ibrāz-ı meʾās̠ir-i {25} yegānegī ve ḥamiyyet ve kemā-fī’s-sābıḳ vüzerā-yı ʿiẓām ve meʾmūrīn-i sāʾire ile merāsim-i teʿāżud {26} ü ittifāḳa riʿāyet ile meṣāliḥ-i meʾmūrelerini sekte ve ḫalelden viḳāyete himmet ve serʿasker-i {27} müşārun-ileyhiñ kemā-kān reʾy ü irādesine mürācaʿat ve merāsim-i yek-cihetī ve vifāḳa müs̠āberet-birle {28} meʾmūriyyet-i lāzımelerini īfāya mübāderet buyuraraḳ ḥaḳḳ-ı düstūrīlerinde ber-kemāl olan {29} teveccüh-i ʿālī ve ḥüsn-i iʿtiḳādāt-ı sāʾireyi teʾyīde beẕl-i cüll-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime.
[577/124] Bu defʿa Rumili eyāleti tevcīh olunan Celāl Paşa’ya
{1} İstiḳlāl-i kāmile ile Rumili vālīsi ve Derbendāt nāẓırı olan ṣadr-ı esbaḳ {2} Ḫūrşīd Aḥmed Paşa Yeñişehir’de iḳāmet ile Mora maṣlaḥatı temşiyetine saʿy {3} ü ġayret itmekde iken bā-emr-i Ḫudā işbu māh-ı Rebīʿulevvelī’niñ beşinci Çehārşenbe gicesi {4} ḥulūl-ı ecel-i mevʿūduyla ʿāzim-i gülşen-sarāy-ı behişt olmuş oldıġından tīz elden {5} Mora meʾmūrlarına müteveffā-yı müşārun-ileyh mis̠illü iʿānet-i lāzımeyi ve bugünki işi (76) ferdāya bıraḳmayaraḳ īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete iʿtinā itmek üzere ʿaḳl ü dirāyet {2} ve ḥüsn-i ṣīt ü şöhreti müsellem erbāb-ı ġayret ü ṣadāḳat ve aṣḥāb-ı istiḳāmet ü ḥamiyyetden {3} bir ẕāt-ı feṭānet-simātıñ müteveffā-yı müşārun-ileyh gibi meʾmūriyyeti lāzım gelüb cenāb-ı müşīrīleri {4} daḫi evṣāf-ı meẕkūre ile muttaṣıf ʿāḳil ve kāmil ve müdebbir ve kār-āzmūde vüzerā-yı ʿiẓām-ı {5} reviyyet-ittisām-ı Devlet-i ʿAliyye’den olduḳlarından ġayrı şimdiye ḳadar mevkūl-ı ʿuhde-i müşīrīleri {6} olan ḫidemāt-ı celīlede lāyıḳıyla ibrāz-ı meʾās̠ir-i kār-güẕārī ve ḥamiyyet eylemiş ve Bosna eyāleti {7} ʿuhde-i saʿādetlerine iḥāle olunalıdan berü eyālet-i meẕkūreniñ lāyıḳıyla żabṭ ü idāre {8} ve istiḥṣāl-i āsāyiş ü niẓāmına ṣarf-ı himmet ile is̠bāt-ı ḥays̠iyyet buyurmuş olduḳlarından {9} ve müşārun-ileyh müteveffā Ḫūrşīd Paşa’nıñ aṣl meʾmūriyyeti Mora’da bāndīra-küşā-yı ʿiṣyān olan {10} kefere-i fecereniñ ḳahr ü tedmīriyle Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīri vesāʾilini istiḥṣāl olub bu mādde ise {11} dīn ḫidmeti oldıġına bināʾen muḳteżā-yı diyānetleri üzere bu yolda terk-i ḫāb ü rāḥat ile {12} müteveffā-yı müşārun-ileyh gibi ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet idecekleri iʿtiḳādāt-ı ʿālīsi ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {13} derkār olaraḳ bu defʿa kerāmet-baḫşā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince {14} Rumili eyāleti ve Derbendāt neẓāreti bi’l-istiḳlāl Ḫıṭṭa-i Rumili serʿaskerliği ʿunvānıyla {15} ʿuhde-i saʿādetlerine tevcīh ve Bosna eyāleti daḫi Ṣofya’da iḳāmet üzere olan {16} İçil Sancaġı Mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü Selīm Sırrī Paşa ḥażretlerine tevcīh olunaraḳ {17} baʿd-ez-īn gevşekliği [?] bıraġub ṣıḳıca ḏavranaraḳ Bosna’ya vardıġında cenāb-ı müşīrīleriniñ {18} derūn-ı eyālete virdikleri niẓāmıñ uṣūl ü fürūʿunı öğrenerek öylece ḥareket eylemesi {19} veṣāyāsı ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden yazılmış ve ḫalef-i müşīrīleri müşārun-ileyh varıncaya ḳadar idāre-i {20} umūr-ı eyālet içün gerek dāʾire-i düstūrīlerinden ve gerek Bosna mīr-i mīrānlarından her kimi intiḫāb ider {21} ve münāsib görür iseñiz anı muḥāfıẓ ve ḳāʾimmaḳām olaraḳ bıraġub ẕāt-ı şerīfiñiz aḥmāl {22} ü es̠ḳāliñiz verādan gelmek üzere sebük-bārca dāʾireñiz ḫalḳıyla Yeñişehir’e irişerek muḳteżā-yı {23} meʾmūriyyetiñizi icrāya ḳıyām ü müs̠ūl itmek üzere şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince {24} bir ḳıṭʿa ismi açıḳ ḳāʾimmaḳāmlıḳ fermānı daḫi ıṣdār ve tesyār olunmuş olmaġla göreyim cenāb-ı {25} dirāyet-meʾāblarını, işte dīn ü devlete ḫidmet işbu meʾmūriyyetlerinde kemā-hiye-ḥaḳḳuhā icrā ile is̠bāt-ı {26} müddeʿā-yı diyānet ü ṣadāḳat olunacaḳ mevsim olmaġın hemān muḳteżā-yı irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne {27} üzere bu bābda ṣudūr iden meʾmūriyyet emr-i şerīfiyle işbu nemīḳa-i ḫāliṣānemiziñ vuṣūli {28} ānda Bosna’ya muḥāfıẓ ve ḳāʾimmaḳāmlıḳ içün münāsib gördükleri bendeleri kim ise anıñ ismine {29} ḳāʾimmaḳāmlıḳ emr-i şerīfini ḏoldırub iʿṭā ve veṣāyā-yı lāzımeyi gūş-ı hūşuna ilḳā-birle {30} ẕāt-ı saʿādetleri derḥāl ḥareket ve menzil ile Yeñişehir’e irişüb meʾmūriyyetleri muḳteżāsını icrāya {31} sürʿat ve Derbendāt’ıñ muḥāfaẓası ve Mora meʾmūrları ḥaḳlarında ez-her-cihet iʿānet-i {32} lāzımeniñ īfāsı emr-i ehemmine beġāyet ihtimām ü diḳḳat, ve’l-ḥāṣıl selefleri müteveffā-yı müşārun-ileyh mis̠illü {33} ʿasker ve mālzeme-i sāʾire sevḳi ve lāzım gelenleriñ talṭīf ve taḥẕīr ile iʿmāli ḫuṣūṣlarına {34} bi’l-iʿtinā inşāʾallāhü’r-Raḥmān yüzüñüzden şu Mora’nıñ bir daḳīḳa evvel fetḥ ü tesḫīri emrine {35} Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ tevfīḳ ü nuṣretine ittikāʾen ġayret ve īfā-yı levāzım-ı meʾmūriyyete himmet-birle (77) ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan dirāyet ü ṣadāḳat ve ḥaṣāfet meʾās̠irini is̠bāta ṣarf-ı vüsʿ-i liyāḳat {2} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Mora ṭarafında olan meʾmūrları taṭmīn {3} ve istimālet żımnında bu defʿa kerāmet-efzā-yı ṣudūr ü sünūḥ olan emr ü irāde-i şāhāne mūcebince {4} Gördūs’de olan Mora Serʿaskeri ve Vālīsi saʿādetlü Maḥmūd Paşa ile Ḥasan Paşa {5} ve Aḥmed Erīb Paşa ve ṣadr-ı esbaḳ Seyyid ʿAlī Paşa ve Anābolī’da olan Tırḥāla Mutaṣarrıfı ʿAlī Nāmıḳ Paşa {6} ve Bālyabādra Muḥāfıẓı Sīrozī Yūsuf Paşa ve Ḳarlıili’den Mora’ya geçmek üzere olan {7} Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ve Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa ve henüz maʿiyyetinde olan Gīġa paşaları {8} ve sāʾir ile Mora Derbendi’ni geçmek üzere olan Teke ve Ḥamīd Sancaḳları Mutaṣarrıfı vezīr-i mükerrem saʿādetlü {9} Meḥmed Paşa ḥażerātına keyfiyyet beyān olunaraḳ iḳtiżāsına göre teşvīḳ ü iġrāyı şāmil {10} evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār ve ṭaraf-ı muḫliṣīden daḫi başḳa başḳa her biriniñ uṣūl-i meʾmūriyyetine göre {11} veṣāyā-yı müʾes̠s̠ire taḥrīr ü teẕkār olunmuş ve Yānya Mutaṣarrıfı müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya yazılan {12} taḥrīrāt-ı muḫliṣīde kendüsünüñ vāḳiʿ olacaḳ mültemesātına müteveffā-yı müşārun-ileyh mis̠illü ẕāt-ı {13} saʿādetleriniñ daḫi iʿtinā ve diḳḳat eylemesi ṭaraf-ı müşīrīlerine tavṣiye olundıġı bildirilmiş {14} ve müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ketḫüdāsı olub Yeñişehir’de olan Mora Ḳāʾimmaḳāmı sābıḳ {15} Ḳapucıbaşı Ṣāliḥ Aġa’ya daḫi Rumili eyāleti ʿuhde-i saʿādetlerine iḥāle olundıġı {16} ve bi-mennihī Taʿālā ol ṭarafa vürūdlarında kendülerini kemā- kān istiḫdām eylemeñiziñ ṭaraf-ı saʿādetlerine {17} işʿār ḳılındıġı beyānıyla müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ dāʾiresi bir ṭarafa ḏaġılmayub ve heyʾetlerini {18} bozmayub ol cānibe vuṣūllerinde ḫidmet-i saʿādetlerinde bulunaraḳ ibrāz-ı ḫidmet eylemeleri {19} żımnında ṭaraf-ı muḫliṣīden maḫṣūṣ mektūb yazılmış oldıġı maʿlūm-ı şerīfleri buyurulduḳda {20} aña göre ḥareket ve bir ān evvel Yeñişehir’e irişüb eṭrāf-ı Rumili’ye medd-i enẓār-ı diḳḳat {21} ve Mora meʾmūrlarına daḫi ez-her-cihet iʿānet-i lāzımeyi icrāya müs̠āberet buyurmaları meʾmūldür. Fī 14 Ra 38
[577/128] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Bi’l-istiḳlāl Rumili Vālīsi ve Derbendāt Nāẓırı olan Ḫūrşīd Aḥmed Paşa {2} Yeñişehir’de ʿāzim-i dār-ı beḳā olmuş oldıġından tīz elden Mora meʾmūrlarına iʿānet-i muḳteżiyeyi {3} lāyıḳıyla īfā ve müteferriʿātı olan meṣāliḥi ḥüsn-i ṣūretle icrā eylemek üzere müteveffā-yı {4} müşārun-ileyhiñ yerine Rumili eyāleti Ḫıṭṭa-i Rumili Serʿaskerliği ʿunvānı ve Derbendāt neẓāretiyle {5} sābıḳ Bosna vālīsi vezīr-i mükerrem saʿādetlü Celāl Paşa ḥażretlerine tevcīh olunaraḳ {6} menzil ile serīʿan Yeñişehir’e irişmesi irādesiyle lāzım gelan meʾmūriyyet emr-i şerīfi çifte tatar ile {7} gönderilmiş ve müşārun-ileyh ḥażretleri Yeñişehir’e vürūd idince ḳadar müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ {8} dāʾiresi ḏaġılmaması ḫuṣūṣı ṭaraf-ı muḫliṣīden müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ Yeñişehir’de ketḫüdāsı {9} olan Ḳapucıbaşı Ṣāliḥ Aġa’ya yazılmış ve Mora meʾmūrlarına daḫi iḳtiżāsına göre {10} veṣāyā-yı lāzıme taḥrīr ve tesyīr olunmuş ise de şāyed bugünlerde Ḫūrşīd Paşa’nıñ {11} vefātı aralıġını vaḳt-i fırṣat zuʿmuyla eṭrāfda olan Aġrafa gāvurları ve sāʾir kefere {12} bir gūne ḥareket ve ṭuġyān itmeleri lāzım gelür ise Yeñişehir’de ʿaskeriñ azlıġı telāş virir vesvesesi {13} mütebādir-i ḫāṭır olub cenāb-ı müşīrīleri daḫi dīndār ve ṣāḥib-i iḳtidār cesūr ve ġayūr {14} vüzerā-yı ʿiẓāmdan olaraḳ maḳarr-ı ḥükūmetleri olan Selānīk Yeñişehir’e ḳurb ü civār olmaḳ {15} taḳrībiyle Rumili vālīsi müşārun-ileyh ḥażretleri Yeñişehir’e gelince ḳadar oralarda {16} maʿāẕallāhü Taʿālā bir ḥādis̠e vuḳūʿa gelmamek üzere müteheyyiʾ bulunaraḳ ve ṭaraf-ı saʿādetlerinden {17} gerek Tırḥāla Mütesellimi Mesʿūd Aġa’ya ve gerek müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ketḫüdāsı mūmā-ileyh Ṣāliḥ Aġa’ya {18} kāġıd iṭāresiyle bi’l-muḫābere eğer anlar daḫi mütebādir-i ḫāṭır olan öyle bir vesveseleri {19} oldıġını beyān ile ṭaraf-ı saʿādetlerinden ʿasker isterler ise derḥāl kifāyet miḳdārı {20} ʿasker irsāl iderek vālī-i müşārun-ileyh ol ṭaraflara gelince ḳadar müteyaḳḳıẓ bulunub {21} her ne ṭarafa bir gūne imdād ü iʿānet iḳtiżā ider ise derḥāl icrāsına müsāraʿat {22} eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ iderek ol bābda ḫaṭṭ-ı şerīf-i kerāmet-redīf-i {23} şāhāne şeref-rīz-i ṣudūr olmaġla manṭūḳ-ı münīfi iḳtiżāsı ve ġayret ü ḥamiyyetleri muḳteżāsı {24} üzere ẕāt-ı saʿādetleri Tırḥāla mütesellimi ve müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ketḫüdāsı mūmā-ileyhimā ile {25} muḫābere iderek eğer anlarıñ daḫi ol vechile bir vesveseleri olub ṭaraf-ı saʿādetlerinden {26} ʿasker isterler ise derḥāl kifāyet miḳdārı ʿasker irişdirmeğe, ve’l-ḥāṣıl vālī-i müşārun-ileyh {27} ḥażretleri ol ṭaraflara gelince ḳadar her bir ṭarafa iḥāle-i enẓār-ı baṣīret ile her ne ṭarafa {28} imdād ü iʿānet īcāb ider ise sürʿat-i icrāsına kemāl-i iʿtinā ve himmet buyurmaları siyāḳında {29} maḫṣūṣ işbu ḳāʾime. Fī 15 Ra 38
[577/137] Sāḳız Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya
{1} Sāḳız ḳalʿası muḥāfaẓası-çün Ṣaruḫan ve Ṣıġla sancaḳlarından muḳaddemā tertīb olunmuş olan {2} ʿaskeriñ birazı firār itmiş ve birazı daḫi işe yarar maḳūleden olmadıġından başḳa eks̠erīsi {3} ḫasta ve ʿamel-mānde olmuş olduḳları beyānıyla neferāt-ı merḳūmeniñ tebdīliyle müceddeden beş biñ nefer {4} ʿasker tertīb olunması ḫuṣūṣuna dāʾir ve ifādāt-ı sāʾireye mütedāʾir bu defʿa irsāl olunan {5} taḥrīrātıñız ve ol bābda taḳdīm olunan iʿlām ve maḥżar mefāhīmi maʿlūmumuz olmuşdur. Sāḳız cezīresiniñ {6} emr-i muḥāfaẓası ehem oldıġından bundan aḳdem cezīre-i meẕkūre muḥāfaẓası-çün Çirmen sancaġında vāḳiʿ {7} ḳażālardan biñ nefer aylıḳlu ve Aydın sancaġından biñ ve Ṣaruḫan ve Ṣıġla sancaḳlarından {8} beşer yüz ʿasker ki cemʿan iki biñ nefer daḫi nefīr-i ʿām ʿaskeri tertīb olunmuş ve şimdi {9} işʿārıñız vechile yine birṭaḳım ḳażā ʿaskeri tertīb olunsa ḳażālar bir-iki seneden berü {10} Rum fesādı cihetiyle ziyādece zedelenmiş ve şimdiki ḥālde beş biñ nefer ʿasker tertībi {11} ḳażālar fuḳarāsınıñ taḥammülünden ḫāric ḳalmış olub maʿa-hāẕā nefīr-i ʿām ʿaskeri işe yarar şey {12} olmayub ḥīn-i tertībinden birazı maḥallinden çıḳarken ve birazı es̠nā-yı rāhda ve eks̠eri {13} Sāḳız’a vürūdunda birer taḳrīb firār idecekleri tecārib-i sābıḳa ile āşikār {14} ve bu cihetle yine emr-i muḥāfaẓada ʿasker cihetiyle żarūret olacaġı bedīdār olub el-ḥāletü-hāẕihī {15} ḳış mevsimi ḥulūl itmiş oldıġından muḳaddem Çirmen’den tertīb olundıġı vechile {16} bir biñ nefer ʿulūfelü ʿasker daḫi tertīb olunsa bunlar ḳażā ʿaskeri gibi olmayub {17} işe yarar ve s̠ebāt ider maḳūleden olacaġından iki biñ nefer aylıḳlu ʿasker dört biñ {18} ḳażā ʿaskeri dimek olaraḳ Sāḳız ḳalʿasınıñ ve iḳtiżā iden maḥalliniñ muḥāfaẓası {19} lāyıḳıyla istiḥṣāl olunmuş olacaġı ẓāhir oldıġına naẓaran şimdi fuḳarānıñ {20} ḥāl ve taḥammüline göre meştā tertībi olaraḳ evvelki tertīb tanṣīf-birle ẕikr olunan {21} sancaḳlardan biñ nefer ʿasker tertīb olunub işbu tertīb olunacaḳ biñ neferiñ beheri {22} otuzar ġurūşa olaraḳ bedele ḳaṭʿ ve tanẓīm ve ol vechile bedeli māh-be-māh {23} ṭarafıñıza virilmek üzere mütesellimlere bu ṭarafdan müʾekkeden taḥrīr olunaraḳ işbu bedel {24} ṭarafıñızdan alınub yerlerine otuzar ġurūş māhiyye ile biñ nefer aylıḳlu {25} sekbān taḥrīr ve istiḫdām olunsa bunlarıñ aylıḳları alınacaḳ bedelden olaraḳ (84) ṭarafıñızdan kendülere virilecek oldıġından firār idemeyüb işe yarayacaġı {2} ve istediğiñiz gibi ḳullanılacaġı mütebādir-i ḫāṭır olmuş ise de işbu tedārük olunacaḳ {3} biñ neferiñ ol ṭaraflardan ve yine bu sancaḳlardan tedārük ve taḥrīri mümkin olabilür mi, {4} evvel-emrde keyfiyyetiñ ṭarafıñızdan istiʿlāmı īcāb-ı maṣlaḥatdan olmaġla ber-vech-i muḥarrer ẕikr olunan {5} sancaḳlardan ol vechile biñ nefer meştā ʿaskeri tertīb ile bedele ḳaṭʿ ve beher māh iḳtiżā iden {6} bedelini ṭarafıñıza naḳden teslīm eylemeleri mütesellimlere bu ṭarafdan müʾekkeden taḥrīr olundıġı ṣūretde {7} muḳaddem Çirmen’den müretteb biñ neferden başḳa tekrār bir biñ nefer işe yarar ʿulūfelü ʿasker ẕikr olunan {8} sancaḳlardan celb ü tedārük idebilür misiñiz ve ne vechile olabilür, iḳtiżāsı icrā olunmaḳ üzere {9} keyfiyyetiñ serīʿan ve īżāḥan bu ṭarafa taḥrīrine ve emr-i muḥāfaẓayı lāyıḳıyla ikmāl iderek {10} gice ve gündüz, ve’l-ḥāṣıl bir daḳīḳa ġāfil bulunmayub icrā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete kemāl-i iʿtinā ve diḳḳat {11} eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 19 Ra 38
[577/140] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Tersāne-i ʿĀmire emīni ʿizzetlü efendi ile müştereken tevārüd iden taḥrīrātıñızıñ bir māddesinde {2} Mıṣır sefāyini başbuġı İskenderiye’ye ʿazīmetlerine ruḫṣat virildiği ḥālde inşāʾallāhü’r-Raḥmān {3} sālimen aḏalar arasından gideceğini beyān itmiş oldıġı muḥarrer olub Girīd cezīresi imdād {4} ü iʿānete muḥtāc ve vezīr-i ġayret-semīr saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri daḫi cezīre-i merḳūme içün (86) birṭaḳım ʿasker ve edevāt ḥāżırlamış ise de irsāli cenk sefīneleriniñ vücūdına mütevaḳḳıf {2} oldıġından Mıṣır sefāyininiñ İskenderiye’ye ʿavdetlerine ruḫṣat virilür ise derḥāl {3} cezīre-i Girīd’iñ imdādına müsāraʿat eyleyeceği tevārüd iden taḥrīrātı meʾāliyle ḳapu ketḫüdāsı efendiniñ {4} ve vārid olan tatarınıñ ifādesinden müstebān olaraḳ bu cihetle hemān ẕikr olunan {5} sefīneleriñ ḏoġrı İskenderiye’ye ʿazīmetlerine ruḫṣat virilmesi min-külli’l-vücūh enseb {6} olacaġı vāreste-i ḳayd [ü] iḥticāc oldıġından bu defʿa müteʿalliḳ olan emr ü irāde-i seniyye-i {7} mülūkāne mūcebince sefāyin-i Mıṣriyye’niñ cümleten İskenderiye’ye ʿavdetlerine ruḫṣat virildiği {8} beyānıyla bi-mennihī Taʿālā vuṣūllerinde muḳaddemden ol ṭarafda bulunan Yıldız fırḳateyn-i hümāyūn ile {9} ṣoñradan kendünüñ tedārük eylediği sefāyini bunlara terfīḳ ve tehyiʾe eylediği ʿasker ve mühimmāt {10} ve ẕaḫāyiri daḫi sefīnelere irkāb ve taḥmīl ile bir ān aḳdem Girīd cezīresine imdād eylemesi {11} ve bu sene-i mübāreke mis̠illü bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda iḫrācı muṣammem olan Donanma-yı Hümāyūn {12} maʿiyyetine daḫi bunlarıñ tekrār vürūd ve iltiḥāḳı lāzım geleceğine naẓaran Girīd’den ʿavdetlerinden ṣoñra {13} evvelbahār içün cemīʿ levāzımātlarını tanẓīm ü tekmīle himmet eyleyerek ol vaḳte ḳadar ṣudūr idecek {14} irāde-i seniyyeye teraḳḳub ü intiẓār itmesi ḫuṣūṣı vālī-i müşārun-ileyh ḥażretlerine ṭaraf-ı muḫliṣīden {15} yazılmış ve başbuġ-ı mūmā-ileyhe daḫi İskenderiye’ye ʿavdetlerine ruḫṣat virildiğini mübeyyin {16} ṣavb-ı ḫāliṣānemizden mektūb gönderilmiş olmaġla cenāb-ı düstūrīleri daḫi sefāyin-i {17} Mıṣriyye’niñ başbuġ-ı mūmā-ileyh ile İskenderiye’ye ʿazīmetlerine irāʾe-i ruḫṣat buyurmaları siyāḳında {18} ḳāʾime. Fī 20 Ra 38
[577/142] Ḳapūdān paşaya ve Tersāne emīni efendiye
{1} Tersāne-i ʿĀmire emīni ʿizzetlü efendi ile müştereken tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri feẕleke-i {2} meʾālinde el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn’uñ işe yaramaz beş ḳıṭʿa aḳṭarmalarından māʿadā mevcūdı olan {3} otuz dört ḳıṭʿa sefāyiniñ yiğirmi dört ḳıṭʿası ve Ocaḳlar’ıñ mevcūd olan {4} on ḏoḳuz ḳıṭʿa sefīnelerinden on yedi ḳıṭʿası muḥtāc-ı taʿmīr olduḳlarından li-ecli’t-taʿmīr {5} Dersaʿādet’e celb olunmaları lāzımeden oldıġı ve ḳuṣūr üç ḳıṭʿa ḳālyon ve üç ḳıṭʿa {6} fırḳateyn ve üç ḳıṭʿa ḳorvet ve beş ḳıṭʿa şālūpa ile iki ḳıṭʿa Tūnus gemileri {7} ṣaġlam ve işe yarar sefāyin olub bunlarıñ tekmīl-i noḳṣānları-çün ber-mūceb-i defter Dersaʿādet’den {8} irsāli īcāb iden çāpa ve ġomanalardan māʿadā tanẓīmine muḥtāc olan baʿżı levāzımāt {9} ü mühimmātlarınıñ Boġaz’da tanẓīmi mümkin ise de Mıṣır tekneleriniñ eks̠eri meze ḳarīnaya muḥtāc {10} olaraḳ Anābolī’ya ʿazīmetleri mümkin olamayacaġından ṣaġlam olan sālifü’ẕ-ẕikr {11} on altı ʿaded sefīneniñ daḫi ẕaḫīre irsāli żımnında Anābolī’ya iʿzāmı derece-i kifāyede {12} olmadıġı ve Anābolī Ḳasteli ʿuṣāt-ı eşḳıyā yedinde oldıġı maḥẕūrları cihetiyle ġayr-ı cāʾiz {13} idüği ve Anābolī ḳalʿasına imdād ü iʿānetiñ çāresi ve Donanma-yı Hümāyūn’a ḳara ʿaskeri {14} vażʿ olunaraḳ evvel-emrde bā-ʿavn-i Bārī Ṣulıca ve Çamlıca aḏalarınıñ żabṭıyla {15} süfün-i aʿdānıñ tefrīḳ ve tebʿīdine mütevaḳḳıf olacaġı ve mecmūʿ-ı süfün-i hümāyūnda mevcūd {16} ʿasker sekiz biñ miḳdārı oldıġından işbu on altı ḳıṭʿa sefāyiniñ Aḳdeñiz’e iḫrācı {17} taḳdīrinde bir miḳdār cedīd ʿasker daḫi iḳtiżā ideceği ḫuṣūṣları muḥarrer ü meẕkūr olmaġla {18} mefāhīmi ve muʾaḫḫaren müşārun-ileyhle müşterek irsāl olunan taḥrīrātıñız mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {19} olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. {20} Meʾāl-i işʿārları göz ḳorḳaklıġından ʿibāret ve muḳaddem maʿiyyet-i saʿādetleriyle Bālyabādra’dan {21} ḳalḳub Anābolī pīşgāhına gelan donanma seksan-ḏoḳsan pāre mükemmel sefāyin iken {22} Anābolī ḳalʿasına ẕaḫīre īṣāliniñ çāresi bulunamamış iken şimdi on altı ḳıṭʿa {23} sefīne ile bir iş görilemeyeceği rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet olub her ne ise ṣūret-i ḥāle göre {24} bu ḳış Ocaḳlar sefīneleri İskenderiye’ye gidemeyeceklerine naẓaran el-ḥāletü-hāẕihī {25} gerek Donanma-yı Hümāyūn ve gerek Ocaḳlar sefāyininden Tersāne-i ʿĀmire taʿmīrine {26} muḥtāc olanlarıñ cümlesi Dersaʿādet’e gelüb hemān taʿmīrāt-ı lāzımelerine mübāşeret ve bi-mennihī Taʿālā {27} evvelbahāra ḳadar techīz ü tanẓīmlerine saʿy ü ġayret olunmaḳ lāzımeden oldıġı mis̠illü Aḳdeñiz daḫi {28} bütün bütün boş bıraġılmaḳ lāzım gelse bu ḳış eşḳıyā tekneleri Aḳdeñiz’de istedikleri gibi {29} gezüb bir ḳat daḫi şīrīnleyerek eṭrāf ü eknāfa ve Dersaʿādet’e gelecek revġan-ı zeyt {30} ve ṣābūn ve sāʾir eşyā ḳayıḳlarına tasalluṭ idecekleri āşikār ve ḥattā şimdiden {31} bu maḳūle tecāvüz ve tasalluṭa ictisāra başlamış olduḳları ol ṭarafdan tevārüd iden {32} evrāḳ meʾāllerinden bedīdār olub Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrlarınıñ cebānlıḳlarından her ne ḳadar (88) bu gāvurlarıñ üzerlerine varamıyorlar ise de birṭaḳım sefāyiniñ yine bu ḳış Aḳdeñiz’de {2} bulunması gāvurlarıñ istedikleri gibi tecāvüz ve tasalluṭa māniʿ olacaġından ve ḳālyon {3} ve fırḳateyn-i hümāyūnlar ḳışıñ aḏalar arasında gezmekliğe ve gāvurlarıñ tekneleri gizlendikleri {4} ṣıġ yerlere girmekliğe elvirmeyeceklerinden ṣaġlam deyu işʿār olunan ḳālyon ve fırḳateynler daḫi {5} Dersaʿādet’e gelmek üzere faḳaṭ ol cānibde mevcūd olan ḳorvet ve brīḳ ve ġoleta {6} ve şā[lū]palardan başḳa el-yevm Tersāne-i ʿĀmire mevcūdundan daḫi irsāl ile işbu ufaḳ sefāyin {7} mümkin miḳdārı bir donanma tertīb ve tīz elden gerek neferāt ve ʿaskerleri ve gerek sāʾir noḳṣān {8} ve mālzemeleri Dersaʿādet’e gelecek sefāyin ṭaḳımlarından iʿṭā ve tanẓīm olunaraḳ {9} havā müsāʿid olduḳça Boġaz’dan çıḳub Bozcaaḏa ve Midillū ve Molova ve sāʾir aḏalar arasında {10} ve sevāḥilde geşt ü güẕār ve bulabildikleri eşḳıyā tekneleriniñ ḳahr ü tenkīllerine ibtidār itmek {11} ve şiddetli fūrtuna ẓuhūrunda yine Boġaz’a gelüb havā açıldıḳça tekrār çıḳmaḳ üzere meʾmūr ḳılınmaları {12} ve Tersāne-i ʿĀmire taʿmīrine muḥtāc olan gerek Donanma-yı Hümāyūn ve gerek Ocaḳlar sefāyinini {13} serīʿan mūmā-ileyh Tersāne-i ʿĀmire emīni efendi alub berāber ʿavdet-birle ol ṭarafda ḳalacaḳ {14} sefāyine bu cānibden irsāle mütevaḳḳıf mālzeme var ise ʿācilen efendi-i mūmā-ileyh Tersāne-i {15} ʿĀmire’den anları rüʾyet ve gerek Tersāne mevcūdundan gönderilecek ḳorvet ve şālūpalarıñ {16} tekmīl-i levāzımlarıyla Boġaz’a irişdirmeğe himmet eylemesi ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi işbu {17} ḳış donanması ṭaḳımınıñ tanẓīm ü tekmīli maṣlaḥatı-çün şimdilik Boġaz’da tevḳīf-birle ber-vech-i bālā {18} cümlesiniñ ol ṭarafda taʿmīrāt ve levāzımātlarını tanẓīm ve ʿasker ve ẕaḫāyirlerini buraya gelecek sefāyinden {19} iʿṭā ve tetmīm idüb Tersāne-i ʿĀmire’den gönderilecek sefāyiniñ daḫi ol ṭarafa vuṣūlünde {20} cümlesini birleşdirüb üzerlerine münāsib ve kār-güẕār bir başbuġ intiḫāb ve naṣb ü taʿyīn iderek {21} ardını alub Boġaz’dan iḫrāc eyledikden ṣoñra ḫaberini işʿār ve ol vaḳt Dersaʿādet’e {22} ʿavdet eylemelerini istīẕān eylemeleri bu ṭarafda ʿaḳd olunan Meclis-i Şūrā’da ittifāḳ-ı ārā ile {23} ḳarār-gīr olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye lede’l-istīẕān emr ü fermān-ı hümāyūn-ı {24} şāhāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ itmiş ve keyfiyyet ṭaraf-ı muḫliṣīden efendi-i mūmā-ileyhe {25} daḫi yazılmış olmaġla cenāb-ı müşīrīleri daḫi bārī donanma bu ḳadar olsun bir iş görmek içün {26} beher-ḥāl bu ḳış ber-vech-i meşrūḥ aḏalar arasında gezmek içün ol ṭarafda mevcūd olan {27} ḳorvet ve brīḳ ve ġoleta ve şālūpalardan her ne miḳdār mümkin ise ayırub bunlarıñ ʿasker {28} ve mellāḥ ve ẕaḫīre ve mühimmāt ve sāʾir mālzemelerini Dersaʿādet’e gelecek sefāyinden {29} ifrāz ve iʿṭā iderek hemān Tersāne-i ʿĀmire taʿmīrine muḥtāc olan gerek Donanma-yı Hümāyūn {30} ve gerek Ocaḳlar sefāyinini serīʿan efendi-i mūmā-ileyhle berāber bu ṭarafa irsāle {31} ve işbu ḳış donanması ṭaḳımınıñ tanẓīm ü tekmīli-çün siz şimdilik Boġaz’da tevḳīf-birle {32} cümlesiniñ ol ṭarafda taʿmīrāt ve levāzımātı tanẓīm ve ʿasker ve ẕaḫāyirleri buraya gelecek {33} sefāyinden iʿṭā ve tetmīm ve bu ṭarafdan gidecek sefīneler daḫi varub cümlesini (89) birleşdirerek üzerlerine münāsib birini intiḫāb ve başbuġ taʿyīniyle Boġaz’dan iḫrāc {2} eyledikden ṣoñra keyfiyyeti bu ṭarafa işʿār ile ol vaḳt Dersaʿādet’e ʿavdetlerini istīẕāna {3} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 Ra 38
[577/146] Baḥr-i Sefīd Boġazı ve Sāḳız ve İstānköy ve Ḳuşaḏası ve İzmīr ve Limnī muḥāfıẓlarına ve Rodos mutaṣarrıfına ve Menteşā mütesellimine
{1} Bu es̠nāda otuz nefer miḳdārı ʿuṣāt bir ḳıṭʿa ṭraṭa ile Sāḳız’da vāḳiʿ maṣṭakī ḳurāsından {2} ḥayvānāt ve ẕaḫīre almaḳ dāʿiyesiyle ḳurāʾ-i merḳūme yalosuna yanaşub ḫurūc itmek üzere iken {3} Sāḳız muḥāfıẓı ṭarafından maḥall-i meẕkūra taʿyīn olunmuş olan ʿasker mersūmlarıñ üzerine {4} hücūm ile birazı telef olmuş ve bir neferi ḥayyen aḫẕ olunub mersūm lede’l-istinṭāḳ {5} Donanma-yı Hümāyūn Boġaz’dan içerüye duḫūlünde ʿuṣāt-ı kefere ḳırḳ altı ḳıṭʿa ṭraṭa ile {6} ẕaḫīre almaḳ içün Çāndārlı’yı baṣacaḳlarını ve bugünlerde ḫırsızlıġa çıḳacaḳlarını {7} taḳrīr itmiş oldıġını mübeyyin vārid olan taḥrīrātıñız manẓūrumuz olduḳdan ṣoñra (91) ḥużūr-ı hümāyūn-ı mülūkāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. {2} Donanma-yı Hümāyūn’uñ Boġaz pīşgāhına vürūdı cihetiyle Sīsām ve İbṣāra’da tecemmuʿ iden {3} kefere gerek Sāḳız ve gerek maḥāll-i sāʾireye ẕaḫīre ve cebeḫāne almaḳ içün hücūma cesāret {4} itmeleri muḥtemel idüğünden bu gāvurlarıñ ḥiyel ü mekrinden emniyyet cāʾiz olmayaraḳ bi’l-cümle {5} cezāyir ve sevāḥil meʾmūrlarınıñ gice ve gündüz emr-i muḥāfaẓaya kemāl-i iʿtinā ve levāzım-ı istiḥkām {6} ve mikneti istiḥżār ve īfāya diḳḳat itmeleri vācibeden ve muḳteżā-yı irāde-i ʿaliyye-i mülūkāneden {7} ve bu bābda maʿāẕallāhü Taʿālā ẕerre ḳadar teġāfül ü beṭāʾet mūcib-i mesʾūliyyet olacaġı bedīhiyyātdan {8} olmaġla zinhār ü zinhār Sīsām ve İbṣāra aḏaları gāvurlarından, ve’l-ḥāṣıl mecmūʿ ʿuṣāt-ı {9} eşḳıyādan ġāfil bulunmayaraḳ bir taḳrīb ẕaḫīre ve cebeḫāne müżāyaḳasıyla ol ṭaraflara {10} hücūm eylemeleri lāzım gelür ise hemān bā-ʿavn-i Bārī ḳahr ü tedmīrleriyle bir dāane ẕaḫīre {11} ve bir dirhem cebeḫāne alamamaları emr-i ehemmine ve tabaṣṣur ü āgāhī levāzımını icrāya ihtimām ü diḳḳat {12} ve her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete iḳdām ü mübāderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 21 Ra 38
[577/150] Mora Serʿaskeri Maḥmūd Paşa’ya
{1} Anābolī ḳalʿasında olan saʿādetlü ʿAlī Nāmıḳ Paşa ḥażretleriniñ ẕaḫīresizlikden żarūreti {2} ber-kemāl olaraḳ bu āna ḳadar bu ṭarafdan bi’d-defaʿāt ẕaḫīre irsāl olunmuş ve Bālyabādra’da olan {3} saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿrifetiyle daḫi müsteʾmen teknelerinden külliyyetlü ẕaḫīre iştirā {4} ve saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri ṭarafından daḫi ḫaylī ẕaḫīre baʿs̠ ü isrā ḳılınmış ve İzmīr {5} ve İskenderiye’den daḫi peyderpey ḫaylī ẕaḫīre gitmiş ve gitmekde, ḥāṣılı Mora derūnunda el-yevm külliyyetlü {6} ẕaḫīre bulunmaḳda oldıġından ḳalʿa-i merḳūmeye pey-ā-pey ẕaḫīre irişdirerek {7} müżāyaḳadan vāreste olmasına diḳḳat ü ihtimām lāzımeden ve bu bābda ẕerre ḳadar beṭāʾet {8} ü reḫāvet dünyā ve āḫiretde mūcib-i vaḫāmet olacaġı vāżıḥātdan ise de bu māddeye {9} riʿāyet olunmadıġı āşikār ve şimdiye ḳadar Mora ordusundan ḳalʿa-i merḳūmeye iki nevbet {10} ḥayvānāt ile ẕaḫīre gönderilmiş oldıġı Yeñişehir’de olan müteveffā Ḫūrşīd Paşa {11} ketḫüdāsı Ṣāliḥ Aġa ṭarafından tevārüd iden evrāḳ meʾālinden müstebān ise de cüzʾī bir şey olub {12} müżāyaḳadan vāreste idecek mertebe olmadıġı bedīdār olub ḥālbuki cenāb-ı {13} müşīrīleri bu defʿaki gönderdikleri ẕaḫīreyi bıraḳdıḳdan ṣoñra ʿavdet iden ḥayvānātı {14} gāvurlar çevirüb żabṭ eylediklerini ve baʿd-ez-īn tekrār ḥayvānāt ile ẕaḫīre irsāliniñ {15} imkānı daḫi olmadıġını taḥrīr eylemiş iseñiz de ber-vech-i muḥarrer lillāhi’l-ḥamd el-yevm Mora derūnunda {16} bu ḳadar ẕaḫīre var iken ve Gördūs ile Anābolī beyninde buʿd ü mesāfe ve ṣarp maḥal {17} olmayub mevcūd olan vüzerā-yı ʿiẓāmıñ birisi külliyyetlü ẕaḫīre getürüb bıraḳması {18} mümkin görineyor iken yalñız ḥayvānāt ile biraz ẕaḫīre gönderüb ve ḥayvānātları daḫi (95) gāvurlara virüb ṣoñra öylece baḳub ḏurulmaḳ ḏoġrısı cümleñiziñ ġayret {2} ü ḥamiyyetsizliklerinden iḳtiżā eylediği ẓāhir ve bu maṣlaḥat dīn maṣlaḥatı olaraḳ bunda {3} ednā beṭāʾet idenler dünyāda ẕāt-ı şevket-simāt-ı şāhāneye cevāb viremeyeceğinden {4} ġayrı āḫiretde daḫi maẓhar-ı mücāzāt olacaḳları bāhir oldıġından başḳa bu defʿa daḫi {5} mehābet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede “Gördūs ile Anābolī beyni {6} mesmūʿ-ı hümāyūnuma göre sekiz sāʿat ve düz ova olub bu ḳadar vüzerā ve ʿasker {7} var iken Anābolī’ya imdād itmamek mücerred ʿadem-i ġayretden neşʾet ideceği ẓāhir olmaġla {8} bundan ṣoñra daḫi ġayretsizlik iderler ise vüzerānıñ birine necāt virmem. Bu vechile yazub {9} bildiresin” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn buyurulmuş oldıġına ve Gördūs’de bu ḳadar ʿasker ile {10} oṭurub lillāhi’l-ḥamd Mora’da daḫi ḫaylī ẕaḫīre cemʿ olmuş iken bir iş görmedikden başḳa {11} Anābolī gibi bir ḳalʿaya ẕaḫīre ile olsun imdād itmamek ne dimek olacaġı ednā {12} mülāḥaẓa ile maʿlūm olacaġına bināʾen baʿd-ez-īn şu Anābolī ḳalʿasına ne yapar iseñiz {13} yapub peyderpey külliyyetlü ẕaḫīre irsāliniñ çāresine baḳmaları, ve’l-ḥāṣıl ẕāt-ı saʿādetleri {14} serʿaskerlik ʿunvānıyla Mora’nıñ vālīsi olduḳları ecilden cümleden ziyāde siziñ {15} muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñizi icrāya teşmīr-i sāʿid-i iḳdām ü ġayret eylemeñiz size farīża-i {16} ẕimmet olub maʿāẕallāhü Taʿālā ḳalʿa-i merḳūmeye bir gūne raḫne ve ḫasār vuḳūʿ bulmaḳ {17} lāzım gelür ise ṣoñra bir vechile cevāba ḳādir olamayaraḳ mübtelā-yı ġażab-ı {18} cān-sūz-ı pādişāhī olacaḳları maʿlūm-ı saʿādetleri olduḳda artıḳ {19} evvelki gibi ḥamiyyetsizliği terk idüb biraz da ġayret ü ṣadāḳat eyleyerek beher-ḥāl {20} ḳalʿa-i merḳūmeye ḥayvānāt ile ẕaḫīre irişdirmeniñ çāresine baḳub {21} mübtelā-yı vaḫāmet ü nedāmet olmaḳdan tevaḳḳī ve mücānebet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 Ra 38
[577/156] Belġrād muḥāfıẓına
{1} Ṣırplu Başknezi Mīloş’uñ rāyic nuḳūd māddesine ve bu ṭarafda olan {2} Ṣırp vekīlleriniñ iʿādesi iltimāsına dāʾir ṭaraf-ı müşīrīlerine göndermiş oldıġı {3} adamınıñ mersūm Mīloş’uñ Devlet-i ʿAliyye’ye derkār olan ṣıdḳ ü istiḳāmetinden {4} baḥs̠ iderek vāḳiʿ olan iltimāslarını Yovānçe nām adamınıñ tatarlarına terfīḳan {5} irsāl ḳılındıġını mutażammın resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı {6} düstūrāneleri mezāyāsı ve ol bābda Mīloş mersūmuñ ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb {7} efendi ṭarafına gelan kāġıdı müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olmuş ve ḫāk-pāy-ı {8} hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi bi’t-taḳdīm meşmūl-ı enẓār-ı mekārim-ās̠ār-ı cenāb-ı (100) şehriyārī buyurulmuşdur. Mersūm Mīloş’uñ kāġıdınıñ feẕleke-i meʾāli rāyic māddesiyle {2} Dersaʿādet’de olan adamlarınıñ taḫliye-i sebīlleri ise de Salṭanat-ı Seniyye-i sermediyyetü’l- {3} -ḳıyāmıñ Ṣırp reʿāyāsından ve Mīloş mersūmdan evvel ü āḫir emniyyeti derkār olub {4} bu ṭarafa gönderdikleri vekīlleriñ vürūdını müteʿāḳib Rum milletiniñ fesādları {5} meydāna çıḳaraḳ bütün ehl-i İslām silāḥa yapışdıġından ol aralıḳda mücerred mersūmlarıñ {6} emniyyet-i ḥālleri-çün müsāfereten sarāy-ı hümāyūn derūnuna naḳl ü iskān olunmuş ve evvel ü āḫir {7} ḥaḳlarında muʿāmele-i riʿāyet ve ḥimāyet icrā olunmaḳda olaraḳ Ṣırplu derūnunda {8} baʿżı bedḫāhlarıñ iḫtirāʿ eyledikleri erācīfiñ aṣlı olmadıġından bu defʿa {9} mersūm Mīloş’uñ Dersaʿādet’e gelüb iʿāde olunan adamı mesfūr daḫi reʾyü’l-ʿayn {10} görmüş ve mesfūrlar ile daḫi görişüb söyleşmiş ve bunlarıñ şimdilik bu vechile {11} olduḳları yerde ibḳāları mücerred kendüleriniñ selāmeti ve Ṣırplunuñ Devlet-i ʿAliyye’den emniyyeti içün {12} olub yaʿnī lillāhi’l-ḥamd Salṭanat-ı Seniyye’niñ Ṣırpludan emniyyet taḥṣīl itmekliğe iḥtiyācı olmayub {13} bu emniyyet mutlaḳā Ṣırp reʿāyāsınıñ selāmet-i ḥālleri içün olmaġla bi-mennihī Taʿālā {14} ḳarīben ortalıḳda ibḳā-yı āsāyiş ve sükūnet-i ʿāmmeniñ, ḫuṣūṣuyla her bir ḫuṣūṣuñ {15} ḥüsn-i ṣūret ve iḳtiżāsına baḳılur. Ḳaldı ki, rāyic nuḳūd māddesi Devlet-i ʿAliyye’niñ {16} niẓāmāt-ı mülkiyye-i muʿtenā-bahāsından ve Ṣırp memleketi ve ahālīsi daḫi Salṭanat-ı Seniyye’niñ {17} memālik ve reʿāyāsından olmaḳ mülābesesiyle bu niẓām her yerde icrā ve infāẕ olunub da {18} Ṣırplu derūnunda tenfīẕ olunmaması Ṣırplunuñ ve mersūm Mīloş’uñ iddiʿā eyledikleri {19} ṣadāḳate münāfī olub ḫulāṣa-i kelām bu māddede taʿallülāt-ı vāhiyeye ḥavāle-i {20} semʿ-i iʿtibār olunamayacaġı vāżıḥ ü bedīhī olaraḳ şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i seniyye-i {21} mülūkāne muḳteżāsı üzere bu defʿa daḫi teʾkīdi ḥāvī bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār {22} ve tesyār olunmuş olmaġın ẕikr olunan fīʾāt-ı nuḳūd māddesiniñ ber-mūceb-i irāde-i seniyye {23} tenfīẕ ü icrāsı maṭlūb-ı ḳaṭʿī idüğüni Mīloş mersūma ifāde ve tefhīm iderek {24} her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i kār-dānāyī ve dirāyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 Ra 38
[577/159] Silistre vālīsine ve İbrāʾīl muḥāfıẓına ve Rūsçuḳ mütesellimine ve Yergöği ve Īsāḳçı ve Māçīn ve Ṭolcī ve Ḫırsova ve Köstence ve Vidīn ve Nīğbolī ve ḳule muḥāfıẓlarına başḳa başḳa
{1} Cemīʿ zamānda ḳılāʿ-i ḫāḳāniyye muḥāfaẓasında bulunanlar ʿale’d-devām mütebaṣṣır ü āgāh bulunaraḳ {2} ve bir cihetle semt-i aġyārdan ġāfil olmayaraḳ şerāyiṭ-i teyaḳḳuẓ ü tabaṣṣuruñ kemā-hiye-ḥaḳḳuhā icrāsına {3} iʿtinā ve diḳḳat itmek ve cānib-i aġyārdan isticlāb idebildiği ḥavādis̠ ü ās̠ārı {4} cānib-i Salṭanat-ı Seniyye’ye inhā eylemek muḳteżā-yı meʾmūriyyetlerinden ve el-ḥāletü-hāẕihī vaḳt ü ḥāl {5} iḳtiżāsına naẓaran işbu uṣūl-i müstaḥseneniñ icrāsına evvelkiden birḳaç ḳaṭʿ ziyāde {6} ihtimām farīżadan oldıġı vāżıḥātdan oldıġından ġayrı ḥālā Rūsya ḳrālınıñ {7} ḳarındaşı Ḳosṭanṭī bu es̠nāda Rūsya’nıñ Ḳazāḳ reʿāyāsından ʿasker yazmaḳda oldıġı (103) ve muḳaddem Eflāḳ ve Boġdān’da taḥaddüs̠ iden fesādda Yaş ḳażāsında olan {2} Rum manāstırlarından Ġolya manāstırı başrāhibi ile sāʾir rāhibler Prūt’uñ {3} ḳarşu yaḳasına firār itmiş olduḳlarından şimdi bunlar daḫi eşḳıyā gürūhunı {4} başlarına celb ü cemʿ iderek ve silāḥ virerek arāżī-i Devlet-i ʿAliyye’ye geçmeğe ḥāżırlanmaḳ {5} dāʿiye-i fāsidesinde olduḳları bu defʿa eṭrāfdan istiḫbār olunaraḳ ve der-bār-ı {6} şevket-medāra inhā olunub el-ḥāletü-hāẕihī Devlet-i ʿAliyye Rūsyalu ile muṣāliḥ ise de {7} cemīʿ zamānda düvel-i Efrenciyye’niñ hiçbirinden ve ʿalelḫuṣūṣ Rūsyaludan {8} bir vechile emniyyet cāʾiz olmadıġından işbu ḥavādis̠ ṣaḥīḥ, ġayr-ı ṣaḥīḥ her ne ise serḥaddāt-ı {9} ḫāḳāniyye muḥāfıẓlarınıñ müstemirren emr-i muḥāfaẓaya diḳḳat ve bir ān ve bir daḳīḳa hiçbir ṭarafdan bir ṣūretle {10} ġaflet itmameleriniñ tenbīh ü teʾkīd olunması ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i şāhāne müteʿalliḳ olaraḳ {11} keyfiyyet lāzım gelenlere işʿār ü tenbīh olunmuş olmaġla cenāb-ı düstūrīleri daḫi {12} uṣūl-i müstaḥsene-i Salṭanat-ı Seniyye ve ḳāʿide-i merʿiyye-i Devlet-i ʿAliyye’den oldıġı vechile {13} bir ān ve bir daḳīḳa bir cihetle semt-i aġyārdan ġāfil bulunmayub ʿale’d-devām eṭrāf ü eknāfa {14} iḥāle-i enẓār-ı baṣīret ve meʾmūr-ı muḥāfaẓası olduḳları ḳalʿa-i pādişāhī ve eṭrāfınıñ {15} bi’l-vücūh muḥāfaẓa ve muḥāresesi emr-i ehemmine kemāliyle ihtimām ü diḳḳat ve bir ṭarafdan daḫi {16} aġyārıñ reviş ü eṭvārından lāyıḳıyla ḫaber alınaraḳ muṭṭaliʿ olduḳları {17} ve ḥavādis̠iñ bu ṭarafa işʿārına, ve’l-ḥāṣıl şerāyiṭ-i meʾmūriyyetlerinden olan uṣūl-i {18} āgāhī ve tabaṣṣuruñ icrāsına beġāyet ihtimām ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 Ra 38
[577/161] Sünne Muḥāfıẓı Yūnus Aġa’ya
{1} Bu es̠nāda Rūsyalu ṭarafından Rūsyalunuñ aṣl yerlü reʿāyāsı Ḳazāḳlarından birṭaḳım reʿāyā {2} evlād ü ʿiyālleriyle berāber berü ṭarafa firār itmiş olduḳlarından sebeb-i firārları kendülerden suʾāl {3} olunduḳda Rūsya ḳrālınıñ ḳarındaşı bunlarıñ işe yararlarını ʿasker yazmaḳda oldıġından {4} taḥammül idemeyerek firār eylediklerini ve bundan böyle Ṭūna ḏonar ise peyderpey berü ṭarafa firār {5} ideceklerini beyān itmiş olduḳları [ve] şimdiye ḳadar firār idenler yüz göç miḳdārı olub {6} Babaḏaġı ḳażāsına ve sāʾir maḥallere irsāl olunmuş ise de gerek bunlara gerek bundan ṣoñra {7} firār ideceklere dāʾir sünūḥ idecek irādeniñ ṭarafıña işʿār olunması ḫuṣūṣunı ve sāʾir {8} ifādeyi şāmil tevārüd iden ʿarīżañ mezāyāsı maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı {9} şā[hā]neye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Devlet-i ʿAliyye ile Rūsyalu beyninde {10} münʿaḳid olan ʿahd-nāmede iki devlet reʿāyāsından baʿżıları āḫar töhmet ve ʿadem-i iṭāʿat {11} veyāḫūd ḫıyānet idüb devleteyniñ birine ilticā ve iḫtifā ḳaṣdında olur ise Devlet-i ʿAliyye’de {12} dīn-i İslām’ı ḳabūl ve Rūsya devletinde tanaṣṣur idenlerden māʿadā aṣlā bir bahāne ile ḳabūl {13} ve ḥimāyet olunmayub der-ʿaḳab red veyāḫūd hiç olmaz ise ilticā eyledikleri devletiñ memālikinden {14} ṭard ile gerek ehl-i İslām ve gerek Ḫristiyān zümresinden bir kimesne bir dürlü taḳṣīrāt idüb {15} her ne mülāḥaẓa ile bir ṭarafa ilticā ider ise bu mis̠illüler ṭaleb olunduḳça bilā-teʾḫīr redd olunmaları {16} muṣarraḥ ve meşrūṭ oldıġından her ne ḳadar işbu ʿahd ü şarṭıñ icrāsına Devlet-i ʿAliyye ihtimām {17} itmekde ise de icrā-yı ʿahd iki devlet beyninde cārī olmaḳ iḳtiżā ider iken Rum milleti beyninde {18} taḥaddüs̠ iden fesādda aṣl bādī-i fesād olan Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsıyla envāʿ-ı ihānet {19} ü ḫıyāneti ẓāhir ü müs̠bet ḫaylī ehl-i ẕimmet reʿāyā Rūsya diyārına firār ile ḳabūl olunmuş {20} ve bunlarıñ reddinde lāzım gelan ʿahd ü şarṭı icrāda Rūsyaluya her ne ḳadar teklīf {21} ve ıṣrār ḳılınmış ise de Rūsyalu redd itmediğinden berü ṭarafa firār iden Rūsya reʿāyāsınıñ daḫi {22} redd ü ṭardında bi’l-muḳābele iġmāż-ı ʿayn ve müsāmaḥa olunaraḳ derḥāl reddi dāʿiyesine {23} düşmeyerek ve açıḳdan açıġa daḫi teṣāḥub ü ḳabūl ṣūreti gösterilmeyerek ḥakīmāne {24} ḥareket ile ḥudūddan berüye tebʿīd olunmaları iḳtiżā itmiş olmaġla ṭabīʿatıyla {25} kendülüklerinden berü ṭarafa geçüb ilticā iden o maḳūle Rūsya firārīleriniñ redd ü ṭardında {26} iġmāż-ı ʿayn ve tesāmuḥ olunaraḳ hemān nāzikāne bilmezlikden ḥudūddan berüye tebʿīd ile {27} Rūsyalu “Bizim şu vechile ʿaskerimizden şunlar firār eyledi” dinilerek istirdādı {28} iddiʿā olunduḳda “Devlet-i ʿAliyye’niñ ʿahd ü şarṭı icrāya kemāliyle riʿāyeti derkār olaraḳ (105) Salṭanat-ı Seniyye meʾmūrlarına dāʾimā teʾkīd ü tenbīh eylediği ḫuṣūṣāt-ı maʿlūmedendir {2} ve firārī reddi devleteyn beyninde cārī ve muʿteber olacaḳ keyfiyyāt-ı vāżıḥadandır.” {3} dinilerek bir ṭarafdan bilmezlik ṣūretinde o maḳūle firārīleri taḥarrī ideceğini {4} Rūsyalunuñ iʿtimād eyleyeceği ṣūretle ifādeye ve bir ṭarafdan daḫi bu māddede {5} göz yayındıraraḳ [?] iġmāż ü tesāmuḥa mübāderet ile her ḥālde şerāyiṭ-i daḳīḳa-dānī {6} ve uṣūl-āşināyīyi is̠bāta müs̠āberet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 26 Ra 38
[577/166] Vidīn muḥāfıẓına
{1} Yānya sancaġı dāḫilinde kāʾin Ḳonīçe ve sāʾir ḳażālar reʿā[yā]sından olub Eflāḳ cānibine {2} geçmek üzere Plevne ḳażāsına vürūd itmiş olan yiğirmi sekiz nefer Rum gāvurları {3} yedlerinde baʿżı Rūmiyyü’l-imlā rumūzlı kāġıdlar bulunmuş oldıġından cümlesiniñ iʿdāmı {4} irādesini şāmil selef-i muḥibbī ṭarafından gönderilmiş olan taḥrīrāta cevāb olaraḳ {5} tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfelerinde reʿāyā-yı mersūmeniñ bir neferi ḫastalanub {6} helāk olmuş ve altı neferi daḫi kirācı maḳūlesinden oldıġı taḥḳīḳ ḳılınaraḳ {7} ẓuhūr-ı irādeden evvelce memleketlerine ʿavdet itdirilüb bir ḳıṭʿa pūṣulası iṭāre {8} buyurulmuş ve üç neferi daḫi ṣabī olaraḳ ʿafv ü merḥamete şāyeste idüğünden {9} ẓuhūr-ı irādeye değin ḥabsde tevḳīf ile māʿadā on sekiz neferi muḳteżā-yı {10} irāde-i seniyye üzere iʿdām ḳılınaraḳ ser-i maḳṭūʿları gönderildiği ḫuṣūṣı {11} muḥarrer ü meẕkūr olmaġın meʾāl ü mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra {12} taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḥużūr-ı mekārim-mevfūr-ı ḥażret-i mülūkāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı (109) şāhāne buyurulmuşdur. Ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i mersūle pīşgāh-ı bāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı ḫüsrevānede {2} ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. İnhā ve işʿār-ı müşīrīlerine naẓaran ismleri ẕikr olunan {3} pūṣulada muḥarrer ẕimmīler kirācı maḳūlesinden olduḳları taḥḳīḳ ḳılınaraḳ sebīlleri {4} taḫliye ḳılınmış olub dīger maḥbūsen tevḳīf olundıġı işʿār ḳılınan üç nefer ẕimmīler daḫi {5} ṣabī olduḳları ḥālde sebīlleriniñ taḫliyesi iḳtiżā itmiş ve emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne daḫi {6} bunuñ üzerine taʿalluḳ eylemiş olmaġla ẕikr olunan üç nefer ẕimmī ṣabī maḳūlesinden oldıġı {7} ḥālde sebīlleriniñ taḫliyesi ḫuṣūṣuna himmet ve her ḥālde icrā-yı lāzıme-i dirāyet-kārī {8} ve feṭānete mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 Ra 38
[577/168] Şām ve Ṣaydā vālīlerine
{1} Rum ʿuṣātınıñ ehl-i İslām ʿaleyhine mütecāsir olduḳları fesād ü melʿaneti tervīc içün {2} Dürzī ve Nuṣayrī ṭāʾifeleriyle ittifāḳ ü ittiḥād ve bunları daḫi millet-i İslāmiyye ʿaleyhine {3} taḥrīk ü ifsād dāʿiyesiyle bu es̠nāda ṭāʾife-i mersūme ile muḫābere ve mükātebe {4} itmekde olduḳları istimāʿ olunub cümleye maʿlūm oldıġı üzere Rum eşḳıyāsı {5} ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine mürtekib olduḳları ihānet ü melʿaneti icrā dāʿiye-i fāsidesiyle {6} ellerinden gelan ḫıyāneti icrā ve o maḳūle ṭāʾifeniñ daḫi kendüleriyle hem-dest-i melʿanet {7} olmaḳ üzere ifsādına ictirā iderek Devlet-i ʿAliyye’yi her ṭarafdan işġāl içün {8} envāʿ-ı taṣnīʿ ve ḥiyel īcādına çalışacaḳları āşikār ve bu cihetle bu millet-i ḫabīs̠e-i {9} Rum’uñ mekr ü fesādından bir vechile emniyyet ġayr-ı mücāz oldıġı bedīdār olub {10} ẕāt-ı saʿādetleri ol ṭaraflarıñ vālī-i vālā-şānı olaraḳ ṭāʾife-i merḳūme-i Dürzī {11} ve Nuṣayrī’niñ ʿale’d-devām reviş ü eṭvārına iḥāle-i çeşm-i diḳḳat buyuracaḳları iʿtiḳādı {12} ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde derkār olmaġla bu ṭarafdan mesmūʿ oldıġı gibi fī’l-ḥaḳīḳa Rum eşḳıyāsınıñ {13} ol vechile Nuṣayrī ve Dürzī ṭāʾifesiyle muḫābere ve mükātebe eylediklerine dāʾir {14} bir gūne mesmūʿātları var mıdır, bu bābda ḳaṭʿan levāzım-ı tabaṣṣur ü āgāhīniñ elden {15} bıraġılmaması vaḳt ü ḥāl iḳtiżāsından oldıġı āşikār olmaġla muḳteżā-yı ġayret (110) ü feṭānetleri üzere eşḳıyā-yı Rum’uñ ṭāʾife-i mersūme ile ol vechile {2} muḫābere ve mükātebeleri mesmūʿ-ı müşīrīleri olmuş mıdır, bu ṭarafa işʿāra ve eğer {3} bu keyfiyyet mesmūʿları olmuş ise bu ḫuṣūṣa kemāliyle diḳḳat iderek şerāyiṭ-i ḥazm {4} ü iḥtiyāṭa mezīd-i diḳḳat ve her ḥālde is̠bāt-ı dirāyet ü reviyyete himmet buyurmaları {5} siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 Ra 38
[577/169] Silistre vālīsine ve Rūsçuḳ mütesellimine
{1} Eflāḳ ve Boġdān’a mürūr teẕkiresiyle āmed-şod iden baʿżı eşḫāṣ birṭaḳım uyġunsuz {2} ḥarekete ibtidār eyledikleri bu defʿa saʿādetlü İbrāʾīl muḥāfıẓı ḥażretleri cānibinden {3} bi’l-inhā Memleketeyn-i merḳūmeteyniñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīriyle istiḥṣāl-i niẓāmında {4} bu ḳadar zaḥmet ü meşaḳḳat çekilmiş iken bu maḳūle eşḫāṣıñ kār-ı mefsedetlerini {5} tervīc içün öyle ḥālāt-ı ġayr-ı marżiyyeye ictisārları ez-ser-i nev niẓām-ı beldeniñ {6} inḥilāline baʿis̠ olacaġından ḫuṣūṣ-ı mezbūruñ bir ḥüsn-i ṣūrete rabṭı lāzım gelerek {7} baʿd-ez-īn reʿāyādan olub Memleketeyn’e gitmek üzere fażīletlü İstānbūl ḳāḍīsı {8} efendiden mürūr teẕkiresi isteyanlere evvelki gibi ism ü şöhret ve eşkāl ü heyʾeti taḥrīr ile {9} iktifā olunmayub maṣlaḥatı nedir ve alacaġı içün gideyor ise ḳaç ġurūşdur ve kimdedir, diyerek {10} eṭrāfıyla öğrenildikden māʿadā Eflāḳ ve Boġdān voyvodalarınıñ Dersaʿādet’de olan {11} ḳapu ketḫüdālarından teẕkireleri var mıdır, suʾāl olunaraḳ eğer Eflāḳ’a gidecek ise {12} Eflāḳ ḳapu ketḫüdāsından ve Boġdān’a gidecek ise Boġdān ḳapu ketḫüdāsından evvel-emrde {13} teẕkire alub getürmesi tenbīh olunmaḳ ve ol vechile teẕkire alub getürdükden ṣoñra daḫi {14} defʿaten mürūr teẕkiresi virilmeyüb keyfiyyet ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendiye daḫi {15} beyān olunaraḳ efendi-i mūmā-ileyh daḫi keyfiyyet ve maṣlaḥat ne idüğüni bildikden ṣoñra {16} fī’l-ḥaḳīḳa Memleketeyn’den birine gitmesi muḳteżī ise ol vaḳt maṣlaḥat ve keyfiyyeti beyān olunaraḳ {17} yedine mūmā-ileyh İstānbūl ḳāḍīsı efendi ṭarafından mürūr teẕkiresi virilmek {18} ve ehl-i ẕimmetden olmayub ehl-i İslām’dan fī-mā-baʿd li-ecli’t-ticāre İbrāʾīl ve Ḳalās {19} ve Silistre ve Rūsçuḳ ve sāʾir ol ṭaraflara gidecek olan ḳapan-ı daḳīḳ tācirleri {20} ve şerīk ve yazıcılarına Ḳapan nāʾibi efendi ṭarafından ve yaġ ve bal ḳapanı ṭaḳımına daḫi {21} ḳapanları nāẓırları cāniblerinden iḫbār ile ṣaḥīḥ ticāret żımnında ʿazīmet idecekleri {22} ber-vech-i tedḳīḳ taḥḳīḳ olunaraḳ esāmī ve eşkāli ve ticāretle gitdiğine dāʾir aḥvāli {23} derc ve taṣrīḥ ile yedlerine mürūr teẕkireleri virilüb ol vechile ḥāl ü keyfiyyetleri {24} taḥḳīḳ olunmayanlar ẕikr olunan maḥallere ve ḫuṣūṣuyla Memleketeyn’e ʿazīmet itdirilmamesine (111) diḳḳat eylemesi mūmā-ileyh İstānbūl ḳāḍīsı efendiye beyāż üzerine fermān-ı ʿālī ile {2} tenbīh olunmuş ve keyfiyyet müşār[un-ileyh] İbrāʾīl muḥāfıẓı ḥażretlerine ve Rūsçuḳ mütesellimine ṭarafımızdan {3} bildirilmiş olmaġla cenāb-ı müşīrīleri daḫi muḳteżā-yı dirāyetleri üzere ol ṭaraflardan {4} daḫi Memleketeyn-i merḳūmeteyne Müslim ve reʿāyādan vech-i meşrūḥ üzere yedlerinde teẕkire {5} bulunanlardan māʿadāsınıñ geçemameleri vesāʾilini istiḥṣāle gereği gibi ihtimām ü mübāderet {6} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 Ra 38
[577/172] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Şeref-i İslām ile teşerrüf itmiş olan sābıḳ Ḳrayova ḳāʾimmaḳāmı ber- muḳteżā-yı irāde-i seniyye {2} Vidīn’den Edirne’ye vürūd itmiş oldıġından ḫāne taḫṣīṣiyle iḳāme olunmuş oldıġı {3} ifādesine dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {4} olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer- tāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. {5} Maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrāneleri buyuruldıġı vechile bunlarıñ bu aralıḳ Müslümān olmalarına {6} pek de iʿtimād cāʾiz olmadıġı āşikār ve merḳūm daḫi her ne ḳadar şeref-i İslām ile teşerrüf {7} itmiş ise de bütün bütün boşlanmayub ṭarz ü ṭavrına diḳḳat lāzımeden oldıġı bedīdār ve emr ü irāde-i {8} şāhāne daḫi bu dāʾirede devvār olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü feṭānet-i düstūrāneleri {9} üzere merḳūm her ne ḳadar şeref-i İslām ile müşerref olmuş ise de bütün bütün boşlamayub {10} ḥakīmāne uṣūl ile ṭarz ü ṭavrına diḳḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī ġurret-i R 38
[577/174] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Mora ordusuna mümkinü’l-miḳdār ẕaḫīre tedārük ve irsāl eylemeñiz irādesini nāṭıḳ {2} ıṣdār ve dergāh-ı ʿālī gediklülerinden Muṣṭafā Beğ mübāşeretiyle tesyār olunan emr-i ʿālī {3} ve mūmā-ileyh yedine sermāye olaraḳ virilmiş olan yüz biñ ġurūşuñ vuṣūlünden {4} ve bir defʿa biñ yük ve muʾaḫḫaren ḏoḳuz yüz yük ẕaḫīre gönderilmiş oldıġından baḥis̠le {5} bundan böyle daḫi mübāşir-i mūmā-ileyh maʿrifetiyle ẕaḫīre mübāyaʿa ve Mora’ya sevḳ ü īṣāle {6} himmet ü ġayret buyuracaḳlarını şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {7} olub bu vechile icrā-yı irāde-i seniyyeye sürʿat-i himmetleri tamām ẕāt-ı saʿādetlerinden meʾmūl olan {8} ġayret ü ḥamiyyeti is̠bāt itmekle ẕerīʿa-i ḥaẓẓ ü taḥsīn olmuş ve taḥrīrāt-ı vārideleri ḫāk-pāy-ı {9} hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet- es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Cümleye maʿlūm {10} oldıġı üzere Mora’da bāndīra-küşā-yı ʿiṣyān olaraḳ bu ḳadar ümmet-i Muḥammed’e envāʿ-ı ḫıyānet {11} ü ihānet itmiş olan gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīri żımnında meʾmūr olan ʿasākir-i İslāmiyye’ye {12} ẕaḫīre irişdirilmek dīne ve devlete büyük ḫidmet ve cenāb-ı düstūrīleri daḫi {13} Salṭanat-ı Seniyye’niñ ġayūr ve kār-güẕār vüzerāsından olduḳlarından böyle ehem olan {14} ḫidmetiñ īfāsında beẕl-i yārā-yı liyāḳat buyuracaḳları rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet olmaġla {15} hemān ġayret ü ḥamiyyet-i ẕātiyyeleri iḳtiżāsı ve meʾmūriyyet-i düstūrīleri muḳteżāsı {16} üzere bundan böyle daḫi pey-ā-pey külliyyetlü ẕaḫīre tedārük ve mūmā-ileyh maʿrifetiyle mübāyaʿa {17} iderek bir ṭarafdan Mora’ya ve mümkin olur ise Ḳarlıili üzerinden tedmīr-i ʿuṣāta meʾmūren {18} el-yevm Mesolenk ṭaraflarında muḥārebe üzere olan Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Meḥmed Reşīd Paşa {19} ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażerātı ṭaraflarına biraz ẕaḫāyir sevḳiyle gerek Mora ve gerek {20} müşārun-ileyhimā ordularınıñ ẕaḫīre māddesinde giriftār-ı meşaḳḳat olmaması {21} esbāb-ı muḳteżiyesini ikmāle beẕl-i himmet buyurmaları maṭlūb idüği beyānıyla {22} ḳāʾime. Fī 2 R 38
[577/178] Cezāyir beğlerbeğisine
{1} Muḳteżā-yı diyānet ü ġayretiñiz üzere Cezāyir ḳalʿası pīşgāhında tehyiʾe ve iḥżār itmiş {2} oldıġıñız mevcūd beş ḳıṭʿa sefīneniñ daḫi icrā-yı farīża-i cihād żımnında Donanma-yı {3} Hümāyūn maʿiyyetine sevḳ ü tesyīri ḫuṣūṣunı istīẕān eylemiş oldıġıñız vezīr-i mükerrem {4} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından inhā ve ẕikr olunan sefīnelerden iki ḳıṭʿa {5} fırḳateyniñ Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine isbāliyle māʿadāsınıñ ḳalʿa-i merḳūme pīşgāhı {6} sefīneden ḫālī ḳalmamaḳ üzere maḥallinde tevḳīfi inbā olunub bu vechile techīz-i sefāyin ile {7} dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete ġayretiñiz tamām sizden meʾmūl olan {8} ḥamiyyet ü diyāneti is̠bāt ü teʾkīd itmeğin vesīle-i maḥẓūẓiyyet olmuşdur. Cezāyir Ocaġı {9} ẕāt-ı şevket-simāt-ı ḥażret-i pādişāhīniñ kemāl-i ṣalābet ü ġayret ile ārāste ve mecbūl {10} ve şecāʿat ü diyānet ile meşhūr memdūḥ ve manṣūr bir ocaġı olub cümle sekene {11} ve ahālīsi dīn ü devletleri yolunda cānsipārāne çalışacaḳları āşikār (117) ve siz daḫi şevketlü pādişāh-ı ʿālem-penāh efendimiziñ uġur-ı hümāyūnlarında is̠bāt-ı ṣadāḳat {2} ve ḥüsn-i ḫidmete beẕl-i liyāḳat ider bendegānından oldıġıñız bedīdār olub el-ḥāletü-hāẕihī {3} mevsim-i şitānıñ ḥulūli cihetiyle baʿżı taʿmīrāt ve mālzeme-i seferiyyeniñ tetmīmi żımnında {4} Donanma-yı Hümāyūn Boġaz’dan içerü girmiş ise de Devlet-i ʿAliyye taḥaddüs̠ iden Rum milleti {5} fesādınıñ indifāʿıyla bu kāfirleriñ ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine irtikāb eyledikleri ḫıyānet {6} ve melʿanetiñ bā-ʿavn-i Bārī intiḳāmını almaḳ niyyet-i ḫāliṣasıyla evvelbahāra külliyyetlü Donanma-yı {7} Hümāyūn tertīb ü techīz itmekde oldıġından cenāb-ı ġayret-meʾābıñız daḫi meẕkūr beş ḳıṭʿa {8} sefāyinden üç ḳıṭʿası ol ṭarafda tevḳīf olunub iki ḳıṭʿa fırḳateyniñ evvelbahārda {9} Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳ itmek üzere vaḳt ü mevsimiyle irsāli ve bi-mennihī Taʿālā ḥulūl-i evvelbahārda {10} Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḫurūcunda maʿiyyetinde bulunmaḳ üzere vaḳtiyle sevḳ ü isbāli ve bundan {11} böyle daḫi ez-her-cihet ġayret ü ṣadāḳat muḳteżāsınıñ īfāsı ḫuṣūṣuna mübāderet eylemeñiz {12} içün ḳāʾime. Fī 2 R 38
[577/183] İzdīn ṣaḥrāsında vāḳiʿ Alāmāna köprisinde olan tedmīr-i ʿuṣāta meʾmūr Teke ve Ḥamīd Sancaḳları Mutaṣarrıfı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde olan ʿizzetlü paşalar ḥażerātınıñ ḥużūrlarına ve sāʾir sergerdegān zīde mecdühüme
{1} Sizler muḳaddem müteveffā Ḫūrşīd Aḥmed Paşa ṭarafından müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetiyle {2} Ṣālona ve ol ḥavālī ve Mora ʿuṣātı ḳahr ü tedmīrine meʾmūr ve taʿyīn ḳılınmış oldıġıñızdan {3} maʿiyyet-i müşārun- ileyhle Ṣālona ve Ġrāvya ve Dādī ve Vonīça ḥavālīsi gāvurlarını tedmīr iderek {4} īfā-yı meʾmūriyyet itmekde iken müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’nıñ vefātı cihetiyle ẕaḫīre māddesinde {5} giriftār-ı meşaḳḳat olmuş oldıġıñızdan bi’l-ittifāḳ müşārun-ileyhle berāber Alāmāna köprisine {6} ʿavdet itmiş iseñiz de vaḳtiñiz tamām oldıġı beyānıyla ruḫṣat istidʿāsında oldıġıñız {7} bu defʿa müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından inhā ve işʿār olunub müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ yerine {8} bi’l-istiḳlāl serʿaskerlik ile ḥālā Rumili Vālīsi vezīr-i mükerrem saʿādetlü Celāl Paşa {9} ḥażretleri meʾmūr ve taʿyīn olunaraḳ hemān Yeñişehir’e varmaḳ üzere oldıġından {10} ve sizleriñ daḫi serʿasker-i müşārun-ileyhiñ emr ü reʾyiyle ḥareket itmeñiz muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñizden {11} idüğünden bi-mennihī Taʿālā müşārun-ileyh ḥażretleri ḳarīben Yeñişehir’e vürūdunda tedābīr-i muḳteżiyeniñ {12} icrāsına himmet eyleyecekleri ẓāhir ise de sizleriñ meʾmūr oldıġıñız işbu ḫidmet {13} şöylece bir maṣlaḥat olmayub dīn-i mübīn ḫidmeti olmaḳ taḳrībiyle bu yolda ḳış ve yaz dimeyerek {14} ve şuña buña baḳmayaraḳ cān ü başıyla çalışmaḳ her bir meʾmūra farīża-i ẕimmet (121) ve müteḥattim-i ẕimmet-i diyānetdir. Ve ʿaksi ḥareket idenler dünyāda mübtelā-yı peşīmānī ve nedāmet {2} olacaġından ġayrı āḫiretde daḫi mesʾūl ü muʿāteb olacaġı bī-iştibāhdır. {3} İşte bu defʿa sizleriñ cümleñiziñ Rumili vālīsi ve serʿaskeri müşārun-ileyh ḥażretleri {4} Yeñişehir’e gelince ḳadar hiçbiriñiz ḏaġılmayub cümleñiz müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde {5} s̠ebāt ü metānet ve emr ü reʾyine mütābaʿat itmeñiz ve farażā yanıñızda olan ʿaskeriñiz {6} ḫāh ü nā-ḫāh firār itseler bile sizleriñ müşārun-ileyh ḥażretleri maʿiyyetinden ayrılmamañız ḫuṣūṣuna {7} irāde-i ḳāṭıʿa-i ḥażret-i pādişāhī müteʿalliḳ olaraḳ keyfiyyet müşārun-ileyh ḥażretlerine {8} ṭarafımızdan yazılmış olmaġla sizler cümleñiz muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve iḳtiżā-yı emr ü irāde-i {9} şāhāne üzere heyʾet-i mecmūʿañızı bozmayub ve hiçbiriñiz ḏaġılmayub cümleñiz müşārun-ileyh {10} Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde s̠ebāt ü ḳarār ile dīn yolunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete {11} müsāraʿat ve ḫilāfını tecvīz ile mesʾūl ü muʿāteb olmaḳdan beġāyet ḥaẕer ü mücānebet {12} eylemeñiz siyāḳında teʾkīden ve tenbīhen maḫṣūṣ işbu mektūb. Fī 5 R 38
[577/185] Rumili vālīsine
{1} Mora ṭarafı meʾmūrlarından Teke ve Ḥamīd sancaḳları mutaṣarrıfı olan vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa {2} ḥażretleri ṭarafından bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde müşārun-ileyh Ṣālona ve Ġrāvya ve Dādī {3} ve Vonīça ḥavālīleri ʿuṣātını baʿde’t-tedmīr ʿuṣāt-ı kefereden reʾy ve amān istidʿāsıyla {4} müşārun-ileyhe kāġıd gelmiş ve müşārun-ileyh daḫi söz añlarlarından birḳaç gāvur istemiş oldıġından {5} nezdine gelan gāvurlar es̠nā-yı muḥārebede muḥteriḳ olan kilīsālarınıñ taʿmīrine ruḫṣat virilmek {6} ve ḳapūdān Dīsāva başḳapūdān olmaḳ üzere emr-i ʿālī ıṣdārına müsāʿade olunmaḳ {7} ve iki senelik cizyelerini edā eylemek üzere reʾy ve amāna ṭālib olmuş ve ol vechile {8} cerāyim-i sābıḳalarınıñ ʿafvını şāmil emr-i şerīf ıṣdārını ilticā eylemiş olduḳlarından {9} mersūmlarıñ bir-iki seneden berü mürtekib olduḳları ʿiṣyān cihetiyle işbu istīmānları {10} ṣıḥḥati tebeyyün eylemek içün yiğirmi bir gün mühleti nāṭıḳ ṭarafından bir ḳıṭʿa reʾy buyuruldısı {11} virmiş oldıġı beyānıyla müddet-i merḳūmede mersūmlarıñ raʿiyyeti ḳabūlleri teyaḳḳun olunur ise {12} ibrāz olunmaḳ, olmadıġı ḥālde kemā-kān ḳahr ü tedmīrlerine baḳılmaḳ üzere istedikleri {13} evāmir-i şerīfeniñ ıṣdār ve tesyār olunması ve Ḫūrşīd Paşa’nıñ vefātından ṣoñra ẕaḫīresizlikden {14} mübtelā-yı meşaḳḳat olmaları ve maʿiyyetinde olan mīr-i mīrān ve sergerdegān-ı sāʾire daḫi {15} ẕaḫīresizliği serrişte iderek ʿavdete ıṣrār eyledikleri ve ʿaskeriniñ daḫi çoġı {16} ḫasta ve telef oldıġı cihetleriyle żarūrī İzdīn ṣaḥrāsında vāḳiʿ Alāmāna köprisine {17} ʿavdet ve naṣb-ı evtād-ı iḳāmet itmiş ise de mīr-i mīrān ve sergerdegān-ı mūmā-ileyhim (125) ʿavdete ruḫṣat istidʿāsında olduḳları ve bunlarıñ işe yarar ʿaskerleri daḫi {2} firār itmiş idüği muḥarrer ü meẕkūr olub müşārun-ileyhiñ işʿārāt-ı meẕkūresi müfādından {3} müstebān oldıġı vechile istīmān iden kefere-i mersūmeniñ merkez-i iṭāʿatde s̠ābit-ḳadem olacaḳları {4} añlaşıldıġı ṣūretde mesāġ-ı şerʿī oldıġı üzere muḳaddemā ittifāḳ-ı ārā ile ḳarār-gīr olmuş {5} olan istīmān şürūṭı derciyle fermān-ı ʿālī virilmekde beʾis yoġ ise daḫi mersūmūnuñ ṭalebleri {6} vechile münhedim olan kenīsālarıñ taʿmīri derc olunması ve mersūm Dīsāva’nıñ ḳapūdānlıġı içün {7} fermān-ı ʿālī virilmesi uyar şey olmadıġından muḳaddemā muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf üzere {8} ḳarār-gīr olan istīmān şürūṭunuñ bir ḳıṭʿa ṣūreti iḫrāc ve müşārun-ileyhe irsāl olunaraḳ {9} inhā itmiş oldıġı gāvurlarıñ ḳabūl-ı istīmānları żımnında şürūṭ-ı meẕkūre derciyle bir ḳıṭʿa {10} emr-i şerīf ıṣdārı ve eğer mersūmlar ṣaḥīḥ istīmān ve iṭāʿat idecekler ise ẕikr olunan {11} istīmān şürūṭı kendülere teklīf ve istedikleri ḳapūdānlıḳ içün şimdiye ḳadar devletçe {12} fermān virildiği mesbūḳ olmayub bu maḳūle ḳapūdānlıḳlar öteden berü Derbend aġaları {13} maʿrifetiyle intiḫāb ve taʿyīn olunageldiğine naẓaran baʿd-ez-īn daḫi öylece cārī olmaḳ {14} ve kilīsālarıñ taʿmīri māddesi ibḳā-yı āsāyişden ṣoñra bi’l-istidʿā iḳtiżāsına baḳılmaḳ {15} ṣūretleriniñ müşārun-ileyh ṭarafından mersūmlara tefhīm olunaraḳ eğer böylece şerāyiṭ-i meẕkūreyi {16} tamāmen ḳabūl ve fiʿilen icrāya ḳıyām iderler ise buña diyecek olmadıġından {17} ol vaḳt mārrü’ẕ-ẕikr emr-i ʿālīyi ibrāz ve iʿṭā eylemesi ve keẕālik sāʾir istīmān iden {18} reʿāyā olur ise yine böylece şerāyiṭ-i meẕkūre üzere reʾy virmesi ve ḳapūdān-ı mersūm daḫi {19} reʾy ve amān ṭalebinde olur ise ḥasbe’ş-şerʿ mersūma daḫi reʾy ve amān iʿṭā eylemesi ve ol ṭaraflarıñ {20} gāvurları öteden berü silāḥ ṭaşımaġla meʾlūf olduḳlarından şāyed ʿumūmen silāḥlarını {21} virmekden tereddüd iderek bu keyfiyyet tekrār ʿiṣyānda s̠ebātlarını müstelzim olacaġını {22} añladıġı ṣūretde ẕikr olunan fermān-ı ʿālīyi ketm ü iḫfā iderek şimdilik bunlarıñ {23} şöylece yatışdırılması ḥāṣıl olub bi-ʿināyetillāhi Taʿālā Mora ve sāʾir her bir ṭarafıñ {24} meṣāliḥi yoluna girdikden ṣoñra şerāyiṭ-i meẕkūreniñ ṣırasıyla icrāsı istiḥṣāl {25} olunmaḳ üzere tīz elden bunları ürkütmamek içün saʿādetlü Yānya Mutaṣarrıfı {26} ʿÖmer Paşa’nıñ Ḳarlıili ṭaraflarında istīmān iden gāvurlara kendülüğünden virdiği {27} reʾy ve amān vechile müşārun-ileyh daḫi bunlara ve sāʾir bu maḳūle ıṣrār idenlere {28} nihāyet mertebede mümkin olan ṣūretler ile şöylece kendülüğünden olaraḳ (126) Devlet-i ʿAliyye ṭarafından fermān celbi ṣırasına düşürmeyecek vechile buyuruldı {2} iʿṭāsıyla mı olur, sāde söz ile mi uyar, ḳavī rehīnler alaraḳ yatışmaḳlıġa {3} müstaʿid olanları ne vechile olur ise tīz elden yatışdırmaġa saʿy ü ġayret itmesi {4} ve eğer hiç ḳabūl olunamayacaḳ teklīf-i ʿanīf ile ıṣrār iderler ise ol vaḳt bi-fażlillāh {5} ḳahr ü tedmīrlerine beẕl-i liyāḳat eylemesi irādesi maḫfiyyen müşārun-ileyhe yazılmış ve istīmān iden {6} reʿāyāya reʾy virilmek üzere muḳaddemā ḳarār-gīr olan şürūṭ-ı erbaʿanıñ bir ḳıṭʿa ṣūreti {7} iḫrāc ve şerāyiṭ-i meẕkūre derciyle bir ḳıṭʿa fermān-ı ʿālī daḫi ıṣdār ve müşārun-ileyhe tesyār olunmuş {8} ve müşārun-ileyhiñ ol vechile Alāmāna köprisine ʿavdeti ḥasbe’ż-żarūr oldıġından bārī {9} orada s̠ebāt ve nihāyetü’n-nihāye mużṭar ḳaldıġı ḥālde ḳurbunda olan İzdīn’e ʿavdet {10} ve zinhār andan berüye gelmameğe ġayret ve cenāb-ı müşīrīleri ḳarīben Yeñişehir’e gelüb imdād irişdirilinceye dek {11} s̠ebāt ü metānet eylemesi ve maʿiyyetinde olan Geġa paşaları ve meʾmūrīn-i sāʾire daḫi {12} ẕāt-ı düstūrīleriniñ Yeñişehir’e vuṣūllerine ḳadar ḏaġılmamaları ḫuṣūṣları daḫi {13} müşārun-ileyhe eṭrāfıyla bildirilerek maʿiyyetinde olan Geġa paşalarına ve sāʾir sergerdegāna {14} yanlarında olan ʿaskerleri bi’l-farż ḏaġılsa bile cenāb-ı müşīrīleriniñ Yeñişehir’e {15} vuṣūllerine ḳadar müşārun-ileyh maʿiyyetinde s̠ebāt eylemeleri żımnında iḳtiżāsına göre sünūḥ iden {16} irāde-i ʿaliyye mūcebince ṣavb-ı muḫliṣīden tenbīh-nāme yazılmış ve İzdīn’e pey-ā-pey ẕaḫīre irişdirilmesi {17} daḫi selef-i müşīrīleri müteveffā Ḫūrşīd Paşa’nıñ Yeñişehir’de olan ketḫüdāsı Ḳapucıbaşı {18} Ṣāliḥ Aġa’ya taḥrīr ü tenbīh olunmuş oldıġı ve işbu keyfiyyetiñ ṣavb-ı serʿaskerīlerine işʿārıyla {19} bir ān aḳdem Yeñişehir’e irişüb lāzım gelan tedābīri icrāya sürʿat eylemeñiz daḫi muḳteżā-yı {20} irāde-i ʿaliyyeden idüği maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda hemān cenāb-ı serʿaskerīleri {21} bir ān aḳdem ve bir sāʿat muḳaddem Yeñişehir’e irişüb lāzım gelan tedābīri icrāya müsāraʿat {22} ve her ḥālde icrā-yı levāzım-ı ġayret-kārī ve ḥamiyyete beẕl-i cüll-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 R 38
[577/187] Ḳarlıili cānibinde olan Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa’ya ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’ya
{1} Muḳteżā-yı ġayret ü ṣalābet-i düstūrīleri üzere Īnebaḥtī sancaġında vāḳiʿ Ḳrāvārī {2} ve Abūḳor ve Kerpeniş ḳażāları ʿuṣātı bi’t-tażyīḳ ṭaleb-i reʾy ve amān eylemişler ise de {3} Mora’dan birḳaç biñ gāvur imdādlarına gelmiş ve Ṣālona ve ḥavālīsinden ve Ḳarlıili {4} sancaġından firār iden gāvurlar daḫi tecemmuʿ iderek ẕikr olunan ḳażāları baṣmış {5} olduḳlarından üzerlerine Īnebaḥtī Mutaṣarrıfı İsmāʿīl Paşa ve Aḥmed Paşa {6} bir-iki biñ ʿasker ile gönderilmiş ve İşḳāla [?] maʿberinde taḥaşşüd iden küffār ile bi’l-muḥārebe {7} eks̠eri ḳanṭara-i tīġden güẕār ile ḳırḳ-elli dil ve kelle alınmış oldıġı ve ʿuṣāt-ı mesfūreniñ {8} ḳahr ü tenkīllerine leyl ü nehār ṣarf-ı vüsʿ ü iḳtidār eylemekde olduḳlarından bi-ʿavnihī Taʿālā {9} ġāʾileleri berṭaraf oldıġı gibi muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere Mora cānibine ʿazīmete {10} şitāb [ü] sürʿat buyuracaḳları ifādesini şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı {11} müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub ẕāt-ı ġayret-simāt-ı {12} düstūrāneleriniñ eşḳıyā-yı merḳūmeniñ tażyīḳinde ne vechile iḳdām ü himmet {13} ve terk-i ḫāb ü rāḥat eylediklerini ve saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri ṭarafından {14} biraz ẕaḫīre gelmiş ise de el-ḥāletü-hāẕihī ẕaḫīreden daḫi żarūret çekmekde oldıġını {15} taḥrīrāt-ı müşīrīlerini ḥāmil olan tatar ifāde ve taḳrīr itmiş oldıġından {16} taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ve tatar-ı merḳūmuñ ḳaleme aldırılan taḳrīri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {17} cenāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i cihān-dārī {18} olmuşdur. Cenāb-ı ḥamiyyet-meʾāb-ı müşīrīleri şecāʿat ü diyānet ve ġayret ü besālet ile {19} ārāste vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳlarından ʿuṣāt-ı mesfūreniñ bu vechile {20} tażyīḳlerinde derkār olan saʿy ü ġayretlerine hiç diyecek olmayaraḳ tamām {21} ẕātlarından meʾmūl olan ṣalābet-i dīniyyeyi is̠bāt iderek bu ṣūretlerle ne derecelerde {22} zaḥmet çekmekde olduḳları maʿlūm ü āşikār olub lākin maṣlaḥat dīn ü devlet (128) ḫidmeti oldıġından ve bu yolda bu vechile metānet ü ṣalābet ile ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet {2} idenleriñ ḫidmetleri dünyā ve āḫiretde żāyiʿ olmayacaġından cenāb-ı müşīrīleri daḫi {3} inşāʾallāhü Taʿālā sāye-i mekārim-vāye-i ḥażret-i şehinşāhīde envāʿ-ı mükāfāt-ı celīleye maẓhar {4} olacaḳları bedīdārdır. Ḳaldı ki, Mesolenk māddesiniñ imtidādı iḥtimāline {5} ve Mora’ya ve ʿalelḫuṣūṣ Anābolī ḳalʿasına şimdiden ẕaḫīre irişdirmeniñ çāresine {6} baḳılmaḳ farīżadan oldıġına bināʾen şeref-ṣudūr iden irāde-i seniyye-i şāhāne iḳtiżāsı {7} üzere bu defʿa Dersaʿādet’den üç ḳıṭʿa müsteʾmen tekneleriyle ẕaḫīre iştirā ve muḳāvele {8} olunaraḳ bir ḳıṭʿası ḏoġrı Mesolenk’e ve bir ḳıṭʿası daḫi Gördūs ordusı-çün {9} ve dīgeri daḫi Gördūs’den berren Anābolī ḳalʿasına irişdirilmesi-çün tertīb ile iki {10} sefīne daḫi Gördūs’e irsāl olunmaḳ üzere tanẓīm olunmuş ve cenāb-ı şerīflerine dāʾir {11} her gūne iʿānetiñ icrāsına iḳdām eylemesi muḳaddem ve muʾaḫḫar saʿādetlü Rumili Vālīsi {12} ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri Celāl Paşa ḥażretlerine daḫi tavṣiye ve teʾkīd ḳılınmış {13} oldıġından başḳa İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa muḳteżā-yı meʾmūriyyeti {14} üzere İskenderiye’den pey-ā-pey Mora’ya ẕaḫīre irsāl eylemekde oldıġından Mora’ya {15} göndireceği ẕaḫīreden mümkin oldıġı ḥālde bir-iki sefīne ẕaḫīre daḫi Mesolenk’de ṭaraf-ı {16} saʿādetlerine göndermesi müşārun-ileyhe eṭrāfıyla yazılmış ise de inşāʾallāhü’r-Raḥmān meʾmūlümüz vechile {17} şimdiye ḳadar Mesolenk māddesini berṭaraf itmiş oldıġıñız elṭāf-ı ḫafiyye-i İlāhiyye’den {18} müstedʿā ve bu maṣlaḥatda bu ṣūretle çalışdıġıñız cihet ile ḥaḳḳıñızda teveccühāt-ı ḳudsiyye-i {19} ḥażret-i pādişāhī ber-kemāl idüği hüveydā olmaġla göreyim ẕāt-ı ġayret-simātıñızı, {20} tamām nām ü şān alacaḳ vaḳtler oldıġından hemān muḳteżā-yı ġayret ü şecāʿatiñiz üzere {21} bundan böyle daḫi s̠ebāt ü metānet ve merdī ve ṣalābeti elden bıraḳmayaraḳ bi-ʿavnihī Taʿālā {22} ḳarīben şu Mesolenk gāvurlarınıñ ḳahr ü tedmīrleriyle orasınıñ maṣlaḥatını bitürdükleri gibi {23} aṣl meʾmūriyyetleri üzere Mora derūnuna mürūr ve tenkīl-i ʿuṣāta ġayret ü iḳdām iderek {24} ḥāṣılı şu kāfirleriñ bu ḳadar ümmet-i Muḥammed’e eyledikleri ḫıyānet ü melʿanet cihetiyle ber-vefḳ-i {25} dil-ḫāh aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳām iderek dünyā ve āḫiretde kesb-i imtiyāz ü şöhret olur {26} vesāʾil-i memdūḥanıñ istiḥṣāline himmet buyurmaları ẕātlarından aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī {27} idüği siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 R 38
[577/189] Bālyabādra muḥāfaẓasında olan Yūsuf Paşa’ya
{1} Ḳarlıili cānibinde bulunan Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Reşīd Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı {2} ʿÖmer Paşa ḥażerātı ṭaraflarından bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde Īnebaḥtī {3} sancaġında vāḳiʿ Ḳrāvārī ve Abūḳor ve Kerpeniş ḳażāları ʿuṣātı ḥaṣr ü tażyīḳ {4} olunaraḳ reʾy ve amāna ṭālib olmuşlar iken Mora’dan üç-dört biñ kāfir Mesolenk {5} ʿuṣātı imdādına gelmiş ve Ḳarlıili ve Ṣālona ve ḥavālīsinden firār iden ʿuṣāt-ı kefere daḫi {6} bi’t-tecemmuʿ ẕikr olunan ḳażāları baṣmış olduḳlarından müşārun-ileyhimā maʿiyyetlerinde olan {7} Īnebaḥtī Mutaṣarrıfı İsmāʿīl Paşa ile mīr-i mīrāndan Aḥmed Paşa’yı birḳaç biñ ʿasker ile {8} ʿuṣāt-ı mesfūre üzerlerine gönderilmiş oldıġı ve İşḳāla [?] maʿberinde müctemiʿ olan {9} eşḳıyā ile bi’l-muḥārebe ḳatı vāfir kāfir ṭuʿme-i tīġ-i ġuzāt-ı muvaḥḥidīn olaraḳ baḳiyyesi {10} perākende ve perīşān olmuş idüği muḥarrer ü meẕkūr ve müşārun-ileyhimānıñ ẕaḫīresizlikden {11} müżāyaḳaları resīde-i kemāl oldıġı ẕāt-ı saʿādetleriniñ mesmūʿı olaraḳ (130) Mora Ḳasteli’nden bir ḳayıḳ ẕaḫīre göndermişler ise de muʾaḫḫaren müşārun-ileyh Reşīd Paşa {2} ḥażretleri ḫaftāncısı vāsıṭasıyla bir miḳdār daḫi ẕaḫīre irişdirmelerini {3} iltimās itmiş ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi “gönderilür” cevābıyla ḫaftānī-i mūmā-ileyhi {4} iʿāde eylemiş olduḳlarını taḥrīrāt ile gelan tatarıñ ifādesinden müstefād olub {5} cenāb-ı fütüvvet-meʾāb-ı düstūrīleri diyānet ü ṣalābet ile muttaṣıf vüzerā-yı ʿiẓām-ı ḥamiyyet-ittisām-ı {6} Devlet-i ʿAliyye’den olduḳlarından ol vechile müşārun-ileyhimā ḥażerātına ẕaḫīre irsāliyle iʿāneleri {7} tamām ẕāt-ı ġayret-simāt-ı düstūrānelerinden meʾmūl olan ās̠ār-ı ḥamiyyet-kārī ve ṣadāḳati iẓhār iderek {8} baʿd-ez-īn daḫi ṭıbḳ-ı ifādeleri vechile müşārun-ileyhimāya iʿāne eyleyecekleri derkār ise de {9} müşārun-ileyhimā el-ān ġavġā üzerinde olduḳlarından ẕaḫīre cihetiyle bir gūne dūçār-ı żarūret {10} olmamaları lāzımeden oldıġına ve bu ṭarafdan mümkin mertebe ẕaḫīre irişdirilmesi vesāʾili {11} istiḥṣāl olunmaḳda ise de mevsim-i deryā güẕerānı ve Aḳdeñiz’de ʿuṣāt-ı eşḳıyā tekneleri {12} bulunması taḳrībiyle maḥalline vuṣūli vaḳte muḥtāc idüği bedīhiyyātdan ve maʿa-hāẕā Bālyabādra {13} ol ṭarafa semt olub el-yevm Bālyabādra’da ḫaylī ẕaḫīre mevcūd ü müddeḫar olması {14} melḥūẓ idüğüne bināʾen cenāb-ı müşīrīleriniñ ne vechile ise ḳarşu Mesolenk ordusuna kifāyet {15} miḳdārı ẕaḫīre irişdirmeleri ḫuṣūṣı muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāneden olmaġla {16} bu ḫuṣūṣ mevādd-ı sāʾireye mümās̠il olmayub dīn maṣlaḥatı olaraḳ teʾḫīr ü teʾennī götürür {17} mevāddan olmadıġına bināʾen ārāyiş-i ẕāt-ı ṣalābet-āyāt-ı düstūrīleri iḳtiżāsı ve emr ü irāde-i {18} ʿaliyye-i şāhāne mūceb ü muḳteżāsı üzere ne vechile olur ise olsun şu Mesolenk {19} ordusuna kifāyet miḳdārı ẕaḫīre göndirerek müşārun-ileyhimānıñ ẕaḫīre ḫuṣūṣunda {20} s̠ıḳlet çekmameleri esbāb-ı lāzımesiniñ istiḥṣāliyle is̠bāt-ı mübteġā-yı diyānet {21} ü ḥamiyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 R 38
[577/191] Mora serʿaskerine ve ṣadr-ı esbaḳ ʿAlī Paşa’ya ve Erīb Paşa’ya ve Ḥasan Paşa’ya
{1} Anābolī ḳalʿasında olan saʿādetlü ʿAlī Nāmıḳ Paşa ḥażretleriniñ ẕaḫīresizlikden {2} derkār olan żarūreti cihetiyle ḳalʿa-i merḳūmeye pey-ā-pey ẕaḫīre irişdirerek {3} derūnunda olan ümmet-i Muḥammed’iñ ẕaḫīre ḫuṣūṣunda żarūret ve ıżḏırāb çekmameleri {4} ḫuṣūṣı muḳaddemce ṣavb-ı müşīrīlerine bildirilmiş ise de el-ḥāletü-hāẕihī mevsim-i şitānıñ {5} ḥulūli cihetiyle Donanma-yı Hümāyūn’uñ cümlesi Dersaʿādet’e celb olunaraḳ taʿmīr ü termīm {6} ḳılınacaġından ve bu cihetle ḳalʿa-i merḳūmeye baḥren ẕaḫīre irişdirilmesiniñ çāresi {7} bulunamayacaġından ne ṣūretle olur ise olsun ḳalʿa-i merḳūmeye berren ẕaḫīre irsāli {8} vesāʾiliniñ ikmāli lāzım gelmiş ve lillāhi’l-ḥamd Gördūs’de külliyyetlü ẕaḫīre mevcūd olaraḳ (132) Anābolī ile Gördūs’üñ beyni mesāfe-i baʿīde ve ṣarp maḥal olmayub ẕaḫīre ile imdād {2} ü iʿānede suhūlet derkār idüğünden ve bu bābda ẕerre ḳadar tehāvün ü beṭāʾet dünyā ve āḫiretde {3} mūcib-i vaḫāmet ü nedāmet olacaġından bu ḫuṣūṣa dāʾir mehābet-efzā-yı ṣudūr olan {4} irāde-i hümāyūn-ı şāhāne bi-ʿibāretiha muḳaddemce yazılan nemīḳa-i ḫāliṣānemizde beyān {5} ü işʿār ve Anābolī’ya ẕaḫīre irişdirmeğe ġayret eylemeleri tavṣiye ve teẕkār olunmuş {6} oldıġına mebnī şimdiye ḳadar ḳalʿa-i merḳūmeye ẕaḫīre irsāliyle ḳalʿa-i merḳūme ahālīsiniñ {7} giriftār olduḳları żarūretden vāreste olmaları vesāʾiliniñ icrāsına ihtimām {8} ü himmet olunmuş olacaġı āşikār ise de bu ḫuṣūṣ mevādd-ı sāʾireye bir ṣūretle {9} beñzemeyüb dīn maṣlaḥatı oldıġından bu māddeye bi’l-ittifāḳ teşmīr-i sāḳ-ı ġayret {10} ü ḥamiyyet eylemek cümleye farīża-i ẕimmet ve maʿāẕallāhü Taʿālā ḳalʿa-i merḳūmeye bir gūne raḫne {11} ve ḫasār vuḳūʿ bulmaḳ lāzım gelür ise bir ṣūretle cevāba ḳādir olamayacaġıñız ve bu bābda {12} īrād olunacaḳ ʿöẕr ü ʿillet ḳarīn-i iʿtibār olmayacaġı vāreste-i ḳayd [ü] işāret olmaġla {13} bu defʿa daḫi keyfiyyetiñ ṭaraf-ı şerīfiñize iḫṭār ü işʿārı muḳteżā-yı {14} emr ü fermān-ı şāhāneden olmaġla nihāyet keyfiyyeti güzelce mülāḥaẓa ile artıḳ {15} gevşeklik ve ġayretizliği külliyyen terk ile ne yapar iseñiz yapub ḳalʿa-i merḳūmeye {16} peyderpey külliyyetlü ẕaḫīre irsāliyle imdād ü iʿānete mezīd-i saʿy ü ġayret iderek her ḥālde {17} maẓhar-ı peşīmānī ve nedāmet olmaḳlıḳdan tevaḳḳī ve mücānebet eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 R 38
[577/194] Ḳapūdān paşaya
{1} Bi-ʿavnillāhi Taʿālā evvelbahārda iḫrāc olunacaḳ süfün-i Donanma-yı Hümāyūn’uñ şimdiden tertīb {2} ve noḳṣānlarınıñ tekmīl ve techīzi maṣlaḥat-ı mühimmesi ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni vekīli {3} efendi ve sāʾir lāzım gelenler ile müẕākere buyurılaraḳ eşḳıyā tekneleri ufaḳ tefek {4} reʿāyā teknelerinden ʿibāret olaraḳ diledikleri gibi ḳullanıldıḳlarından ḳapaḳ açar ḳālyonlar {5} bunlarıñ vardıġı ṣulara varamadıġı ve lāyıḳıyla havāsını bulmadıḳça taḥrīk ve iʿmāli {6} mümkin olamadıġı ve sāʾir süfün-i ṣaġīre daḫi Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinden ayrılamadıḳları {7} ecilden eşḳıyā-yı mesfūre dekk ü desīse ile icrā-yı ihānete ictisār {8} ide geldikleri ve bu cihetle kebīr ḳālyon-ı hümāyūn sevḳi ʿabes̠ idüği ve ḳapaḳlarıñ dūnı [?] {9} olaraḳ fırḳateyn ve ḳorvet ve sāʾir süfün-i ṣaġīre kifāyet ideceği beyānıyla taḳdīm buyurılan {10} defter mūcebince Aḳdeñiz tertībi olaraḳ fırḳateyn ve ḳorvet ve sāʾir elli iki ḳıṭʿa {11} süfün-i hümāyūndan başḳa Ḫalīc-i Āsitāne-i Saʿādet içün ve Ḳaradeñiz boġazı ve iḳtiżā ider ise {12} Aḳdeñiz tertībine ʿilāve olunmaḳ üzere sābıḳı vechile bir ḳıṭʿa üç anbārlı {13} dört ḳıṭʿa ḳapaḳ ve yiğirmi ḳıṭʿa şālūpanıñ tertīb ü techīzi taṣvīb buyurulmuş {14} oldıġı beyānıyla ġayr-ez-gediklüyān ṭaşra neferātınıñ tertībi cenāb-ı düstūrīlerine {15} ve mevācib ve ḳūmānya ve mühimmātıñ tanẓīmi daḫi mūmā-ileyh bendelerine ḥavāle ḳılınmasına dāʾir {16} evvelki gün meclisde ḳırāʾat olunan taḳrīrleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye taḳdīm ile {17} ṣūret-i işʿārları istīẕān olunduḳda hemān bu vechile tanẓīmine müsāraʿat olunması {18} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i ḥażret-i cihān-bānī taʿalluḳ itmiş ve sālifü’l-beyān mevācib {19} ve ḳūmānya ve mühimmāt-ı sāʾireniñ tanẓīmine mübāderet eylemesi mūmā-ileyh bendelerine ḥavāle {20} olunmuş olmaġla hemān cenāb-ı düstūrīleri daḫi ẕikr olunan iki ṭaḳım donanma içün {21} lāzım gelan yetmiş yedi ḳıṭʿa süfün-i hümāyūnuñ tanẓīm ü techīzine mübāşeret-birle ġayr-ez-gediklüyān {22} lāzım gelan ṭaşra neferātınıñ tertīb ve celbi rābıṭasını istiḥṣāle himmet buyurmaları {27} siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 R 38
Ayniyat 578
[578/1] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Ḥālā Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Celāl Paşa ḥażretleri Yeñişehir’e gelince ḳadar {2} müteveffā Ḫūrşīd Paşa ketḫüdāsı ve Tırḥāla mütesellimi ṭaraflarına lede’l-iḳtiżā ʿasker irsāliyle {3} imdād ü iʿānet levāzımını icrāya himmet buyurmaları irādesini şāmil bundan aḳdemce {4} mersūl-ı sū-yı ḥamiyyet-bū-yı düstūrīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫāliṣānemiziñ vuṣūlünden {5} baḥis̠le maʿāẕallāh oralarda bir ḥādis̠e ẓuhūrı ḥīnde gönderilmek üzere {6} yeñi başdan miḳdār-ı kifāye ʿasker tedārük ü tehyiʾe buyurılaraḳ keyfiyyet mūmā-ileyhimāya {7} bildirilmiş oldıġı ve Mora ṭarafına baḥren ẕaḫīre sevḳi kesb-i ṣuʿūbet itmiş oldıġından {8} Selānīk sancaġından iki yüz elli miḳdārı ḥayvānāt tedārük olunaraḳ Yeñişehir’e irsāl {9} olunmuş ise de ol miḳdār ḥayvānāt ile ne miḳdār ẕaḫīre sevḳ olunabileceği {10} ẓāhir oldıġına bināʾen Mora ordusuna sevḳ-i ẕaḫāyir żımnında ve serʿasker-i müşārun-ileyh {11} maʿiyyetine ḳaviyyü’l-iḳtidār aʿyānlarıñ meʾmūr ḳılınması ḫuṣūṣunda lāyiḥ-i ḫāṭırları olan {12} ārāyı mutażammın bu defʿa firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı {13} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī ve pāy-gāh-ı serīr-i şevket-maṣīr-i cenāb-ı cihān-bānīye ʿarż ile {14} manẓūr-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i ḥażret-i ḫilāfet-penāhī buyurılaraḳ ol vechile imtis̠āl-i irādeye {15} müsāraʿat ve livāʾ-i mezbūrdan ḥayvānāt tertīb ve irsāline himmetleri mecbūl olduḳları {16} kār-güẕārī ve ġayreti is̠bāt iderek ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde duʿā-yı icābet-peymā-yı {17} cenāb-ı pādişāhī erzānī ḳılınmışdır. Gerek ḥayvānāt ve gerek ʿasākir māddesinde {18} lāyiḥ-i ḫāṭırları olan tedābīr yolunda ve vāḳıʿan münāsib ise de muḳaddemā Anāḏolī {19} ṭarafından daḫi naḳl-i ẕaḫāyir içün ḥayvānāt tertīb olunmuş oldıġından {20} ve müteveffā Ḫūrşīd Paşa muḫallefātında daḫi vāfir ḥayvānāt olacaġı melḥūẓ idüğünden (2) bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere keyfiyyet ḥālā Rumili Vālīsi {2} ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri saʿādetlü Celāl Paşa ḥażretleri ṭarafından istiʿlām olunmuş {3} ve müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ḥayvānātlarınıñ daḫi müşārun-ileyhe devr ü teslīmi żımnında müteveffā-yı {4} müşārun-ileyhiñ ketḫüdāsı ve muḫallefāt mübāşirine maḫṣūṣ kāġıdlar gönderilmiş olmaġla cenāb-ı {5} müşīrīleri bundan böyle daḫi her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı ḥamiyyet-mendī ve ḥaṣāfet {6} ve īfā-yı muḳteżā-yı dirāyet-kārī ve meʾmūriyyete ṣarf-ı yārā-yı miknet buyurmaları {7} siyāḳında ḳāʾime. Fī 8 R 38
[578/2] Rumili vālīsine
{1} Bundan aḳdem selef-i müşīrīleri müteveffā Ḫūrşīd Paşa maʿiyyetinde ẕaḫāyir ve mühimmāt {2} naḳli mis̠illü ḫidmetlerinde ḳullanılmaḳ üzere Anāḏolī ṭarafından deve ve ḳaṭır tertīb olunmuş {3} oldıġından māʿadā Ḳayṣeriyye Mutaṣarrıfı sābıḳ müteveffā Ḥüseyin Paşa’nıñ daḫi muḫallefātından {4} yüz elli bir mehār şütürān ile seksan dört reʾs esterān celb olunmuş ve mīrī aḫūrlarına {5} teslīm ḳılınmış ise de mevsim-i şitānıñ taḳarrübi cihetiyle ḥayvānāt-ı meẕkūreniñ es̠nā-yı rāhda {6} şitādan telef olacaḳları mülāḥaẓasından başḳa şimdilik ol miḳdār deve ve ḳaṭırıñ {7} irsāli iḳtiżā idüb itmediği ve mevsim-i bahār ḥulūl eyledikde ol vaḳt iḳtiżā-yı maṣlaḥata göre {8} īcāb ider ve istenür ise gönderilmesi ṣūretleri istiʿlāmına dāʾir gönderilmiş olan taḥrīrāt {9} ḥasbelḳader müşārun-ileyhiñ fevti ʿaḳībinde vāṣıl olaraḳ cevābsız ḳalmış olub {10} ancaḳ el-ḥāletü-hāẕihī Mora ordusuna baḥren ẕaḫīre sevḳi ʿusretlenüb çār-nā-çār berren göndermeğe {11} muḥtāc oldıġından Rumili ḳażālarından şimdiden miḳdār-ı kifāye ḥayvānāt tertībi {12} ve müşārun-ileyhiñ vefātı cihetiyle Yeñişehir’de olan ʿasker ḏaġılmaḳda oldıġından {13} ve ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ Yeñişehir’e vuṣūllerinde işe yarar ʿasker vücūdı lāzımeden olub {14} nefīr-i ʿām ʿaskeri s̠ebāt itmeyecekleri mücerreb idüğünden Zaġra Aʿyānı Velī Aġa mis̠illü {15} ḳaviyyü’l-iḳtidār aʿyānlarıñ külliyyetlü ʿasker ile meʾmūr ḳılınaraḳ maḫṣūṣ mübāşirler ile iḫrāc {16} ü iʿzāmları baʿżı ṭarafdan inhā ve iḫṭār olunub vāḳıʿan işbu iḫṭārāt becā ise de {17} Rumili’niñ ḥāvī oldıġı ḳażālardan ḥayvānāt tertībi ahālī ve fuḳarāya bunca teklīfat {18} ve tertībāt üzerine bir neviʿ bār olacaġından ve muḳaddem ber-vech-i meşrūḥ Anāḏolī ṭarafından {19} ẕaḫīre naḳli-çün ḥayvānāt tertīb olunub Ḳayṣeriyye mutaṣarrıfı müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ daḫi {20} ḥayvānātı celb ile keyfiyyet ol vechile müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’dan {21} istiʿlām olunaraḳ cevābı vürūdına tevaḳḳufı ḥāciz olmuş idüğünden ve müteveffā-yı {22} müşārun-ileyhde daḫi vāfir ḥayvānāt olması melḥūẓ oldıġından müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ {23} ẓuhūr iden ḥayvānātınıñ nezd-i müşīrīlerinde tevḳīfiyle defteriniñ celbi ve müteveffā (3) Ḥüseyin Paşa’nıñ muḫallefātından ẓuhūr idüb gelan ve gerek Anāḏolī ṭarafından {2} tertīb olunan ḥayvānāt bi-mennihī Taʿālā mevsim-i bahār ḥulūlünde iḳtiżāsına baḳılmaḳ {3} üzere şimdilik ḥayvānāt-ı meẕkūreniñ lüzūm ve ʿadem-i lüzūmı keyfiyyetiniñ ṣavb-ı {4} düstūrīlerinden istiʿlāmıyla bu bābda ne vechile işʿār-ı düstūrīleri vāḳiʿ olur ise {5} aña göre icrā-yı muḳteżāsına baḳılması ve şimdiden ʿale’l-ʿamyā maʿiyyet-i serʿaskerīlerine {6} şunı bunı meʾmūr itmekden ise ẕāt-ı müşīrīleri fī’l-aṣl oralarda bulunaraḳ {7} her bir maḥalliñ ḥāl ü keyfiyyātına ve Rumili aġavāt ve aʿyānlarınıñ mizāc ü mişvārlarına {8} kesb-i ıṭṭılāʿ itmiş olduḳlarından şimdiki ḥālde maʿiyyet-i düstūrīlerine ne ḳadar ʿasker {9} celbi ve kimleriñ meʾmūriyyeti münāsibdir, evvel-emrde cenāb-ı saʿādetlerinden istiʿlām {10} ü istişʿār olunaraḳ baʿdehū iḳtiżāsına baḳılması tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne {11} daḫi bu vechile taʿalluḳ itmiş ve şeref-sünūḥ iden emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince {12} müteveffā Ḫūrşīd Paşa muḫallefātında ẓuhūr iden ḥayvānātı ẕaḫīre naḳli żımnında {13} ṭaraf-ı saʿādetlerine devr ü teslīm iderek kemmiyyet ve miḳdārını mübeyyin defteri irsāl {14} olunması bu defʿa ṭaraf-ı muḫliṣīden müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ Yeñişehir’de olan ketḫüdāsı {15} Ṣāliḥ Aġa ile muḫallefāt mübāşiri Ḳapucıbaşı Yūsuf Aġa’ya yazılmış olmaġla {16} ẕāt-ı saʿādetleri daḫi gerek ḥayvānāt māddesinde ve gerek maʿiyyet-i düstūrīlerine {17} meʾmūriyyetleri iḳtiżā idenleriñ ṣūret-i taʿyīn ve iḫrāclarında iḳtiżā-yı tedbīr ne vechile {18} olmaḳ lāzım gelür ise muḳteżāsına baḳılmaḳ üzere serīʿan ve īżāḥan keyfiyyeti {19} işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl baḥren Mora’ya ẕaḫīre {20} imrārı derece-i istiḥālede oldıġından muḳteżā-yı ġayreti üzere berren {21} Mora’ya ẕaḫīre naḳli żımnında Selānīk sancaġı dāḫilinde olan ḳażālardan {22} iki yüz elli reʾs ḥayvān tedārük iderek Yeñişehir’e irsāl itmiş oldıġı {23} saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretleri ṭarafından inhā olunmuş ise de ol miḳdār {24} ḥayvān ile ne miḳdār ẕaḫīre gönderilebileceği ẓāhir olmaġla aña göre {25} işbu ẕaḫāyir naḳli māddesinde īcāb-ı maṣlaḥatıñ işʿārına himmet buyurmaları {26} meʾmūldür. Fī 8 R 38
[578/7] Mīr-i mīrāndan Meḥmed Paşa’ya
{1} Eflāḳ ve Boġdān voyvodalarınıñ Dersaʿādet’de iḳāmet itmek üzere birer nefer oġullarıyla aṣl {2} ḳapu ketḫüdāları olmaḳ üzere birer nefer boyārlar bundan aḳdemce celb ve voyvodazādeler Çengālköyü’nde {3} iḳāme olunmuş ise de ḥasbe’l-maṣlaḥa voyvodalarıñ bu ṭarafa celb olunan oġullarınıñ ṭarafımızdan {4} adam taʿyīniyle ḥüsn-i ṣūret ve lāyıḳıyla muḥāfaẓa ve Ocaġ-ı ʿĀmire’den daḫi yasaḳcı taʿyīn olunaraḳ {5} leylen ve nehāren mersūmlarıñ ḫānelerinde iḳāmet ve ḫāricden ecnebī Rum ṭāʾifesiniñ āmed-şodlarına {6} mümānaʿat ve voyvodazādeler ḥasbe’l-iḳtiżā bir yere gidecek olurlar ise yanlarında berāber giderek {7} muḥāfaẓalarına diḳḳat ve aṣl ḳapu ketḫüdāları olan boyārlara bir şey dinilmeyerek istedikleri maḥalde {8} iḳāmet idüb kendü maṣlaḥatları-çün voyvodazādeleriñ yanlarına āmed-şodlarına mümānaʿat olunmaması {9} ve işbu voyvodazādeler maḥbūs gibi muḥāfaẓa olunmayub kendülere serrişte virilmeyerek {10} bir ḥüsn-i ṣūretle muḥāfaẓa olunmalarına irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ iderek ol vechile mersūmān {11} voyvodazādeler Çengālköyü’nde iḳāme itdirilmiş ve ṭarafımızdan daḫi Enderūn aġalarımızdan {12} Muṣṭafā Beğ muḥāfaẓalarına taʿyīn ḳılınmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī ol ṭarafıñ muḥāfaẓası size iḥāle {13} olundıġından ve mīr-i merḳūm daḫi nezdimize celb olunmuş idüğünden ber-vech-i meşrūḥ mesfūrānıñ {14} bundan böyle ṭarafıñızdan muḥāfaẓalarına ibtidār olunmaḳ lāzım gelmeğin cenābıñız daḫi {15} ṭarafımızdan iḳāme olunan adamıñ yerine mücerreb ve muʿtemed adam taʿyīn iderek maḥbūs gibi olmayaraḳ (5) ve kendülere serrişte virilmeyerek ḥakīmāne muḥāfaẓaları esbāb-ı muḳteżiyesini {2} icrāya ve keyfiyyeti ṭarafımıza işʿāra mübāderet eylemeñiz içün teẕkire. Fī 8 R 38
[578/11] İzdīn Muḥāfıẓı Süleymān Paşa’ya
{1} Maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan ʿasākiriñ Ẕīlḥicce’ye maḥsūben iḳtiżā iden bir aylıḳ ʿulūfeleri {2} müteveffā Serʿasker Ḫūrşīd Paşa ṭarafından irsāl ḳılınmış ise de müddet-i merḳūmeden {3} bu āna ḳadar ʿasākir-i merḳūme müterākim olan ʿulūfelerini muṭālebe ile taʿcīzden ḫālī {4} olmadıḳlarını mübeyyin vürūd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve iʿlām-ı mersūl meʾāli {5} maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olmuşdur. Bu maḳūle mevād umūr-ı serʿaskerī müteferriʿātından {6} olaraḳ tanẓīm ü tesviyesi serʿasker bulunanlar maʿrifetleriyle olacaġı ẓāhir ve el-ḥāletü-hāẕihī {7} Rumili eyāleti serʿaskerlik ʿunvānıyla saʿādetlü Celāl Paşa ḥażretleri ʿuhdesine iḥāle {8} ve tevcīh olunmuş olmaḳ mülābesesiyle ẕāt-ı saʿādetleri müteveffā-yı müşārun-ileyh zamānında {9} oldıġı vechile böyle şeyleri serʿasker-i müşārun- ileyhle bi’l-muḫābere iḳtiżāsınıñ tanẓīmi {10} lāzım geleceği bāhir oldıġından keyfiyyet ṭaraf-ı muḫliṣīden bu defʿa serʿasker-i müşārun-ileyhe {11} yazılmış olmaġla dirāyet-i ẕātiyyeleri iḳtiżāsı üzere cenāb-ı müşīrīleri ḫuṣūṣ-ı {12} mezbūrı serʿasker-i müşārun-ileyh ṭarafına bi’l-işʿār īfā-yı lāzıme-i reviyyet-kārī {13} ve feṭānete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 R 38
[578/12] Yeñişehir ordusı nüzül emīni Ḳapucıbaşı Süleymān Aġa’ya
{1} Meʾmūr oldıġıñ nüzül emāneti ḫidmetinde şimdiye ḳadar ġayret ve ibrāz-ı ṣadāḳat {2} itmiş iseñ daḫi emānet-i merḳūmeniñ idāresine ḳudretiñ ḳalmadıġı beyānıyla {3} ol bābda istiʿṭāf ve istirḥāmı şāmil tevārüd iden ʿarīżañ meʾāli maʿlūmumuz {4} olmuşdur. Sen ṣıdḳ ü istiḳāmetle muttaṣıf bendegān-ı Devlet-i ʿAliyye’den oldıġıñ {5} ecilden ʿuhde-i ġayretiñe muḥavvel olan ḫuṣūṣda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete mücidd ü sāʿī {6} olacaġıñ āşikār ve işbu nüzül emānetine meʾmūriyyetinden berü ne vechile saʿy ü ġayret {7} itmiş oldıġıñ bi’l-istimāʿ maʿlūm ü bedīdār ise de cümleye maʿlūm oldıġı {8} vechile ḫidemāt-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de ibrāz-ı istiḳāmet idenleriñ emekleri {9} bir vaḳtde żāyiʿ olmayub nice nice mükāfāt müşāhede eyleyecekleri ẓāhir {10} ve sen daḫi işbu meʾmūriyyetinde ibrāz-ı ṣadāḳat ü ġayret eyledikçe müşāhede-i mükāfāt {11} ideceğiñ bāhir oldıġından başḳa saʿādetlü Serʿasker paşa ḥażretleri {12} hemān ol ṭarafa varmaḳ üzere olub teshīl-i umūr-ı meʾmūreñi mūcib (8) vesāʾiliñ istiḥṣālinde daḫi dirīġ-i himmet olunmayacaġı ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān ʿavn-i Bārī’yle {2} ḳarīben Mora ġāʾilesi rehīn-i ḥüsn-i ḫitām olması elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü müstedʿā oldıġı {3} maʿlūm-ı ṣadāḳat-melzūmuñ olduḳda biraz daḫi ḥamiyyetiñ iḳtiżāsı üzere ġayret {4} ve umūr-ı meʾmūreñi evvelkiden ziyāde ḥüsn-i idāreye ṣarf-ı maḳderet iderek senden {5} meʾmūl olan ṣadāḳat meʾās̠irini ibrāza beẕl-i vüsʿ ü ṭāḳat eylemañ maṭlūb idüği {6} beyānıyla ḳāʾime. Fī 9 R 38
[578/17] Rumili vālīsine
{1} Maḳtūl Tepedelenli ṭaḳımınıñ Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den mażbūṭ muḳāṭaʿāt ve çiftlikātından {2} Dömenik ve Alāṣonya ve Bādracıḳ ḳażālarında kāʾin çiftlikāt ile Tırḥāla ve Īnebaḥtī {3} sancaḳlarında vāḳiʿ Ḫaṣhāʾ-i Dömenik ve Bādracıḳ ve Cānḥiṣārı muḳāṭaʿalarınıñ otuz {4} altı senesine maḥsūben ber-vech-i emānet idāresi silāḥşorān-ı ḫāṣṣadan İsmāʿīl Aġa’ya iḥāle {5} olunmuş ise de mūmā-ileyh bu defʿa ecel-i mevʿūduyla fevt olmuş oldıġından emānet-i meẕkūreniñ {6} birine iḥālesi lāzım gelerek müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne iḳtiżāsı üzere {7} emānet-i merḳūme āḫar ḫuṣūṣa meʾmūren el-yevm Yeñişehir’de iḳāmet üzere olan {8} ḫācegān-ı Dīvān-ı Hümāyūn’dan ʿAlī Rāʾiḳ Beğ bendelerine iḥāle olunmuş ise daḫi mīr-i mūmā-ileyhiñ {9} aṣl meʾmūriyyeti ṣadr-ı esbaḳ Seyyid ʿAlī Paşa’nıñ refʿ-i vezāretiyle kāffe-i emvāl ü eşyāsı {10} maʿrifet-i şerʿ ve müteveffā Ḫūrşīd Paşa maʿrifetiyle żabṭ ve fürūḫt olunaraḳ es̠mānı {11} ʿaskeriniñ maṭlūbuna virildikden ṣoñra ḳuṣūr maṭlūbāt ḳalur ise miḳdārını mübeyyin {12} defterini bu ṭarafa taḳdīm itmek oldıġından ve müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa mīr-i mūmā-ileyh {13} ol ṭarafa vāṣıl olmaḳsızın Mora derūnuna girmiş ve baʿdehū Ḫūrşīd Paşa’nıñ {14} vefātı vāḳiʿ olmuş idüğünden müşārun-ileyh ḥaḳḳında olan irāde icrā olunamayaraḳ {15} gerek mīr-i mūmā-ileyh ve gerek müşārun-ileyhi menfāsı olan Bolī’ya götürmek üzere {16} bā-emr-i ʿālī mübāşir taʿyīn ḳılınan gediklülerden Ḥasan Aġa bendeleri bu āna ḳadar ol ṭarafda {17} iḳāmet itmekde iseler de müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa’nıñ Mora derūnundan ne vaḳt ve ne ṣūretle {18} çıḳacaġı mechūl olmaḳ ve müşārun-ileyh ḥaḳḳında bu vechile irāde-i şāhāne ṣādır olmuş iken {19} terki münāsib olmamaḳ mülābesesiyle gediklü-yi mūmā-ileyh ol ṭarafda ḳalaraḳ mīr-i mūmā-ileyh {20} yedindeki maḫfī emr-i ʿālīyi ẕāt-ı saʿādetleri Yeñişehir’e geldiklerinde cenāb-ı müşīrīlerine {21} iʿṭā idüb bundan böyle işiñ gelişine ve iḳtiżāsına göre cenāb-ı düstūrīleri {22} infā[ẕ] ü icrā eylemek üzere mīr-i mūmā-ileyhiñ ber-vech-i meşrūḥ çiftlikāt ve muḳāṭaʿāt (11) maṣlaḥatına baḳması ḫuṣūṣlarına irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş ve ẕikr olunan {2} emr-i ʿālīyi cenāb-ı müşīrīleri Yeñişehir’e geldiklerinde ṭaraf-ı serʿaskerīlerine maḫfiyyen iʿṭā {3} ve kendüsi maṣlaḥat-ı meʾmūresini tanẓīme iʿtinā eylemesi mīr-i mūmā-ileyhe taḥrīr ve gediklü-yi {4} mūmā-ileyh daḫi yine ke’l-evvel ol ṭarafda iḳāmet iderek cenāb-ı düstūrīleriniñ inżimām-ı reʾy {5} ü ārāsıyla ḥareket eylemesi ṭarafımızdan başḳaca tavṣiye ve teẕekkür olunmuş olmaġla muḳteżā-yı dirāyet {6} ü feṭānet-i düstūrīleri üzere müşārun-ileyh ḥaḳḳında olan irāde-i ḫafiyyeniñ bundan böyle {7} işiñ gelişine ve iḳtiżāsına göre icrāsıyla ber-vech-i muḥarrer defteriniñ bu ṭarafa irsāline {8} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 R 38
[578/19] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Selānīk mütemekkinlerinden hālik Nano’nuñ [?] torunları Bīmāḥo [?] ve Līsāndro ve Ṭayfaro [?] {2} nām gāvurlar bundan aḳdem Frānsa’ya firār itmiş olduḳlarından ber-mūceb-i defter mutaṣarrıf olduḳları {3} ḫān ve maġāza mis̠illü emlāklarınıñ cānib-i mīrī-çün żabṭ ve fürūḫtı īcāb iderek {4} mersūmlar bundan altı māh mürūrına değin yine Selānīk’e ʿavdet ve kemā-kān raʿiyyeti ḳabūl iderler ise {5} emlāk ü arāżīlerine müdāḫale olunmamaḳ ve gelmedikleri ṣūretde cānib-i mīrīden żabṭ olunmaḳ {6} üzere Frānsa ḳonsolosunuñ iltimāsıyla ṭaraf-ı saʿādetlerinden reʾy buyuruldısı iʿṭā ḳılınmış {7} oldıġından ol bābda bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdārı ḫuṣūṣuna dāʾir bu defʿa ḳapu ketḫüdāları {8} efendi bendelerine mebʿūs̠ bir ḳıṭʿa şuḳḳa-i müşīrīleri meʾāli maʿlūm-ı muḫliṣī olmuşdur. {9} Maʿlūm-ı saʿādetleri oldıġı üzere Rum reʿāyāsından fesādda medḫalleri oldıġı (13) taḥḳīḳ ile cezāları tertīb olunan ve diyār-ı āḫara firār iden gāvurlarıñ bi’l-cümle {2} mālik olduḳları emvāl ü emlāk-ı sāʾireleriniñ cānib-i mīrīden żabṭı muḳteżā-yı {3} irāde-i seniyyeden ve bu ḫuṣūṣ daḫi Devlet-i ʿAliyye’niñ kendü umūr-ı dāḫiliyyesinden {4} olmaḳ ḥasebiyle o maḳūle firārīleriñ emvāl ü emlākları żabṭına düvel-i ecnebiyye meʾmūrları {5} ṭarafından ḳaṭʿan ve ḳāṭıbeten bir gūne müdāḫale iḳtiżā itmeyüb ʿalelḫuṣūṣ bidāyet-i fesāddan berü {6} Frenkleriñ reʿāyādan baʿżılarını ḳaçırmaḳ ve baʿżı firārīler ḥaḳḳında birer ṣūret ve zemīn {7} ile ḥimāyet dāʿiyesine düşmek mis̠illü nice mefāsid ü desāyisleri maḥsūs ve meşhūd {8} olmaḳdan nāşī bunlarıñ reʿāyā maṣlaḥatına dāʾir aḥvāl-i ḫadīʿatü’l-iştimāllerine ḥavāle-i {9} semʿ-i iʿtibār cāʾiz olmayaraḳ ḥattā firārīlerden birinde düvel-i ecnebiyye tebaʿasından {10} biriniñ maṭlūbāt iddiʿāsı daḫi vuḳūʿ bulsa ber-nehc-i şerʿī s̠übūt ve taḥḳīḳi-çün firār iden {11} şaḫṣıñ maḥalline ʿavdet ve vürūdına tevḳīf ve taʿlīḳi īcāb eylediğine bināʾen el-ḥāletü-hāẕihī {12} Dersaʿādet’de reʿāyā maṣlaḥatında icrā olunan uṣūl bu merkezde dāʾir oldıġından {13} sāʾir memālik-i maḥrūsede daḫi bu uṣūlüñ icrāsı lāzım gelüb bu cihetle firārī-i {14} mersūmlar ḥaḳḳında īcāb-ı maṣlaḥat her ne ise reʾy-i rezīn-i ḥakīmānelerine mütevaḳḳıf mevāddan {15} olaraḳ şöyle mersūmlarıñ firārları töhmet-i vāḳıʿalarına mebnī olmaḳ iḥtimāli derkār {16} oldıġı mis̠illü mücerred baʿżı vehm ü vesveseden nāşī bu aralıḳ memālik-i maḥrūsede {17} bulunmamaḳ ḳaṣdıyla firār itmiş olmaları daḫi muḥtemel ve maʿa-[mā-]fīh bunlarıñ ebnā-yı cinsinden sāʾir {18} fesād ü ḫıyānetleri ẓuhūr itmeyanlere ber-muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf bir şey dinilmeyerek {19} ʿırż ve māl ve cānları kemā-kān muḥāfaẓa olunmaḳda iken bunlarıñ üçi birden {20} bu ḳadar emlāk ü arāżīlerini terk ile firārı iḫtiyār itmeleri pek de tehī olmayaraḳ {21} bir cünḥaları olmaḳ ṣūret-i ḥālden müstedel oldıġına naẓaran fī’l-ḥaḳīḳa fesādda {22} medḫalleri olub da ḫavf-ı mücāzāta mebnī firār itmişler ise ber-mūceb-i irāde-i seniyye {23} emlāk ü arāżīleriniñ cānib-i mīrīden żabṭ ve fürūḫtı bābında ḳaṭʿiyyen emr-i ʿālī {24} ıṣdārı ve illā mücerred vehm ü vesveseye ẕehāb ile firār itmiş olduḳları ḥālde {25} vech-i āḫarla bi’t-teʾmīn yine maḥallerine celb ve iskānları iḳtiżā idüb iki {26} ṣūretde daḫi Frenkleriñ vesāṭet ve müdāḫalesi cāʾiz olmayacaġından başḳa {27} reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’den olub bir gūne cünḥası vuḳūʿ bulanlar düvel-i ecnebiyye {28} meʾmūrlarınıñ ḫidmetlerinde bile bulunsalar yine anlarıñ ʿahden ḥimāyet iddiʿāsına istiḥḳāḳları {29} olmayaraḳ o maḳūle aṣḥāb-ı cünḥanıñ töhmetlerine göre ṣavb-ı düstūrīlerinden (14) teʾdībāt-ı lāyıḳa icrāsı lāzım geleceği ve Frānsa ḳonsolosı mersūmuñ firārī-i {2} mersūmlar ḥaḳḳında ol vechile altı māh müddet taʿyīniyle reʾy buyuruldısı iḫtilās eylemesi {3} emlāk ü arāżīlerini bir müddet żabṭ itdirmamek veyāḫūd teʾmīn buyuruldısı aḫẕından ṣoñra {4} meydāna çıḳarmaḳ ve müddet-i meẕkūre inḳıżāsından ṣoñra daḫi zemīn-i āḫar tedārük {5} itmek mis̠illü ḥiyel-i Frengāneden ḫālī olmadıġı müstaġnī-i taʿrīf ü beyān olmaġla {6} mersūmlarıñ ḥaḳīḳat-i ḥāl ü keyfiyyetleri taḥḳīḳ ü tedḳīḳ-birle īcāb ü iḳtiżāsınıñ {7} biẕẕāt ṭaraf-ı düstūrīlerinden icrāsı ve bundan böyle düvel ḳonsolosı ve meʾmūrlarınıñ {8} reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye maṣlaḥatına dāʾir o maḳūle inhā ve istidʿāları vuḳūʿunda {9} “Düvel-i müteḥābbe meʾmūrlarınıñ vaẓīfe-i meʾmūriyyetleri kendü tebaʿalarınıñ meṣāliḥ-i lāzımesine {10} münḥaṣır olmaġla kendü tebaʿa ve tüccārlarına dāʾir inhā ve istidʿālarınıñ ʿahd ü şarṭ mūcebince {11} iḳtiżālarına baḳılur. Lākin reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye maṣlaḥatı ve īcāb ü iḳtiżāsınıñ icrāsı {12} bizim bilüb yapacaġımız mevāddan olub düvel-i müteḥābbe meʾmūrlarınıñ dāʾire-i meʾmūriyyetlerinden {13} ḫāricdir.” yollu ecvibe-i mülzime iʿṭāsı ḫuṣūṣlarına himmet ve ḫuṣūṣ-ı meẕkūrı daḫi {14} bundan böyle gereği gibi taḥḳīḳ-birle firārī-i mersūmlarıñ buyuruldı tārīḫi {15} inḳıżāsından ṣoñra meydāna çıḳmadıḳları veyāḫūd meydāna çıḳub ʿafv ü müsāmaḥaya {16} gelmez ve şerʿan teʾdībleri īcāb idecek töhmetleri tebeyyün eylediği ḥālde ol vaḳt {17} keyfiyyet ve iḳtiżāsınıñ Dersaʿādet’e inhāsı ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 R 38
[578/21] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresiyle Çeşme yaḳasında iʿdām olunan ve firār itmiş olan ʿuṣāt-ı kefere {2} emlāk ü emvālleriniñ cānib-i mīrī-çün żabṭ ü taḥrīrine meʾmūriyyetiñiz cihetiyle bi’l-cümle emvāl {3} ve maḥṣūlātı aḫẕ iderek ketḫüdāñız olan Kenḳırī ʿİzzet Efendi’niñ iġfāliyle maḥṣūlātıñ {4} cüzʾī miḳdārını deftere idḫāl ve māʿadāsını ketm ve āḫara beyʿ ü fürūḫt ve es̠mānını ekl {5} ü belʿ itmeğe cesāret eylediğiñiz ve Çeşme yaḳası ahālīsiniñ cezīre-i merḳūme ʿuṣātına {6} memleket deyni olaraḳ borçları olan dört yüz biñ ġurūş ile ʿuṣāt-ı mersūmeniñ {7} daḫi ahālī-i merḳūmeden baʿżılarına iki yüz biñ ġurūş müteferriḳ ẕimemātlarınıñ nıṣfını {8} ve baʿżen s̠ülüs̠üni tenzīl ve temessükātını tebdīl itmek mülāḥaẓasıyla s̠ebt-i defter itdirmediğiñiz {9} ve Sāḳız’dan firār iden ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ cānib-i mīrīye ʿāʾid olan emvāl {10} ü emlāklarınıñ żabṭ ü taḥrīri-çün maʿiyyetiñizde mevlā ve muḥarrir efendiler eğerçi īfā-yı {11} meʾmūriyyetlerine saʿy itmek murādında iseler de cezīre-i merḳūme vücūhundan olub {12} bundan aḳdemce mürted olaraḳ firār iden ve el-ān İbṣāra’da olan Ṣalyāroġlı {13} Mīnā didikleri ḫabīs̠iñ el-yevm Sāḳız’da olan oġlı ʿAlī Çelebi nām şaḫṣı müdīr ve müsteşār {14} ʿadd eyleyerek anıñ taʿrīf ve taʿlīmiyle firārī kefereniñ gelüb tecemmuʿlarına ve zeytūnlarını {15} devşirmelerine ruḫṣat ve bi’l-vücūh müsāʿade gösterdiğiñizden aḏalarda olan {16} ʿuṣāt-ı kefere cezīre-i merḳūmeye gelüb zeytūn maḥṣūllerini ve sāʾir māllarını alub {17} istedikleri maḥallere fürūḫt eylediklerine mebnī el-ḥāletü-hāẕihī ʿiṣyān üzere olan {18} aḏa gāvurları ruḫṣatıñız cihetiyle revġan ve zeytūn ḫuṣūṣunda ḳaṭʿan müżāyaḳa {19} görmedikleri ve cezīre-i merḳūmede olan sekene-i ehl-i İslām ʿindiñizde muḥaḳḳar ve mevcūd olan {20} reʿāyā ve gelüb giden ʿuṣāt-ı kefere muʿteber olaraḳ ḥattā İbṣāra’da olub {21} gelemamiş olan baʿżı ʿuṣātıñ Çeşme yaḳasında olan alacaḳlarını {22} merḳūm ʿAlī Çelebi taḥṣīl ve kendülere irsāl itmekde ve ketḫüdāñız merḳūm daḫi bu ḫuṣūṣ içün (16) teẕkire virmekde oldıġı ve Sāḳız ḳalʿasında olan ẕaḫāyiriñ iḥtiyāṭa riʿāyeten {2} ṣarfı cāʾiz değil iken mevcūd ẕaḫāyirden beş biñ keyl miḳdārı ẕaḫīre ifrāz {3} ve ḥabbāzān ṭāʾifesine iʿṭā eylediğiñiz ve merḳūm ʿAlī Çelebi’niñ reʾyiyle ḥareketiñize mebnī {4} bī-pervā aḏalardan ʿuṣāt-ı eşḳıyāya cezīre-i merḳūmeye gelmeğe ruḫṣat virerek {5} bir gūne taḥarrīde olmadıġıñız ve merḳūm ʿAlī Çelebi’niñ babası mürted-i mersūm el-ān İbṣāra aḏası {6} ʿuṣātına sergerde olub bundan aḳdemce Sāḳız’da vāḳiʿ olan hücūmda ʿuṣātla berāber {7} gelmiş oldıġından ḥālā oġlı ile mükātebe iderek bunlardan bir vechile emniyyet cāʾiz {8} olmadıġı ve bu ḫuṣūṣlar maʿiyyetiñize ṭaraf-ı şerʿden meʾmūr mevlā ile muḥarrir ṭarafından {9} ve ahālī cānibinden iḫṭār ve menʿi māddesine ibtidār olunmuş ise de ıṣġā itmeyerek {10} “Sizleriñ vaẓīfeñiz değild[ir], Devlet-i ʿAliyye benden ṣorar” deyu nā-mülāyim cevāb virerek {11} bildiğiñizden ḳalmadıġıñızı, ḥattā mevlā ve muḥarrir-i mūmā-ileyhimānıñ bu ḫuṣūṣları {12} der-bār-ı şevket-medāra bildirmeleri lāzımeden ise de bu ṭarafa gönderdikleri kāġıdlarını {13} ṭutub küşād eylediğiñizden bunları yazmaġa cesāret idemedikleri {14} bu defʿa āmed-şod idenlerden ve sāʾirden derece-i ṣıḥḥatde istimāʿ ve taḥḳīḳ olunub {15} sizden Devlet-i ʿAliyye’ye ez-her-cihet ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat ve meʾmūr oldıġı umūrda {16} diyānet ü istiḳāmet ider meʾmūlüyle bā-rütbe-i mīr-i mīrānī cezīre-i merḳūme muḥāfıẓlıġı {17} ʿuhdeñize iḥāle olunmuş ve mücerred tereffüh ü āsāyişiñiz ġarażıyla ʿuhdeñize münāsib {18} manṣıb daḫi tevcīh ḳılınmış ve ṣadāḳat ümīdiyle iʿdām olunan ve firār eyleyan {19} gāvurlarıñ muḫallefātları taḥrīri māddesi daḫi ʿuhdeñizde ibḳā olunmuş oldıġından {20} umūr-ı meʾmūreñizde ḫidemāt-ı mebrūre ve mesāʿī-i meşkūre ibrāz ü iẓhārıyla {21} taḥṣīl-i nīk-nāmī ve şöhrete iʿtinā ve diḳḳat ve bidāyet-i meʾmūriyyetiñizde ṣadāḳatle {22} çalışub Devlet-i ʿAliyye’ye ḫidmet beğendirüb nāʾil-i mükāfāt-ı seniyye {23} olmaḳlıġa müs̠āberet eylemeñiz farīża-i ẕimmetiñiz iken bu vādīden ẕühūl ile {24} ibtidā-yı neşʾetiñizde bu vechile ḥamiyyet ü ṣadāḳate yaḳışmaz ve diyānet ü istiḳāmete ṣıġmaz {25} efʿāl-i ġayr-ı marżiyyeye ictisārıñız uyġunsuz ve ḥaḳḳıñızda ne gūne vaḫāmet {26} ve nedāmeti iḳtiżā ider yolsuz ḥareket oldıġı ednā mülāḥaẓa ile maʿlūm olur. {27} Vāḳıʿan Sāḳız cezīresiniñ muḥāfaẓasını ve ẕikr olunan emlāk ü arāżīniñ {28} taḥrīrini Devlet-i ʿAliyye size iḥāle itmiş oldıġından nīk ü bedini sizden ṣoracaġı (17) ẓāhir ise de böyle ketḫüdāñızıñ ve bir mürted olan ḫabīs̠iñ oġlunuñ iġfāl ü taḥrīkiyle {2} bu gūne nā-mülāyim ḥareketiñiz vuḳūʿa gelerek ve maʿāẕallāhü Taʿālā ʿadem-i taḳayyüd ü ihtimām {3} ve ṭamaʿ belāsıyla Sāḳız’da bir ḥādis̠e vuḳūʿ bularaḳ mesʾūliyyeti size rāciʿ oldıġı ḥālde {4} ol vaḳt ne vechile cevāb vireceksiñiz ve naṣıl şevketlü efendimiziñ ġażab-ı āteş-bār-ı mülūkānesinden {5} ḳurtılacaḳsıñız, bilinemez. Böyle vaḳtde dīn ü devlete cānsipārāne ḫidmet iki cihānda {6} mūcib-i rifʿat olacaġı mis̠illü böyle ḥarekāt-ı meẕmūme mūcib-i ḫüsrān ü nedāmet olacaġı {7} bī-iştibāhdır. İşte bu defʿa size ḫayr-ḫāhāne bu vechile beyān eyledim. Bundan ṣoñra {8} selāmet-i ḥāl lāzım ise ʿaḳlıñızı başıñıza devşirüb o maḳūleleriñ defʿiyle {9} yoluyla ḥareket ve cezīre-i merḳūmeniñ bi’l-vücūh muḥāfaẓasıyla öyle ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ {10} gelüb gidemameleri emr-i ehemmine beġāyet diḳḳat ve meʾmūr-ı taḥrīri oldıġıñız emlāk {11} ve sāʾireniñ bir aḳçesi ḫāric ve mektūm ḳalmayaraḳ cümlesini mevlā ve muḥarrir-i mūmā-ileyhim {12} maʿrifetleriyle s̠ebt-i defter itdirüb ṭamaʿ seyyiʾesine giriftār olmaḳdan mübāʿadet-birle {13} rıżā-yı emr-i ʿālīye muvāfıḳ ḥareket-i memdūḥa ibrāzına ṣarf-ı endīşe-i diḳḳat eylemeñiz içün {14} ḳāʾime. Fī 11 R 38
[578/24] İzmīr Muḥāfıẓına
{1} İzmīr mütemekkinlerinden Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsından Yanākī nām ẕimmī İzmīr’de Frenk maḥallesinde {2} vāḳiʿ Cūbā [?] Ḫānı dimekle maʿrūf ḫānıñ nıṣfına mutaṣarrıf olub İzmīr’de muḳīm {3} Flemenk ḳonsolosuyla vāḳiʿ olan ḳarābeti cihetiyle mutaṣarrıf oldıġı nıṣf-ı ḫānı ḫilāf-ı ʿahd ü şarṭ {4} muvāżaʿaten ḳonsolos-ı mersūmuñ ḳarısı Ṭarūma nām Naṣrāniyyeye fürūḫt ve kendüsi {5} firār itmiş oldıġından ṣudūr iden irāde mūcebince ẕikr olunan nıṣf-ı ḫānıñ beyʿ ü ferāġına {6} iʿtibār olunmayub cānib-i mīrīden żabṭ olunacaġını ḳonsolos-ı mersūm derk iderek mersūm {7} Yanākī firār itmeyüb iḫtifā itmiş oldıġını ḫaber virmiş ve mersūmuñ is̠bāt-ı vücūd eylemesi {8} ṭaraf-ı düstūrīlerinden tenbīh olunmuş ve mersūm Yanākī daḫi is̠bāt-ı vücūd iderek ẕikr olunan {9} nıṣf-ı ḫānıñ zevce-i mersūme ṭarafından vekīl olaraḳ ẕimmī-i mersūma ḳonsolos-ı mesfūr {10} redd itmiş oldıġı beyānıyla cānib-i mīrīden żabṭı yāḫūd ṣāḥib-i evveli mersūmda ibḳāsı {11} ḫuṣūṣlarında ne vechile irāde-i seniyye taʿalluḳ ider ise ṣavb-ı saʿādetlerine işʿārı ḫuṣūṣı {12} ṭaraf-ı saʿādetlerinden bā-taḥrīrāt ü iʿlām inhā olunmuş olub ancaḳ ẕimmī-i mersūm firārı es̠nāsında {13} “Elli biñ ġurūş alacaġım muḳābelesinde zevcem mersūme Ṭārūma’ya beyʿ ve İzmīr ḥākimi efendi ṭarafından {14} ḥüccet itdirmişdir.” deyu ḫān-ı meẕkūruñ nıṣf ḥiṣṣesini ḳonsolos-ı mersūm żabṭ murād itmiş {15} ise de ḥiṣṣe-i meẕkūreniñ s̠emeni ḫaylī ziyāde ideceğinden elli biñ ġurūşa beyʿi muvāżaʿa {16} oldıġını teʾyīd eylediğinden ġayrı firārī-i mersūmı nezd-i saʿādetlerine celb ve iḥżār {17} ve beyʿ-i meẕkūrı fesḫ ile meblaġ-ı meẕkūr elli biñ ġurūş mersūmeye deyni oldıġını {18} iḳrār iderek yine kendüyi iḫtifā itmiş oldıġı beyānıyla mersūmuñ ḫıyānetiniñ taḥaḳḳuḳuna bināʾen {19} nıṣf-ı ḫān-ı meẕkūr ile kāffe-i emvāl ü eşyāsınıñ cānib-i mīrīden żabṭı menūṭ-ı {20} reʾy-i ʿālī idüği İzmīr’de firārī gāvurlarıñ emlākı taḥrīrine meʾmūr Kātibzāde {21} Aḥmed Aġa ṭarafından inhā olunmuş ve ẕāt-ı müşīrīleriyle mübāşir-i mūmā-ileyh ṭarafından vāḳiʿ olan inhālarda {22} mübāyenet olaraḳ ḫuṣūṣ-ı merḳūmda iştibāh vāḳiʿ oldıġından ve mersūmuñ daḫi {23} iḫtifāsına naẓaran firārī ʿidādından maʿdūd olmayacaġı ṣūret-i ḥālden nümāyān {24} idüğünden ḫuṣūṣ-ı meẕkūruñ gereği gibi aḥvāli tebeyyün ü taḥaḳḳuḳ idinceye ḳadar şimdilik (19) żabṭ ve terk ṣūretleriniñ ikisi daḫi icrā olunmayub mübāşir-i mūmā-ileyhiñ taḥrīr itmekde oldıġı {2} emlāk ve muḫallefātıñ mümżā defteri tekmīl ve taḳdīminde ḥaḳīḳat-i keyfiyyetiñ kemā-hiye-ḥaḳḳuhā {3} ẓāhire iḫrācıyla tekrār inhāsı lāzımeden olmaġla muḳteżā-yı feṭānetleri üzere {4} defter-i meẕkūruñ tekmīlinde bu māddeniñ daḫi ḥaḳīḳati vechile inhā ve işʿārına himmet buyurmaları {5} siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 R 38
[578/27] Rumili vālīsine
{1} El-ḥāletü-hāẕihī Yeñişehir’de mevcūd ü müddeḫar olan ẕaḫīre bī-meʾāl olub hemān tükenme derecesinde {2} oldıġı istimāʿ olundıġından ve İzdīn ve Alāmāna ṭaraflarına ẕaḫīre iḳtiżā eyledikçe Yeñişehir’den {3} gönderilmesi irāde olunmaḳda idüğünden başḳa ẕāt-ı serʿaskerīniñ bi-mennihī Taʿālā Yeñişehir’e vürūdlarında {4} beher-ḥāl muḥtāc olduḳları külliyyetlü ʿasākiriñ iḥtişādına ibtidārlarında ẕaḫāyir-i vāfiyeniñ lüzūmı {5} derkār olacaġından her ne ḳadar ol ṭarafda taʿyīnāt-ı ʿaskeriyyeniñ idāresi żımnında başḳa nüzül {6} meʾmūrları olaraḳ ʿasākire virilecek taʿyīnāt nüzül emīnleri maʿrifetiyle rüʾyet ve iʿṭā {7} ve idāre olunaraḳ işbu nüzül māddesi nüzül emīnlerinden mesʾūl ve şimdiye ḳadar nüzül emīnleri {8} idāre-i taʿyīnāt-ı ʿaskeriyyeyi ne vechile rüʾyet itmişler ise yine kemā-kān anlar idāre ve rüʾyet itmek {9} lāzım geleceği emr-i ġayr-ı mechūl ise de ehemmiyyet-i maṣlaḥat cihetiyle ẕāt-ı saʿādetleriniñ Yeñişehir’e {10} vuṣūlünden muḳaddem ṭaraf-ı Salṭanat-ı Seniyye’den kār-güẕār ve ġayret ü ṣadāḳat ile şöhret-şiʿār {11} biriniñ ʿunvān-ı defterdārī ile Yeñişehir’e taʿyīn ve irsāliyle selefleri müteveffā Ḫūrşīd Paşa {12} ṭarafından Yeñişehir ordusı-çün emlāk-ı hümāyūndan ve maḥāll-i sāʾireden bā-buyuruldı istenilan {13} ẕaḫāyirden girü ḳalmış her ne ise añlayaraḳ beḳāyānıñ bir ṭarafdan peyderpey taḥṣīl ve celbine iḳdām {14} ve her bir ḳażādan ne miḳdār ẕaḫīre maṭlūb olunmaḳ iḳtiżā ider ve taḥammülleri ne vechiledir, {15} erbāb-ı vuḳūfdan bi’t-taḥḳīḳ cenāb-ı serʿaskerīleriniñ müceddeden tertīb eyleyecekleri ẕaḫīreyi {16} daḫi reʾy-i müşīrīleri vechile ḥareket iderek bir ān evvel cemʿ ü iddiḫār ve irād[e] eyledikleri maḥalle {17} iʿṭāya saʿy-ı mā-lā-kelām olunması īcāb-ı maṣlaḥatdan oldıġına bināʾen ol bābda şeref-rīz-i ṣudūr olan {18} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince bu ḫuṣūṣa ʿunvān-ı defterdārīyle bi’l-intiḫāb ḫācegān-ı {19} Dīvān-ı Hümāyūn’dan ve muʿteberān-ı ḫademe-i Devlet-i ʿAliyye’den sābıḳan Ṭopḫāne-i ʿĀmire Ocaġı {20} Kātibi El-Ḥāc Aḥmed Efendi taʿyīn ve ṣavb-ı meʾmūresine iʿzām olunmuş oldıġından efendi-i mūmā-ileyh {21} mübteġā-yı ṣıdḳ ü istiḳāmet ve ġayreti üzere meʾmūriyyeti şāmil yedinde olan emr-i ʿālī {22} muḳteżāsı üzere ḥareket iderek bā-ʿavn-i Bārī ber-vefḳ-i murād ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ile taḥṣīl-i {23} rıżā-yı serʿaskerīlerine diḳḳat ideceği ve efendi-i mūmā-ileyhiñ meʾmūriyyeti taʿyīnāt-ı ʿaskeriyye {24} iʿṭāsı olmayub ol mādde nüzül emīnleriniñ idāre ideceği şey olaraḳ mūmā-ileyh mücerred {25} selefleri müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ eṭrāfdan bā-buyuruldı maṭlūb eylediği ẕaḫāyirden girü ḳalan {26} ne ise peyderpey taḥṣīl ve celbe iḳdām ve cenāb-ı müşīrīleriniñ müceddeden tertīb eyleyecekleri {27} ẕaḫāyiri yine ẕāt-ı sipehdārīleriniñ emr ü reʾyiyle celb ü cemʿ ve irāde eyledikleri maḥalle iʿṭāya {28} ihtimām oldıġı müberhen ü bāhir ise de ẕāt-ı saʿādetleri eyālet-i Rumili’niñ vālī-i vālā-şānı {29} ve bi’l-istiḳlāl serʿasker-i ẓafer-ʿunvānı olduḳlarından ve efendi-i mūmā-ileyhiñ meʾmūriyyeti ancaḳ {30} teshīl-i meṣāliḥ-i serʿaskerīleri żımnında idüğünden bu ḫuṣūṣuñ lāyıḳıyla rüʾyet ü temşiyeti {31} ancaḳ cenāb-ı düstūrīleriniñ himmet ü iḳdām ve ġayret ü ihtimāmına mütevaḳḳıf olub bu cihetle (22) mūmā-ileyhe iʿānet-i muḳteżiyeniñ icrāsı hem meṣāliḥ-i ehemme-i Devlet-i ʿAliyye’yi vaḳt {2} ü zamānıyla rüʾyet ve hem efendi-i mūmā-ileyhiñ işbu meʾmūriyyetinde ber-vefḳ-i murād himmet iderek {3} taḥṣīl-i rıżā-yı serʿaskerīlerine muvaffaḳiyyeti īcāb ideceği vāreste-i ḳayd [ü] işāret olmaġla {4} rekīz-i fıṭrat-ı aṣliyyeleri olan mādde-i maḫṣūṣa-i kār-āzmūdegī ve dirāyet iḳtiżāsı {5} üzere efendi-i mūmā-ileyh ḥaḳḳında ez-her-cihet muʿāvenet ve ḥimāyet-i lāyıḳanıñ bi’l-vücūh {6} īfāsıyla teshīl-i maṣlaḥat-ı meʾmūresini müstelzim vesāʾil-i muḳteżiye icrāsına beẕl-i himmet {7} buyurmaları maṭlūb-ı maḫṣūṣ-ı muḫliṣī idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 15 R 38
[578/28] Rumili vālīsine
{1} Niş Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥüseyin Paşa maʿiyyetinde olan iki biñ nefer aylıḳlu ʿaskere mīrīniñ {2} kes̠ret-i maṣārifātı ve Ṣırplu ṭarafında şimdilik bir ḥādis̠e olmaması cihetiyle iẕn virilüb {3} muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ dāʾiresini teks̠īr iderek emr-i muḥāfaẓaya iʿtinā eylemesi ve lede’l-iḳtiżā derḥāl {4} eṭrāfdan ʿasker celbiyle levāzım-ı müdāfaʿaya ḳıyām idüb Ala[ca]ḥiṣār Mutaṣarrıfı Şehsuvār Paşa’nıñ {5} daḫi ḥīn-i iḳtiżāda müşārun-ileyhe iʿānet itmesi irāde olunaraḳ keyfiyyet bundan aḳdem {6} muḥāfıẓ-ı müşārun ve mutaṣarrıf-ı mūmā-ileyhimāya iḳtiżāsına göre yazılmış imiş. El-ḥāletü-hāẕihī muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh {7} ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde Alacaḥiṣār mutaṣarrıfı mūmā-ileyh lede’l-iḳtiżā {8} kendüye imdād ü iʿāne itmek üzere meʾmūr ise de Alacaḥiṣār sancaġı dāḫilinde {9} kāʾin palanḳalar ile Morava köprisiniñ emr-i muḥāfaẓalarına daḫi meʾmūriyyeti olmaḳ {10} ve kendüsünüñ güzīde ve münteḫab ʿaskeri oġlı Maḥmūd Paşa maʿiyyetiyle Mora üzerinde bulunmaḳ ḥasebiyle {11} oġlı mūmā-ileyhiñ Mora’ya olan meʾmūriyyeti Alacaḥiṣār’a taḥvīl olunmasını mutaṣarrıf-ı mūmā-ileyh {12} taḥrīr ve iltimās eylemiş oldıġı muḥarrer ü meẕkūr olub mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ iʿādesini {13} giçen sene pederi mūmā-ileyh yine istidʿā itmiş ve keyfiyyet ol vaḳt selefleri müteveffā {14} Ḫūrşīd Paşa’dan istiʿlām olunmuş ise de müteveffā-yı müşārun-ileyh mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ {15} iki yüz nefer ḳadar ʿasker ile Yeñişehir’e vürūd eylediğini beyān iderek Alacaḥiṣār’a iʿādesi {16} ḫuṣūṣı menūṭ-ı reʾy-i ʿālī idüğüni bu ṭarafa yazmış oldıġına ve paşa-yı mūmā-ileyhiñ {17} ol miḳdār ʿasker ile müteveffā-yı müşārun-ileyh maʿiyyetine gitmesine naẓaran Alacaḥiṣār’dan {18} ol miḳdār ʿasker çıḳmasında beʾis olmadıġından başḳa paşa-yı mūmā-ileyhiñ iʿādesi {19} lāzım gelse sāʾir ḳażālar ʿaskerine daḫi sirāyeti ve Ṣırplunuñ ʿiṣyānı ḥavādis̠i mis̠illü {20} meḥāẕīri müstelzim olacaġına ve gerek Mosḳovlu ve gerek Ṣırplunuñ bir gūne ḥareketleri {21} ẓuhūr itmeyerek bundan böyle daḫi Mosḳovlu ḥareket itmedikçe Ṣırplu daḫi bir şey yapamayacaġı {22} derkār idüğüne bināʾen hemān paşa-yı mūmā-ileyhiñ kemā- kān maʿiyyetinde tevḳīfiyle iḳtiżāsına {23} göre istiḫdāmı ḫuṣūṣı ol zamān müteveffā-yı müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār olunmuş ve Alacaḥiṣār {24} Mutaṣarrıfı mūmā-ileyh Şehsuvār Paşa’ya daḫi dāʾimā mütebaṣṣır ü āgāh bulunaraḳ lede’l-iḳtiżā (23) muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh ṭarafına imdād ü iʿāne eylemesi irādesini nāṭıḳ gönderilan taḥrīrāta {2} cevāben paşa-yı mūmā-ileyhiñ Bāb-ı ʿĀlī’ye vārid olan maʿrūżātında ber-mūceb-i emr ü irāde-i {3} seniyye zīr-i idāresinde lāzımü’l-muḥārese olan maḥallere ʿasker taʿyīniyle şerāyiṭ-i iḥtiyāṭda {4} ḳuṣūr itmediği mis̠illü bir ṭarafdan bir ḥādis̠e vuḳūʿ bulmaḳ lāzım gelür ise muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe {5} vüsʿi mertebe iʿāneye mübāderet ideceğini işʿār eylemiş ve giçenlerde ṣavb-ı sipehdārīlerine {6} beyān ü işʿār olundıġı üzere saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde olan Geġa paşaları {7} daḫi her ne ḳadar ʿaskerleri firār itse bile kendüleri maḥall-i meʾmūriyyetlerinden ayrılmayaraḳ s̠ebāt {8} ü metānet itmeleri-çün tenbīh-nāme yazılmış oldıġına naẓaran bu maḳūle mevāddıñ ṣavb-ı {9} sipehdārīlerine işʿārıyla bu bābda reʾy ü tedbīr-i serʿaskerīleri ne ise öylece icrā eylemeleri {10} lāzımeden ve emr ü irāde-i seniyye-i şāhāne muḳteżāsından olaraḳ gerek mūmā-ileyh {11} Maḥmūd Paşa’nıñ iʿādesi māddesini ve gerek bu mis̠illü iḳtiżā iden māddeleri ṭaraf-ı serʿaskerīlerine {12} yazması şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince ṭaraf-ı muḫliṣīden muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe yazılmış {13} olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ḥaṣāfet-i düstūrāneleri üzere ḫuṣūṣ-ı mezbūrı eṭrāfıyla {14} müṭālaʿa iderek ṣūret-i ḥāle naẓaran mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa bendeleriniñ pederi yanına iʿādesinde {15} reʾy ü tedbīr-i müşīrīleri ne vechile ise öylece icrā ve her ḥālde şerāyiṭ-i mehām-āşināyī ve reviyyetiñ {16} īfāsına himmet ü iʿtinā buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 R 38
[578/29] Rumili Vālīsi Celāl Paşa’ya
{1} Müteveffā Ḫūrşīd Paşa ketḫüdāsı Ḳapucıbaşı {2} Ṣāliḥ Aġa bendeleriniñ el-yevm yanında olan {3} müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ṣarrāfı Ermenī ṭāʾifesinden {4} Ḥalebli Acī Anṭon ile başyamaġınıñ {5} ve yine aġa-yı mūmā- ileyh yanında olan {6} sābıḳ nüzül emīni müteveffā Edhem Aġa’nıñ {7} aḫẕ ve iʿṭāsı ḫidmetinde istiḫdām eylemiş oldıġı {8} Tırḥāla mütemekkinlerinden Yazıcı Mīḫālākī ve mesfūruñ {9} yamaġı olan Yānyalı Yazıcı Zāfirī ve ḳarındaşı {11} Ḳosṭī nām ẕimmīleriñ baʿżı suʾāl ve cevāb żımnında {12} Dersaʿādet’e celbi lāzım gelmiş oldıġından mersūmlarıñ {13} Dersaʿādet’e iḥżārı żımnında zuʿamādan biriniñ {14} taʿyīniyle ṭaraf-ı serʿaskerīlerine irsāli ve mersūmlarıñ {15} maʿrifet-i düstūrīleriyle bu ṭarafa iḥżārı ḫuṣūṣuna {16} irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve mūcebince {17} bu ḫuṣūṣa dergāh-ı ʿālī gediklülerinden Dervīş {18} Muṣṭafā Aġa bendeleri maḫṣūṣ mübāşir taʿyīn {19} olunaraḳ ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş ve bi-mennihī Taʿālā {20} ẕāt-ı sāmīleriniñ Yeñişehir’e vuṣūllerinde hemān {21} işbu nemīḳamızı cenāb-ı saʿādetlerine teslīm iderek {22} mersūmları alub ḏoġrı bu ṭarafa getürmesi {23} daḫi şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere {24} mübāşir-i mūmā-ileyhe tenbīh olunmuş olmaġla ẕāt-ı düstūrīleri {25} daḫi mersūmlarıñ mübāşir-i mūmā- ileyhe teslīmen bu ṭarafa irsāli {26} ve es̠nā-yı rāhda bir ṭarafa firār idemameleri ne maḳūle {27} esbāba menūṭ ise istiḥṣāli ḫuṣūṣuna himmet ü müsāraʿat {28} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl bu gāvurlardan {29} maḳtūl Tepedelenli’niñ baʿżı ṣūretler ile ketm ü iḫfā {30} olunmuş olan nuḳūduyla muḳaddem bir taḳrīb aḫẕ {31} ve ketm itmiş oldıġı ẕimemātıñ senediniñ iḳtiżāsı {32} vechile suʾāliyle ḫārice çıḳarılması lāzım gelmiş {33} ve bu māddeler daḫi mersūmlarıñ ittifāḳ ve maʿrifetleriyle {34} oldıġı tebeyyün itmiş oldıġından her ne ḳadar {35} müteveffā Ḫūrşīd Paşa ṣarrāfı Ḥalebli ve Ermenī {36} ise de dīgerleriyle ittifāḳ ve iḫtilāṭı {37} ve mūmā-ileyh Ṣāliḥ Aġa’nıñ yanında bulunmaları {38} cihetiyle ibtidā birisi aḫẕ ve mübāşirine teslīm olundıġı {39} yāḫūd bir ṣūretle āḫara serrişte virildiği ḥālde (23a) firār itmeleri veyāḫūd baʿżılarıñ ḳaçırmaları {2} melḥūẓ oldıġından bir ṣūretle cümlesiniñ {3} aḫẕıyla mübāşirine teslīmen irsāli lāzımeden {4} olmaġla aña göre ḥareket ile bunlardan {5} zinhār bir neferi ḳaçırılmayaraḳ cümlesiniñ berāber {6} irsāl ve iḥżārına himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 16 R 38
[578/31] Menteşā sancaġı mütesellimine
{1} Menteşā sancaġında vāḳiʿ Mandālyāt ḳażāsına tābiʿ Aḳbük ḳaryesi ve Ṭaşlıca ve Ṭarāḥiye {2} ḳażāları reʿāyālarından bidāyet-i fesādda firār idüb bu aralıḳ müteşebbis̠-i ẕeyl-i amān olan {3} maʿlūmü’l-miḳdār reʿāyā ile ḥabs itmiş oldıġıñ Dīmitrī nām ḳocabaşı ḥaḳlarında {4} istiʿlām-ı irāde-i seniyyeyi şāmil vārid olan ʿarīżañ meʾāli maʿlūmumuz olmuşdur. {5} Ṭavḳ-ı raʿiyyetden çıḳub ʿiṣyān iden gāvurlardan bu maḳūle reʾy ve amān ṭalebinde olan {6} reʿāyā ḥaḳlarında şefḳat-i İslāmiyye iḳtiżāsınca bir şey dinilmeyerek şerāyiṭ-i erbaʿaya {7} rabṭ ile reʾy ve amān iʿṭāsı muḳaddemce ittifāḳ-ı ārā ile ber-muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf {8} ḳarār-gīr olaraḳ işbu şürūṭ-ı erbaʿayı ḳabūl ve mūcebince ḥareket idenleriñ fiʿilleri {9} delāletiyle ḳavllerine ve istīmānlarına iʿtimād olundıġı ṣūretde bu mis̠illülere mesāġ-ı şerʿī {10} üzere reʾy ve amān iʿṭāsı muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden oldıġına bināʾen şerāyiṭ-i {11} meẕkūreniñ bir ṣūreti iḫrāc itdirilerek işbu kāġıdımıza maṭviyyen ṭarafıña gönderilmiş {12} olub ancaḳ reʿāyā-yı mesfūre fī’l-ḥaḳīḳa ez-dil ü cān reʾy ve amān ṭalebinde olduḳları {13} ḥālde faḳaṭ bunlar müstaḳil bir cezīre reʿāyāsı olmayaraḳ ehl-i İslām köylerinde mütemekkin (25) reʿāyādan olduḳlarına naẓaran içlerinden rehn alınub gönderilmek şarṭı bunlar ḥaḳḳında {2} iḳtiżā itmeyerek hemān ol ṭarafıñ uṣūl ve iḳtiżāsı üzere ṣaḥīḥ emniyyet olunacaḳ {3} ṣūret her ne ise anı istiḥṣāl-birle dīger şürūṭ-ı s̠elās̠eyi kendülere teklīf ve tefhīm {4} iderek tamāmen ḳabūl ve fiʿilen icrā iderler ise muḳteżā-yı şerʿ-i münīf üzere istīmānları ḳabūl {5} ve reʾy ve amān iʿṭāsıyla vaṭanlarına ʿavdetlerine ruḫṣat iʿṭā eylemañ ve şerāyiṭ-i meẕkūreyi {6} ol vechile ḳabūl itmeyüb kemā-kān ʿiṣyānlarında muṣır olurlar ise iḳtiżāsına göre ḳahr ü tenkīlleri {7} esbābınıñ istiḥṣāline mübāderet ve mesfūr ḳocabaşı daḫi istīmān itmiş oldıġına naẓaran {8} anıñ ḥaḳḳında daḫi ẕikr olunan istīmān şürūṭuna taṭbīḳan fiʿili ḳavline delālet ile iʿtimād {9} cāʾiz oldıġı taḳdīrce sāʾiri mis̠illü reʾy ve amān iʿṭā ve sebīlini taḫliye eyleyerek {10} ʿiyāl ü evlādını daḫi celb itdirmañ ḫuṣūṣları īcāb-ı maṣlaḥatdan ve emr ü fermān-ı hümāyūn-ı {11} şāhāne iḳtiżāsından olmaġla reʿāyā-yı mesfūre şerāyiṭ-i meẕkūreyi ol vechile tamāmıyla {12} ḳabūl idüb fiʿilleri delāletiyle ḳavllerine iʿtimād olundıġı ṣūretde reʾy ve amān {13} iʿṭā, ḳabūl eylemedikleri ḥālde ḳahr ü tenkīlleri vesāʾiliniñ istiḥṣāline diḳḳat {14} ü iʿtinā eylemañ içün ḳāʾime. Fī 18 R 38
[578/35] Rumili vālīsine
{1} Ḳarlıili cānibinde olan Yānya Mutaṣarrıfı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ṭarafından bu defʿa tevārüd iden {2} bir ḳıṭʿa ḳāʾime meʾālinde bundan bir sene muḳaddem selefleri müteveffā Ḫūrşīd Paşa ṭarafından {3} bā-buyuruldı biñ nefer ʿasker ile Bālyabādra muḥāfaẓasında olan Aydın Sancaġı Mutaṣarrıfı {4} Sīrozī saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyetine meʾmūr olmuş olan Avlonyalı {5} İsmāʿīl Beğ maʿiyyet-i müşārun-ileyhde bir müddetcik iḳāmet itmiş ise de Mora gāvurlarınıñ şiddet-i {6} ʿiṣyānlarını görerek gāvurlar ile bi’l-muḫābere bir taḳrīb mecmūʿ neferātıyla birḳaç ḳıṭʿa Frenk {7} teknesine rākib olaraḳ Avlonya ṭarafına ricʿat itmiş ve bu cihetle mīr-i mūmā-ileyhiñ {8} tertīb-i cezāsı lāzım gelmiş ise de ol es̠nāda henüz Tepedelenli ġāʾilesi berṭaraf olmamaḳ {9} taḳrībiyle vaḳtine taʿlīḳ ile mīr-i mūmā-ileyhi iġfāl içün Sūlī māddesinde istiḫdāmını {10} müteveffā-yı müşārun-ileyh reʾy ü irāde eylemiş ve Sūlī ordusunda uyġunsuz ḥareketinden başḳa {11} leylen mecmūʿ ʿaskeriyle firār iderek Avlonya’ya vardıḳda emvāl-i mīriyyeyi żabṭ ü taḥṣīl {12} ve Arnavud ṭāʾifesine ʿulūfe ve baḫşiş olaraḳ iʿṭā ve o ṣūretle başına birṭaḳım (27) ḥaşerāt cemʿ iderek ʿadem-i iṭāʿate ictirā itmiş oldıġına bināʾen müteveffā-yı müşārun-ileyh {2} ber-vech-i suhūlet mīr-i mūmā-ileyhiñ Yeñişehir’e celbi-çün bā-buyuruldı ḳahvecibaşısını göndermiş iken {3} iṭāʿat itmediğine mebnī Yeñişehir’de olan birāderini ḥabse ilḳā eyleyerek mūmā-ileyh {4} İsmāʿīl Beğ’iñ tertīb-i cezāsı-çün mühürdārı Ḥasan Beğ’i bir miḳdār ʿasker ile Avlonya üzerine {5} göndermiş ve verāsından daḫi delīlbaşısını birḳaç yüz süvārī ile taʿyīn itmiş ise de {6} ol es̠nāda serʿasker-i müşārun-ileyhiñ vefātı ẓuhūruyla delīlbaşı-i merḳūm Yeñişehir’e ʿavdet idüb {7} mühürdārı mūmā-ileyh daḫi el-ān Avlonya ṭarafında īfā-yı meʾmūriyyet itmek üzere ḳalmış {8} oldıġı ve işbu Avlonya māddesi Arnavudluġ’a bādī-i iḫtilāl olacaġı beyānıyla {9} mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ tertīb-i cezāsı-çün müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ mühürdārı mūmā-ileyhe {10} ve meʾmūrīn-i sāʾireye ḫiṭāben fermān-ı ʿālī ıṣdār olunması ve Avlonya ve Delvīne sancaḳlarınıñ {11} ḥāvī oldıġı ḳażālarıñ ḥükkām ve beğlerine ve aġavāt ve bölükbaşılarına daḫi {12} bir sāʿat evvel kendü maʿiyyetine irişmeleri bā-evāmir-i ʿaliyye tenbīh olunaraḳ maḫṣūṣ {13} mübāşir gönderilmesi ve Yeñişehir’de maḥbūs olan mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ birāderi Aḥmed Beğ’iñ {14} ḥabsde tevḳīfiyle muḥāfaẓa olunması ve Yeñişehir’de iḳāmet üzere olan İbrāhīm Paşa-zāde {15} Süleymān Paşa ile Muḫtār Paşa-zāde Ḥüseyin Paşa’nıñ ol ṭarafdan defʿ olunmaları {16} ve müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ Arnavudluġ’ı ifsāda cürʾetlerini bilerek Yeñişehir’de celb itmiş oldıġı {17} Tepedelenli silaḥdārıyla aña mümās̠illeriñ muḥāfaẓa ve cezāları tertīb olunması lāzımeden idüği {18} ḫuṣūṣları muḥarrer ü meẕkūr olub mūmā-ileyh Avlonyalı İsmāʿīl Beğ ile birāderi {19} Bekir Beğ’iñ Avlonya’ya ʿazīmetle taḥrīk-i fesāda cürʾet ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ mütesellimini {20} defʿ iderek Avlonya’yı żabṭ eylediğine ve bunlarıñ bu ḥāl üzere bıraġılması müşārun-ileyh {21} ʿÖmer Paşa’nıñ kesr-i nüfūẕ ve ḫāṭırını mūcib olacaġına bināʾen iḳtiżāsına göre {22} birini icrā ve dīgerini ketm ü iḫfā itmek üzere mūmā-ileyhimānıñ Dīmetoḳa’ya nefy {23} ü iclāları bābında başḳa ve iṭāʿat ü inḳıyād itmedikleri ḥālde iʿdām ü izāleleri {24} żımnında başḳa maḫfiyyen evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyārı muḳaddemā selef-i düstūrīleri {25} müteveffā-yı müşārun-ileyh ṭarafından inhā olunmuş ve şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne {26} mūcebince ol vechile mektūmen iki ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve irsāl ḳılınmış ise de {27} müteʿāḳiben müşārun-ileyhiñ fevti vuḳūʿ bulmuş ve bu cihetle müteveffā-yı müşārun-ileyh işbu {28} iki ḳıṭʿa emr-i ʿālīden ḳanġısını icrāya teşebbüs̠ itmiş oldıġı maʿlūm olamamış {29} oldıġından başḳa rivāyet olundıġına göre mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ Arnavudluḳ içinde (28) ḫānedān ve ḳavm ü ḳabīle ṣāḥibi ve belki şimdiki ḥālde vaḳʿ ü iʿtibār cihetiyle müşārun-ileyh {2} ʿÖmer Paşa’ya muʿādil olmaḳ mülābesesiyle şimdi müşārun-ileyhiñ inhāsı vechile tertīb-i cezāsı bābında {3} mūmā-ileyh Mühürdār Ḥasan Beğ ve sāʾire ḫiṭāben fermān-ı ʿālī ıṣdār olunmaḳ lāzım gelse bunlar suhūletle {4} icrā idemeyerek maʿāẕallāhü Taʿālā Arnavudluḳ içinde daḫi bir fesād-ı ʿaẓīm peydā olması maḥẕūrı {5} derkār ve bi’l-ʿaks mīr-i mūmā-ileyhe muʿāmele-i ʿafv ü istimālet gösterilse müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa {6} ḳuşḳulanub Mora meʾmūriyyetinden iẓhār-ı fütūr ü reḫāvet ve belki vesveseye düşerek {7} ḫodbeḫod ʿavdet ideceği ẓāhir ü āşikār olub maʿa-hāẕā müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ keyfiyyeti maʿlūm {8} ve reviş ü reftārı dīger ḳāʾime-i muḫliṣī ile gönderilan Reşīd Paşa ḥażretleri {9} ḫaftāncısınıñ taḳrīrinden daḫi vāżıḥ ü meczūm ve mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ rivāyet {10} olundıġına göre müşārun-ileyhe muʿādil idüği emr-i ġayr-ı mevhūm oldıġından şimdiki ḥālde {11} eslem ṣūret olmaḳ üzere mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ sūʾ-i ḥarekātı muḳaddemā müteveffā {12} Ḫūrşīd Paşa ṭarafına inhā olunmuş ve iḳtiżā-yı maṣlaḥatıñ icrāsı ʿuhde-i istiḳlāline iḥāle {13} olunaraḳ müteveffā-yı müşārun-ileyh maṣlaḥatı iltizām idinmiş ise de bi-taḳdīrillāhi Taʿālā {14} vefātı vuḳūʿ bulmuş olub ancaḳ evvel ü āḫir kendünüñ vaḳʿ ü iʿtibārı nezd-i Devlet-i ʿAliyye’de {15} müstelzem oldıġı ve ẕāt-ı sipehdārīleri daḫi müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ḥāʾiz oldıġı istiḳlāl {16} ve ruḫṣat-ı kāmile ile meʾmūr olaraḳ müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ uṣūl ü fürūʿ-ı meʾmūriyyeti {17} cenāb-ı serʿaskerīlerine naḳl itmiş oldıġından bu keyfiyyet daḫi ṣavb-ı sipehdārīlerine işʿār {18} ḳılındıġı ve bu maṣlaḥat devletçe daḫi mültezem oldıġı beyānıyla böyle şeyler ile ẕihnini taḫdīş {19} itmeyüb hemān īfā-yı meʾmūriyyete müsāraʿat eylemesi veṣāyāsı iḳtiżāsına göre yazılması {20} tensīb olunmuş ve irāde-i hümāyūn-ı şāhāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ iderek ol vechile {21} ṣavb-ı muḫliṣīden müşārun-ileyhe cevāb-nāme yazılmış oldıġı ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ ol ṭarafdan {22} defʿlerini inhā itmiş oldıġı İbrāhīm Paşa-zāde Süleymān Paşa ile Muḫtār Paşa-zāde Ḥüseyin Paşa {23} bundan aḳdem sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince celb olunaraḳ mūmā-ileyh Süleymān Paşa {24} Dersaʿādet’de iḳāme ve mūmā-ileyh Ḥüseyin Paşa Edirne’de iskān olunaraḳ bunlarıñ {25} Arnavudluḳ ṭarafıyla muḫābereleri meḥāẕīri ḳaṭʿ olunmuş ve ḥattā mūmā-ileyh Ḥüseyin Paşa’nıñ {26} Libohova’da olan vālidesiniñ daḫi Edirne’ye celbi-çün bu defʿa mübāşir taʿyīn ḳılınmış {27} oldıġından bu mādde daḫi bu ṣūretle müşārun-ileyhe yazılan cevāb-nāmemizde bildirildiği {28} maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrāneleri buyurulduḳda ẕāt-ı sāmīleri bu bābda şeref-sünūḥ iden {29} irāde-i ʿaliyye-i şāhāne mūcebince heyʾet-i maṣlaḥata ve ṭabīʿat-ı vaḳt ü ḥāle göre īcāb {30} ü iḳtiżāsı ne ise aña göre tedābīr-i lāzımesini müṭālaʿa buyuraraḳ vāḳiʿ olan reʾy ü tedbīr-i {31} serʿaskerīlerini bu ṭarafa işʿāra himmet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i kār-āzmūdegī ve feṭānet-i {32} ẕātiyyeleridir. Ḳaldı ki, Yānya mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ işʿārından el-yevm Yeñişehir’de bulunan (29) maḳtūl Tepedelenli silaḥdārıyla sāʾir baʿżı Arnavud beğleriniñ teʾdībleri ḫuṣūṣunuñ {2} ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazılması müstefād ise de selefleri müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ {3} muḳaddemā vāḳiʿ olmuş olan inhāsında Mora’da olan sergerde-i ʿuṣāt Ḳoloḳoṭronī {4} nām melʿūnuñ murādı Meçopo’nuñ oġlı Elmās ile eylediği muḳāvele üzere Arnavudları {5} taḥrīk oldıġı teẕkīr olunmuş ve Arnavud ʿaskeri sergerdelerinde mübālāt olmayub aḳçeye ṭamaʿ ile {6} küfri irtikāb eyleyecekleri ẓāhir oldıġından mezbūr Meçopo’nuñ oġlı Elmās’ı {7} bir taḳrīb ile iʿdām eylemesi çāresi reʾyine ḥavāle olunması ḫuṣūṣuna ol vaḳt taʿalluḳ itmiş olan {8} irāde-i ʿaliyye ṣūreti müteveffā-yı müşārun-ileyhe bildirilmiş ve müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ gelan {9} cevāb-nāmesinde yalñız icrā-yı ḫıyānet iden merḳūm Elmās olmayub beş-altı nefer kimesneniñ {10} ḫıyānetleri tebeyyün itmiş ve merḳūm Elmās ḫāʾini muḳaddemā Ṭāhir ʿAbbās ile Aġo Mühürdār’a {11} ilticā iderek virmiş oldıġı reʾye dāḫil olmuş oldıġından inşāʾallāh vaḳtiyle gerek merḳūm {12} ve gerek sāʾirleri cezā-yı sezālarını bulacaḳları muḥarrer ü meẕkūr oldıġına ve vāḳıʿan bunlarıñ {13} daḫi kendülerine maḫṣūṣ tevābiʿ ü levāḥıḳları olaraḳ açıḳdan izāleleri {14} mümkin olamayacaġına bināʾen keyfiyyetiñ ṣavb-ı serʿaskerīlerine işʿārıyla müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya {15} daḫi bu māddeniñ ṭaraf-ı saʿādetlerine yazıldıġı bildirilmesine emr ü irāde-i şāhāne {16} taʿalluḳ iderek bu ḫuṣūṣ daḫi ṭaraf-ı serʿaskerīlerine yazıldıġı iḳtiżāsına göre müşārun-ileyhe {17} yazılan ḳāʾimemizde derc ve teẕkār ḳılınmış olmaġla hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri {18} muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve iḳtiżā-yı dirāyet ü feṭānetleri üzere īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥata {19} tevfīḳan her bir ḫuṣūṣuñ iḳtiżālarını teʾemmül ve icrā ve vāḳiʿ olan reʾy ü tedbīr-i {20} serʿaskerīlerini bu ṭarafa işʿār ü inbāya himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 R 38
[578/37] Rumili vālīsine
{1} Saʿādetlü Ḳaraman Vālīsi Meḥmed Reşīd Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażerātı altı-yedi māhdan berü {2} Sūl ve Nārda ve Ḳarlıili ṭaraflarında bulunaraḳ maʿiyyetlerinde olan ʿasākiriñ ʿulūfeleri {3} ṭarafından virileceğini mübeyyin selef-i müşīrīleri Ḫūrşīd Paşa’nıñ göndermiş oldıġı taḥrīrāt {4} ve ḫarc teẕkireleri mūcebince müşārun-ileyhimā ḳāʿide üzere biñbaşılar ve bölükbaşılara ṭaraflarından {5} teẕkireler iʿṭā eylemişler ise de müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’nıñ vefātı ḫaberi ʿaskeriniñ {6} mesmūʿı olaraḳ işlemiş olan beş aylıḳ ʿulūfelerini muṭālebe ile tażyīḳe ibtidār {7} eyledikleri ve kendülerde nıṣfını bile virmeğe ḳudret olmadıġından cānib-i mīrīden {8} iʿṭā olunması ve bu āna ḳadar maʿiyyetlerinde olan ʿasākiriñ taʿyīnāt-ı lāzımelerini {9} nüzül emīni Ḳapucıbaşı Aḥmed Aġa aḳçesi olmadıġından viremeyüb saʿādetlü Sīrozī {10} Yūsuf Paşa ḥażretleri biraz ẕaḫīre göndermiş ise de vefā itmediğinden ol ṭarafda {11} Efrenc ṭāʾifesinden ẕaḫīre alub idāre itmek üzere külliyyetlü aḳçe iʿṭāsıyla bir nüzül emīni {12} gönderilmesi ḫuṣūṣları müşārun-ileyhimā ḥażerātı ṭaraflarından bi’l-iştirāk ve ol ṭaraflara meʾmūriyyeti {13} hengāmından berü sāye-i şāhānede mevcūdı olan nuḳūduyla istiḳrāż eylediği {14} külliyyetlü mebāliġi istiḫdām olunan ʿasākire ve sāʾir lāzım gelan maḥalleriñ muḥāfaẓasına {15} ṣarf itmiş oldıġından māʿadā müteveffā-yı müşārun-ileyh cānibinden üç biñ nefere ḫarc {16} iʿṭā olunmuş ise de Nārda ve Vonīça muḥāfaẓasıyla vāḳiʿ olan muḥārebelerde {17} biñ kīseden mütecāviz aḳçe ṣarf eylemiş ve Çamlıḳ ṭarafından gelan ʿasākire daḫi iki biñ {18} sekiz yüz ḫarc teẕkiresi iʿṭā itmiş oldıġı ve māh-ı Ṣaferü’l-Ḫayr ġurresi iʿtibārıyla işbu {19} Çamlıḳ ʿaskerine virilan ḫarc teẕkiresiyle muḳaddemce maʿiyyetinde olan üç biñ neferiñ {20} Ẕīlḥicce ġurresinden Rebīʿulevvel ġurresine ḳadar dört aylıḳ ve sālifü’ẕ-ẕikr iki biñ {21} sekiz yüz neferiñ daḫi Ṣaferü’l-Ḫayr ġurresinden tārīḫ-i merḳūma gelince iki aylıḳ ʿulūfeleri olan {22} altı yüz on altı biñ ġurūşuñ bir gün evvel iʿṭā ḳılınması ve Īnebaḥtī muḥāfıẓı mīr-i mīrāndan {23} İsmāʿīl Paşa Īnebaḥtī sancaġı ḳażālarını taḥt-ı niẓāma idḫāl ile meşġūl olub {24} sāʾir ol ḥavālī keyfiyyātı gönderdiği ḫaftāncısınıñ taḳrīrinden maʿlūm olacaġı {25} müşārun-ileyh Reşīd Paşa ḥażretleriniñ münferiden tevārüd iden taḥrīrātları meʾāllerinden (32) müstebān olub müşārun-ileyhimānıñ feẕleke-i inhāları maʿiyyetlerinde olan ʿasākiriñ {2} işlemiş ʿulūfeleri-çün külliyyetlü aḳçe irsāl ve keẕālik Dersaʿādet’den külliyyetlüce aḳçe ile {3} bir nüzül emīni taʿyīn ve isbāl ḳılınmasını istidʿādan ve ḫaftānī-i mūmā-ileyhiñ vāḳiʿ olan {4} taḳrīr-i şifāhīsi müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ baʿżı nā-mülāyim ḥarekātından ʿibāret olaraḳ {5} müşārun-ileyhimā maʿiyyetlerinde mūmā-ileyh Aḥmed Aġa nüzül emīni olaraḳ bulunmuş oldıġından tekrār nüzül emīnine {6} ḥācet olmayub ancaḳ müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ maʿiyyetindeki ʿasker ne miḳdārdır ve işlemiş ʿulūfeleri {7} ne ḳadardır ve müteveffā-yı müşārun-ileyh ṭarafından virildi didiği ḫarc teẕkireleri naṣıl şeydir, {8} buraları maʿlūm olmadıġından başḳa şimdi ʿale’l-ḥesāb bir miḳdār aḳçe gönderilsün dinilmek {9} lāzım gelse yarın mecmūʿ Mora meʾmūrları bu ṭarafdan başḳa başḳa aḳçe ṭalebine ḳalḳaraḳ {10} öñi alınmaz derecesine varacaġı derkār ve rivāyet olundıġına göre müşārun- ileyhimā bugünlerde {11} istīmān itmekde olan Ḳarlıili reʿā[yā]sına iki senelik cizye ve ẕimmetlerinde müterākim {12} sāʾir virgülerini tamāmen teʿdiye itmek üzere reʾy virmekde olduḳlarına ve Ḳarlıili {13} reʿāyāsı ise ḥadd ü ḥesāba gelmeyüb aḳçeden başḳa anlarda ẕaḫīreniñ daḫi kes̠reti {14} oldıġına naẓaran bunlardan alınacaḳ iki senelik cizye ve virgü aḳçelerine maḥsūben kifāyet {15} miḳdārı ẕaḫīre aldıḳdan ṣoñra ḳuṣūr aḳçe daḫi ʿasākiriñ işlemiş ʿulūfelerine kifāyet {16} ideceği bedīdār iken bunlar bunı hiç ḳāle almayaraḳ bütün bütün Devlet-i ʿAliyye’ye taḥmīl itmek {17} ṣūretinde olmaları nā-revā olaraḳ işbu cizye ve virgü aḳçelerinden dolayı ḥasbe’l-mülāḥaẓa {18} müşārun-ileyhimāya bir şey yazılmayaraḳ hemān istedikleri ʿulūfe ve aḳçe māddesi uṣūl-i sābıḳa {19} üzere ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ inżimām-ı reʾy ve inhālarıyla olacaḳ şeyler oldıġından {20} keyfiyyet ve iḳtiżāsı ṭaraf-ı sipehdārīlerine işʿār olundıġı beyānıyla gerek bu ḫuṣūṣı ve gerek buña mümās̠il {21} sāʾir mevāddı bundan böyle ṣavb-ı düstūrīlerine taḥrīr ve muḫābere eylemeleri ve kemā-fī’l-evvel {22} saʿylarına fütūr virmeyerek ibrāz-ı meʾās̠ir-i kār-dānāyī ve ġayrete diḳḳat itmeleri iḳtiżāsı üzere {23} müşārun-ileyhimāya taḥrīr ü işʿār olunub keyfiyyetiñ ṣavb-ı saʿādetlerine daḫi işʿārıyla müteveffā-yı {24} müşārun-ileyh vaḳtinde cārī olan üzere baʿd-ez-īn daḫi Mora meʾmūrlarınıñ gerek ʿasker {25} ʿulūfesi ve gerek levāzım-ı sāʾirelerine dāʾir iḳtiżā iden mebāliġ ṣavb-ı sāmīlerinden {26} inhā olunaraḳ aña göre buradan gönderilan aḳçeler daḫi maʿrifet-i serʿaskerīleriyle {27} iḳtiżāsına göre her birine gönderilmesi īcāb-ı maṣlaḥatdan ise de şimdiki ḥālde Devlet-i ʿAliyye’niñ {28} giriftār oldıġı maṣārif-i bī-nihāyesi cihetiyle nuḳūda fıḳdān terettüb itme derecesine {29} varub ʿalelḫuṣūṣ ol ṭaraflarda istīmān iden Ḳarlıili reʿāyāsından {30} alınacaḳ iki senelik cizye ve virgü ḫaylī aḳçe kesüb sāʾirinden daḫi keẕālik külliyyetlü {31} aḳçe ḥāṣıl olur iken meʾmūrlar bütün bütün bunuñ üzerine yataraḳ yine Dersaʿādet’den (33) bī-inṣāfāne külliyyetlü aḳçe ṭalebinde olmaları lāyıḳ ve revā olmadıġından cenāb-ı {2} dirāyet-meʾāb-ı sipehdārīleri bu bābda cevher-i dirāyet ü ḥamiyyet levāzımını icrāya himmet buyuraraḳ {3} ve meʾmūrlarıñ daḫi umūr ü maṣlaḥatlarına sekte getürülmamek lāzımeden oldıġı gibi {4} mīrīniñ ḥāl ü keyfiyyeti daḫi bu vechile oldıġını ḫāṭırdan çıḳarmayaraḳ aña göre {5} gerek müşārun-ileyhimānıñ ve gerek sāʾir meʾmūrlarıñ ṭaleb ü istidʿā idecekleri mebāliġiñ {6} mümkin miḳdārını meʾḫūẕātlarına naḳż ve iḳtiżāsına göre tenḳīḥ iderek derece-i nihāyede {7} iʿṭāsı īcāb iden mebāliġiñ miḳdārını ẕāt-ı saʿādetleri bu ṭarafa işʿār eylediklerinde {8} iḳtiżāsına göre naḳd ve ḥavālāt tertīb ve irsāl olunması tensīb olunmuş ve irāde-i ʿaliyye-i {9} şāhāne daḫi bu merkezde dāʾir olaraḳ müşārun-ileyhimāya ol vechile iḳtiżāsına göre {10} cevāb taḥrīr ḳılınmış olub ancaḳ ḫaftānī-i mūmā-ileyhiñ müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ḥaḳḳında olan {11} ifādātı siyāḳ-ı uṣūle naẓaran ḥaḳīḳate maḳrūn ve ẕāt-ı serʿaskerīleri ol ṭaraflarıñ {12} istiḳlāl-i kāmile ile vālī-i vālā-şānı olduḳlarından keyfiyyet eṭrāfıyla maʿlūmları {13} olmaḳ içün şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i seniyye-i mülūkāne iḳtiżāsı üzere ḫaftānī-i {14} mūmā-ileyhiñ taḳrīriniñ bir ṣūreti iḫrāc ve işbu nemīḳa-i muḫliṣī derūnuna maṭviyyen {15} ṣavb-ı saʿādetlerine irsāl olunmuş olub meʾālinden maʿlūm-ı ʿālīleri olacaġı vechile {16} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa Derbendāt neẓāretini ṭarafına iḥāleye müşārun-ileyh Reşīd Paşa’yı {17} tavsīṭ ve taʿcīl itmek merāmında ise de fī-mā-baʿd Derbendāt’ıñ Rumili eyāletinden {18} tefrīḳi hiçbir zamānda cāʾiz olmayacaġı cümle ʿindinde meczūm ve muḳarrer ve bilḫuṣūṣ {19} Arnavud cinsine baʿd-ez-īn gerek başḳaca Derbendāt virilmek ve gerek bunlardan {20} Rumili vālīsi naṣb olunmaḳ ḳaṭʿan ve ḳāṭıbeten tecvīz olunmayacaġı bedīhī ve aẓher oldıġına {21} maḳhūr ʿAlī Paşa’dan çekilan şeyler delīl-i vāżıḥ ve burhān-ı ḳāṭıʿ ḳabīlinden olmaġla {22} bu taḳdīrce müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa bi’l-farż “Derbendāt baña virilmiyor” diyerek meʾmūr {23} oldıġı maṣlaḥatları taʿvīḳ ve teşvīş dāʿiyesinde olursa bile yine Derbendāt’ıñ {24} Rumili eyāletinden infikāki cāʾiz olmayub müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ daḫi ḥāl ü keyfiyyeti {25} ol vechile oldıġından ve ẕāt-ı feṭānet-simāt-ı düstūrāneleri her bir māddeniñ {26} nīk ü bedini ve ḥaḳāyıḳ ü deḳāyıḳını bilür Devlet-i ʿAliyye’niñ mevs̠ūḳ ü muʿtemed vüzerā-yı {27} ʿiẓāmından olduḳları ecilden cenāb-ı saʿādetleri daḫi ol ṭaraflarıñ uṣūl [ü] {28} aḥvāline göre iḳtiżāsını bi’t-teʾennī eṭrāfıyla mülāḥaẓa ve müṭālaʿa iderek ḥakīmāne {29} reʾy ü tedbīr-i serʿaskerīleri ne merkezde dāʾir olur ise aña göre muʿāmele ile {30} iḳtiżā-yı ḥāli bu ṭarafa işʿāra mübāderet buyurmaları daḫi īcāb-ı maṣlaḥatdan (34) ve iḳtiżā-yı irāde-i seniyyeden oldıġı maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı sipehdārīleri buyurulduḳda {2} ẕāt-ı saʿādetleri ber-vech-i muḥarrer her ḥālde icrā-yı lāzıme-i ḥaṣāfet-kārī ve īfā-yı mübteġā-yı {3} reviyyet-mendī ve kār-azmāyīye himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl müşārun-ileyhimānıñ {4} ḫaftānī-i mūmā-ileyh ile vārid olan taḥrīrāt-ı meẕkūrede Derbendāt’ıñ Rumili eyāletiyle {5} ʿuhde-i müşīrīlerine tevcīhi ṣūretinden ḫaberdār olmaḳsızın çıḳarılmış olması melḥūẓ olub {6} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa işbu Derbendāt māddesinde müşārun-ileyh Reşīd Paşa ḥażretlerine tavassuṭı {7} iltimās itmiş ve müşārun-ileyh daḫi ḳaleme almayaraḳ ḫaftānīsi merḳūmı göndermiş oldıġından {8} maṣlaḥatdan serrişte virilmeyüb müşārun-ileyhimāya yeʾs ü fütūrı daḫi mūcib olmamaḳ içün {9} yazılan sālifü’ẕ-ẕikr cevāb-nāmelerimizde Derbendāt lafẓından ṣarf-ı naẓar ile faḳaṭ ḫaftānī-i {10} mūmā-ileyhiñ taḳrīrinden müstefhem olan maṣlaḥat bundan böyle eṭrāfıyla mülāḥaẓa olunaraḳ {11} iḳtiżāsına baḳılacaġı taʿbīri derc ü imlā olunmuş oldıġı maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda {12} her ḥālde dirāyet ve meʾmūriyyetleri iḳtiżāsını icrāya beẕl-i himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 19 R 38
[578/38] Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa’ya ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’ya
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ġayret-i düstūrīleri üzere Mora derūnuna girmek niyyet-i ḫāliṣasıyla {2} saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleriyle bi’l-ittiḥād bā-ʿavn-i Bārī Īvrāḥor’a dāḫil olmuş {3} ve Ḳarlıili ḳażāları tesḫīr olunaraḳ Mesolenk’de taḥaṣṣun iderek ʿiṣyānda ıṣrār {4} itmiş olan kefere-i ḫāsirīniñ ḳahr ü tedmīrlerine teşebbüs̠ ḳılınmış oldıġı beyānıyla bi-naṣrillāhi Taʿālā {5} ḳaṣaba-i mezbūre daḫi ḳarīben żabṭ ü tesḫīr ve ṭarīḳ-i cādde taṭhīr olunaraḳ Mora ṭarafına {6} geçmek tertībinde olduḳları ve Ḫūrşīd Paşa merḥūmuñ vefātı cihetiyle ʿasākir-i merḳūme {7} güẕeşte beş aylıḳ ʿulūfelerini muṭālebe ve taʿcīzden ḫālī olmadıḳları beyānıyla sālifü’ẕ-ẕikr {8} ʿulūfeleriniñ irsāline ʿināyet-i seniyye erzānī buyurulması ve mevcūd-ı maʿiyyet-i düstūrīleri olan {9} ʿasākir taʿyīnātını Ḳarlıili nüzül emīni idāreye muḳtedir olamayaraḳ mübtelā-yı żarūret {10} olduḳları ecilden ol ṭarafda mübāyaʿa itmek üzere külliyyetlü aḳçe ile bir nüzül emīni {11} taʿyīn ḳılınması ḫuṣūṣlarını şāmil müşārun-ileyh saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleriyle müştereken {12} tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub {13} ol vechile ʿuṣāt-ı reʿāyāya ġulġule-endāz-ı istīṣāl olaraḳ Mora’ya geçmek {14} tertībine şürūʿ ü himmetleri tamām ẕāt-ı ḥamiyyet-simāt-ı düstūrīlerinden muntaẓar olan ās̠ār-ı ġayret {15} ü şecāʿat levāzımını teʾyīd itmekle kemāl-i taḥsīn üe maḥẓūẓiyyeti mūcib olaraḳ taḥrīrāt-ı {16} mevrūdeleri pāy-gāh-ı serīr-i şevket-maṣīr-i cenāb-ı ḫilāfet-penāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile {17} meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿālem-şümūl-ı ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Vāḳıʿan ʿasker ʿulūfesi {18} ve taʿyīnāt ḫuṣūṣlarında meʾmūrlarıñ vāreste-i müżāyaḳa olmaları vesāʾil ve ārāsınıñ {19} istiḥṣāli maṭlūb ü mültezem olub ancaḳ el-ḥāletü-hāẕihī kāffe-i meʾmūrīn üzerlerine (35) sipehdār olan Rumili vālīsi saʿādetlü Celāl Paşa ḥażretleri bi-tevfīḳillāhi Taʿālā {2} bugünlerde Yeñişehir’e vāṣıl olmaḳ üzere oldıġından ẕikr olunan ʿulūfe ve aḳçe {3} ve sāʾir ḫuṣūṣāt uṣūl-i sābıḳa üzere müşārun-ileyh ḥażretleriniñ reʾy ve inżimāmıyla {4} olacaḳ mevāddan oldıġına bināʾen şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i seniyye üzere keyfiyyet {5} iḳtiżāsı vechile müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār olunmuş oldıġı ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi {6} gerek bu ḫuṣūṣları ve gerek buña mümās̠il sāʾir mevāddı müşārun-ileyhe taḥrīr ve muḫābere-birle {7} umūr-ı meʾmūrelerine ẕerre ḳadar fütūr getürmeyerek muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyet-i ẕātiyyeleri {8} üzere bir gün aḳdem Mora’ya girmeğe ṣarf-ı yārā-yı himmet buyurmaları īcāb-ı irāde-i ʿaliyye-i {9} mülūkāneden idüği maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda ẕāt-ı saʿādetleri ġayūr ve cesūr {10} ve her ḥālde kendüden ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat meʾmūl-ı ʿālī olan vüzerā-yı ʿiẓāmdan {11} olduḳlarına bināʾen hemān ḥaḳḳ-ı düstūrīlerinde ber-kemāl olan iʿtiḳādāt-ı ḥasene iḳtiżāsı {12} ve merdī ve diyānetiñiz muḳteżāsı üzere her bir ḥāl ü maṣlaḥatı müşārun-ileyh Serʿasker paşa {13} ḥażretlerine taḥrīr iderek hemān siz bir ān aḳdem ve bir daḳīḳa muḳaddem ġayret idüb {14} ol ṭaraf ġāʾilesini bitürerek Mora’ya geçüb şu Mora māddesiniñ bā-ʿavn-i Bārī {15} itmāmıyla nām ü şān alaraḳ fāʾiḳu’l-aḳrān olmaḳlıġa kemāliyle şitāb ü sürʿat buyurmaları {16} siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl ḫaftānī-i merḳūm bendeleriniñ şifāhen vāḳiʿ olan {17} her bir ifādesi meʾāli maʿlūm olub īcāb-ı maṣlaḥat bundan böyle eṭrāfıyla mülāḥaẓa olunaraḳ {18} iḳtiżāsına baḳılacaġı maʿlūm-ı reviyyet-melzūmuñuz olduḳda her ḥālde īfā-yı muḳteżā-yı {19} meʾmūriyyet ve ḥaṣāfete beẕl-i reviyyet buyurmaları meʾmūldür. Fī 19 R 38
[578/50] İzmīr muḥāfıẓına
{1} Cenāb-ı müşīrīleri İzmīr muḥāfaẓasına meʾmūr olalıdan berü şimdiye ḳadar ḫidmet-i meʾmūreñizde {2} beẕl-i liyāḳat iderek İzmīr ve enḥāsınıñ muḥāfaẓası ve eşrār-ı İzmīr’iñ indifāʿıyla żabṭ {3} ü rabṭ-ı memleket ḫuṣūṣunda lāzım gelan tedābīr ü ārānıñ iʿmālinde ṣarf-ı ḳudret itmiş iseñiz de {4} ḥasbe’l-vaḳti ve’l-ḥāl İzmīr gibi bir beldeniñ muḥāfaẓasıyla şerāre-i eşrār ve mekāyid-i aġyārdan {5} muḥāfaẓası külliyyetlü ʿasker ile ḥāṣıl olacaġından cenāb-ı saʿādetleri iç dāʾireñizden {6} başḳa biñ beş yüz miḳdārı ʿulūfelü ʿasker istiḫdāmına mecbūr olaraḳ ʿasker-i merḳūmeniñ {7} her ne ḥāl ise ʿulūfeleri şimdiye ḳadar uydurulmuş ise de tedāḫül kesb iderek terāküm itmekde {8} oldıġından mübtelā-yı düyūn oldıġıñız beyānıyla İzmīr’e civār olan sancaḳlardan {9} iki biñ nefer ʿasker tertīb ve ʿasākir-i merḳūmeniñ bedele ḳaṭʿıyla yerine maʿiyyetiñizde olan {10} işe yarar aylıḳlu ʿaskeriñ istiḫdāmına ve taʿyīnātları daḫi bir maḥalden taḫṣīṣiyle ḫuṣūṣ-ı {11} meẕkūruñ bir ṣūretine baḳılması lāzımeden idüğüni şāmil dīvān kātibleri vesāṭetiyle {12} resīde-i cā-yı vuṣūl [olan] taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuş ve bu bābda {13} ḳapu ketḫüdāları efendi bendeleri daḫi bir ḳıṭʿa taḳrīr taḳdīm itmiş oldıġından taḥrīrāt-ı {14} mersūleñiz ile berāber ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i {15} ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Cenābıñız Rum gāvurlarınıñ bidāyet-i fesādı es̠nāsında {16} baʿżı erāẕil ve eşḳıyā ṭāʾifesi ṭaraflarından gerek İzmīr’de bulunan müsteʾmen ṭāʾifesine {17} ve gerek ehl-i ʿırż olan reʿāyāya bir gūne tecāvüz ve taʿaddī vuḳūʿa gelmamek içün {18} ol vaḳt muḥāfaẓaya taʿyīn olunmuş ve şimdiye ḳadar emr-i muḥāfaẓada bulunmuş iseñiz de {19} “El-ḥāletü-hāẕihī biñ beş yüz nefer ʿasker istiḫdām ideyorum” didiğiñiz taḥḳīḳ olundıġına göre {20} iki yüz neferden ʿibāret olub külliyyet-i dāʾireñiz olmadıġına daḫi İzmīr’de bir-iki defʿa {21} vuḳūʿa gelan ḥādis̠e ve iḫtilāl delīl-i kāfī oldıġı ve İzmīr’iñ firārī gāvurlarınıñ emvālinden {22} ve gerek ḫuṣūṣāt-ı sāʾireden ḳatı küllī aḳçe aldıġıñız daḫi bi’t-taḥḳīḳ maʿlūm ü bedīhī olub {23} bi’l-farż bundan ṣoñra ʿaskeriñizi çoġaltsañız bile İzmīr’iñ muḥāfaẓası külliyyetlü ʿaskere (41) muḥtāc olmadıġından teks̠īr-i ʿasker daḫi beyhūde olacaġı vāżıḥātdan olub her ne ise {2} az ve çoḳ şimdiki ḥālde ḳullandıġıñız ʿaskeri kendüñüz idāre idüb böyle vāhī inhā ve istidʿālar ile {3} Devlet-i ʿAliyye’yi beyhūde işġāl itmeyerek mevcūduñuz olan ʿasker ile iḳtiżā-yı meʾmūriyyetiñizi {4} icrāya iʿtinā eylemeñiz lāzım geldiği ẓāhir ve emr ü fermān-ı mülūkāne daḫi bu merkezde dāʾir olmaġla {5} muḳteżā-yı feṭānetiñiz ve reviyyetiñiz üzere bundan böyle teks̠īr-i dāʾire īcāb itmeyüb ḳullandıġıñız {6} ʿaskeri daḫi kendüñüz idāre iderek īfā-yı meʾmūriyyete iʿtinā ve diḳḳat eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 R 38
[578/51] Menteşā Mütesellimi silāḥşorān-ı ḫāṣṣadan Yaḥyā Beğ’e
{1} İstānköy cezīresi muḥāfaẓası-çün ṣayf ve şitā tertībi olaraḳ Menteşā sancaġından maṭlūb {2} ḏoḳuz yüz nefer ʿasker hengām-ı ṣayfda ṭarafıñdan muṭālebe ḳılınmış oldıġından dört yüz neferi {3} irsāl olunmuş ve māʿadāsına on beşer ġurūşdan bedel virilmek üzere ṣūret virilmiş {4} ve noḳṣān ʿaskeriñ yerine ṭarafıñdan māhiyyelü ʿasker tedārüküyle istiḫdām ve lāzım gelan māhiyyelerini {5} bi’l-istidāne tanẓīm itmiş ise de el-ān bedel-i meẕkūr gönderilmediğinden ġayrı işbu şitā tertībiniñ {6} daḫi ṣoḥbeti olunmaḳ üzere gönderilmiş olan İskender Aġa nām kimesne meştā tertībi olaraḳ {7} maṭlūb olan ʿaskeri livāʾ-i mezbūr ahālīsi bir vechile tedārük ve iʿṭāya ḳudret-yāb olamayacaḳlarını {8} ḳaṭʿiyyen ifāde ve beyān eylemiş idüğüne bināʾen nā-çār olaraḳ üç yüz elli nefere rābıṭa virilüb {9} iki yüz neferi ʿaynen cezīre-i merḳūmeye isrā ve yüz elli neferiñ daḫi māh-be-māh yiğirmişer ġurūşdan {10} bedeli iʿṭā olunmaḳ şarṭıyla ḳarār virilmiş ve bunlarıñ icrāsına taʿahhüd olunmuş ise de gönderilmiş olan {11} iki yüz nefer ʿasker silāḥsız ve ʿüryān olaraḳ işe yarar maḳūleden olmadıġından bi’ż-żarūr {12} eṭrāfdan aylıḳlu sekbān ʿaskeri celb ve istiḫdāmına mecbūr oldıġı ve ẕikr olunan {13} bedeller virilmeyüb ṭarafıñdan müsāmaḥa ḳılındıġı bu defʿa cezīre-i merḳūme muḥāfıẓı ʿaṭūfetlü İbrāhīm {14} Ḥilmī Paşa ḥażretleri ṭarafından taḥrīr ü inhā olunub cümleye maʿlūm oldıġı üzere ehl-i İslām {15} ʿaleyhine Rum eşḳıyāsınıñ mütecāsir oldıġı ihānet ü melʿanet cihetiyle memālik-i maḥrūse-i şāhāneden {16} lāzımü’l-ḥırāse olan maḥāll ü mevāżiʿiñ muḥāfaẓaları esbāb-ı lāzımesiniñ istiḥṣāli {17} lāzım gelerek ol ṣūretle cezīre-i merḳūme muḥāfaẓası irādesiyle livāʾ-i mezbūrdan {18} ṣayf ve şitā tertībi olaraḳ bā-fermān-ı ʿālī ʿasker tertīb olunmuş oldıġından gönderilecek {19} ʿaskeriñ işe yarar maḳūleden ve tāmmü’l-esliḥa olaraḳ irsāli lāzımeden iken {20} ʿasker-i meẕkūr gönderilmediğinden başḳa bi’t-terāżī müşārun-ileyhle ḳarār virmiş oldıġıñız ṣūret {21} daḫi icrā olunmaması seniñ kemāl-i beṭāʾet ü müsāmaḥañdan neşʾet ideceği ẓāhir ve maʿāẕallāhü Taʿālā {22} cezīre-i merḳūme muḥāfaẓasınıñ lāyıḳıyla ikmālinde ḳuṣūr vuḳūʿ bulmaḳ lāzım gelür ise müretteb olan {23} ʿaskeriñ irsālinde vāḳiʿ olan ḳuṣūruñ cihetiyle saña daḫi mesʾūliyyet rāciʿ olacaġı {24} bī-şekk ü bāhir olmaġla aña göre encām-ı kārı tefekkür iderek cezīre-i merḳūme içün müretteb olan {25} ʿaskeriñ tāmmü’l-esliḥa ve işe yarar maḳūleden olmaḳ üzere irsāline ve müşārun-ileyh ḥażretleriyle ne vechile ḳarār {26} virmiş iseñiz bi’l-muḫābere īfāsına kemāl-i diḳḳat ve ḫilāfı ḥareketden beġāyet ḥaẕer ü mücānebet eylemañ içün mektūb. Fī 28 R 38
[578/53] Erīb Paşa’ya (Mora derūnunda), Bādra Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya (Bālyabādra’da), Ḥasan Paşa’ya (Mora derūnunda), ṣadr-ı esbaḳ ʿAlī Paşa’ya (Mora derūnunda), Tırḥāla mutaṣarrıfı Nāmıḳ Paşa’ya (Mora derūnunda), Yānya mutaṣarrıfına (Mora’ya geçmek üzere Ḳarlıili cānibinde), Ḳaraman vālīsine (Mora’ya geçmek üzere Ḳarlıili cānibinde)
{1} Bundan aḳdem istiḳlāl-i kāmile ile Rumili eyāleti ve Derbendāt neẓāreti ʿuhdesine {2} tevcīh olunmuş olan ʿAlī Celāl Paşa muḳteżā-yı meʾmūriyyeti vechile Bosna’dan ḥareket {3} ve Yeñişehir’e ʿazīmet itmek üzere iken mübtelā oldıġı ʿillet-i mizācı müşted olaraḳ bi-ḥikmetillāhi Taʿālā {4} Trāvnīk’de ʿāzim-i dār-ı beḳā olmuş idüği bu defʿa inhā olunmuş oldıġından Mora meʾmūrlarına {5} ve sāʾir müteferriʿātı olan meṣāliḥ-i lāzımeye iʿānet-i muḳteżiyeyi īfā ve rüʾyet ü icrā-yı mübteġā-yı {6} meʾmūriyyete ihtimām ü diḳḳat ve el-ḥāletü-hāẕihī cenāb-ı müşīrīleri Mora derūnunda indifāʿ-i keyd-i aʿdā {7} māddesine mübāderet eylemekde olduḳlarından maṣlaḥat sekte-peẕīr olmamaḳ üzere ḫuṣūṣāt-ı {8} vāḳıʿayı rüʾyet ü temşiyet itmek içün tīz elden bir ẕātıñ Yeñişehir’de vücūduyla ḥāṣıl olacaġı {9} rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet ve İzdīn’de bulunan saʿādetlü Teke ve Ḥamīd Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa ḥażretleri {10} Yeñişehir’e yaḳın bulundıġından ġayrı dirāyet ü ḥaṣāfet ile ārāste mehām-āşinā ve kāffe-i {11} ḫuṣūṣda ibrāz-ı meʾās̠ir-i ġayret ü ḥamiyyet eyleyeceği delālet-i mişvār ü aḥvāliyle rū-nümā olmaḳ mülābesesiyle {12} bu defʿa kerāmet-efzā-yı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülūkāne mūceb ü muḳteżāsı üzere {13} istiḳlāl-i kāmile ve Ḫıṭṭa-i Rumili serʿaskerliği ʿunvānıyla Rumili eyāleti ve Derbendāt neẓāreti {14} müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ḥażretlerine tevcīh olunaraḳ Yeñişehir’e vuṣūl ve muḳteżā-yı meʾmūriyyetini {15} icrāya ḳıyām ü müs̠ūl eylemek üzere lāzım gelan emr-i şerīfi ıṣdār ve tesyār ḳılınmış ve bi’l-cümle {16} meʾmūrīn meʾmūriyyet-i sābıḳaları vechile lāzıme-i ġayret ü ḥamiyyeti icrāya diḳḳat eylemeleri bābında {17} şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince cenāb-ı müşīrīleriyle sāʾir vüzerā-yı ʿiẓām {18} ḥażerātına ḫiṭāben daḫi taṣdīr ḳılınan emr-i ʿālī gönderilmiş ve meʾmūriyyet-i müşīrānelerinde yüsr {19} ü suhūleti müstelzim esbābıñ istiḥṣāline sürʿat-i iḳdām ü himmet eylemesi müşārun-ileyh Meḥmed Paşa {20} ḥażretlerine ber-vech-i ekīd taḥrīr ü işʿār olunmuş olmaġla ber-mūceb-i emr-i şerīf-i meẕkūr ḥarekete {21} iʿtinā buyuracaḳları māye-i ẕātiyyeleri olan dirāyet ü ḥaṣāfet ve imtis̠āl-gīrī {22} ve ṣadāḳat edillesiyle ẓāhir ü müs̠bet ve bu bābda teʾkīde ḥācet mess itmeyeceği {23} rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet ise de el-ḥāletü-hāẕihī vaḳtler beġāyet teng olub Mora maṣlaḥatınıñ {23} teşettüt ü tefriḳa ʿārıżasından viḳā[ye]sine ihtimām ü himmet olunmaḳ vācibāt-ı umūrdan {25} ve şu mevsim tamām dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ṣamīmī ḫidmet iderek nām ü şān almaġa himmet {26} olunacaḳ günler idüği vāżıḥātdan olmaġın ḥasbelḳader müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ (43) intiḳāli cihetiyle maʿāẕallāhü Taʿālā meṣāliḥ-i meʾmūrelerinde ẕerre-nümā şāʾibe-i fütūr cāʾiz görülmeyerek {2} ke’l-evvel dīn ü devlet yolunda ibrāz-ı meʾās̠ir-i merdānegī ve fütuvvet ve vüzerā-yı ʿiẓām ve meʾmūrīn-i {3} sāʾire ile daḫi merāsim-i yek-cihetī ve ittiḥāda riʿāyet-birle meṣāliḥ-i meʾmūrelerini sekte ve ḫalelden {4} viḳāyete ve serʿasker-i müşārun-ileyhiñ reʾy ü irādesine mütābaʿat iderek lāzıme-i meʾmūriyyetlerini icrāya {5} ve ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ber-kemāl olan teveccüh-i ʿālī ve ḥüsn-i iʿtiḳādāt-ı sāʾireyi teʾyīd ü is̠bāta {6} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 Ca 38
[578/54] Bi’l-istiḳlāl aḳṭār-ı Rumili serʿaskerliğiyle Rumili eyāleti tevcīh olunan Meḥmed Paşa’ya
{1} Bundan aḳdem Rumili eyāleti ve serʿaskerliğiyle Derbendāt neẓāreti tevcīh olunmuş olan {2} Celāl Paşa muḳteżā-yı meʾmūriyyeti üzere Yeñişehir’e gelmek üzere pā-der-rikāb-ı {3} ḥareket iken mübtelā oldıġı ʿillet müşted olaraḳ fevt olmuş oldıġı ḫaberi bu defʿa {4} vārid olmuş oldıġından tīz elden müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ yerine müteveffā Ḫūrşīd Paşa {5} mis̠illü bugünki işi yarına bıraḳmayaraḳ her bir maṣlaḥatı miḥver-i lāyıḳında rüʾyet ü tanẓīme {6} ve Mora meʾmūrlarına iʿānet-i muḳteżiyeyi kemā-hiye-ḥaḳḳuhā icrā iderek iş görmeğe muḳtedir {7} ʿāḳil ve cesūr ve dirāyet ü şecāʿatle muttaṣıf ṣādıḳ ve rıżā-kār biriniñ naṣb ü taʿyīni {8} lāzım gelüb cenāb-ı müşīrīleri daḫi evṣāf-ı meẕkūre ile muttaṣıf ve her ḥālde ṭarafıñızdan {9} ḥüsn-i ḫidmet ü ġayret meʾmūl olan vüzerā-yı ʿiẓāmdan olub ḥattā ḥaḳḳ-ı şerīfiñizde derkār {10} olan ḥüsn-i iʿtimād ve meʾmūl-ı ḥażret-i pādişāhī iḳtiżāsından nāşī muḳaddem merḥūm Ḫūrşīd {11} Paşa’nıñ vefātında ẕāt-ı saʿādetleri ilerülerde bulunmamış olsañız ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {12} baʿżı menviyyāt-ı seniyye derkār oldıġı ol vaḳt ṭaraf-ı saʿādetlerine yazılmış olan {13} ḳāʾime-i muḫliṣīde derc ve teẕkār ḳılınmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī cenāb-ı düstūrīleri İzdīn ṭarafında {14} olaraḳ Yeñişehir’e ḳarīb oldıġıñızdan maṣlaḥatı tenglemeyerek hemān meʾmūriyyetiñiz muḳteżāsınıñ {15} icrāsına ḳıyām eyleyeceğiñize ve mücerred ẕātıñızdan dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḥüsn-i ḫidmet meʾmūl {16} oldıġına bināʾen bu defʿa kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhī {17} mūcebince Rumili vālīliği bi’l-istiḳlāl ʿunvān-ı serʿaskerī ve Derbendāt neẓāreti inżimāmıyla {18} ʿuhde-i saʿādetlerine tevcīh ü iḥāle olunaraḳ lāzım gelan tevcīh ve meʾmūriyyet emr-i şerīfesi {19} ıṣdār ve tesyār olunmuş olmaġla işte tamām ẕātıñızdan meʾmūl-ı ʿālī olan ġayret {20} ü ṣadāḳat meʾās̠irini is̠bāt iderek dīn ü devlet yolunda ve şevketlü efendimiziñ uġur-ı {21} hümāyūnlarında merdāne ve cānsipārāne çalışaraḳ müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa mis̠illü {22} cümle ʿindinde ve bi-taḫṣīṣ nezd-i ḥażret-i pādişāhīde meşkūrü’l-mesāʿī olaraḳ bir ḳat daḫi {23} maḥsūdü’l-aḳrān olmaḳlıġa saʿy ü himmet olunacaḳ mevsim olmaġla göreyim ẕāt-ı serʿaskerīlerini, {24} hemān Yeñişehir’e gelüb meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri muḳteżāsını icrāya ḳıyām ve gerek Mora ṭarafında {25} ve gerek Ḳarlıili cānibinde bulunan meʾmūrīn ḥażerātına iʿānet-i muḳteżiyeyi icrāya {26} ihtimām, ve’l-ḥāṣıl müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa mis̠illü her bir ḫuṣūṣı kemāl-i germiyyetle {27} ṭutaraḳ bir ān evvel şu Mora ġāʾilesiniñ inşāʾallāhü Taʿālā yüzüñüzden netīce-baḫşā-yı (44) ḥüsn-i ḫitām olmasına saʿy-ı mā-lā-kelām buyurmaları dirāyet ü ḥamiyyet-i ẕātiyyelerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, {2} maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere muḳaddemā Mora serʿaskerliğini müteveffā-yı müşārun-ileyh {3} Ḫūrşīd Paşa Drāmalı Maḥmūd Paşa’ya iḥāle itmiş ise de giçenlerde müşārun-ileyh {4} Maḥmūd Paşa’nıñ daḫi fevti ḫaberi gelmiş oldıġından müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ʿuhdesinden {5} münḥal olan Mora eyāletiyle serʿaskerliğiniñ vüzerādan āḫar münāsib birine tevcīh ü iḥālesi {6} īcāb-ı maṣlaḥatdan ise de şimdiki ḥālde yalñız Mora eyāletinden bir gūne nemā ve menfaʿat ḥāṣıl {7} olmayacaġına naẓaran Rumili eyāletiniñ ʿuhde-i saʿādetlerine iḥālesi cihetiyle münḥal olan {8} Teke ve Ḥamīd sancaḳları tīz elden āḫara tevcīh olunmayaraḳ cenāb-ı serʿaskerīleri Mora serʿaskerliğine {9} vüzerādan her kimi münāsib görür iseñiz Mora eyāleti daḫi naṣb olunacaḳ serʿaskere tevcīh {10} olunmaḳ lāzım geleceğinden keyfiyyetiñ ṭaraf-ı saʿādetlerinden istiʿlāmı muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i {11} mülūkāneden olmaġla muḳteżā-yı dirāyetleri üzere müteveffā-yı müşārun-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ {12} yerine Mora eyāletiyle serʿaskerliği vüzerādan kime iḥāle olunmaḳ münāsibdir ve Mora eyāletinde {13} şimdiki ḥālde nemā meʾmūl olmadıġına naẓaran Teke ve Ḥamīd sancaḳlarınıñ daḫi Mora vālīsi {14} naṣb olunacaḳ ẕāta ilḥāḳan tevcīhi lāzım gelür mi, bu bābda reʾy ü tedbīr-i müşīrīleri {15} her ne vechile ise serīʿan ve ʿācilen muḳteżāsı icrā olunmaḳ üzere bu ṭarafa taḥrīre himmet buyurmaları {16} siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Mora ṭarafında olan meʾmūrları taṭmīn ü istimālet żımnında {17} bu defʿa kerāmet-efzā-yı ṣudūr ü sünūḥ olan emr ü irāde-i şāhāne mūcebince Gördūs’de {18} olan saʿādetlü Erīb Aḥmed Paşa ve Seyyid ʿAlī Paşa ve Ḥasan Paşa ve Tırḥāla Mutaṣarrıfı Nāmıḳ Paşa ile {19} Bālyabādra Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa ve Ḳarlıili’den Mora’ya geçmek üzere olan ʿÖmer Paşa {20} ve Ḳaraman Vālīsi Reşīd Paşa ḥażerātına keyfiyyet beyān olunaraḳ iḳtiżāsına göre teşvīḳ ü iġrāyı {21} şāmil evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār ve ṭaraf-ı muḫliṣīden daḫi her biriniñ uṣūl-i meʾmūriyyetine göre {22} başḳa başḳa veṣāyā-yı lāzıme taḥrīr ve tesyār olunmuş oldıġı maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda {23} hemān her ḥālde icrā-yı meʾmūriyyet ve ṣadāḳate kemāl-i himmet ü müsāraʿat buyurmaları meʾmūldür. Fī 2 Ca 38
[578/59] Ḳapūdān paşaya
{1} Bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda maʿiyyet-i düstūrīleriyle Baḥr-i Sefīd’e iḫrācı ve Ḫalīc tertībi olaraḳ techīzleri {2} irāde olunan iki ṭaḳım Donanma-yı Hümāyūn’uñ iḳtiżā iden maṣārifātıyla Tersāne-i ʿĀmire {3} ḫazīnesiniñ bir senelik īcāb iden maṣārifātına vāridāt-ı ḥāliyesi baʿde’l-maḥsūb {4} ḳuṣūr lāzım gelan aḳçeniñ daḫi tertīb ü tanẓīmi ḫuṣūṣlarına dāʾir ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni {5} efendi ṭarafından taḳdīm olunan taḳrīr ve iki ḳıṭʿa defter meʾāli ve bi’d-defaʿāt şifāhen vāḳiʿ olan {6} ifāde ve iḫṭārlarına bināʾen ḳālyoncı neferātınıñ īcāb iden aḳçeleri-çün tertīb olunacaḳ mebāliġiñ {7} tanẓīmi māddeleri derpīş ü müṭālaʿa olunduḳda ḥasbe’l-vaḳti ve’l-ḥāl bu maḳūle maṣārifātda {8} mümkin mertebe taṣarrufāta diḳḳat olunmaḳ lāzımeden olub eğerçi Ḫalīc içün tertīb olunan {9} bir ḳıṭʿa üç anbārlı ve dört ḳıṭʿa ḳapaḳ açar ḳālyon-ı hümāyūn ve yiğirmi ḳıṭʿa şālūpa {10} bütün bütün terk olunmayub bunlarıñ kāffe-i levāzımātı yine tanẓīm ü techīz ve Ḳaradeñiz boġazınıñ {11} istiḥkāmı-çün ḳaraġol mis̠illü birḳaç ḳıṭʿa brīḳ ve birḳaç ḳıṭʿa şālūpa taʿyīn olunmaḳ üzere {12} faḳaṭ ḳālyon-ı hümāyūnlar ile şālūpalarıñ ziyādesi giçen sene gibi Beşikṭaş pīşgāhına {13} çekdirilmeyerek Tersāne öñünde mücehhezen alārġada tevḳīf olunsa maṣārif cihetiyle ḫiffet {14} ve medār-ı ḥuṣūli melḥūẓ ve Ḫudā-ne-kerde iḳtiżā itdiği ḥālde her ne vaḳt olsa yuḳaruya çekdirilmeleri {15} daḫi mümkin göründiğinden bu ṣūretde taḳrīr-i meẕkūrda gösterilan maṣārifāt tekrār efendi-i {16} mūmā-ileyhe ḥavāle ile aña göre ḥesāb itdirilerek baʿde’t-tenzīl her ne miḳdāra bāliġ olur ise {17} baʿdehū iḳtiżāsına baḳılması mütebādir-i ḫāṭır olaraḳ keyfiyyet bā-taḳrīr ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye {18} ʿarż ü istīẕān olunduḳda “Şu Ḫalīc tertībi birḳaç seneden berü tertīb olunmaḳda ise de hemān {19} beyhūde aḳçeyi itlāf itmekden ʿibāret olayor ve lüzūmı miḳdār ḳaraġol mis̠illü biraz ufaḳ {20} gemileriñ Ḳaradeñiz boġazında bulunması lāzımeden idüği ve aṣl ihtimām idüb bir ḳadem aḳdem techīz {21} ve iḫrācına baḳılması elzem olan Aḳdeñiz tertībi oldıġı ve taʿmīre muḥtāc olan sefāyini daḫi {22} ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyeten bir ṭarafdan taʿmīrine mübāşeret itmeleriniñ cenāb-ı müşīrīleriyle Tersāne-i ʿĀmire {23} emīni efendiye tenbīh olunması ve keyfiyyet tekrār efendi-i mūmā-ileyhe ḥavāle olunaraḳ baʿde’t-tenzīl {24} her ne miḳdāra bāliġ olur ise tekrār ṭaraf-ı hümāyūna ʿarż olunması” meʾālinde ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne {25} kerāmet-rīz-i ṣudūr olmuş ve mūcebince ḫuṣūṣ-ı mezbūr efendi-i mūmā-ileyhe ḥavāle olunmuş olmaġla {26} cenāb-ı müşīrīleri hemān efendi-i mūmā-ileyh bendeleriyle bi’l-ittifāḳ fermān-ı hümāyūn buyuruldıġı üzere muḥtāc-ı taʿmīr olan {27} süfün-i hümāyūnuñ bir ṭarafdan taʿmīr ve taḥkīmlerine mübāşeret buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 3 Ca 38
[578/63] İzmīr muḥāfıẓına ve Aydın ve Ṣaruḫan mütesellimlerine
{1} Ḥasbe’t-taḳdīr Mora’da kāʾin Anābolī ḳalʿasına bu defʿa kefere-i ʿuṣāt istīlā iderek {2} derūnundan çıḳmış olan iki biñ beş yüz ḳadar ẕükūr ve inās̠ on ḳıṭʿa Çamlıca teknelerine {3} irkāben Ḳuşaḏası cānibine gönderilmiş ve bir ḳıṭʿa sefīnede olan ehl-i İslām {4} vāṣıl olmuş oldıġı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḳuşaḏası muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından {5} inhā olunub bunlar birṭaḳım düşmen elinden ḳurtulmuş ʿāciz ve ʿācize dīn ḳarındaşlarımız {6} olaraḳ ʿüryānen semt-i selāmete vāṣıl olmuş olduḳlarından inşāʾallāhü’r-Raḥmānü’l-Meliki’n-Naṣīr {7} ḳarīben vaṭanlarınıñ çirkāb-ı vücūd-ı kefereden taṭhīriyle tesḫīrine ḳadar münāsib maḥallere {8} yerleşdirilerek ḥaḳlarında ḥuḳūḳ-ı müsāferet ve uḫuvvet-i İslāmiyyet iḳtiżāsından oldıġı {9} vechile ez-her-cihet muʿāmelāt-ı raḥm ü şefḳatiñ icrāsı lāzımeden ve ahālī-i merḳūmeden {10} birazınıñ İzmīr’de baʿżı ẕī-ḳudret olan ehl-i İslām ḫānelerine taḳsīmi {11} muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāneden olaraḳ keyfiyyet ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden muḥāfıẓ-ı {12} müşārun-ileyh ḥażretlerine yazılmış olmaġla cenāb-ı düstūrīleri daḫi Anābolī ahālīsinden (50) muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ İzmīr’e göndireceği dīn ḳarındaşlarımızı İzmīr’de ẕī-ḳudret olan {2} ehl-i İslām ḫānelerine taḳsīm iderek ez-her-cihet ḥaḳlarında muʿāmele-i uḫuvvet-i İslāmiyye’yi {3} icrā ve āsāyişleri vesāʾilini istiḥṣāle kemāl-i diḳḳat ü iʿtinā eylemelerini ekīden tenbīh-birle bunlar ḥaḳlarında {4} raḥm ü şefḳat ve iʿānet esbābınıñ istiḥṣāline himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 Ca 38
[578/64] Ḳuşaḏası muḥāfıẓına
{1} Ḥasbe’t-taḳdīr-i mümteniʿu’t-taġyīr Anābolī ḳalʿası eyādī-i ʿuṣāt-ı müşrikīne giriftār olaraḳ {2} derūnunda bulunan ẕükūr ve inās̠ iki biñ beş yüz ḳadar ehl-i İslām on ḳıṭʿa Çamlıca gemilerine {3} irkāb olunaraḳ Ḳuşaḏası sāḥiline çıḳarılmaḳ üzere irsāl olunmuş ve bunlardan {4} bir ḳıṭʿa gemide olan Müslimīn sālimen ol ṭarafa vāṣıl olmuş oldıġından münāsib maḥallere {5} müsāfir virilmiş oldıġı ve bundan ṣoñra vürūd idecekler İzmīr ve Maġnīsā ṭaraflarına {6} gönderileceği ve gāvurlar işbu istīlādan ḳurtulmuş ümmet-i Muḥammed’i Ḳuşaḏası’na {7} getürünce ḳadar es̠nā-yı rāhda bir vechile eẕiyyet itmamişler ise de kenār-ı sāḥile taḳarrüblerinde {8} cümlesini ʿüryān iderek bıraḳmış olduḳları beyānıyla ḥaḳlarında şefḳat-i lāzımeniñ icrāsı {9} ḫuṣūṣuna dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyā-yı teʾes̠s̠ür-nümāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {10} olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. {11} Şimdiye ḳadar Anābolī ḳalʿasına ẕaḫīre irişdirilmeğe her ne ḳadar iḳdām olunmuş ise de mümkin {12} ve müyesser olamayaraḳ nihāyet ḳażā ve ḳader bu vechile ḥükmüni icrā itmiş ise de inşāʾallāhü’r-Raḥmān {13} ʿavn ü ʿināyet-i Bārī’yle bu kāfirleriñ itdikleri ihānet yanlarına ḳalmayaraḳ kendülerden {14} ber-vefḳ-i meʾmūl aḫẕ-ı s̠ār olunması Cenāb-ı ʿAzīz-i Ẕūntiḳām’dan meʾmūl ü müstedʿā ve işʿār-ı {15} müşīrīlerine naẓaran ahālī-i merḳūme Ḳuşaḏası sevāḥiline ʿüryān ve perīşān olaraḳ {16} çıḳarılmaḳda olduḳlarından bunlara iʿānet-i lāzımeniñ icrāsı şīme-i şefḳat-kārīden {17} oldıġı hüveydā ise de Ḳuşaḏası’na gelan ahālī ve gelecekler ne miḳdār oldıġı {18} maʿlūm olamadıġından şimdilik şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere ṭaraf-ı saʿādetlerine {19} on beş biñ ġurūş irsāl olunmuş ve şimdiye ḳadar gelmiş ve gerek bundan ṣoñra gelecek {20} bīçāregānıñ mevsim-i şitā cihetiyle şiddet-i berdden barınacaḳ miḳdār muḥtāc olduḳları {21} elbiselerini mehmā-emken tanẓīm ve eṭrāfa gönderilüb yerleşdirilince ḳadar yedlerine daḫi ḥāllü ḥālince {22} birer miḳdār ḫarclıḳ iʿṭā itmeñiz ve işʿārıñız vechile Maġnīsā ve Aydın ve İzmīr ṭaraflarına, {23} ve’l-ḥāṣıl münāsib olan maḥallere yerleşdirmeñiz ḫuṣūṣuna emr ü irāde-i ʿaliyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş {24} ve keyfiyyet ṭaraf-ı muḫliṣīden İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleriyle Aydın ve Ṣaruḫan mütesellimlerine daḫi {25} yazılaraḳ ahālī-i merḳūmeniñ ẕī-ḳudret olan ehl-i İslām ḫānelerine taḳsīm ve iḳāmesiyle {26} ḥuḳūḳ-ı müsāferet ve uḫuvvet-i İslāmiyyet iḳtiżāsından oldıġı vechile ḥaḳlarında muʿāmelāt-ı raḥm {27} ü şefḳatiñ istiḥṣāline iʿtinā eylemeleri teʾkīd olunmuş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi {28} mecbūl olduḳları ḥamiyyet ü diyānet iḳtiżāsı üzere ahālī-i merḳūmeden şimdiye ḳadar gelmiş (51) ve bundan böyle gelecekleriñ şiddet-i şitādan barınacaḳ derecede elbiselerini tanẓīm {2} ve yedlerine birer miḳdār ḫarclıḳ iʿṭā ve münāsib maḥallere yerleşdirilmelerine saʿy-ı evfā buyurmaları {3} siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 Ca 38
[578/65] Rumili Vālīsi Meḥmed Paşa’ya
{1} Ḳuşaḏası Muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından bu defʿa tevārüd iden {2} taḥrīrāt meʾālinde Anābolī ḳalʿasında olan ehl-i İslām ẕaḫīresizlikden s̠ebāta ḳudret-yāb {3} olamayaraḳ giçen Rebīʿulevvelī’niñ yiğirmi sekizinci Pençşenbe gicesi ʿuṣāt-ı eşḳıyā ibtidā {4} Palāmūda ḳalʿasına ve Rebīʿulāḫire’niñ ikinci Pāzārirtesi güni Anābolī ḳalʿasına istīlā {5} iderek derūn-ı ḳalʿada olan iki biñ beş yüz ḳadar ẕükūr ve inās̠ ehl-i İslām on ḳıṭʿa {6} Çamlıca teknelerine irkāb olunaraḳ Ḳuşaḏası sāḥiline gönderilmiş ve bir ḳıṭʿası {7} sālimen vāṣıl olmuş ve sefāyin-i merḳūmeden bir ḳıṭʿası Sīsām aḏasında oldıġını {8} görmüşler ise de māʿadāsı ne ṭarafda olduḳları maʿlūm olmadıġını ve saʿādetlü ʿAlī Nāmıḳ {9} Paşa ile Anābolī Muḥāfıẓı sābıḳ Sālim Paşa üçer beşer adamlarıyla rehn olaraḳ {10} ḳalʿa-i merḳūmede tevḳīf ve ḥabs olunmuş idüğüni Ḳuşaḏası’na gelan ehl-i İslām ile {11} berāber bulunan Anābolī ḳalʿası Yeñiçeri żābiṭi taḳrīr itmiş oldıġı ve gāvurlar işbu ehl-i İslām’ı {12} Ḳuşaḏası’na getürünce es̠nā-yı rāhda bir gūne eẕā itmamişler ise de sāḥile taḳarrüblerinde {13} cümlesini ʿüryān iderek öylece ḳaraya çıḳarmış olduḳları ḫaber-i küdūret-es̠eri {14} muḥarrer ü meẕkūr olub şimdiye ḳadar Anābolī ḳalʿasına berren ve baḥren ẕaḫīre irişdirilmeniñ {15} çāresine her ne ḳadar iḳdām olunmuş ise de meʾmūrlarıñ beṭāʾeti cihetiyle mümkin olamayaraḳ {16} her ne ise ḳażā ve ḳader ḥükmüni bu vechile icrā itmiş ise de inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḥażret-i risālet-penāh {17} ṣallallāhü Taʿālā ʿaleyhi ve sellem efendimiziñ imdād-ı rūḥāniyyetleriyle ḳarīben cümle maḥalleriñ taṣfiye ve taṭhīri {18} ve Mora’nıñ levs̠-i vücūd-ı kefereden taṣfiyesi emrine cenāb-ı serʿaskerīleriniñ muvaffaḳ {19} olmaları elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā olaraḳ keyfiyyetiñ ṭaraf-ı sipehdārīlerine {20} işʿārı muḳteżā-yı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāneden olmaġla ẕāt-ı serʿaskerīleri daḫi {21} ġayret idüb ve ḥamiyyet iḳtiżāsını icrāya şitāb ü sürʿat eyleyüb bu gāvurlar ümmet-i Muḥammed’e {22} bu ḳadar ihānet ü melʿanet eyledikden ṣoñra mücerred meʾmūrlarıñ beṭāʾeti sebebiyle Anābolī’ya daḫi {23} istīlā ve bir vezīr-i ẕī-şān ile bir mīr-i mīrānı ḥabse ictirā eyledikleri ḥavṣala-sūz-ı erbāb-ı {24} diyānet ü şecāʿat oldıġını tefekkür ve artıḳ bu yolda Müslümānım diyane ḏurub oturmaḳ {25} ḥarām olacaġını teʾemmül-birle hemān ne vechile ve ne ṭarīḳle ise şu Mora ġāʾilesiniñ {26} bir ān aḳdem ḥüsn-i ḫitāmıyla şu kāfirlerden aḫẕ-ı intiḳāmı mūcib esbābıñ istiḥṣāline {27} ʿavn [ü] ʿināyet-i Bārī’ye tevessül iderek ihtimām ü diḳḳat ve ẕātıñızdan meʾmūl-ı ʿālī olan {28} cevher-i diyānet ü şecāʿati is̠bāta beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat buyurmaları aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī {29} idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 6 Ca 38
[578/66] Rumili vālīsine
{1} Anābolī ḳalʿasınıñ ẕaḫīresizlikden nāşī eyādī-i ʿuṣāta ne vechile dūçār oldıġı {2} ve içinde bulunan ẕükūr ve inās̠ ehl-i İslām ne ṣūretle çıḳarılmış idüği dünki gün {3} ṭaraf-ı saʿādetlerine yazılan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīde ber-vech-i tafṣīl beyān ü işʿār ḳılınmış idi. {4} Ḳalʿa-i merḳūmeye bu āna ḳadar berren ve baḥren ẕaḫīre irişdirilmesiniñ çāresine baḳılaraḳ ḥattā {5} Bālyabādra’da olan saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿrifetiyle müsteʾmen teknelerinden {6} vāfir ẕaḫīre iştirā ve saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri cānibinden külliyyetlü ẕaḫīre isrā olunmuş {7} ve İzmīr ve İskenderiye ṭaraflarından daḫi peyderpey ḫaylī ẕaḫīre gitmiş ve gitmekde, ḥāṣılı Mora derūnunda {8} külliyyetlü ẕaḫīre bulunmaḳda oldıġından ḳalʿa-i merḳūmeye pey-ā-pey ẕaḫīre irişdirilmesiniñ {9} çāresi istiḥṣāline ihtimām ü diḳḳat lāzımeden ve Anābolī ile Gördūs beyninde buʿd-ı mesāfe {10} ve ṣarp maḥal olmayub düz ova ve sekiz sāʿat bir maḥal olmaḳ taḳrībiyle beher-ḥāl ḳalʿa-i merḳūmeye {11} ez-her-cihet imdād ü iʿāneye diḳḳat ve iḳdām ü ġayret eylemeleri Gördūs’de olan vüzerā-yı ʿiẓāma {12} muḳaddem ve muʾaḫḫar yazılmış ve ḳalʿa-i merḳūmeye bir gūne gezend ü żarar vuḳūʿ bulmaḳ lāzım gelür ise ṣoñra {13} bir vechile cevāba ḳādir olamayaraḳ mübtelā-yı ġażab-ı cān-sūz-ı mülūkāne olacaḳları {14} müteʿalliḳ olan irāde-i celādet-ifāde-i şāhāne iḳtiżāsı üzere müşārun-ileyhime bildirilmiş oldıġından {15} anlar daḫi muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i cihān-dārī ve iḳtiżā-yı diyānet ü ḥamiyyetleri üzere ḳalʿa-i merḳūmeye {16} ẕaḫīre ve cihāt-ı sāʾire ile imdād eylemeleri farīża-i ẕimmetleri olan mevāddan olub egerçi {17} ḳalʿa-i merḳūmeniñ bu ṣūretle eyādī-i nuḥūset-mebādī-i ʿuṣāta giriftār olması ḳażā ve ḳader iḳtiżāsından {18} neşʾet ider bir mādde ise de şevket-i bāhire-i İslāmiyye ve ḳuvvet-i ḳāhire-i Devlet-i ʿAliyye-i Muḥammediyye’ye naẓaran {19} bu gāvurlarıñ dernek ve cemʿiyyet ve gūyā “taḥṣīl eyledik” didikleri ḳuvvetleri bir şey dimek olmadıġından {20} ḳalʿa-i merḳūmeniñ bu vechile żabṭ ü istīlāsı mücerred meʾmūrlarıñ ʿadem-i taḳayyüd ü ihtimāmlarından {21} iḳtiżā iderek bunlarıñ teʾdībleri lāzım gelmiş oldıġından māʿadā Gördūs ordusunda olan {22} vüzerā ve meʾmūrlara aḳçe ve ẕaḫīre dirīġ olunmayub ḥasbe’l-imkān yetişdirilmiş ve ber-vech-i muḥarrer {23} Gördūs ile Anābolī beyni sekiz sāʿat ve düz ova iken meʾmūrlarıñ ḳaṭʿan ġayret itmameleri {24} ne derece ḥamiyyetsizlikdir, beyāna muḥtāc olmayub ḥaḳḳa’l-inṣāf eşedd-i teʾdībe müstaḥaḳ olmuşlar ise de {25} ne vechile muʿāmele olunmaḳ iḳtiżā ider ve bundan ṣoñra ne vechile tedbīr ve ḥareket lāzım gelür, keyfiyyetiñ {26} ʿicāleten ḫaberini irişdirmeğe iḳdām eylemek üzere ṭarafıñıza taḥrīri ḫuṣūṣı mehābet-efzā-yı ṣudūr olan {27} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne meʾāl-i münīfinden müstebān ve meʾmūrīn-i müşārun-ileyhim ṭaraflarına bu ḳadar tenbīh olunmuş {28} ve Gördūs’de bunca ẕaḫīre var iken ḳalʿa-i merḳūmede olan bunca ẕükūr ve inās̠ dīn ḳarındaşlarımız {29} sefīl ve ʿüryān vaṭanlarından çıḳması ve öyle bir ḥıṣn-ı ḥaṣīniñ o maḳūle eyādī-i küffāra geçmesi {30} ḏoġrısı diyānetsiz ve ġayretsizliklerinden neşʾet eylediği ṣūret-i ḥālden nümāyān olmaġla ber-mūceb-i {31} emr ü fermān-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhī meʾmūrīn-i müşārun-ileyhim ḥaḳlarında ne vechile muʿāmele olunmaḳ {32} iḳtiżā ider ve bundan ṣoñra ne ṣūretle ḥareket ve tedbīr lāzım gelür, ḫaberini ʿicāleten taḥrīr ü işʿāra himmet {33} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ca 38
[578/67] Aydın ve Ṣaruḫan Sancaḳları Mutaṣarrıfı olub Bālyabādra muḥāfaẓasında olan Yūsuf Paşa’ya
{1} Giçen sene ḳapūdān-ı sābıḳ vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleriyle maʿiyyetinde olan {2} ḳara ʿaskerini Mora’ya sevḳ ü īṣāl içün māhiyye ile cānib-i mīrīden istīcār olunan {3} tüccār sefīnelerinden Bādra’da terk olunan altı ḳıṭʿa ve es̠nā-yı rāhda ḳażāzede olan {4} iki ḳıṭʿa ki cemʿan sekiz ḳıṭʿa sefāyin aṣḥābı güẕeşte māhiyyelerine dest-res olamadıḳlarından {5} maġdūr olduḳları beyānıyla terāküm iden aylıḳlarınıñ iʿṭā olunması ḫuṣūṣı ẕikr olunan {6} sefāyin ḳapūdānları ṭarafından ʿarżuḥāl taḳdīmiyle inhā ve istidʿā olunub keyfiyyet Tersāne-i ʿĀmire {7} emīni ʿizzetlü efendiye ḥavāle olunduḳda süfün-i merḳūme otuz yedi senesi Rebīʿulevvel’iniñ {8} on beşi tārīḫiyle cānib-i mīrīden istīcār ve üçer aylıḳ nevlleri ber-vech-i peşīn iʿṭā olunub {9} süfün-i meẕkūreden Bādra’da ḳalan altı ḳıṭʿa sefīneniñ tārīḫ-i mezbūrdan işbu iki yüz {10} otuz sekiz senesi Rebīʿulāḫir’i ġāyetine ḳadar on üç buçuḳ ayda iḳtiżā iden nevllerinden {11} ġayr-ez-iʿṭā ḳuṣūr yüz on üç biñ yüz yiğirmi ḏoḳuz ġurūş ve ḳażāzede olan {12} iki ḳıṭʿa sefīneden bir ḳıṭʿasınıñ otuz yedi senesi Rebīʿulevvel’iniñ beşine ve dīgeriniñ {13} yiğirmi altısına ḳadar güẕeşte aylıḳlarından ḳuṣūr maṭlūbları otuz yedi biñ yedi yüz ḏoḳsan {14} ḏoḳuz buçuḳ ġurūş ki cemʿan yüz elli biñ ḏoḳuz yüz yiğirmi sekiz buçuḳ ġurūşa bāliġ olmuş oldıġı {15} ve ẕikr olunan altı ḳıṭʿa sefīne ṣavb-ı müşīrīlerinden Bādra’da tevḳīf ḳılınmış ise de {16} bunlar lāyıḳıyla işe yarar sefāyinden olmayub el-yevm ol ṭarafda mevcūd olan beş-altı ḳıṭʿa {17} sefīneñizden başḳa süfün-i Donanma-yı Hümāyūn’dan daḫi üç-dört ḳıṭʿa sefīne Bādra’da {18} terk olunmuş oldıġından meẕkūr tüccār tekneleri Bādra’da tevḳīfi beyhūde aylıḳları {19} işleyerek cānib-i mīrīye ḫasārı mūcib olacaġı beyānıyla ẕikr olunan tekneleriñ Dersaʿādet’e {20} ʿavdetlerine ruḫṣat iʿṭāsı ḫuṣūṣunı efendi-i mūmā-ileyh bā-iʿlām ifāde itmiş olmaġla ẕikr olunan {21} sefīneleriñ ol ṭarafda tevḳīfi beyhūde olaraḳ cānib-i mīrīye mūcib-i ḫasār olacaġından {22} ṣıyāneten-li’l-mīrī sefāyin-i meẕkūreniñ Dersaʿādet’e ʿavdetlerine ruḫṣat iʿṭāsı ḫuṣūṣuna {23} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ca 38
[578/68] Rumili vālīsine
{1} Müteveffā Ḫūrşīd Paşa maʿiyyetinde ẕaḫāyir ve mühimmāt naḳli mis̠illü ḫidmetlerde ḳullanılmaḳ üzere {2} Anāḏolī ṭarafından deve ve ḳaṭır tertīb olunmuş oldıġından māʿadā Ḳayṣeriyye Mutaṣarrıfı esbaḳ {3} müteveffā Ḥüseyin Paşa’nıñ daḫi muḫallefātından yüz elli bir mehār şütürān ile seksan dört {4} reʾs ester celb ḳılınmış ve mīrī aḫūrlarına teslīm olunmuş ise de mevsim-i şitānıñ taḳarrübi {5} cihetiyle ḥayvānāt-ı merḳūmeniñ es̠nā-yı rāhda telef olacaḳları mülāḥaẓasından başḳa {6} şimdilik ol miḳdār deve ve ḳaṭırıñ irsāli iḳtiżā idüb itmediği ve mevsim-i bahār ḥulūl {7} eyledikde ol vaḳt iḳtiżā-yı maṣlaḥat ne vechile ise aña göre īcāb ider ve istenür ise {8} gönderilmesi ṣūretleri müteveffā-yı müşārun-ileyhden istiʿlām olunmuş ise de ḥasbelḳader (54) fevti ʿaḳībinde vāṣıl olaraḳ cevābsız ḳalmış ve müteveffā-yı müşārun-ileyh ʿuhdesinde olan {2} Rumili eyāleti selef-i müşīrīleri müteveffā Celāl Paşa’ya tevcīh olunub Mora ordusuna {3} baḥren ẕaḫīre sevḳi ʿusretlendiğine mebnī berren gönderilmeğe muḥtāc oldıġından Rumili ḳażālarından {4} şimdiden miḳdār-ı kifāye ḥayvānāt tertībi ve müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’nıñ fevti cihetiyle {5} Yeñişehir’de olan ʿasker ḏaġılmaḳda oldıġından ve müteveffā-yı müşārun-ileyh Celāl Paşa’nıñ daḫi {6} Yeñişehir’e vuṣūlünde işe yarar ʿaskeriñ vücūdı lāzımeden olub nefīr-i ʿām ʿaskeri daḫi {7} s̠ebāt itmeyecekleri meczūm ü mücerreb idüğünden Zaġra Aʿyānı Velī Aġa mis̠illü ḳaviyyü’l-iḳtidār aʿyānlarıñ {8} külliyyetlü ʿasker ile meʾmūr ḳılınaraḳ mübāşirler ile iḫrāc ü iʿzāmları bundan aḳdem baʿżı ṭarafdan {9} inhā ve iḫṭār olunmuş ise de Rumili’niñ ḥāvī oldıġı ḳażālardan ḥayvānāt tertībi {10} ahālīye bunca teklīfat ve tertībāt üzerine bir neviʿ bār olacaġından ve muḳaddem {11} ber-vech-i meşrūḥ Anāḏolī ṭarafından ḥayvānāt tertīb olunub Ḳayṣeriyye mutaṣarrıfı müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ {12} daḫi ḥayvānātı celb ile keyfiyyet ol vechile müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’dan istiʿlām {13} olunaraḳ cevābı vürūdına fevti ḥāciz olmuş idüğünden ve müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’da {14} daḫi vāfir ḥayvānāt olması melḥūẓ oldıġından mevcūd olan ḥayvānātınıñ nezdinde tevḳīfiyle {15} defteriniñ celbi ve müteveffā Ḥüseyin Paşa muḫallefātından ẓuhūr idüb gelan ve gerek Anāḏolī ṭarafından {16} tertīb olunan ḥayvānāt bi-mennihī Taʿālā mevsim-i bahār ḥulūlünde iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere ḥayvānāt-ı {17} merḳūmeniñ şimdilik lüzūm ve ʿadem-i lüzūmı ve şimdiki ḥālde maʿiyyetine ne ḳadar ʿasker celbi {18} ve kimleriñ meʾmūriyyetleri münāsib idüği muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i şāhāne üzere müteveffā-yı {19} müşārun-ileyh Celāl Paşa’dan istiʿlām olunmuş ve müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa {20} muḫallefātından ẓuhūr iden ḥayvānātı ẕaḫīre naḳli żımnında müteveffā-yı müşārun-ileyh Celāl Paşa’ya {21} devr ü teslīm iderek defterini irsāl eylemesi müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūr[şīd] Paşa’nıñ Yeñişehir’de olan {22} ketḫüdāsı Ṣāliḥ Aġa ile muḫallefāt mübāşiri Yūsuf Aġa’ya yazılmış ise de müşārun-ileyh Celāl Paşa’nıñ {23} daḫi irtiḥāli cihetiyle ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeniñ cevābı gelmamiş ve Rumili eyāleti serʿaskerlik ʿunvānıyla {24} bu defʿa ʿuhde-i saʿādetlerine tevcīh olunmuş oldıġından ber-vech-i muḥarrer gerek ḥayvānāt māddesinde {25} ve gerek maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūriyyetleri iḳtiżā idenleriñ ṣūret-i taʿyīn ve iḫrāclarında {26} tedbīr ne vechile olmaḳ lāzım gelür ise muḳteżāsına baḳılmaḳ içün serīʿan ve īżāḥan keyfiyyeti işʿār {27} eylemeleri lāzım geleceği. Fī 6 Ca 38
[578/70] Rumili vālīsine
{1} Ḳarlıili cānibinde olan Yānya mutaṣarrıfı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ṭarafından muḳaddem tevārüd iden {2} taḥrīrātda bundan bir sene muḳaddem müteveffā- yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ṭarafından bā-buyuruldı {3} biñ nefer ʿasker ile Bālyabādra muḥāfaẓasında olan Aydın Mutaṣarrıfı Sīrozī {4} Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyetine meʾmūr olmuş olan Avlonyalı İsmāʿīl Beğ {5} maʿiyyet-i müşārun-ileyhde bir müddetcik iḳāmet itmiş ise de Mora gāvurlarınıñ şiddet-i ʿiṣyānlarını {6} görerek gāvurlar ile bi’l-muḫābere bir taḳrīb mecmūʿ neferātıyla birḳaç ḳıṭʿa Frenk teknesine {7} rākib olaraḳ Avlonya ṭarafına ricʿat itmiş ve bu cihetle mīr-i mūmā-ileyhiñ tertīb-i cezāsı {8} lāzım gelmiş ise daḫi ol es̠nāda henüz Tepedelenli ġāʾilesi berṭaraf olmamaḳ taḳrībiyle {9} vaḳtine taʿlīḳ ile mīr-i mūmā-ileyhi iġfāl içün Sūlī māddesinde istiḫdāmını {10} müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa reʾy ü irāde eylemiş ve Sūlī ordusunda uyġunsuz {11} ḥareketinden başḳa leylen mecmūʿ ʿaskeriyle firār iderek Avlonya’ya vardıḳda emvāl-i mīriyyeyi żabṭ {12} ü taḥṣīl ve Arnavud ṭāʾifesine ʿulūfe ve baḫşiş olaraḳ iʿṭā ve ol ṣūretle (56) başına birṭaḳım ḥaşerāt cemʿ eyleyerek ʿadem-i iṭāʿate ictirā itmiş oldıġına bināʾen müteveffā-yı {2} müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ber-vech-i suhūlet mīr-i mūmā-ileyhiñ Yeñişehir’e celbi-çün bā-buyuruldı {3} ḳahvecibaşısını göndermiş iken ʿadem-i iṭāʿatine mebnī Yeñişehir’de olan birāderini {4} ḥabse ilḳā eyleyerek mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ tertīb-i cezāsı-çün mühürdārı Ḥasan Beğ’i bir miḳdār ʿasker ile {5} Avlonya üzerine göndermiş ve delīlbaşısını daḫi birḳaç yüz süvārī ile taʿyīn itmiş ise de {6} ol es̠nāda müşārun-ileyhiñ vefātı ẓuhūruyla delīlbaşı-i merḳūm Yeñişehir’e ʿavdet idüb {7} mühürdār-ı mūmā-ileyh el-ān Avlonya ṭarafında īfā-yı meʾmūriyyet itmek üzere ḳalmış oldıġı {8} ve işbu Avlonya māddesi Arnavudluġ’a bādī-i iḫtilāl olacaġı beyānıyla mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ {9} tertīb-i cezāsı-çün mühürdār-ı mūmā-ileyhe ve meʾmūrīn-i sāʾireye ḫiṭāben fermān-ı ʿālī ıṣdār olunması {10} ve Avlonya ve Delvīne sancaḳlarınıñ ḥāvī oldıġı ḳażālarıñ ḥükkām ve beğlerine ve aġavāt {11} ve bölükbaşılarına daḫi bir sāʿat evvel kendü maʿiyyetine irişmeleri bā-evāmir-i ʿaliyye tenbīh olunaraḳ {12} maḫṣūṣ mübāşir gönderilmesi ve Yeñişehir’de maḥbūs olan mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ birāderi {13} Aḥmed Beğ’iñ ḥabsde tevḳīfiyle muḥāfaẓa olunması ve Yeñişehir’de iḳāmet üzere olan İbrāhīm Paşa- {14} -zāde Süleymān Paşa ile Muḫtār Paşa-zāde Ḥüseyin Paşa’nıñ ol ṭarafdan defʿ olunmaları {15} ve müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’nıñ Arnavudluġ’ı ifsāda cürʾetlerini bilerek Yeñişehir’e celb {16} itmiş oldıġı Tepedelenli silaḥdārıyla aña mümās̠illeriñ muḥāfaẓa ve cezāları tertīb olunması lāzımeden {17} idüği muḥarrer ü meẕkūr olub mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ ile birāderi Bekir Beğ’iñ Avlonya’ya {18} ʿazīmetle taḥrīk-i fesāda cürʾet ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ mütesellimini defʿ iderek Avlonya’yı żabṭ {19} eylediğine ve bunlarıñ bu ḥāl ile bıraġılması müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ kesr-i nüfūẕ ve ḫāṭırını {20} mūcib olacaġına bināʾen iḳtiżāsına göre birini icrā ve dīgerini ketm ü iḫfā itmek üzere {21} mūmā-ileyhimānıñ Dīmetoḳa’ya nefy ü iclāları bābında başḳa ve iṭāʿat ü inḳıyād itmedikleri {22} ḥālde iʿdām ü izāleleri żımnında başḳa maḫfiyyen evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyārı muḳaddemā müteveffā-yı {23} müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa ṭarafından inhā olunmuş ve şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne {24} iḳtiżāsı üzere ol vechile mektūmen iki ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve müteveffā-yı müşārun-ileyh ṭarafına {25} tesyār ḳılınmış ise de müteʿāḳiben müşārun-ileyhiñ fevti vuḳūʿ bulmuş ve bu cihetle müşārun-ileyh {26} işbu iki ḳıṭʿa emr-i şerīfden ḳanġısını icrāya teşebbüs̠ itmiş oldıġı maʿlūm olamamış {27} oldıġından başḳa rivāyet olundıġına göre mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ Arnavudluḳ içinde {28} ḫānedān ve ḳavm ü ḳabīle ṣāḥibi ve belki şimdiki ḥālde vaḳʿ ü iʿtibār cihetiyle müşārun-ileyh {29} ʿÖmer Paşa’ya muʿādil olmaḳ mülābesesiyle şimdi müşārun-ileyhiñ inhāsı vechile tertīb-i cezāsı bābında {30} mūmā-ileyh mühürdār Ḥasan Beğ ve sāʾire ḫiṭāben fermān-ı ʿālī ıṣdār olunmaḳ lāzım gelse bunlar {31} suhūletle icrā idemeyerek maʿāẕallāhü Taʿālā Arnavudluḳ içinde daḫi bir fesād-ı ʿaẓīm peydā olması {32} maḥẕūrı derkār ve bi’l-ʿaks mīr-i mūmā-ileyhe muʿāmele-i ʿafv ü istimālet gösterilse müşārun-ileyh (57) ʿÖmer Paşa ḳuşḳulanub Mora meʾmūriyyetinden iẓhār-ı fütūr ü reḫāvet ve belki vesveseye {2} ẕehāb ile ḫodbeḫod ʿavdet ideceği ẓāhir ü āşikār olub maʿa-hāẕā müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ {3} keyfiyyeti maʿlūm ve mīr-i mūmā-ileyhiñ rivāyet olundıġına göre müşārun-ileyhe muʿādil idüği {4} emr-i ġayr-ı mevhūm oldıġından eslem ṣūret olmaḳ üzere mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ sūʾ-i ḥarekātı {5} muḳaddemā müteveffā Ḫūrşīd Paşa ṭarafından inhā olunmuş ve iḳtiżā-yı maṣlaḥatıñ icrāsı ʿuhde-i istiḳlāline {6} iḥāle olunaraḳ müteveffā-yı müşārun-ileyh maṣlaḥatı iltizām idinmiş ise de bi-taḳdīrillāhi Taʿālā vefātı vuḳūʿ bulmuş {7} olub ancaḳ evvel ü āḫir kendüsünüñ vaḳʿ ü iʿtibārı nezd-i Devlet-i ʿAliyye’de merʿī oldıġı {8} ve bu maṣlaḥat devletçe daḫi mültezem idüği beyānıyla böyle şeyler ile ẕihnini taḫdīş itmeyüb {9} hemān īfā-yı meʾmūriyyete müsāraʿat eylemesi veṣāyāsı müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye vechile {10} müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ ol ṭarafdan defʿlerini inhā itmiş oldıġı {11} İbrāhīm Paşa-zāde Süleymān Paşa ile Muḫtār Paşa-zāde Ḥüseyin Paşa bundan aḳdem sünūḥ iden {12} irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince celb olunaraḳ mūmā-ileyh Süleymān Paşa Dersaʿādet’de iḳāme {13} ve mūmā-ileyh Ḥüseyin Paşa daḫi Edirne’de iskān olunaraḳ bunlarıñ Arnavudluḳ ṭarafıyla muḫābereleri {14} meḥāẕīri defʿ olunmuş ve ḥattā mūmā-ileyh Ḥüseyin Paşa’nıñ Libohova’da olan vālidesiniñ daḫi {15} Edirne’ye celbi-çün mübāşir taʿyīn ḳılınmış oldıġından māʿadā müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ işʿārından {16} Yeñişehir’de olan maḳtūl Tepedelenli silaḥdārıyla sāʾir baʿżı Arnavud beğleriniñ teʾdībleri {17} ḫuṣūṣunuñ müteveffā-yı müşārun-ileyh Celāl Paşa’ya yazılması müstefād ise de müşārun-ileyh {18} Ḫūrşīd Paşa’nıñ muḳaddemā vāḳiʿ olmuş olan inhāsından Mora’da olan sergerde-i ʿuṣāt {19} Ḳoloḳoṭronī nām melʿūnuñ murādı Meçopo’nuñ oġlı Elmās ile eylediği muḳāvele üzere {20} Arnavudları taḥrīk oldıġı teẕkīr olunmuş ve Arnavud ʿaskeri sergerdelerinde mübālāt olmayub {21} aḳçeye ṭamaʿ ile küfri irtikāb eyleyecekleri ẓāhir oldıġından mezbūr Meçopo’nuñ oġlı {22} Elmās’ı bir taḳrīb ile iʿdām eylemesi sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince müteveffā-yı müşārun-ileyh {23} Ḫūrşīd Paşa’nıñ reʾyine ḥavāle olunmuş ve müteveffā-yı müşārun-ileyh Ḫūrşīd Paşa’nıñ {24} gelan cevāb-nāmesinde icrā-yı ḫıyānet iden yalñız mezbūr Elmās olmayub beş-altı nefer {25} kimesneniñ ḫıyānetleri tebeyyün itmiş ve merḳūm Elmās ḫāʾini muḳaddemā Ṭāhir ʿAbbās ile {26} Aġo Mühürdār’a ilticā iderek virmiş oldıġı reʾye dāḫil olmuş oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā {27} vaḳtiyle cümlesi cezā-yı sezālarını bulacaḳları muḥarrer ü meẕkūr oldıġına ve vāḳıʿan bunlarıñ {28} daḫi kendülerine maḫṣūṣ tevābiʿ ü levāḥıḳları olaraḳ açıḳdan izāleleri mümkin {29} olamayacaġına bināʾen keyfiyyāt-ı meşrūḥaya ve iḳtiżā-yı vaḳt ü ḥāle taṭbīḳan terettüb idecek {30} reʾy ü tedbīriñ işʿārına himmet eylemesi selefleri müteveffā-yı müşārun-ileyh Celāl Paşa’ya {31} yazılmış ve keyfiyyet iḳtiżāsı üzere müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya daḫi bildirilmiş ise de müteveffā-yı {32} müşārun-ileyh Celāl Paşa’nıñ meʾmūriyyet ve istiḳlāli ẕāt-ı saʿādetlerine naḳl itmiş {33} oldıġından bu keyfiyyet daḫi maʿlūm-ı müşīrīleri olaraḳ vāḳiʿ olacaḳ {34} reʾy ü tedbīrleri ne vechile ise işʿār buyurmaları iḳtiżā ideceği. Fī 6 Ca 38
[578/74] Rumili vālīsine
{1} Anābolī ḳalʿası-çün bu āna ḳadar berren ve baḥren ẕaḫīre irişdirilmesiniñ çāresine baḳılmaḳda {2} ve Mora meʾmūrlarına teʾkīd ve iḳdāmda ḳuṣūr olunmadıġından ol bābda şeref-sünūḥ iden {3} irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince evvelki gün mebʿūs̠-ı ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınan {4} taḥrīrāt-ı muḫliṣīde İzmīr ve İskenderiye ṭaraflarından daḫi peyderpey ḫaylī ẕaḫīre gitmiş {5} ve gitmekde oldıġı ʿibāresi derc ü işʿār olunmuş ise de gerek ẕikr olunan {6} maḥallerden ve gerek Dersaʿādet ve sāʾir semtden Mora’ya ne vechile ẕaḫīre {7} gönderildiğiniñ ṭaraf-ı serʿaskerīlerine bildirilmesi muḳteżā-yı maṣlaḥatdan olmaġla (62) şu vechile işʿāra ibtidār olunur ki; bundan aḳdem rāyic ẕaḫīresi celbi-çün İngiltere devleti {2} bāzergānlarından Bulaḳ bāzergānıñ bi’l-istīcār Mıṣır’a gönderilüb Boġaz’a gelmiş olan {3} üç ḳıṭʿa sefīnesi ḥamūlesi lüzūmı olan maḥallere çıḳarılmaḳ üzere ol vaḳt Donanma-yı Hümāyūn’a {4} gönderilmiş ve Donanma-yı Hümāyūn daḫi Mora ṭarafına sevḳ itmiş ve Mora meʾmūrlarınıñ Derbend’den {5} mürūrlarıyla ẕaḫīreden żarūretleri oldıġı mesmūʿı olaraḳ saʿādetlü Mıṣır vālīsi {6} ḥażretleri iki ḳıṭʿa müsteʾmen sefīnesiyle Bālyabādra’da olan saʿādetlü Yūsuf Paşa {7} ḥażretleri ṭarafına miḳdār-ı vāfī ḥınṭa ve yaġ ve ḳahve göndermiş oldıġını bu ṭarafa yazmış {8} ve Īnebaḥtī ḳalʿası ve Ḳasteli ile Mora Ḳasteli’ne tertīb olunan sekiz biñ keyl ḥınṭa ve beş biñ {9} iki yüz yiğirmi üç keyl daḳīḳ ve mühimmāt-ı sāʾire daḫi mersūm Bulaḳ bāzergān maʿrifetiyle bir ḳıṭʿa {10} müsteʾmen sefīnesine taḥmīlen irsāl olunmuş ve bunlarıñ daḫi Mora ordusuna yāḫūd Mora ḳılāʿından {11} ḳanġısına eşedd-i lüzūmı var ise irişdirmesi ḳapūdān-ı sābıḳ saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretlerine {12} yazılmış ve Mora’ya ẕaḫīre sevḳi-çün maḫṣūṣ yüz biñ ġurūş sermāye virilerek saʿādetlü {13} İskenderiye Mutaṣarrıfı Muṣṭafā Paşa ḥażretleri ṭarafına gediklü mübāşir irsāl ḳılınmış ve müşārun-ileyh daḫi {14} iki ḳıṭʿa Nemçe sefīnelerine taḥmīlen Mora’ya bir defʿa biñ yük ve muʾaḫḫaren ḏoḳuz yüz yük {15} ẕaḫīre irsāl eylediğini ve bundan böyle daḫi yine külliyyetlü ẕaḫīre tesyār ideceğini bundan aḳdem beyān {16} ü teẕkār itmiş ve İzmīr Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleri daḫi Anābolī yāḫūd Gördūs {17} ḳalʿalarına īṣāl olunmaḳ üzere müsteʾmen sefāyininden iki ḳıṭʿa sefīne ile {18} maʿlūmü’l-miḳdār daḳīḳ irsāl eylediğini taḥrīr eylemiş ve Dersaʿādet lāzımesi-çün Selānīk sancaġından {19} müretteb ẕaḫāyirden Mora ordusı-çün Selānīk mübāyaʿacısı maʿrifetiyle yiğirmi biñ altı yüz ḳırḳ {20} sekiz keyl ḥınṭa ve yedi biñ sekiz yüz keyl şaʿīr ile otuz dört biñ yedi yüz on ḏoḳuz {21} vuḳıyye daḳīḳ ve biñ yedi yüz seksan ḳanṭār peksimād Efrenc sefāyiniyle gönderilmiş ve ẕaḫāyir-i {22} meẕkūre varmış oldıġı istiḫbār ḳılındıġını saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretleri daḫi {23} yazmış ve mersūm Bulaḳ bāzergān maʿrifetiyle gönderilan sefīnelerden iki ḳıṭʿası {24} vāṣıl oldıġını mübeyyin müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ vārid olan taḥrīrātı giçen gün {25} ṭaraf-ı saʿādetlerine Mora’ya dāʾir eṭrāfdan vürūd iderek müteveffā Celāl Paşa ketḫüdāsınıñ {26} göndermiş oldıġı kāġıdlar içinde bālāsına surḫ işāretiyle gönderilmiş ve Sīrozī müşārun-ileyh {27} Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿrifetiyle ol ṭarafdan Gördūs ordusı-çün mübāyaʿa olunmaḳda olan {28} vāfir ẕaḫāyiriñ bir ṭarafdan polīçeleri vürūd iderek bu ḳadar aḳçeleri bu ṭarafda virilmiş {29} ve bir ṭarafdan geldikçe virilmeğe başlanmış olub Mora’ya bu ṣūretler ile ẕaḫīre irişdirilmekde {30} şimdiye ḳadar ṭaraf-ı Salṭanat-ı Seniyye’den iʿāne-i lāzımede ḳuṣūr olunmadıġından māʿadā {31} bu defʿa daḫi müsteʾmen sefāyininden bir ḳıṭʿa Nemçelü sefīnesiyle dört biñ üç yüz {32} keyl ḥınṭa Mesolenk’e ve keẕālik bir ḳıṭʿa Nemçe sefīne[sine] taḥmīlen on biñ keyl ḥınṭa daḫi {33} Gördūs ḳalʿasına teslīm olunaraḳ nıṣfı olan beş biñ keyl ḥınṭanıñ Gördūs’den berren {34} Anābolī ḳalʿasına īṣāli tertīb ve taṣmīm olunmuş ise de ḥasbe’t-taḳdīr Anābolī ḳalʿasını ʿuṣāt-ı kefere (63) istīlā itmiş oldıġından ḳalʿa-i merḳūme mübāyaʿası yine fesḫ olunmayaraḳ müteʿalliḳ olan {2} irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince on biñ keyl ẕaḫīre tamāmen Gördūs’e ve dört biñ {3} üç yüz keyl ẕaḫīre daḫi Mesolenk ordusuna irsāl ve teslīm olunmaḳ üzere derdest-i tanẓīm {4} ve tesyār idüği maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı sipehdārīleri buyurulduḳda ẕāt-ı saʿādetleri daḫi {5} aña göre īfā-yı levāzım-ı mehām-āşināyī ve icrā-yı mübteġā-yı serʿaskerīye himmet buyurmaları {6} siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ca 38
[578/75] Ḳandiye ḳāḍīsına ve ʿulemā ve meşāyiḫ ve vücūh ve żābiṭān ve Ocaḳlu ve sāʾirlerine
{1} Girīd cezīresi ʿuṣātı şeḳāvetlerini artırub ne vechile icrā-yı melʿanet eylemekde olduḳları {2} ve ẕaḫīre ve mühimmātdan żarūret derkār oldıġı beyānıyla ol bābda iʿāne ṭalebini mutażammın {3} taḳdīm ḳılınan iʿlām ve maḥżar mezāyāsı meʾālleri maʿlūmumuz olmuşdur. Rum gāvurlarınıñ Devlet-i ʿAliyye {4} ve ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine derkār olan ḫıyānet ü melʿanetleri cihetiyle ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den {5} her maḥalle iʿāne-i mümkineniñ icrāsında dirīġ muʿāmelesi olunmamış ve ḥattā Aḳdeñiz’de küffār tekneleriniñ {6} gezüb rāst geldikleri ehl-i İslām sefāyinine īṣāl-i ḫıyānet eylediklerinden Girīd’e Dersaʿādet’den {7} imdād olunamamış ise de saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretlerine gerek ʿasker ve gerek ẕaḫīre {8} ve mühimmāt ile iʿāne eylemesi muḳaddemā bā-irāde-i seniyye-i mülūkāne ḥavāle olunmuş ve vālī-i müşārun-ileyh {9} daḫi maʿlūmü’l-miḳdār ʿasker ve mühimmāt ve ẕaḫīre ile mīr-i mīrāndan Ḥasan Paşa’yı {10} muḳaddemā göndermiş ise de tekrār Girīd cezīresi-çün ʿasākir-i vāfiye ve mühimmāt-ı külliyye ve ẕaḫīre {11} ḥāżırlayaraḳ cenk gemisine muḥtāc oldıġını bu ṭarafa yazmış ve bundan bir māh muḳaddem {12} Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde olan müşārun-ileyhiñ cenk gemileri Girīd’e ʿasker ve mühimmāt {13} ve ẕaḫīre ve sāʾire ile imdād eylemesi żımnında İskenderiye’ye gönderilerek keyfiyyet müʾekkeden {14} ṭarafımızdan vālī-i müşārun-ileyh ḥażretlerine yazılmış oldıġına naẓaran hemān müşārun-ileyh ḥażretleri {15} göndireceği ʿasker ve sāʾireyi inşāʾallāhü Taʿālā şimdiye ḳadar göndermiş veyā göndermek üzere {16} olması meʾmūldür. Ancaḳ gāvurlarıñ Girīd’de bu ḳadar ṣabī ve ṣabiyye ve ricāl ve nisvān dīn ḳarındaşlarımıza {17} ihānet dāʿiye-i fāsidesinde olduḳları maʿlūm oldıġından bu defʿa daḫi {18} merāḥim-efzā-yı sünūḥ ü ṣudūr olan irāde-i seniyye-i mülūkāne iḳtiżāsı üzere ne yapar ise {19} yapub Girīd’e ez-her-cihet imdād ü iʿānet eylemesi ṭarafımızdan vālī-i müşārun-ileyhe taḥrīr ve teʾkīd {20} ḳılınmış oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān ʿan-ḳarīb vālī-i müşārun-ileyh ṭarafından ʿasker ve mühimmāt {21} ve ẕaḫīre ile imdād ẓuhūr iderek gāvurlarıñ ḥaḳḳından gelinür. Hemān siz baʿd-ez-īn {22} aṣlā saʿy ü ġayretiñize fütūr virmeyerek Ḳandiye Muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Şerīf Paşa {23} ḥażretleriniñ daḫi kemā-fī’l-evvel emr ü reʾyine mütābaʿat iderek dīnimiz ve devletimiz ʿalī olub {24} o maḳūle dīn düşmenleri inşāʾallāh bir şey yapamayacaġını bilerek cümleñiz göñül birliğiyle ibrāz-ı ġayret {25} ve şu kāfirlerden aḫẕ-ı intiḳām eyleyerek Devlet-i ʿAliyye bendeliği ve pādişāh-ı ʿālem-penāh efendimiziñ {26} ḳulluġunı iẓhār-birle dünyā ve āḫiretde nāʾil-i mükāfāt olmaḳlıġa mübāderet eylemeñiz içün {27} mektūb. Fī 9 Ca 38
[578/76] Mıṣır vālīsine
{1} Girīd cezīresinde ʿiṣyān iden gāvurlar şeḳāvet ü ṭuġyānlarını artıraraḳ Ḳandiye {2} civārında kāʾin çiftlikleri iḥrāḳ ve Ḳandiye’ye cereyān iden ṣu kemerlerini hedm ve eks̠er nevāḥīyi {3} istīlā iderek mīrī anbārına naḳl olunacaḳ ẕaḫāyir yed-i küffāra geçmiş ve baʿżı maḥallerden {4} cüzʾī miḳdār gelan ve mīrī anbārında bulunan ẕaḫīre ile şimdiye ḳadar cünūd-ı muvaḥḥidīniñ {5} meʾkūlātları tanẓīm ve idāre olunmuş ise de bundan böyle idāre ġayr-ı mümkin ve ẕaḫīre {6} ḫuṣūṣunda şiddet-i żarūretleri oldıġı ve el-ḥāletü-hāẕihī saʿādetlü Ḳandiye Muḥāfıẓı Şerīf Paşa {7} ve ṭaraf-ı saʿādetlerinden gönderilmiş olan Ḥasan Paşa tenkīl-i eşḳıyāya iʿtinā itmekde iseler de {8} Girīd cezīresine ḳarīb Kerpe aḏası gāvurları sefīneler ile cezīre-i merḳūmeniñ nihāyetinde vāḳiʿ {9} İstiye ve Yerapetra ve Melānyo [?] sevāḥilinde olan līmānlara yanaşub bulduḳları ẕaḫāyir {10} ve ḥayvānātı yaġma ve ġāret ve ehl-i İslām ve ṣıbyānı esīr ve şehīd eylediklerinden defʿ-i mażarratları {11} külliyyetlü ʿasker ve sefāyin ile ḥāṣıl olacaġı ve mevcūd olan cebeḫāne ve mühimmāt-ı {12} sāʾireleri vuḳūʿ bulan muḥārebelerde ṣarf olunmuş oldıġından ẕaḫīre ve cebeḫāne {13} ve mühimmāt ile daḫi imdād ü iʿāne olunması Girīd ahālīsi ṭarafından iʿlām ve maḥżar taḳdīmiyle {14} bu defʿa niyāz ve istidʿā olundıġından māʿadā ber-vech-i muḥarrer ẕaḫīre ve cebeḫāne ve mühimmātdan {15} żarūret ber-kemāl oldıġı muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh cānibinden daḫi inhā ve başḳa iʿlām ve maḥżar ile {16} mühimmāta dāʾir eşyā-yı maṭlūbeniñ ism ü cinsini mübeyyin bir ḳıṭʿa defter daḫi baʿs̠ ü isrā olunmuş {17} olub maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri oldıġı ve bi’d-defaʿāt ṭarafı-ı saʿādetlerine taḥrīr {18} ü işʿār ḳılındıġı vechile eşḳıyā-yı kefereniñ Aḳdeñiz’de gezen tekneleri rāst geldikleri {19} ehl-i İslām sefāyinine gezend ü ḫasār īṣālinden ḫālī olmadıḳları cihetiyle cezīre-i merḳūmeye {20} Dersaʿādet’den bir gūne imdād ü iʿāneniñ şimdiki ḥālde çāre ve imkānı olmayub maʿa-hāẕā {21} Girīd māddesi evvel ü āḫir şeref-baḫşā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince {22} ʿuhde-i ġayret ü ḥamiyyet-i müşīrānelerine muḥavvel olan mevāddan ve ẕāt-ı saʿādetleri daḫi {23} ḏoġrısı mümkin mertebe ġayret ü iḳdām buyuraraḳ muḳaddem ẕaḫīreleriyle berāber gönderdikleri {24} ʿasākir ve mühimmātdan başḳa giçende daḫi vürūd iden iʿlām ve maḥżara mebnī ṭaraf-ı düstūrīlerine {25} iṭāre ḳılınan taḥrīrāta cevāben tevārüd itmiş olan ḳāʾime-i müşīrīlerinde ve gerek tatarları {26} bendeleriniñ vāḳiʿ olan taḳrīrinde cezīre-i merḳūmeye irsāl olunmaḳ içün İskenderiye’de {27} ḫaylī mühimmāt ve ẕaḫīre ve dört biñ miḳdārı ʿasker āmāde ise de taḥmīl olunacaḳ {28} tüccār sefīnelerini li-ecli’l-muḥāfaẓa göndirecek cenk sefāyini olmadıġından {29} Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde olan sefīneleriniñ şimdilik İskenderiye’ye iʿādesi {30} irāde buyurılur ise derḥāl cezīre-i merḳūmeye gönderileceği beyān ḳılınmış oldıġına bināʾen sefāyin-i {31} müşīrīleriniñ bu ḳış hem levāzımātını tekmīl ve hem Girīd cezīresi imdādına āmāde buyurmuş olduḳları {32} mühimmāt ve ẕaḫīre ve ʿaskeri tüccār sefāyinine taḥmīl ve cenk sefīnelerini terfīḳ ile tesbīl {33} olunmaḳ üzere İskenderiye’ye ʿazīmetlerine ruḫṣat virilerek bundan bir māh muḳaddem (65) gitmiş olduḳlarindan bi-selāmetillāhi Taʿālā şimdiye ḳadar vuṣūlleriyle ẕāt-ı fütüvvet-simāt-ı {2} müşīrīleri daḫi icrā-yı meʾmūriyyete iḳdām ve mübāşeret eylemiş olmaları dirāyet ü ḥamiyyet {3} ve ṣalābet ü diyānetleri edillesiyle rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet ise de cezīre-i meẕkūreniñ aḥvāli {4} ber-minvāl-i muḥarrer ve şimdiki ḥālde ṣūret-i imdād ü iʿāneniñ bu ṭarafdan icrāsı mümkin olamayacaġı {5} emr-i aẓher oldıġına ve ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı müşīrāneleri uġur-ı dīn ü devletde ve şevketlü {6} efendimiziñ yolunda bu āna ḳadar zīver-i cerīde-i rūzigār olur nice nice ḫidemāt-ı mebrūre ibrāzını {7} bi’l-iltizām icrā itmiş ve eylemekde olduḳlarına naẓaran müşārun-ileyh Şerīf Paşa ḥażretleriniñ {8} göndermiş oldıġı mühimmāt defteriniñ bir ṣūreti iḫrāc ve ṣavb-ı saʿādetlerine irsāliyle {9} cezīre-i merḳūmeye gönderecekleri imdād ü iʿāneniñ bir ān aḳdem irişdirilmesi ḫuṣūṣunuñ {10} işʿārı irāde-i seniyye-i şāhāne muḳteżāsından olaraḳ mūcebince ṣūret-i meẕkūr işbu {11} nemīḳa-i muḫliṣīye leffen ṭaraf-ı müşīrīlerine gönderilmiş ve bu ṣūretle iʿāne-i lāzımeniñ ṣavb-ı {12} saʿādetlerinden icrā buyurılacaġı muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe daḫi işʿār ḳılınmış olmaġla artıḳ ẕāt-ı ġayret-simāt-ı {13} düstūrīleri ne yapar iseñiz yapub şu Girīd’e ẕaḫīre ve ʿasker ve mühimmāt ile imdād ü iʿāneniñ {14} çāresini istiḥṣāl ile ümmet-i Muḥammed ve bu ḳadar seyyid ve seyyideniñ dīnimiziñ ve devletimiziñ düşmeni {15} olan kāfirleriñ ihānet ü melʿanetinden taḫlīṣi ve Girīd gibi bir cezīreniñ keyd ü mażārr-ı eşḳıyādan {16} muḥāfaẓasıyla dünyā ve āḫiretde müntic-i selāmet olacaḳ işbu dīn-i mübīn ḫidmetiniñ itmāmı {17} emr-i ehemmine kemāl-i müsāraʿat-birle ibrāz-ı lāzıme-i dirāyet ve meʾmūriyyet ve iẓhār-ı meʾās̠ir-i diyānet {18} ü fütüvvete ṣarf-ı yārā-yı ġayret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ca 38
[578/77] Rumili vālīsine
{1} Mora serʿaskeri bulunan Drāmalı Maḥmūd Paşa’nıñ {2} fevti cihetiyle Mora eyāletiyle serʿaskerliğiniñ {3} ve Teke ve Ḥamīd sancaḳlarınıñ kime tevcīhi {4} ve ne vechile tanẓīmi ve Gördūs’de olan meʾmūrīniñ {5} ʿadem-i taḳayyüd ve ġayreti cihetiyle Anābolī ḳalʿası {6} ne ḥāle giriftār olmuş oldıġından {7} bu meʾmūrlara ne gūnā muʿāmele olunmaḳ ve bundan ṣoñra {8} ne vechile ḥareket ḳılınmaḳ iḳtiżā ideceği {9} muḳaddem ve muʾaḫḫar yazılan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī ile {10} ṭaraf-ı saʿādetlerinden istiʿlām ḳılınmış oldıġından {11} muḳteżāsını işʿār buyuracaḳları ẓāhir ise de {12} meʾmūr olduḳları ḫaṭb-ı muʿaẓẓama-i serʿaskerīde {13} dil-ḫāh-ı ʿalī vechile bā-ʿavn-i Bārī ḥüsn-i ḫidmet {14} ibrāzına muvaffaḳ olaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān {15} ḳarīben şu Mora ġāʾilesiniñ indifāʿıyla {16} ʿuṣāt-ı eşḳıyādan aḫẕ-ı s̠ārı īcāb ider {17} ḥālāt-ı müstaḥseneniñ istiḥṣāline maṣdar olmaları {18} aḳdem-i efkār ve eʿazz-ı meʾārib-i ḫulūṣ-şiʿār {19} oldıġından bu bābda mütebādir-i ḫāṭır-ı muḫliṣī olan {20} baʿżı keyfiyyetiñ taʿlīm olmayaraḳ mücerred iḫṭār {21} ḳabīlinden olmaḳ üzere ṣavb-ı saʿādetlerine işʿārına {22} ibtidār olunur ki, el-ḥāletü-hāẕihī Mora derūnunda {23} ve eṭrāfında Mora serʿaskerliğinde cenāb-ı ġayret-niṣāb-ı {24} serʿaskeriniñ istedikleri gibi vezīr pek de meʾmūl {25} olmayub şimdiye ḳadar bir-iki vezīr daḫi vefāt iderek {26} eksilmiş oldıġından maʿiyyet-i sipeh-sālārīlerine {27} dinç ve heveskār ve şecīʿ ve bahādırlıḳda {28} şöhret-şiʿār bir-iki vezīriñ taʿyīni münāsib gibi {29} ḫāṭıra gelüb el-ḥāletü-hāẕihī Babaḏaġı muḥāfaẓasında {30} bulunan vezīr-i mükerrem saʿādetlü Berḳofçalı {31} Yūsuf Paşa’nıñ öteden berü şecāʿat {32} ve ʿasker-perverlikle şöhreti ve dāʾire-i s̠ervet {33} ü ḳudreti oldıġından ve Rūsçuḳ mütesellimi bulunan {34} mīr-i mīrāndan Üskūb Sancaġı Mutaṣarrıfı Muṣṭafā {35} Paşa daḫi şimdiye ḳadar cemʿ ve istiḫdām eylediği {36} ʿaskerini belki bir ḫidmet-i seniyyede istiḫdām olunmaḳ {37} ümniyesiyle ḏaġıtmayub ibrāz-ı ḫidmete {38} heves ü ḫāhişini ve s̠ervet ü iḳtidārını {39} beyān iderek rütbe-i vālā-yı vezāretle {40} çerāġ olunaraḳ istiḫdām olunmasını inhā ve iltimās idüb (65a) vāḳıʿan paşa-yı mūmā-ileyh Rūsçuḳ ṭarafına meʾmūr {2} olalıdan berü ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete saʿy itmiş {3} idüğünden ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa {4} ḥażretleriniñ fī’l-aṣl seferlerde cenāb-ı {5} serʿaskerīleriyle ülfet ve beyniñizde ḥüsn-i muvāneset {6} oldıġı baʿżı ṭaraflardan ḫaber virildiğine naẓaran {7} müşārun-ileyhiñ maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyeti {8} mūcib-i maḥẓūẓiyyetleri olaraḳ belki müşārun-ileyhi {9} cümleden ziyāde Mora serʿaskerliğine tensīb eylemeleri {10} ve mūmā-ileyh Muṣṭafā Paşa’yı daḫi işe yarar adam {11} göründiği ecilden kendüye vezāret iḥsānıyla {12} maʿiyyet-i sāmīlerine meʾmūriyyetinde iḳtiżāsına göre {13} sevḳ ve istiḫdām itmeleri ḫāṭıra gelmiş ise de {14} işbu ṣūret böyle olsun dimek olmayub {15} ancaḳ şöyle bir müṭālaʿa-i münāsibe ḳabīlinden {16} ve ʿunvān-ı serʿaskerīyle Mora māddesi ʿuhde-i ḥamiyyet-i {17} düstūrānelerine muḥavvel olmaḳ taḳrībiyle gerek {18} maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyetleri iḳtiżā {19} idenleriñ ve gerek Mora serʿaskerliğine meʾmūr {20} olacaḳ ẕātıñ intiḫāb ve işʿārı {21} mutlaḳā ẕāt-ı sāmīleriniñ reʾy ve istiṣvābına {22} menūṭ mevāddan olub müşārun-ileyh Yūsuf {23} Paşa ve mūmā-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ {24} ber-vech-i muḥarrer ḥāl ü keyfiyyetleri cihetiyle bu ṣūret {25} ḫāṭır-ı muḫliṣīye gelmiş ve ḥattā müşārun-ileyh Yūsuf {26} Paşa’nıñ ol vechile maʿiyyet-i saʿādetlerine {27} celb ile serʿaskerlikde yāḫūd āḫar ṣūretle {28} istiḫdām itmekliği isterseñiz {29} ṣoñra kendüsüni daḫi minnet altında bıraġub {30} istediğiñiz gibi ḳullanmaġa medār olmaḳ içün {31} bu ṭarafa meʾmūriyyetini işʿārıñızda kendü ḳarīḥa-i {32} müşīrīlerinden istemiş gibi müşārun-ileyhe daḫi {33} ṭaraf-ı müşīrīlerinden taḥrīrāt iṭāresiyle {34} “İşte sizi maʿiyyetime celb içün ḥaḳḳıñızda {35} ḥüsn-i şehādet iderek Dersaʿādet’e {36} şu vechile yazdım, müsāʿade buyurulmasını {37} meʾmūl iderim, hemān ḥāżırlanıñ” yollu {38} işʿār ü beyān olunsa müşārun-ileyhe {39} ṭaraf-ı saʿādetlerinden cemīle ḳabīlinden olacaġından (66a) müşārun-ileyhiñ meʾmūriyyeti taḳdīrinde {2} bu ṣūret daḫi münāsib mülāḥaẓa olunmuş {3} ve her ḥālde meʾmūriyyet-i serʿaskerīleriniñ {4} icrāsına iḳtiżā iden ārā ve tedbīriñ {5} icrāsı yine ẕāt-ı müşīrīleriniñ reʾyine muḥavvel {6} olmaġla işbu işʿārımız ber-minvāl-i muḥarrer {7} mücerred müṭālaʿa-i münāsibe nevʿinden olaraḳ {8} bir iḫṭār olmaġla bu bābda ḥaḳīḳat-i {9} reʾyiñiz ne vechile ise aña göre iḳtiżāsına {10} baḳılmaḳ üzere keyfiyyeti işʿāra himmet {11} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ca 38
[578/79] Mıṣır vālīsine
{1} Girīd ṭarafından der-bār-ı şevket-medāra tevārüd iden taḥrīrāt ve maḥżar ile Girīd’de olan ʿuṣāt-ı kefereniñ {2} ne vechile icrā-yı melʿanete sāʿī olduḳları keyfiyyeti dīger ḳāʾime-i muḫliṣīde beyān ve Girīd’e imdād {3} ü iʿānetiñ icrāsına müsāraʿat buyurmaları irādesi dermiyān olunmuş oldıġından icrā-yı muḳteżāsına {4} beẕl-i himmet eyleyecekleri ẕāt-ı sāmīlerine mevhibe-i İlāhiyye olan diyānet ü ġayret edillesiyle {5} müs̠bet ise de müteʿāḳiben İzmīr Muḥāfıẓı saʿādetlü Ḥasan Paşa ṭarafından tevārüd iden taḥrīrāt {6} meʾālinde muḳaddem Sīsām cezīresine sāʾir aḏalardan firār ile ḫaylīce gāvur tecemmuʿ itmiş iken bu es̠nāda {7} cezīre-i merḳūmede aṣl yerlü gāvurlar ḳalub māʿadāsı gitmiş olduḳları istimāʿ olunaraḳ {8} ḳanġı ṭarafa gitdikleri lede’t-taḥarrī Mora’da kāʾin Anābolī ḳalʿasınıñ bu es̠nāda eyādī-i {9} ʿuṣāt-ı kefereye giriftār olması taḳrībiyle Mora gāvurları her bir cezīrede olan kāfirlere {10} “İşte Anābolī ḳalʿasını biz aldıḳ, sizler de ġayret ve birbiriñizi taḥrīṣ iderek bir gün evvel {11} külliyyetle Girīd cezīresine varub Girīd’de olan gāvurlara imdād idiñ.” deyu ḫaber göndermiş {12} olduḳlarından gerek Sīsām ve gerek sāʾir aḏalarda olan gāvurlarıñ Girīd’e gitmiş olduḳlarını {13} ṣaḥīḥan istiḫbār eylediği muḥarrer ü meẕkūr olub ẕikr olunan Anābolī ḳalʿasına her ne ḳadar ẕaḫīre {14} irişdirilerek imdād olunmasına saʿy ü ġayret olunmuş ve ḥattā ẕāt-ı saʿādetleri ṭarafından daḫi {15} kemāl-i diyānet ü ḥamiyyetlerinden Mora ṭarafına muḳaddem ẕaḫīre gönderilmiş ise de müsteʾmen tekneleri {16} ne keyfiyyete mebnī ise bu ṭarafdan gönderilan ẕaḫīreyi maḥalline īṣāl itmeyüb Gördūs {17} ṭarafında olan meʾmūrlar daḫi imdād idemeyerek Anābolī’da bulunan ehl-i İslām ẕaḫīresizlikden {18} żarūrī ḳalʿa-i merḳūmeyi vire ile gāvurlara teslīm iderek ʿüryānen çıḳmış olduḳları {19} ecilden ḥasbelḳader ḳalʿa-i merḳūme ʿuṣāt-ı eşḳıyā yedine geçmiş ve bu cihetle gāvurlar bir ḳat daḫi {20} şımarub ellerinden gelan ihāneti icrā dāʿiyesiyle var ḳuvvetlerini Girīd ṭarafına ṣarf {21} eyleyecekleri ḥavādis̠i daḫi bu vechile muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh ṭarafından inhā olunmuş oldıġından {22} ve işbu ḥavādis̠ nefsü’l-emre daḫi muvāfıḳ göründiğinden maʿāẕallāhü Taʿālā muḳaddemā yiğirmi yedi sene {23} zaḥmet çekilerek fetḥ ü tesḫīr olunmuş ve yolunda bu ḳadar ümmet-i Muḥammed telef olmuş Girīd gibi {24} bir cezīreye bir ḥāl olmaḳ lāzım gelse Aḳdeñiz ne ḥāle gireceği nezd-i sāmīlerinde beyāndan {25} müstaġnīdir. Girīd’e bu ṭarafdan imdād ü iʿānet olmanıñ şimdiki ḥālde imkānı {26} olmayaraḳ ve ẕāt-ı şecāʿat-simātlarınıñ dīn ve Devlet-i ʿAliyye yolunda iltizām buyurduḳları {27} ġayret nezd-i ʿālīde maʿlūm olaraḳ Girīd’iñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīr ü taṣfiyesiyle {28} ḥüsn-i intiẓāmı evvel ü āḫir ʿuhde-i istīhāl-i düstūrānelerine ḥavāle olunmuş oldıġından {29} cenāb-ı ḥamiyyet-niṣābları daḫi şimdiye ḳadar egerçi bu bābda ġayret ü iḳdāmda ḳuṣūr {30} itmedikleri ve bundan böyle daḫi her gūne saʿy ü himmet buyuracaḳları meczūm-ı ḥażret-i {31} pādişāhī olaraḳ ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı düstūrānelerinde teżāʿuf-ı teveccühāt-ı cenāb-ı {32} tācdārīyi mūcib oldıġı ẓāhir ü āşikār ve dīger ḳāʾime-i meẕkūremizde beyān olundıġı (68) vechile muḳaddemce vāḳiʿ olan inhā-yı müşīrānelerine mebnī Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde olan {2} sefīneleriñiziñ ʿavdetlerine ruḫṣat virilmiş oldıġından bi-mennihī Taʿālā şimdiye ḳadar vuṣūlleriyle {3} Girīd’e imdādıñ tanẓīm ve icrāsına mübāşeret buyurmuş olacaḳları meʾmūli derkār ise de gāvurlarıñ {4} ʿiṣyān ve mürtekib olduḳları melʿanetde ıṣrārları cihetiyle işbu istiḫbār olunan keyfiyyetiñ daḫi {5} ṣavb-ı sāmīlerine işʿārıyla şu Girīd cezīresi ḥaḳḳında var ḳuvveti bāzūya getürerek her ne gūne {6} imdād ü iʿānet lāzım ve himmet-i kāmileñiziñ icrāsı her ne ṣūrete mütevaḳḳıf ise öylece icrāsına {7} saʿy ü ġayret eyleyerek ḥāṣılı cezīre-i Girīd’iñ tasalluṭ-ı aʿdādan viḳāyesiyle ḳahr ü tenkīl-i eşḳıyā {8} vesāʾilini istiḥṣāle iḳdām ü ihtimām buyurmañız muḳteżā-yı emr ü irāde-i seniyye-i ḥażret-i ẓıllullāhīden {9} olmaġla maḫṣūṣ-ı ẕāt-ı şecāʿat-simātları olan ḥamiyyet ü ṣadāḳat iḳtiżāsı ve emr ü irāde-i {10} ḥażret-i pādişāhī muḳteżāsı üzere gāvurlarıñ Girīd ṭarafına olan sūʾ-i ḳaṣdları ḫuṣūṣuna {11} dāʾir istiḫbār olunan keyfiyyāt-ı meşrūḥa maʿlūm-ı saʿādetleri olduḳda artıḳ {12} dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn uġurunda iltizām buyurmuş olduḳları ġayret iḳtiżāsını {13} bu bābda daḫi is̠bāt iderek ve şu gāvurlardan aḫẕ-ı s̠ār żımnında var ḳuvvetiñizi bāzūya getürerek {14} her ne vechile imdād ü iʿānete ve ne ṣūretle himmete menūṭ ü mütevaḳḳıf ise öylece icrā-birle ḥāṣılı {15} cezīre-i merḳūmeniñ tasalluṭ-ı aʿdādan viḳāyesiyle ḳahr ü tenkīl-i eşḳıyā vesāʾilini istiḥṣāle {16} kemāl-i iḳdām ü ihtimām buyuraraḳ ḥaḳḳ-ı sāmīlerinde bu bābda meʾmūl-ı ʿālī olan ḥüsn-i himmet {17} ü ġayretiñ īfāsına ve ol vechile is̠bāt-ı müddeʿā-yı şecāʿat-kārī ve diyānete beẕl-i mā-ḥaṣal-i {18} miknet buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl cenāb-ı ġayret-meʾāblarınıñ {19} dīn ü devlet yolunda naṣıl çalışacaḳları maʿlūm ve işte gāvurlar naṣıl olmuş ise {20} Anābolī’yı istīlā eyledikden ṣoñra şımarub beyānnāme neşr iderek Girīd’e sūʾ-i ḳaṣd dāʿiyesine {21} düşdükleri istiḫbār olunmuş oldıġından ne vechile olur ise bu kāfirleriñ Girīd’e olan {22} tasalluṭlarınıñ indifāʿıyla ḳahr ü tenkīllerine ġayret olunması farż derecesine varmış {23} oldıġı emr-i ġayr-ı mevhūm olub Girīd ḫuṣūṣı ise evvel Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’den, {24} s̠āniyen cenāb-ı şerīflerinden meʾmūl ve bu emr-i ehemme kemāl-i derece iḳdām ü himmet buyurmaları {25} cenāb-ı sāmīlerinden aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī idüği emr-i ġayr-ı mechūl olmaġla artıḳ göreyim {26} ẕāt-ı sāmīlerini, naṣıl ider ve ne vechile ġayret ü himmet buyururlar ise şu Girīd’e ʿasker {27} ve mühimmāt ve ẕaḫīre ile imdād iderek eşḳıyānıñ tasalluṭlarınıñ indifāʿıyla {28} Girīd’iñ levs̠-i vücūd-ı ʿuṣātdan taḫlīṣi ḫuṣūṣuna himmet-i şerīfeleri derkār buyurulmaḳ {29} meʾmūldür. Fī 10 Ca 38
[578/85] Boġdān voyvodasına
{1} Memleket-i Boġdān’da gerek boyārlıḳ ve gerek sāʾir rütbeler kendü beynlerinde kişizāde ve muʿteber ʿadd olunan {2} ve ābā ve ecdādları ḫidemāt-ı memleketde bulunmuş olan kimesnelere virilerek esāfil maḳūlesine {3} boyārlıḳ ve sāʾir rütbe virilmamek memleket-i merḳūmede merʿī ve ḫuṭūṭ-ı hümāyūn ile müʾekked {4} olan niẓām ve ḳāʿide-i ḳadīme muḳteżāsından iken Fenārlu ṭaḳımları ve ʿalelḫuṣūṣ firārī Mīḫāl-i {5} bed-fiʿāl irtikābından nāşī gerek voyvodalıġı müddetinde ve gerek firārı es̠nāsında nice fürūmāye eşḫāṣa {6} küçük ve büyük rütbelerde boyārlıḳ ve pāyeler ve ḳatı vāfir kimesneye daḫi muʿāfiyyet teẕkireleri {7} virüb ṣoñra birṭaḳım eşḫāṣ-ı mechūle daḫi birer taḳrīb boyārlıḳ ve manṣıb taḥṣīl itmek {8} cihetiyle Boġdān memleketinde boyārān gürūhı tekes̠s̠ür eylediği ve mersūmlar dāʾimā dürlü dürlü erācīf {9} ü ekāẕīb neşr ü işāʿa iderek bu keyfiyyet hem memleketiñ iḫlāl-i niẓāmını ve hem fuḳarā-yı raʿiyyete żarar {10} ü ziyān vuḳūʿunı müʾeddī oldıġı beyānıyla o maḳūle ābā ve ecdādları ḫidemāt-ı memleketde bulunmamış {11} mechūlü’l-aḥvāl eşḫāṣıñ taḥṣīl eyledikleri rütbe ve boyārlıḳlar refʿ ü ilġā olunaraḳ {12} içlerinden ʿadem-i iṭāʿatle mefsedete taṣaddī ider olur ise muḳaddemlerde oldıġı vechile {13} o maḳūleler derūn-ı memleketden daḫi iḫrāc ile Ṭūna’dan berü ṭarafa ṭard ü tebʿīd olunmaḳ {14} bābında ṭarafıña ḫiṭāben ekīdü’l-mażmūn bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār olunması istidʿāsını ḥāvī {15} tevārüd iden ʿarīżañ ve Boġdān’da mevcūd metrepolīdān ve aṣl boyārān ve sāʾir ahālī-i memleketiñ {16} maḥżarları manẓūr ü meʾāl ve mezāyāları maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı müsteṭāb-ı ḥażret-i cihān-dārīye {17} daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı tācdārī buyurulmuşdur. El-ḥāletü-hāẕihī {18} memleket-i merḳūmeniñ iʿāde-i āsāyiş ü emniyyetiyle vedīʿa-i Cenāb-ı Rabb-i ʿİzzet olan ahālī ve reʿāyānıñ {19} min-külli’l-vücūh ārāmiş ü rāḥatlarını mūcib esbābıñ istiḥṣāli eḫaṣṣ-ı maṭlūb-ı ʿālī {20} oldıġından ve muḳaddemlerde daḫi böyle nā-ehl ve mechūlü’l-aḥvāl eşḫāṣıñ birer taḳrīb ile {21} taḥṣīl itmiş olduḳları boyārlıḳları refʿ ü ilġā ve ḥarekāt-ı nā-bercāya taṣaddī ideri {22} olur ise o maḳūleler memleketden berü ṭarafa ṭard ü defʿ ile menfiyyen iḳāmet itdirilmesi-çün {23} emr-i şerīf ıṣdār olunmuş olub ancaḳ bundan aḳdem ʿasker-i İslāmiyye’niñ taṭhīr-i levs̠-i vücūd-ı {24} eşḳıyā żımnında memleket-i Boġdān’da iḳāmetleri müddetinde idāreleri ḫuṣūṣunda baʿżıları {25} ibrāz-ı levāzım-ı ṣıdḳ ü istiḳāmet iderek bu vechile ḫidmetleri sebḳat idenlere boyārlıḳ {26} ve pāyeler virilmiş oldıġı istimāʿ olunub o mis̠illüleriñ rütbeleri refʿi nā-revā olmaḳ ḥasebiyle {27} memleket-i merḳūmede ʿasākir-i İslāmiyye’niñ bulundıġı hengāmda idāreleri māddesinde (73) ḫidmetleri sebḳat iderek virilanlerden māʿadā bir taḳrīb taḥṣīl-i merātib itmiş olan {2} eşḫāṣ-ı mechūleniñ boyārlıḳları refʿ ü ilġā ve içlerinden ʿadem-i iṭāʿat {3} ve ḥarekāt-ı nā-marżiyyeye cesāret ider olur ise o maḳūleler ḥıfẓan-li’n-niẓām memleketden {4} ṭard ve berü arāżī-i Devlet-i ʿAliyye’ye iḫrāc olunaraḳ levs̠-i vücūd-ı mefsedet-ālūdlarından {5} memleketiñ taṣfiyesine diḳḳat olunmaḳ ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye müteʿalliḳ olaraḳ ol bābda {6} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı kerāmet-maḳrūn-ı ḥażret-i tācdārī ṣaḥīfe-pīrā-yı ṣudūr olmaġın manṭūḳ ü muḳteżāsı {7} üzere evān-ı meẕkūrede ḫidmetleri muḳābili nāʾil olanlardan başḳa o mis̠illü mechūlü’l-aḥvāl {8} eşḫāṣıñ birer taḳrīb taḥṣīl itmiş olduḳları boyārlıḳları refʿ ile içlerinden ʿadem-i muṭāvaʿat {9} ve uyġunsuz evżāʿa mücāseret ider olur ise derḥāl memleketden ṭardıyla berü memālik-i {10} Devlet-i ʿAliyye’ye irsāllerine diḳḳat olunmaḳ bābında ṭarafıña ḫiṭāben başḳa ve o maḳūle ʿadem-i iṭāʿat {11} ṣūretiyle ḥareket idüb ḥıfẓan-li’n-niẓām Ṭūna’dan berüye iḫrāc olunan olur ise {12} menfiyyen tevḳīfleri-çün iḳtiżā idenlere ḫiṭāben başḳa evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār olunmaġla {13} ṭarafıña ḫiṭāben ṣudūr iden emr-i ʿālī manṭūḳ-ı münīfiniñ icrāsıyla niẓām-ı memleketiñ taṭarruḳ-ı {14} ḫalelden viḳāyesine ve her ḥālde istiḥṣāl-i āsāyiş-i fuḳarā-yı raʿiyyete diḳḳat ve ol vechile {15} is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣadāḳat ü ġayrete ihtimām ü mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 12 Ca 38
[578/102] Rumili vālīsine
{1} Ḫūrşīd Paşa’nıñ fevtinden ṣoñra ʿadem-i żabṭ ü idāreden nāşī ṣunūf-ı ʿaskeriyye {2} köylere ḏaġılaraḳ fuḳarāya envāʿ-ı ẓulm ü iʿtisāfa ictisār ve bu cihetle fuḳarā-yı raʿiyyet {3} firāra ibtidār itmekde olduḳları bu defʿa istiḫbār olunub bu keyfiyyet mücerred ʿasākiriñ {4} ʿadem-i żabṭ ü idāresinden neşʾet itmiş olub şimdiye ḳadar cenāb-ı serʿaskerīleriniñ Yeñişehir’e {5} vürūdlarıyla o maḳūle müteferriḳ olmuş olan ʿasākiriñ celb ü cemʿi ve żabṭ ü rabṭlarıyla {6} dest-i iʿtisāflarınıñ fuḳarā üzerinden indifāʿı esbābını istiḥṣāl buyurmuş olacaḳları {7} meʾmūl ise de maʿlūm-ı sipehdārīleri buyuruldıġı üzere ol ṭaraflar kes̠īrü’r-reʿāyā maḥāl olub {8} ḥasbe’l-vaḳt taḥt-ı raʿiyyetde bulunan reʿāyānıñ ḥimāyetini müstelzim ḥālāt-ı muḳteżiyeniñ {9} icrāsına kemāliyle iʿtinā olunmaḳ lāzımeden ve cemīʿ zamānda ẓulm ü taʿaddī vuḳūʿuna rıżā-yı Bārī {10} ve ruḫṣat-ı ḥażret-i tācdārī olmadıġı maʿlūm olan mevāddan olmaġla keyfiyyet mücerred {11} maʿlūm-ı düstūrīleri buyurılaraḳ icrā-yı muḳteżāsına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 Ca 38
[578/105] Sābıḳ Babaḏaġı muḥāfıẓı olub bu defʿa Mora serʿaskerliğiyle Mora eyāleti ve Teke ve Ḥamīd sancaḳları tevcīh olunan Berḳofçalı Yūsuf Paşa’ya
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Rum gāvurları Mora’da tecemmuʿ iderek Mora derūnunda olan {2} bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ṣabī ve nisvān ve ricālden ellerine geçen ümmet-i Muḥammed’e itmedikleri ḫıyānet {3} ve melʿanet ḳalmamış ve Mora meʾmūrlarınıñ kemāl-i ġayretsizliklerinden Anābolī ḳalʿası daḫi {4} ʿuṣāt-ı kefere ṭarafından istīlā-birle gāvurlarıñ şımarmasını mūcib olmuş oldıġından {5} bu defʿa bi-ḥavlillāhi Taʿālā eṭrāflu ṭutılaraḳ inşāʾallāhü’r- Raḥmān ḳarīben şu gāvurlardan aḫẕ-ı s̠ār ile {6} Mora’nıñ yeñi başdan fetḥ ü tesḫīri ṣūretine baḳılması lāzım gelüb bu maḳṣūduñ ḥuṣūli daḫi {7} Mora serʿaskerliğine şecāʿat ü ṣalābet ile meşhūr ve ʿasker-perverlik ile muttaṣıf {8} bir ẕātıñ taʿyīninden lābüd olub cenāb-ı düstūrīleri daḫi evṣāf-ı meẕkūre ile muttaṣıf {9} ve uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de merdāne ve cānsipārāne çalışur şecīʿ ve bahādır vüzerā-yı {10} ʿiẓāmdan olduḳlarından Mora serʿaskerliğine meʾmūriyyetleri taḳdīrinde inşāʾallāhü’r-Raḥmān {11} meʾmūl-ı ʿālī vechile ḥüsn-i ḫidmet iderek az vaḳtde şu Mora ġāʾilesiniñ berṭaraf olmasına {12} muvaffaḳ olacaḳları meʾmūli ḥaḳḳ-ı şerīfiñizde derkār oldıġından ġayrı ḥālā Rumili {13} vālīsi ve bi’l-istiḳlāl serʿaskeri vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri cenāb-ı {14} saʿādetleriniñ ṣıdḳ ü ġayretinden baḥs̠ iderek Mora serʿaskerliğine meʾmūriyyetiñizi inhā buyurmuş {15} olduḳlarından bu defʿa şeref-pāş-ı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı ʿināyet-maḳrūn-ı {16} ḥażret-i pādişāhī mūcebince Mora eyāleti ve maṣārif-i vāḳıʿañıza medār olmaḳ içün ilḥāḳan {17} Teke ve Ḥamīd sancaḳları ʿuhde-i müşīrīlerine tevcīh ü iḥsān-ı hümāyūn buyurılaraḳ Mora {18} serʿaskerliği ẕāt-ı ġayret-simātıñıza iḥāle olunmuş ve ʿuhdeñizden münḥal olan Babaḏaġı {19} muḥāfıẓlıġı daḫi sābıḳ Rūsçuḳ mütesellimi mīr-i mīrāndan Muṣṭafā Paşa’ya iḥāle ḳılınaraḳ {20} cenāb-ı müşīrīleriniñ bir ān aḳdem Babaḏaġı’ndan ḥareket ve mürūr eylediğiñiz maḥallerden {21} mümkin mertebe külliyyetlü ʿasker tedārük ve istiṣḥāb iderek ḏoġrı Rumili serʿaskeri {22} müşārun-ileyh ḥażretleri maʿiyyetine irişüb müşārun-ileyhiñ her ḥālde reʾy ü tedbīri inżimāmıyla {23} icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete müsāraʿat eylemeñizi nāṭıḳ iḳtiżā iden tevcīh ve meʾmūriyyet {24} evāmir-i şerīfesi ıṣdār ve tesyār olunmuş olmaġla işte dīn ü devlete tamām ārzū eylediğiñiz {25} ve ḫāhiş-ger oldıġıñız ḫidmeti yerine getürecek ve şevketlü efendimiziñ müstaġraḳ oldıġıñız {26} luṭf ü ʿināyetleriniñ ḥaḳḳını īfā ile dünyā ve āḫiretde maẓhar-ı fevz ü rifʿat olacaḳ zamān {27} olmaġın artıḳ cenāb-ı ḥamiyyet-niṣābıñız daḫi bu maṣlaḥat-ı meʾmūreñizde ʿavn-i Bārī’yle {28} sizden ne vechile ġayret ve ne ṣūretle dilīrāne ve şecīʿāne ḫidmet meʾmūl-ı ʿālī {29} oldıġını ve bu vechile Teke ve Ḥamīd sancaḳları ilḥāḳıyla Mora eyāletiniñ ve serʿaskerliğiniñ {30} ʿuhdeñize tevcīh ü iḥsānı mücerred sizden ṣadāḳat ve ḥüsn-i ḫidmet meʾmūlüyle idüğüni {31} derpīş ü mülāḥaẓa-birle hemān meʾmūriyyet-i müşīrīleri iḳtiżāsı üzere serīʿan Babaḏaġı’ndan ḳalḳub {32} mürūr eylediğiñiz maḥallerden külliyyetlü ʿasker istiṣḥābıyla ʿicāleten Yeñişehir’e serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri {33} maʿiyyetlerine irişerek anlarıñ reʾy ü tedbīrleri inżimāmıyla Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīri vesāʾilini {34} istiḥṣāl ile īfā-yı meʾmūriyyet ve is̠bāt-ı şecāʿat ve ṣadāḳate kemāl-i himmet ü müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 C 38
[578/106] Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri Meḥmed Paşa’ya
{1} Mora eyāletiyle serʿaskerliğiniñ ve Teke ve Ḥamīd sancaḳlarınıñ kime tevcīhi ve ne vechile tanẓīmi {2} īcāb ideceğine ve Berḳofçalı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Yūsuf Paşa ile mīr-i mīrāndan {3} Rūsçuḳ Muḥāfıẓı Muṣṭafā Paşa’nıñ meʾmūriyyeti ḫāṭıra geldiğine dāʾir mersūl-ı ṣavb-ı {4} serʿaskerīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlünden ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ {5} ẕikr olunan istiʿlām-nāme-i muḫliṣīniñ vuṣūlünden muḳaddemce Mora serʿaskerliğine meʾmūriyyeti {6} nezd-i sipeh-sālārīlerinde tensīb olunaraḳ ḳaleme alınmış oldıġına bināʾen bu bābda {7} tevāfuḳ iden tedbīr fāl-i ḫayr ʿadd olundıġından baḥis̠le Mora serʿaskerliğine müşārun-ileyh {8} Yūsuf Paşa taʿyīn olunaraḳ Mora eyāleti Teke ve Ḥamīd sancaḳları ilḥāḳıyla ʿuhdesine tevcīh {9} ve ol vechile taʿyīn olunması yāḫūd vezīr-i mükerrem saʿādetlü Selānīk Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa {10} ḥażretlerine Mora serʿaskerliğiyle Mora eyāleti ve Teke ve Ḥamīd sancaḳları tevcīh ve meʾmūr ḳılınaraḳ {11} Selānīk sancaġı tevcīh olunacaḳ vezīr daḫi keẕālik Mora’ya taʿyīn ḳılınması ve Selānīk sancaġınıñ {12} müşārun-ileyh Meḥmed Paşa ʿuhdesinden taḥvīli uymaz ise yerine bir mütesellim ve muḥāfıẓ taʿyīniyle kendünüñ {13} Mora üzerine taʿyīn ḳılınması ve el-ḥāletü-hāẕihī Rumili aʿyānları Mora’da ḳalmış {14} olduḳlarından Rumili’den tertīb olunacaḳ ʿasākir ile Çirmen sancaġı ʿaskerine {15} başbuġ olmaḳ üzere vüzerādan ṣāḥib-i iḳtidār biriniñ meʾmūriyyeti īcāb-ı maṣlaḥatdan {16} idüği ve Rūsçuḳ muḥāfıẓı mūmā-ileyhiñ maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyeti taḳdīrinde {17} Balkan’ıñ berü ṭaraflarından maʿiyyetiyle biraz ʿasker tertīb olunsa işe yarayacaġı ve ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ {18} Yeñişehir’den bir merḥale ḥareket ü ʿazīmeti īcāb eyledikde Tırḥāla mutaṣarrıfı olan vezīr Yeñişehir’de {19} bulunmaḳ veyāḫūd meʾmūrīn-i sāʾire ile berāber Mora’ya sevḳ ü iʿzām ḳılınmaḳ üzere Tırḥāla sancaġınıñ {20} daḫi münāsib birine tevcīhi ifādātına dāʾir resīde-i cā-yı vuṣūl olan taḥrīrāt-ı {21} düstūrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile {22} manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Meʾāl-i işʿār-ı müşīrīlerine naẓaran müşārun-ileyh Yūsuf Paşa {23} ḥażretleriniñ Mora serʿaskerliğine meʾmūriyyeti nezd-i müşīrīlerinde müstaḥsen oldıġından {24} şeref-pīrā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı şerīf-i şāhāne mūcebince Mora eyāletiyle serʿaskerliği {25} Teke ve Ḥamīd sancaḳları ilḥāḳıyla müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’ya tevcīh olunaraḳ hemān {26} bir ān aḳdem Babaḏaġı’ndan ḥareket ve mürūr eylediği maḥallerden mümkin mertebe külliyyetlü ʿasker {27} tedārük ve istiṣḥāb-birle ḏoġrı maʿiyyet-i serʿaskerīlerine irişüb reʾy ü tedbīr-i müşīrīleri {28} inżimāmıyla icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete ḳıyām ü müsāraʿat eylemesi bābında iḳtiżā iden tevcīh {29} ve meʾmūriyyet evāmir-i şerīfesi ıṣdār ve müşārun-ileyh ṭarafına tesyār olunaraḳ ṭaraf-ı muḫliṣīden daḫi {30} bu bābda lāzım gelan teʾkīdāt ve veṣāyā eṭrāfıyla taḥrīr ü işʿār olunmuş ve Selānīk mutaṣarrıfı {31} müşārun-ileyhiñ daḫi ilerü ḥareket ü ʿazīmeti güzel ve münāsib olacaġından kendünüñ {32} ilerü Mora üzerine ḥareket ü ʿazīmeti iḳtiżā-yı emr ü irāde-i şāhāneden oldıġı {33} beyānıyla hemān ḥāżırlanub Selānīk sancaġı şimdiki çıġrından çıḳmamaḳ üzere (87) emr-i muḥāfaẓasına muḳtedir mütesellimliğe kimi tensīb ider ise serīʿan işʿār eylemesi müşārun-ileyhe {2} cānib-i ḫāliṣānemizden yazılmış ve Rūsçuḳ Muḥāfıẓı mūmā-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ {3} muḳaddemce ol vechile maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūriyyeti ḫāṭıra gelerek keyfiyyet ṭaraf-ı serʿaskerīlerine {4} yazılmış ise de el-ḥāletü-hāẕihī ḥazm [ü] iḥtiyāṭa riʿāyeten Babaḏaġı’nıñ daḫi muḥāfıẓdan ḥulüvvi {5} cāʾiz olmayaraḳ şimdilik mūmā-ileyhiñ maʿiyyet-i müşīrīlerine meʾmūriyyetinden ṣarf-ı naẓar ile {6} Babaḏaġı muḥāfaẓasına taʿyīn ḳılınmış olub Rumili’den tertīb olunacaḳ ʿasker ile {7} Çirmen ʿaskerine başbuġ olmaḳ üzere vüzerādan muḳtedir biriniñ taʿyīni inhā-yı serʿaskerīlerinden {8} müstefād ise de Rumili’den ʿasker tertībi ne miḳdār ve ne vechile olacaġı işʿār buyurulmamış {9} oldıġından ve keyfiyyetiñ tekrār ṭaraf-ı ṣafderānelerinden isticvābı imrār-ı vaḳti mūcib {10} olacaġından muḳaddemā müteveffā Ḫūrşīd Paşa zamānında oldıġı vechile Rumili eyāleti {11} dāḫilinde vāḳiʿ kāffe-i elviye ve ḳażā ve sāʾir maḥāll ü mevāḳiʿden taḥrīrāt veyāḫūd buyuruldı ile {12} her ne vaḳt ve her ne miḳdār ʿasker ṭaleb iderseñiz der-ān-sāʿat irişdirilmek tenbīhātıyla ʿumūm Rumili {13} eyāletine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa ekīdü’l-mażmūn fermān-ı ʿālī ıṣdārıyla ṭaraf-ı saʿādetlerine gönderilmiş {14} oldıġı ve Rumili ʿaskeri bu vechile ṣavb-ı serʿaskerīlerine ḥavāle olunmuş oldıġından {15} tertīb olunacaḳ Çirmen ʿaskeri daḫi müşārun-ileyh Selānīk mutaṣarrıfı maʿiyyetiyle sevḳ itdirileceği {16} maʿlūm-ı ġayret-melzūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri mecbūl olduḳları {17} diyānet ü ḥamiyyet iḳtiżāsı üzere ārā-yı ṣāʾibe ve tedābīr-i muḳteżiyeyi ikmāle ve Rumili eyāletine {18} ʿumūm vechile ḫiṭāben gönderilan fermān-ı ʿālī manṭūḳ-ı münīfiniñ icrāsı żımnında bir ṣūretlerini {19} iḫrāc ve mecmūʿ maḥallere neşr ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden daḫi lüzūmı ve münāsibi miḳdār ʿasker tertīb {20} ve celb iderek Mora maṣlaḥatında iḳtiżāsına göre sevḳ ve istiḫdām ve eğer mārrü’ẕ-ẕikr fermān-ı ʿālīniñ {21} şümūlünden ḫāric āḫar tertīb ve meʾmūriyyetini tensīb eylediğiñiz ʿasker ve meʾmūrlar var ise {22} anlar içün daḫi iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye gönderilmek üzere keyfiyyeti bu ṭarafa taḥrīr ve ifhām iderek {23} bu mādde vaḳt geçürülmeyüb bā-ʿavn [ü] ʿināyet-i Bārī tetmīm-i ʿasākir ve levāzımāta ve icrā-yı şerāyiṭ-i {24} meʾmūriyyet ve sipeh-sālārīye kemāl-i iʿtinā ve diḳḳat ve her bir maṣlaḥatı germiyyetle ṭutaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān {25} ʿan-ḳarīb şu gāvurlardan aḫẕ-ı s̠ār iderek Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳ olaraḳ {26} ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan ḥüsn-i ḫidmet ü ġayret meʾās̠irini is̠bāta nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i liyāḳat {27} ve ḳudret buyurmaları diyānet ü ḥamiyyetlerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, şimdiki ḥālde ẕāt-ı serʿaskerīleri {28} Yeñişehir’de olduḳlarından Tırḥāla mutaṣarrıfı olmasa daḫi beʾis olmayub Selānīk mutaṣarrıfı {29} müşārun-ileyh ilerü vardıḳda ol vaḳt işiñ gelişine ve iḳtiżāsına göre tanẓīm olunmaḳ {30} olabileceğinden hemān ẕāt-ı şerīfiñiz ez-her-cihet ġayret cihetiyle ve meʾmūriyyet-i {31} serʿaskeriyyeyi icrā ve īfāya beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 C 38
[578/107] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Mora derūnunda tecemmuʿ iden ʿuṣāt-ı kefere ellerine geçen bu ḳadar ümmet-i Muḥammed’e {2} şimdiye ḳadar itmedikleri ḫıyānet ü melʿanet ḳalmamış ve Mora meʾmūrlarınıñ ġayretsizliklerinden {3} Anābolī ḳalʿasına daḫi ʿuṣāt-ı eşḳıyā istīlā eyleyerek bir ḳat daḫi şīrīnlemiş oldıġından {4} bā-ʿavn [ü] ʿināyet-i Bārī bu defʿa eṭrāflu ṭutılaraḳ şu Mora’nıñ az vaḳtde inşāʾallāhü Taʿālā {5} fetḥ ü tesḫīriyle dīnimiziñ düşmenleri olan gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳāmıñ çāresine baḳılmaḳ {6} rütbe-i vücūba varub bu māddeniñ ḥuṣūli daḫi Mora üzerine dīndār ve şecāʿat ve ṣadāḳat ile {7} şöhret-şiʿār dinç vüzerānıñ meʾmūriyyetinden lābüd oldıġına ve sābıḳ Babaḏaġı muḥāfıẓı olan {8} vezīr-i mükerrem saʿādetlü Berḳofçalı Yūsuf Paşa ḥażretleri şecīʿ ve ʿasker-perver vezīr olmaḳ mülābesesiyle {9} bu defʿa Teke ve Ḥamīd sancaḳları ilḥāḳıyla Mora eyāleti Mora serʿaskerliğiyle müşārun-ileyhe tevcīh {10} olunaraḳ ʿasākir-i külliyye ile ḥālā Rumili vālīsi ve bi’l-istiḳlāl serʿaskeri vezīr-i mükerrem saʿādetlü {11} Meḥmed Paşa ḥażretleri maʿiyyetine irişerek müşārun-ileyhiñ inżimām-ı reʾy ü tedbīriyle īfā-yı meʾmūriyyete {12} taʿyīn olunmuş ise de Mora’nıñ levs̠-i vücūd-ı kefereden taṣfiyesi yalñız müşārun-ileyhle {13} olmayub ẕātından yararlıḳ meʾmūl olunur ġayūr ve ṣādıḳ bir-iki vezīriñ daḫi meʾmūriyyetinden {14} lābüd olaraḳ ẕāt-ı saʿādetleri daḫi müşārun-ileyh Yūsuf Paşa mis̠illü şecāʿat ve ġayret ile {15} muttaṣıf vüzerā-yı ʿiẓāmdan olub bidāyet-i meʾmūriyyetiñizden bu āna ḳadar Selānīk ṭaraflarınıñ {16} ʿuṣāt-ı kefereden taḫlīṣiyle muḥāfaẓası emrinde is̠bāt-ı diyānet ü ṣadāḳat buyurmuş olduḳlarına {17} bināʾen cenāb-ı ġayret-niṣāblarınıñ Mora üzerine meʾmūr olaraḳ ol ṭarafıñ ḥarb ü ḍarb {18} erbābıyla ilerü ḥareket ü ʿazīmetleri ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş oldıġı {19} ve Rumili eyāletinden müretteb ʿasker müşārun-ileyh Serʿasker paşa ḥażretleriniñ ṭarafına muḥavvel oldıġından {20} Çirmen sancaġından tertīb olunacaḳ ʿasker daḫi maʿiyyet-i düstūrīleriyle sevḳ olunacaġı ve keyfiyyet {21} serʿasker-i müşārun-ileyhe daḫi işʿār ü beyān ḳılındıġı ve cenāb-ı düstūrīleriniñ bu vechile ilerü {22} Mora üzerine meʾmūriyyetleri cihetiyle Selānīk sancaġı şimdiki çıḳrıġından çıḳmamaḳ üzere {23} emr-i muḥāfaẓasına muḳtedir dāʾire-i düstūrīlerinden ve āḫar sāʾir kimesnelerden mütesellimliğe kimi {24} tensīb iderseñiz ve tensīb ideceğiñiz adama tezāyüd-i vaḳʿ ü iʿtibārı żımnında ḳapucıbaşılıḳ {25} yāḫūd mīr-i mīrānlıḳ virilmesini mi istersiñiz, iḳtiżāsı icrā olunmaḳ üzere serīʿan bu ṭarafa {26} inhā eylemeñiz daḫi muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāneden idüği maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda {27} ẕāt-ı saʿādetleriniñ bu vechile ilerü Mora üzerine meʾmūriyyetiñiz mücerred ẕātıñızda derkār olan {28} ḥilye-i diyānet ü ġayret iḳtiżāsından nāşī inşāʾallāhü Taʿālā şu Mora māddesinde ḥüsn-i ḫidmete {29} muvaffaḳ olaraḳ ez-ser-i nev Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīriyle şu gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳām ġarażıyla {30} oldıġından ẕāt-ı şecāʿat-simātları daḫi böyle vaḳtde tamām dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḫidmet olunacaḳ {31} mevsim oldıġını derpīş iderek hemān tehyiʾe-i esbāb-ı seferiyye ve tanẓīm-i ʿasākir-i vāfire ile ilerü ḥareket {32} ü ʿazīmete ve Rumili vālīsi ve serʿaskeri müşārun-ileyh ḥażretleriyle merāsim-i muḫābere ve ittifāḳı icrāya müsāraʿat {33} ve Selānīk sancaġı şimdiki çıḳrıġından çıḳmamaḳ üzere Selānīk muḥāfaẓasına ve mütesellimliğe {34} dāʾire-i müşīrīlerinden ve āḫardan kimi tensīb iderseñiz ve mütesellim naṣb eyleyeceğiñiz adama ḳapucıbaşılıḳ {35} yāḫūd mīr-i mīrānlıḳ virilmek lāzım mıdır, muḳteżāsı icrā olunmaḳ üzere keyfiyyeti serīʿan işʿār ü işāret {36} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 C 38
[578/111] Rumili vālīsine
{1} ʿUnvān-ı serʿaskerīyle Rumili eyāletiniñ ʿuhde-i düstūrīlerine iḥālesi beyānıyla baʿżı ḫuṣūṣāt-ı lāzımeyi {2} mübeyyin gönderilmiş olan taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlünden baḥis̠le cenāb-ı müşīrīleri faḳaṭ iç dāʾireleri {3} ḫalḳıyla İzdīn’den ḥareket ve Yeñişehir’e vuṣūle şitāb ü sürʿat buyurulmuş ve delīlān ve sāʾir {4} maʿiyyet-i sipehdārīlerinde olan ʿasākir Geġa paşalarıyla İzdīn’de bıraġılmış ise de paşa-yı {5} mūmā-ileyhimiñ yanlarında ʿaskerleri ḳalmamış oldıġından cemʿ itmekde olduḳları ḳapusuz ʿaskeri {6} İzdīn’e irsāl eylediklerinde paşa-yı mūmā-ileyhim kendülerine ve ʿaskerlerine niẓām virmek üzere {7} vilāyetlerine ruḫṣat virmek taṣmīm-kerdeleri oldıġı ve saʿādetlü İzdīn Muḥāfıẓı Süleymān Paşa {8} bir manṣıb virilür ise Mora’ya gitmeğe ḫāhiş-ger oldıġını şifāhen ifāde eylediği ve müteveffā {9} Celāl Paşa’nıñ ilerü sevḳ itmiş oldıġı Banālūḳa Mütesellimi sābıḳ ʿAlī Aġa’nıñ ġayret-kār bir adam {10} oldıġı maʿlūmları idüğünden ve kendüsi Ṣofya’da bulundıġından mevcūd-ı maʿiyyeti olan {11} ʿasākir ile maʿiyyet-i saʿādetlerine gelmesi ṭaraf-ı müşīrīlerinden yazılmış ise de ol vechile bir ān aḳdem {12} Yeñişehir’e irişmesi bābında emr-i ʿālī ıṣdār ḳılınması ve Priznik ve İznebol ḳażāları aʿyānı müteveffā {13} Ḳara Feyżī Aġa’nıñ oġlı ʿAlī Beğ ṭaraf-ı müşīrīlerine adam irsāl iderek müteveffā-yı mūmā-ileyhiñ {14} muḫallefātınıñ kendüsüyle veres̠e-i sāʾiresine iḥsān ve aʿyānlıġıñ daḫi ṭarafına iḥālesini {15} istidʿā itmiş oldıġından cānib-i mīrīye elli biñ ġurūş iʿṭā ve düyūnunı edā eylemek (91) ve maṭlūb buyuracaḳları ʿasker ile istedikleri vaḳtde derḥāl ṭaraf-ı müşīrīlerine {2} irişmek üzere aʿyānlıḳ-ı meẕkūr bā-buyuruldı mūmā-ileyh ʿAlī Beğ’e iḥāle olunacaġı beyānıyla {3} ol bābda daḫi bir ḳıṭʿa emr-i şerīf taṣdīr ve tesyār olunması ve Mesolenk ṭarafında bulunan {4} saʿādetlü Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ṭarafından baʿżı ḥavādis̠e dāʾir vürūd iden Rūmiyyü’l-imlā {5} kāġıd tercümesiyle berāber taḳdīm ḳılındıġı ḫuṣūṣları taḥrīrāt-ı vāride-i serʿaskerīlerinde muḥarrer {6} ü mesṭūr olaraḳ rikāb-ı ḳamer-tāb-ı ḥażret-i pādişāhīye bi’t-taḳdīm naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i {7} tācdārī ile manẓūr olmuşdur. Ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı düstūrīleri Rumili eyāletiniñ {8} ʿunvān-ı serʿaskerīyle vālī-i vālā-şānı olduḳlarından isʿāf-ı mültemesāt-ı sipehdārīleri maṭlūb-ı ʿālī ise de {9} el-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh Süleymān Paşa ḥażretlerine tevcīh olunmaḳlıġa cesbān açıḳda münāsib {10} manṣıb olmadıġından bundan böyle münāsib manṣıb maḥlūlı vuḳūʿunda müşārun-ileyhiñ ʿuhdesine {11} tevcīh olunacaġı ve inhā-yı müşīrīleri vechile Banālūḳa Mütesellimi sābıḳ ʿAlī Aġa bendelerine {12} mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿasākir ile serīʿan ṭaraf-ı saʿādetlerine irişmesi-çün müteʿalliḳ olan {13} irāde-i seniyye mūcebince bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerine tesyār olunmuş {14} ve aʿyānlıḳ-ı mezbūr cenāb-ı sipehdārīlerinden bā-buyuruldı mūmā-ileyh ʿAlī Beğ’e iḥāle ḳılınmış oldıġından {15} ol bābda emr-i ʿālī ıṣdārı lāzım gelmeyüb faḳaṭ ẕāt-ı serʿaskerīleri bundan böyle {16} maṭlūb eyleyecekleri ʿaskeri derḥāl iḫrāc ve maʿiyyet-i saʿādetlerine irişmek üzere {17} aʿyānlıḳ-ı meẕkūr ʿuhdesine iḥāle olundıġını mutażammın ṣavb-ı muḫliṣīden mīr-i mūmā-ileyhe {18} mektūb taḥrīr ve iṭāre ve müteveffā-yı mūmā-ileyhiñ muḫallefātı daḫi aṣḥāb-ı düyūnunı iskāt şarṭıyla {19} elli biñ ġurūş bedele ḳaṭʿ olunaraḳ ol bābda iḳtiżā iden emr-i ʿālīniñ ıṣdārı-çün keyfiyyet {20} ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olunmuş idüği maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı düstūrāneleri buyurulduḳda {21} hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı reviyyet-kārī ve ḥaṣāfet ve īfā-yı {22} mübteġā-yı sipeh-sālārī ve feṭānete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 C 38
[578/117] Ṣaydā vālīsine
{1} Giçen sene Donanma-yı Hümāyūn ṭarafından Mora’da kāʾin Anābolī ḳalʿasına ẕaḫīre ile gönderilerek {2} ʿuṣāt-ı eşḳıyā yedine geçüb bir müddet Çamlıca aḏasında ḥabs ile bu defʿa bir taḳrīb {3} taḫlīṣ-i girībān iderek Dersaʿādet’e gelmiş olan Donanma-yı Hümāyūn çavuşlarından İbrāhīm Çavuş {4} ʿuṣāt-ı eşḳıyā yedinde oldıġı müddetde muṭṭaliʿ oldıġı ḥareket ve keyfiyyetlerini taḳrīr ü ifāde itmiş {5} ve merḳūm ifādāt-ı vāḳıʿasına göre maġżūb ʿAbdullāh Paşa ile gāvurlarıñ ittiḥādı oldıġı {6} añlaşılmış oldıġından rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye lede’l-ʿarż bu māddeniñ ṣavb-ı müşīrīlerine {7} yazılması ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne taʿalluḳ iderek çavuş-ı merḳūmuñ ḳaleme aldırılan {8} taḳrīrinden ʿAkkā māddesine dāʾir olan ifāde ve maʿlūmātınıñ bir ṣūreti iḫrāc ve işbu {9} ḳāʾime-i muḫliṣīye leffen ṣavb-ı saʿādetlerine irsāl olunub müṭālaʿasından maʿlūm-ı düstūrīleri {10} buyurılacaġı vechile maġżūb-ı merḳūmuñ ol vechile Çamlıca gāvurlarıyla olan kāfirliğine {11} söz olmayaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā ḳarīben belāsını bulacaġı elṭāf-ı İlāhiyye delāletiyle ẓāhir ise de {12} fī’l-ḥaḳīḳa merḳūm ʿAbdullāh Paşa’nıñ ol ṣūretle gāvur ʿaskeri alub maʿāẕallāhü Taʿālā {13} ʿAkkā ḳalʿasını gāvurlara teslīm mis̠illü ḫıyānete daḫi ictirā ider ise ʿAkkā’nıñ metānetine naẓaran {14} müşkil olacaġından ve ʿAkkā ġāʾilesiniñ ḥüsn-i indifāʿı ẕāt-ı saʿādetlerinden {15} maṭlūb-ı ḳaṭʿī-i ʿālī olaraḳ bu māddeniñ müstaḳil meʾmūrı cenāb-ı diyānet-niṣābları {16} idüğünden çavuş-ı merḳūmuñ gönderilan taḳrīri ṣūretini güzelce müṭālaʿa {17} ve bu bābda maʿlūmāt-ı müşīrīleri ne ise anıñla muvāzene iderek iḳtiżā-yı maṣlaḥatıñ {18} sürʿat-i icrāsına ve reʾy ü tedbīr-i müşīrīleriniñ ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż içün {19} serīʿan ve ʿācilen inhāsına kemāl-i diḳḳat ve bir ān aḳdem ne vechile ise şu ġāʾileniñ {20} ḫitāmını mūcib ḥālātıñ ikmāliyle ẕātlarından meʾmūl olan ġayret ü ṣadāḳati is̠bāta {21} beẕl-i himmet buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 6 C 38
[578/126] İskenderiye Mutaṣarrıfı Muṣṭafā Paşa’ya
{1} Maʿlūm-ı düstūrāneleri oldıġı vechile bunca niʿam ü iḥsān-ı Devlet-i ʿAliyye ile perverde olan {2} Rum reʿāyāsı dāʾire-i inḳıyād ü muṭāvaʿatdan çıḳaraḳ ṭaraf ṭaraf ʿiṣyāna āġāz ve bir-iki (99) seneden berü vādī-i yaġma ve ṭuġyānda tek ü tāz iderek bunca ümmet-i Muḥammed’i şehīd eyledikleri {2} derkār ve cānib-i Salṭanat-ı Seniyye’den defʿ-i mekīdet ve izāle-i ṭuġyān ü şeḳāvetleri żımnında {3} lāzım gelan maḥallere meʾmūrlar irsāliyle tedābīr-i lāzıme icrā buyurulmaḳda idüği bedīdār ise de meʾmūrlarıñ {4} ġayretsizliklerinden Anābolī ḳalʿası daḫi gāvurlarıñ ellerine geçerek bir ḳat daḫi şīrīnleyüb ʿiṣyānları {5} müzdād olaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī Mora maṣlaḥatı beġāyet ṣıḳışmış ve ṣıḳışmaḳda ve Ḳarlıili ʿuṣātı {6} ve sāʾir eṭrāfda bulunan gāvurlar tekrār ayaḳlanmaḳda olduḳlarından bi-ʿavnihī Taʿālā bu sene-i mübārekede {7} külliyyetlü tedārükāt-ı ḳaviyye ile ḥaḳlarından gelinmek lāzım gelmiş ve bu bābda lāzıme-i ḥamiyyet ü diyāneti icrā {8} bi’l-cümle müʾmin ve muvaḥḥide farż olmuş olub şöyle ki, gāvurlarıñ şimdiye ḳadar gerek Mora’da ve gerek {9} eṭrāfda bu ḳadar ümmet-i Muḥammed’e itmedikleri ḥaḳāret ve melʿanet ḳalmamış ve nice dīn ḳarındaşlarımızı {10} envāʿ-ı eẕā ve cefā ile şehīd itmiş olduḳlarından artıḳ ne vechile ise Cenāb-ı Müsehhilü’ṣ-Ṣaʿāb’ıñ ʿavn {11} ü ʿināyetiyle inşāʾallāhü’r-Raḥmān bu sene maṣlaḥatı ṣıḳı ṭutaraḳ ve cümlemize farż oldıġı üzere ġayret-i dīniyye {12} ve mülkiyyeyi ele alaraḳ ve şuña buña baḳmayaraḳ dīnimiz yolunda ve şevketlü efendimiziñ uġur-ı hümāyūnlarında {13} merdāne ve ṣadāḳat-kārāne çalışub diyānet ü ṣadāḳat meʾās̠irini is̠bāt eyleyerek ʿavn-i Bārī’yle {14} şu gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrine iḳdām lāzımeden oldıġına mebnī bu bābda iḳtiżā iden tedābīriñ icrāsına {15} germiyyetle şürūʿ olunmuş ise de bu maḳṣūduñ ḥuṣūli bu gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrine şecāʿat ve rıżā-kār {16} ve ġayret ile muttaṣıf ẕevātıñ meʾmūriyyetinden lābüd olub ẕāt-ı dirāyet-meʾāb-ı müşīrāneleri ve ḫānedān-ı {17} düstūrāneleriniñ ise evvel ü āḫir uġur-ı Devlet-i ʿAliyye’de nice nice ḫidemāt-ı mebrūre iẓhārıyla {18} derkār olan ġayret ü ṣadāḳatleri vāṣıl-ı ser-menzil-i ġāyet ve ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı düstūrīlerinde teveccühāt-ı {19} iksīr- āyāt-ı ḥażret-i şehriyārī yekdīgere mümās̠eletden ʿārī oldıġı rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet oldıġından {20} işbu dīn-i mübīn ġavġāsında cenāb-ı şecāʿat-meʾāb-ı müşīrīlerinden ber-vefḳ-i murād ḫidmet ẓuhūrı {21} meʾmūl olub maʿa-hāẕā kefere-i maḫẕūle-i mesfūreniñ ʿiṣyān ü ṭuġyānları māddesi gün-be-gün {22} şiddetlenerek maʿāẕallāhü Taʿālā bu sene-i mübārekede bir çāresine baḳılmaz ise mażarratı bütün bütün {23} eṭrāfa ḏoḳunacaġına bināʾen bu yolda mecmūʿ millet-i İslāmiyye dīn ü devletleri ġayretini ele alaraḳ {24} ve cānib-i mīrīde daḫi müżāyaḳa-i nuḳūd cihetiyle sāʾir vaḳtler mis̠illü aḳçeye ve şuña buña baḳmayaraḳ {25} hemān ber-mūceb-i fetvā-yı şerīf ʿuṣāt-ı kefere üzerine sell-i seyf-i intiḳām olunub ıṣrār eyledikleri {26} ḥālde kendüleri ḳahr ü tenkīl ve evlād ü ʿiyālleri seby ü istirḳāḳ ve emvāl ü eşyāları {27} ġuzāt-ı muvaḥḥidīn ṭaraflarından iġtinām olunaraḳ bi-ʿavnihī Taʿālā bu sene-i mübārekede aʿdā-yı dīn {28} ve fecere-i müşrikīniñ ḳahr ü tedmīrlerine bi’l-ittifāḳ saʿy ü ġayret olunmaḳ ferāyiż-i dīniyyeden {29} oldıġından böyle vaḳtde ibrāz-ı ṣadāḳat ile is̠bāt-ı şecāʿat cenāb-ı diyānet-meʾāb-ı düstūrīleriniñ {30} daḫi aḳdem-i efkārı olmaḳ iʿtiḳādāt-ı ḥasenesi ḥaḳḳ-ı müşīrīlerinde derkār idüğünden hemān {31} İskenderiye sancaġı dilāverlerinden çıḳarabildikleri külliyyetlü ʿasker ile serīʿan ve ʿicāleten {32} ḳalḳub ḏoġrı Ḳarlıili üzerine ʿazīmet ve ol ḥavālī eşḳıyāsınıñ istiḥṣāl-i ḳahr {33} ü tenkīllerine ṣarf-ı vüsʿ ü maḳderet eylemek üzere meʾmūriyyetleri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i {34} şāhāne taʿalluḳ iderek ol bābda bālāsı ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülūkāne ile maʿnūn ve muvaşşaḥ bir ḳıṭʿa {35} fermān-ı ʿālī ıṣdār ve tesyār olunmuş oldıġı ve her ne ḳadar Devlet-i ʿAliyye’niñ maṣārifāt-ı {36} kes̠īresi cihetiyle aḳçe māddesinde ʿusret var ise de cenāb-ı müşīrīleriniñ ḥareket ü ʿazīmetleri {37} ḫaberiniñ vürūdunda aṭiyye-i seniyye-i şāhāne ile daḫi lāzıme-i muʿāvenetiñ icrāsına ve bundan böyle {38} her gūne levāzım-ı iʿānetiñ īfāsına iʿtinā olunacaġı ve muḳteżā-yı irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne üzere {39} maʿiyyet-i müşīrīlerine dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından Oḫrīli Celāl Beğ bendeleri nüzül emīni taʿyīn (100) ve kifāyet miḳdārı ẕaḫīre daḫi tertīb ḳılınmış idüği ve Ḳarlıili’ne ne ṭarīḳle ve ne ṭarafdan {2} girer iseñiz reʾy-i düstūrīlerine muḥavvel ise de ḥālā Rumili Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl serʿaskeri {3} saʿādetlü Meḥmed Paşa ḥażretleri ile daḫi ḫuṣūṣāt-ı lāzımeyi muḫābere iderek ve teʿāżuda {4} himmet-birle īfā-yı meʾmūriyyete saʿy ü ġayret eylemeleri meʾmūl ü maṭlūb-ı ʿālī oldıġı {5} ve bi-mennihī Taʿālā muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i müşīrīleri üzere ḳalḳub ʿuṣāt-ı kefere üzerine {6} vardıḳlarında şāyed içlerinden baʿżı istīmān ider olur ise ittifāḳ-ı ārā ve muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf {7} üzere muḳaddemce bu ṭarafda ḳarār-gīr olan istīmān şürūṭı maʿlūmları olub da aña göre ḥareket {8} itmeleri-çün muḳteżā-yı irāde-i seniyye üzere şürūṭ-ı meẕkūreniñ bir ṣūreti daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerine {9} gönderildiği maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı düstūrāneleri buyurulduḳda ẕāt-ı müşīrīleri daḫi ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {10} bu vechile derkār olan ḥüsn-i teveccüh ve iltifāt-ı ḥażret-i pādişāhīyi bilerek hemān is̠bāt-ı şecāʿat {11} ve īfā-yı merdī ve ṣadāḳat ile icrā-yı meʾmūriyyete şitāb iderek nāʾil-i mükāfāt olmaḳlıġa {12} beġāyet ihtimām ü sürʿat buyurmaları maṭlūbdur. Ḳaldı ki, giçen sene Yānya cānibine bi’n-nefs {13} meʾmūriyyet-i müşīrīlerinde Ḳaraḏaġ keferesi māniʿ-i ʿazīmet olmuş oldıġı iʿtiẕār buyurulmuş ise de {14} el-ḥāletü-hāẕihī Devlet-i ʿAliyye ile Rūsyalu beyninde emāre-i ḥarb rū-nümā olmayaraḳ Rūsyalu ḥareket {15} itmedikçe Ḳaraḏaġ keferesinden daḫi vesvese olunmayub bi’l-farż bunlar ḥareket idecek olsalar {16} bile başḳa bir ḳavm olduḳlarına bināʾen Devlet-i ʿAliyye her ne vaḳt olsa ṣarf-ı ḳuvvet iderek bi-ʿavnihī Taʿālā {17} ḥaḳlarından gelineceği āsān ise de bu Rum gāvurlarınıñ ġulüvv ü ṭuġyānları ʿumūmī ve zuʿm-ı bāṭılları daḫi {18} maʿāẕallāhü Taʿālā bütün bütün fenā ṣūretde oldıġı bedīhī oldıġına naẓaran bu māddeden {19} mecmūʿ memālik-i İslāmiyye’ye sirāyeti melḥūẓ olan maḥẕūr ü mażarratı güzelce düşinüb ve muvāzene eyleyüb {20} ḏuracaḳ ve oturacaḳ vaḳt olmadıġını teyaḳḳun ü endīş ve ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde bu ṣūretle ẓuhūra gelan {21} iḥsān ve iltifāt-ı seniyye-i ʿālem-şümūl-ı şāhāneyi daḫi tefekkür ü derpīş iderek şu meʾmūriyyete {22} sürʿat-i imtis̠āl ü muṭāvaʿat ve mükāfāt-i dīniyye ve dünyeviyyeye maẓhar olmaḳlıġa saʿy ü ġayret buyurmaları {23} ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı düstūrīlerinden maṭlūb oldıġı beyānıyla ḳāʾime. Fī 10 C 38
[578/127] Rumili vālīsine
{1} Ḳarlıili ṭarafında olan saʿādetlü ʿÖmer Paşa ve Reşīd Paşa ḥażerātı muḥtāc-ı imdād olmuş olduḳlarından {2} Arnavudluḳ’dan tekrār ʿasker tertībine teşebbüs̠ olunmuş oldıġı beyānıyla saʿādetlü İskenderiye Mutaṣarrıfı {3} Muṣṭafā Paşa ḥażretleri Mora’ya yāḫūd Ḳarlıili ʿuṣātı üzerine meʾmūr ve taʿyīn {4} ḳılındıġı ṣūretde Mora ġāʾilesiniñ bir ān evvel bitmesine vesīle olacaġı ve Drāç ve Tīrān muḳāṭaʿalarını {5} giçen sene müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa müteveffā Ḫūrşīd Paşa’dan istemiş ise de müteveffā-yı {6} müşārun-ileyh müsāʿade itmediğinden ve bu sene-i mübārekede ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden ṭaleb ideceğinden {7} ẕikr olunan muḳāṭaʿalarıñ müşārun-ileyhe iḥālesi fāʾideden ḫālī olmayacaġı ve müşārun-ileyh maʿiyyetine {8} Arnavudluḳ ve ol civārdan bir nüzül emīni taʿyīni ve Rumili ḳażālarından tertīb olunacaḳ ẕaḫāyirden {9} Arnavudluġ’a civār olan maḥallerden daḫi münāsibi vechile ẕaḫīre tefrīḳi ḫuṣūṣları tevārüd iden {10} taḥrīrāt-ı düstūrīlerinde muḥarrer olmaġla keyfiyyet maʿlūm-ı muḫliṣī olmuş ve ḥużūr-ı şāhāneye ʿarż ile {11} meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿināyet-ifāża-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuşdur. El-ḥāletü- hāẕihī Mora ṭarafınıñ {12} ṣıḳışmaḳda ve Ḳarlıili cānibi daḫi inhā-yı müşīrīleri ṣūretde oldıġından {13} ve bi-ʿavnihī Taʿālā bu sene-i mübārekede külliyyetlü tedārükāt-ı ḳaviyye ile bu gāvurlarıñ ḥaḳlarından {14} gelinmek lāzımeden idüğünden ve işʿār-ı müşīrīleri vechile müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ meʾmūriyyeti ḫuṣūṣı (101) vāḳıʿan ʿaẓīm işe yarayub bi’n-nefs ʿazīmeti taḳdīrinde inşāʾallāhü Taʿālā ʿavn ü ʿināyet-i Bārī’yle Ḳarlıili {2} gāvurlarınıñ müstaḳillen ḥaḳḳından gelmesi ve bunuñ şāyiʿa-i ʿazm ü ḥareketi sāʾir ṭaraflara daḫi {3} ʿaẓīm fāʾide virmesi melḥūẓ ve meczūm olub ancaḳ bundan aḳdem müteveffā Ḫūrşīd Paşa {4} Yānya maṣlaḥatından dolayı müşārun-ileyhi ürkütmüş ve gücendirmiş oldıġından ve İskenderiye ṭaḳımı {5} vāḳıʿan şecīʿ ve bahādır ve ḫānedān-ı ḳadīm olaraḳ Devlet-i ʿAliyye’ye ez-ḳadīm muṭīʿ ve fermān-ber iseler de {6} dāʾimā teʾmīn ü teʾlīf ile ḳullanılmaḳ istediklerinden şimdi müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ {7} muʿāmelesinden ḥāṣıl olan tevaḥḥuşunı giderecek vechile talṭīf olundıġı ṣūretde {8} müşārun-ileyh imtis̠āl ü muṭāvaʿat itmesi meʾmūl idüğünden bu defʿa şeref-rīz-i ṣudūr olan {9} irāde-i seniyye mūcebince kendüsi ve ḫānedānınıñ evvel ü āḫir uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de {10} meşhūr olan ġayret ü ṣadāḳatlerinden baḥs̠ ü beyān ve bir-iki senedir Rum gāvurlarınıñ ʿiṣyānları {11} ve bilḫuṣūṣ Mora ve Ḳarlıili gāvurlarınıñ bu aralıḳ şiddet-i ṭuġyān ü şeḳāvetleri {12} keyfiyyātı eṭrāfıyla temhīd ü dermiyān olunaraḳ hemān kendüsi İskenderiye sancaġı dilāverlerinden {13} çıḳarabildiği külliyyetlü ʿasker ile serīʿan ve ʿicāleten ḳalḳub ḏoġrı Ḳarlıili üzerine {14} ʿazīmet ve ol ḥavālī eşḳıyāsınıñ ḳahr ü tenkīllerine ṣarf-ı vüsʿ ü maḳderet eylemesi żımnında {15} meʾmūriyyetini mutażammın bālāsı ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ile maʿnūn fermān-ı ʿālī ıṣdār olunmuş oldıġından {16} ġayrı müşārun-ileyhiñ bu bābda bir gūne iʿtiẕāra mecāli ḳalmamaḳ ve hemān sürʿat-i muṭāvaʿat ü imtis̠āle {17} mübāderetini mūcib olub mücerred cenāb-ı serʿaskerīlerine indifāʿ-i keyd ü mażārr-ı eşḳıyā {18} ve ḳahr ü tedmīr-i ʿuṣātda yüsr ü suhūleti mūcib olmaḳ müṭālaʿa-i ḫafiyyesine mebnī ṭaraf-ı eşref-i {19} ḥażret-i pādişāhīden kendüye ḫaṭṭ-ı hümāyūn ile bir ḳabża ḫançer daḫi iḥsān olunaraḳ maḫṣūṣ {20} ḫaṣekī mübāşeretiyle tesyār olunmuş ve her ne ḳadar Devlet-i ʿAliyye’niñ maṣārif-i kes̠īresi cihetiyle {21} ṣuʿūbet derkār ise de aḳçe ḫuṣūṣunda meʾyūs olmamaḳ içün hemān kendüsi muḳteżā-yı {22} meʾmūriyyeti üzere ḥareket ü ʿazīmeti ḫaberiniñ vürūdunda aṭiyye-i seniyye ile daḫi lāzıme-i muʿāvenetiñ {23} icrāsına ve bundan böyle daḫi her gūne levāzım-ı iʿānetiñ īfāsına iʿtinā olunacaġı {24} ve maʿiyyetine dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından Oḫrīli Celāl Beğ nüzül emīni taʿyīn {25} ve kifāyet miḳdārı ẕaḫīre daḫi tertīb olundıġı ve Ḳarlıili’ye ne ṭarīḳ ile ve ne ṭarafdan {26} gider ise reʾyine muḥavvel idüği ve ḫuṣūṣāt-ı lāzımede ẕāt-ı serʿaskerīleriyle merāsim-i muḫābere {27} ve ittifāḳa riʿāyet-birle cenāb-ı serʿaskerīleriyle bi’l-ittifāḳ saʿy ü ġayret eylemesi ve muḳteżā-yı {28} meʾmūriyyeti üzere ʿuṣāt-ı mesfūreniñ ḳahr ü tedmīrlerine vardıḳda şāyed içlerinden {29} baʿżı istīmān ider bulunur ise muḳaddemce ḳarār-gīr olan istīmān şürūṭı maʿlūmı {30} olub da aña göre ḥareket itmesi-çün şürūṭ-ı meẕkūreniñ daḫi bir ṣūreti gönderildiği {32} iḳtiżāsına göre ṣavb-ı muḫliṣīden taʿbīrāt-ı müʾes̠s̠ire ile taḥrīr ü işʿār ḳılınmış oldıġından māʿadā {33} müşārun-ileyh giçen sene Yānya’ya gitmekden Ḳaraḏaġ gāvurlarını īrād iderek iʿtiẕār itmiş ise de {34} el-ḥāletü-hāẕihī Devlet-i ʿAliyye ile Rūsyalu beyninde emāre-i ḥarb rū-nümā olmayaraḳ Mosḳovlu {35} ḥareket itmedikçe Ḳaraḏaġ keferesinden daḫi vesvese olunmayub bi’l-farż bunlar ḥareket {36} idecek olsalar bile başḳa bir ḳavm olduḳlarına bināʾen Devlet-i ʿAliyye her ne vaḳt olsa {37} ṣarf-ı ḳuvvet iderek bi-ʿavnihī Taʿālā ḥaḳlarından gelineceği āsān ise de bu Rum gāvurlarınıñ {38} ġulüvv ü ṭuġyānları ʿumūmī ve zuʿm-ı bāṭılları daḫi maʿāẕallāhü Taʿālā bütün bütün fenā ṣūretde {39} oldıġı bedīhī oldıġına naẓaran bu māddeden mecmūʿ memālik-i İslāmiyye’ye sirāyeti (102) melḥūẓ olan maḥẕūr ü mażarratı güzelce düşinüb ve muvāzene idüb ḏuracaḳ {2} ve oturacaḳ vaḳt olmadıġını teyaḳḳun ile hemān şu meʾmūriyyete sürʿat-i imtis̠āl ü muṭāvaʿat {3} eylemesi daḫi müşārun-ileyhe yazılan ḳāʾime-i muḫliṣīde derc ü imlā olunmuş ve dīger ḳāʾime-i muḫliṣīde {4} muḳaddemce vāḳiʿ olan işʿārları vechile gönderilan defter mūcebince yüz ḏoḳsan biñ {5} keyl daḳīḳ ve iki yüz otuz biñ keyl şaʿīr ve yetmiş biñ reʾs aġnām tertīb ve s̠ülüs̠i bahāları {6} tesrīb olunmaḳ üzere ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle ḳılındıġı işʿār olunmuş ise de müteʿāḳiben {7} müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ meʾmūriyyetiyle Arnavudluġ’a yaḳın maḥallerden münāsibi miḳdār {8} ẕaḫīre tefrīḳi işʿār-ı serʿaskerīlerinden müstefād oldıġına ve ol vechile müşārun-ileyh {9} bi’n-nefs meʾmūr ḳılınmış idüğüne bināʾen işʿārları vechile Rumili ḳażālarından müretteb {10} ẕaḫīreden Arnavudluġ’a yaḳın maḥallerden münāsibi miḳdār ẕaḫīre tefrīḳ olunaraḳ {11} aña göre evāmiriniñ ıṣdārı ḫuṣūṣı tekrār mūmā-ileyh Defterdār efendiye ḥavāle ḳılınmış {12} ve ber-vech-i meşrūḥ müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ teʾlīf ve talṭīfine bu ṭarafdan iʿtinā olunmuş {13} ise de keyfiyyetiñ ber-vech-i tafṣīl ṭaraf-ı serʿaskerīlerine işʿārı ve inhā eyledikleri {14} sālifü’ẕ-ẕikr Drāç ve Tīrān muḳāṭaʿalarınıñ müşārun-ileyhe iḥālesini ḥāvī iḳtiżā iden {15} evāmiriñ ıṣdārıyla ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyārı ve ẕāt-ı saʿādetleri daḫi müşārun-ileyhle {16} muḫābere iderek ve yazacaḳları taḥrīrātda müşārun-ileyhiñ celb ü teʾmīn ve talṭīfi içün {17} iḳtiżāsına göre taʿbīrāt-ı lāyıḳa-i ḥürmet ü riʿāyeti ḳullanaraḳ ve ẕikr olunan muḳāṭaʿalarıñ {18} iḥālesi memnūniyyet ve sürʿat-i imtis̠ālini mūcib olacaġını añladıġıñız ḥālde bunı daḫi {19} öylece tanẓīm eyleyerek, ve’l-ḥāṣıl bu ḫuṣūṣda müşārun-ileyhi ġayret ü ḥamiyyete getürecek {20} ne maḳūle iltifāt ve vesāʾil lāzım gelür ise öylece yaparaḳ ḥüsn-i ṣūretle müşārun- ileyhiñ {21} teʾlīf ve taḥrīki maḳṣūdınıñ istiḥṣāline saʿy ü ġayret buyurmaları daḫi muḳteżā-yı {22} irāde-i seniyyeden olaraḳ mūcebince muḳāṭaʿāt-ı meẕkūreniñ daḫi evāmiri taṣdīr {23} ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerine tesyīr olunmuş oldıġı ve ber-vech-i meşrūḥ müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’ya {24} bālāsı ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne ile muvaşşaḥ meʾmūriyyet emr-i şerīfinden başḳa ol vechile ḫaṭṭ-ı hümāyūn {25} ve ḫançer irsāliyle talṭīfi ancaḳ icrā-yı meʾmūriyyet ile ẕāt-ı serʿaskerīlerine medār-ı yüsr ü suhūlet ġarażıyla {26} oldıġından işbu ḫaṭṭ-ı hümāyūn ile ḫançer irsāli māddesi mücerred cenāb-ı şerīfleriniñ maʿlūmları {27} olmaḳ lāzım geleceğinden işʿār ḳılındıġına bināʾen cenāb-ı düstūrīleri daḫi bu ḫuṣūṣı {28} bilmezlenerek hemān müşārun-ileyhiñ ḥareket ve īfā-yı meʾmūriyyete müsāraʿatını īcāb ider talṭīfāt {29} ve teşvīḳātıñ icrāsına himmet buyurmaları lāzımeden idüği mis̠illü ẕikr olunan Drāç {30} ve Ḳavāya muḳāṭaʿalarınıñ fermānını daḫi ṭaleb ve iltimāsı vuḳūʿunda müşārun-ileyhi bu emel ile {31} taḥrīk idecek ve icrā-yı meʾmūriyyet itdirecek ṣūretleri taḥṣīl itmeleri iḳtiżā-yı {32} maṣlaḥatdan oldıġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri ṭıbḳ-ı irāde-i seniyye {33} vechile ṭaraf-ı müşīrīlerinden müşārun-ileyhe celb ü teʾmīn idecek ve ḥareket ve īfā-yı meʾmūriyyete {34} teşvīḳ eyleyecek taʿbīrāt-ı münāsibe ile taḥrīrāt iṭāresiyle memnūniyyet ve sürʿat-i imtis̠āl {35} ü muṭāvaʿatı olacaġını añladıġıñız ṣūretde ẕikr olunan muḳāṭaʿaları daḫi müşārun-ileyhe {36} iḥāle iderek her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı dirāyet-kārīye himmet buyurmaları {37} siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 C 38
[578/128] Ḳapūdān paşaya
{1} Donanma-yı Hümāyūn ile Eġrīboz’a ẕaḫīre irsāli bi-mennihī Taʿālā Mora’ya ʿasker sevḳinde fevāʾidi {2} müstelzim olacaġı ve Bālyabādra’da olan Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ ẕaḫīre ḫuṣūṣunda {3} ıżḏırābı oldıġından ol ṭarafa daḫi ẕaḫīre sevḳi lāzımeden idüği saʿādetlü Rumili {4} vālīsi ḥażretleri ṭarafından inhā olunmuş olub bu bābda lāyiḥ-i ḫāṭır-ı müşīrīleri olan {5} tedbīri mutażammın lāyiḥa gūne taḳdīm buyurılan taḳrīr daḫi bu ṭarafda olan müṭālaʿaya tevāfuḳ itmiş {6} olub şöyle ki, el-ḥāletü-hāẕihī müsteʾmen sefīneleri taḥmīl ve muḳāvele olunan ẕaḫāyiri {7} maḥallerine götürmeyüb dürlü dürlü ḥiyel ve zemīn ile ʿuṣāt-ı eşḳıyāya virmekde olduḳlarına naẓaran {8} baʿd-ez-īn müsteʾmen sefīneleriyle ẕaḫīre irsāline iʿtimād ve emniyyet olunamayacaġından ve maʿāẕallāhü Taʿālā {9} bundan böyle gerek Eġrīboz ve Bālyabādra ve gerek sāʾir muḥāṣara ve müżāyaḳada bulunan maḥallere {10} ẕaḫīre irişdirilemez ise fenāyı müntic olacaġından bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn iḫrāc ve ʿazīmetlerinde {11} berāber gönderilmek ve reʾy ve maʿrifet-i düstūrīleriyle iḳtiżā iden maḥāll ü mevāḳiʿe īcāb ü lüzūmuna göre {12} taḳsīm ve iʿṭā olunmaḳ içün on beş ve yiğirmi miḳdārı tüccār sefīneleri şimdiden istīcār {13} ve müsteʾmen sefāyiniyle gelan ẕaḫāyirden altmış-yetmiş biñ kīle miḳdārı taḥmīl ve ol vaḳte ḳadar {14} mümkin olur ise ḥınṭanıñ mümkin mertebesinden daḳīḳ ve peksimād tanẓīm olunması tensīb olunmuş {15} ve irāde-i hümāyūn-ı şāhāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ itmiş ve ber-vech-i meşrūḥ şimdiden {16} tüccār sefīnesi istīcārı ve müsteʾmen sefāyininden ẕaḫīre taḥmīli ve mümkin olur ise daḳīḳ ve peksimād {17} tanẓīmi ḫuṣūṣlarını ẕāt-ı saʿādetleriyle muḫābere ve Tersāne-i ʿĀmire emīni efendi bendeleriyle müẕākere iderek {18} iḳtiżāsını tanẓīm itmek üzere ẕaḫīre nāẓırı ʿizzetlü efendi bendelerine buyuruldı yazılmış olmaġla {19} cenāb-ı sāmīleri mūmā-ileyhimā ile müẕākere ve muḫābere buyuraraḳ iḳtiżāsınıñ icrāsına himmet buyurmaları {20} siyāḳında teẕkire. Fī 10 C 38
[578/129] Rumili vālīsine
{1} Ḳarlıili meʾmūrları nüzül emīni Aḥmed Aġa ile Bekir Çoġādūra’nıñ ṣavb-ı serʿaskerīlerine gelmiş olan {2} kāġıdı gönderildiği ve Mora’nıñ şimdiki kesb itmiş oldıġı keyfiyyātı beyānıyla Avlonya {3} ve Delvīne sancaḳlarına ne vechile meʾmūriyyet evāmiri gönderilmesi ve maṣlaḥatıñ cesāmetine naẓaran Anāḏolī {4} ṭarafından daḫi bir vezīr taʿyīn olunmasını ve Donanma-yı Hümāyūn ve ẕaḫīre irsāline dāʾir lāyiḥ-i ḫāṭır-ı {5} müşīrīleri olan tedbīri müşʿir müteʿāḳiben vārid olan taḥrīrāt-ı serʿaskerīleri mezāyāsı {6} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn {7} buyurulmuşdur. Mora’nıñ keyfiyyeti ṣıḳışmış ve ṣıḳışmaḳda oldıġı muḳaddemce daḫi ṭaraf-ı {8} sipehdārīlerinden inhā olunaraḳ iḳtiżā iden tedābīr-i lāzıme ne vechile icrā olunmuş ve olunmaḳda {9} oldıġı ṭaraf-ı saʿādetlerine yazılan cevāb-nāme-i muḫliṣī meʾāllerinden maʿlūm-ı müşīrāneleri {10} olacaġı ẓāhir ise de cesāmet-i maṣlaḥata naẓaran eṭrāflı ve germiyyetli ṭutulmaḳ ferāyiż-i ḥāliyeden {11} oldıġından kerāmet-rīz-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince bu defʿa inhā buyurulmuş olan {12} Avlonya ve Delvīne sancaḳlarınıñ ḥāvī oldıġı bi’l-cümle ḳażālarıñ ḥükkām ve żābiṭānına {13} ve aġavāt ve beğlerine ḫiṭāben hemān eli silāḥ ṭutan ve dīn ü īmānı olan ehl-i İslām’ıñ {14} cümlesi ġazā ve cihāda ḳıyām ile ṭaḳım ṭaḳım maʿiyyet-i serʿaskerīlerine ʿazīmet eylemeleri-çün iḳtiżāsına {15} göre taʿbīrāt-ı müʾes̠s̠ire derciyle ekīd ü şedīd evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve maḫṣūṣ mübāşirler ile {16} tesyā[r] olunmuş oldıġı ve Donanma-yı Hümāyūn ve ẕaḫīre māddesi ve Anāḏolī ṭarafından {17} vezīr taʿyīni ḫuṣūṣı ve sāʾir tedābīr-i ʿācile ve ācileniñ iḳtiżāsı bu ṭarafda derdest-i {18} müẕākere ve müṭālaʿa oldıġından bundan böyle keyfiyyetleri ṭaraf-ı müşīrīlerine yazılacaġı (104) maʿlūm-ı sipehdārīleri buyurulduḳda hemān cenāb-ı ġayret-niṣāb-ı düstūrīleri her ḥālde īfā-yı {2} şerāyiṭ-i mehām-āşināyī ve reviyyet ve icrā-yı levāzım-ı dirāyet-mendī ve meʾmūriyyete müsāraʿat ü himmet buyurmaları {3} siyāḳında. Fī 10 C 38
[578/130] Rumili vālīsine
{1} Rumili ḳażālarından on biñ iki yüz ḏoḳsan ve Geġā paşalarından gerek ʿulūfelü ve gerek {2} sancaḳ ʿaskeri olaraḳ irsāl olunan defter mūcebince on üç biñ beş yüz nefer tertīb {3} ve Rumili ḳażālarına başḳa başḳa buyuruldılar tesrīb olunmuş ise de istiʿcālleri żımnında evāmir-i ʿaliyye {4} ıṣdār ve tesyār olunması ve paşa-yı mūmā-ileyhim İzdīn’den celb olunmaḳ üzere olub vilāyetlerine {5} iʿzām ḳılınacaḳlar ise daḫi ol miḳdār ʿulūfelü ve sancaḳ ʿaskeriyle bir ān aḳdem maʿiyyet-i serʿaskerīlerine {6} irişmeleri-çün ne vechile evāmir-i şerīfe ıṣdār ve ḫaṣekīler mübāşeretiyle isbāl ve ʿasker ʿulūfesine maḥsūben {7} paşa-yı mūmā-ileyhim ṭaraflarına bir miḳdār aḳçe irsāl ḳılınması ve eyāletlü ʿaskeri-çün ṣaġ ve ṣol ḳol {8} alaybeğilerine ṭaraf-ı saʿādetlerinden buyuruldılar gönderilmiş ise de Mārt duḫūlünde maʿiyyet-i sipehdārīlerinde {9} mevcūd bulunmaḳ üzere ne ṣūretle emr-i ʿālī gönderilmesi ve Evlād-ı Fātiḥān żābiṭi ve çeribaşıları daḫi {10} gönderilan defterde muḥarrer ʿasker ile maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūr ḳılınmaları ve Şehsuvār Paşa-zāde {11} Maḥmūd Paşa ḥaḳḳında daḫi sāʾir [mīr-i] mīrānlar mis̠illü muʿāmele buyurılacaġından paşa-yı mūmā-ileyhiñ {12} pederi yanında ḳalması menūṭ-ı irāde idüği ḫuṣūṣlarını ḥāvī firistāde ve isrā buyurılan {13} taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve ẕikr olunan defter mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra {14} ḥużūr-ı fāʾiżu’n-nūr-ı cenāb-ı pādişāhīye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. {15} El-ḥāletü-hāẕihī ṭuġyān ü şeḳāvetde ıṣrār iden gāvurlarıñ bā-ʿavn-i Bārī bu sene kemāl-i ḳuvvetle {16} üzerlerine varılaraḳ ḳahr ü tenkīlleriyle indifāʿ-i ġāʾilelerini īcāb ider ḥālātıñ ikmāli {17} lāzımeden ve bu maḳṣūduñ ḥuṣūli daḫi maʿiyyet-i serʿaskerīlerine külliyyetlü ʿasākiriñ meʾmūriyyetiyle {18} olacaġından şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i cenāb-ı şehriyārī iḳtiżāsı üzere Rumili {19} ḳażālarından tertīb buyurmuş olduḳları sālifü’ẕ-ẕikr on biñ bu ḳadar ʿaskeriñ istiʿcāllerini {20} ḥāvī iki ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve maḥallerine yine maʿrifet-i serʿaskerīleriyle gönderilmek üzere {21} ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār olunmuş ve Geġā paşalarınıñ gerek ʿulūfelü ve gerek sancaḳ ʿaskeri {22} olaraḳ on üç biñ bu ḳadar ʿasākiri daḫi bir ān aḳdem tehyiʾe ve maʿiyyet-i müşīrīlerine {23} irişmeleri bābında her birerlerine ḫiṭāben başḳa başḳa evāmir-i şerīfe ıṣdār ve üç nefer ḫaṣekīler {24} mübāşeretiyle isbāl ḳılınmış olub paşa-yı mūmā-ileyhimiñ götürecekleri ʿulūfelü ʿaskeriñ {25} māhiyyelerine maḥsūben peşīn birer miḳdār aḳçe irsāli işʿār buyurulmuş ise de miḳdārları beyān {26} olunmamış oldıġından ne miḳdār aḳçe gönderilmek lāzımdır ve gönderilmek īcāb eylediği ḥālde {27} bu ṭarafdan ḏoġrı kendülerine gönderilmek mi iḳtiżā ider, yoḫsa ṭaraf-ı müşīrīlerine irsāl {28} olunub da cānib-i düstūrīlerinden kendülerine virilmek mi münāsibdir, keyfiyyeti işʿār eylediklerinde {29} hemān iḳtiżāsı icrā olunacaġı ve Rumili eyāletlüsünüñ daḫi Mārt duḫūlünde maʿiyyet-i saʿādetlerinde {30} mevcūd bulunmaları ve bir neferi girüye ḳalur ise ol maḳūleleriñ tīmārları refʿ olunacaġı zemīninde {31} bir ḳıṭʿa müʾekked emr-i ʿālī ıṣdār ve ḫaṣekī mübāşeretiyle tesyār ḳılınmış ve üç biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān {32} ʿaskeriniñ daḫi żābiṭ ve çeribaşıları ile maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyetlerini nāṭıḳ {33} iḳtiżā iden emrini ıṣdār eylemesi ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle ve mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ {34} taḥvīl-i meʾmūriyyeti inhā-yı müşīrīlerine naẓaran mūcib-i ḳīl ü ḳāl olacaġından eğer baʿdehū mūmā-ileyh {35} Maḥmūd Paşa’nıñ babası mūmā-ileyh yanında ḳalması īcāb ider ise ol vaḳt beynlerinde uydırılabileceğinden (105) mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa’nıñ daḫi sāʾir Geġā paşaları mis̠illü meʾmūriyyetini ḥāvī emr-i şerīf ıṣdār {2} ve iṭāre olunmuş oldıġı maʿlūm-ı sipeh-sālārīleri buyurulduḳda hemān cenāb-ı müşīrīleri {3} her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı dirāyet-kārī ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 C 38
[578/140] Rumili vālīsine
{1} Bi-taḳdīrillāhi Taʿālā Anābolī ḳalʿasınıñ eyādī-i küffāra geçmesi ve Maḥmūd Paşa ve Erīb Paşa’nıñ {2} birbirini müteʿāḳiben vefātları cihetiyle Gördūs ordusunda olan ehl-i İslām’a fütūr īrās̠ {3} iderek altı aylıḳ ẕaḫīre ve beş yüz nefer ile İpekli ʿAbbās Biñbaşı ḳalʿa-i merḳūmede bıraġılub {4} vüzerā ve mīr-i mīrān ve meʾmūrīn-i sāʾire baḥren ve ḳuṣūr ʿasker daḫi berren Bālyabādra’ya ʿazīmet eylediklerinde {5} berren giden ʿaskeriñ öñlerine külliyyetlü gāvur çıḳaraḳ vāfir muḥārebeden ṣoñra leb-i deryāda {6} bir ḫāna taḥaṣṣun itmiş olduḳları ve saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ḥażretleri imdādlarına {7} gitmiş ise de naṣıl oldıġı ḫaber alınamadıġı ve Mānya beğiniñ oġlı olacaḳ ḫāʾin Mesolenk {8} ordusunuñ verāsında olan reʿāyāyı taḥrīk iderek ordu-yı meẕkūruñ daḫi ardı kesilmiş {9} ve bu cihetle saʿādetlü Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa ordularına sekte gelmiş idüği ḥavādis̠lerine dāʾir {10} Yānya ve Preveze ṭaraflarından ṣavb-ı serʿaskerīlerine gelmiş olan kāġıdlar iṭāre ḳılındıġı beyānıyla {11} gāvurlarıñ ḥareketleri fenālaşmış oldıġından tedābīr-i muḥarrereleriniñ sürʿat-i icrāsıyla münāsib {12} görilür ise Anāḏolī’dan daḫi bir vezīr taʿyīn olunması ḫuṣūṣı tevārüd iden taḥrīrāt-ı {13} müşīrīlerinde muḥarrer ve Anāḏolī’dan vezīr taʿyīni ve sāʾir tedābīr-i ʿācile ve ācileniñ icrāsı {14} bu ṭarafda derdest-i müẕākere ve müṭālaʿa oldıġından keyfiyyetleri ṭaraf-ı müşīrīlerine (112) yazılacaġı muḳaddemce cevāb olaraḳ yazılmış olan ḳāʾime-i muḫliṣīde müsaṭṭar olub {2} vāḳıʿan işʿār-ı müşīrīlerine naẓaran Mora ve Ḳarlıili ṭarafları gün-be-gün ṣıḳışmaḳda {3} ve eṭrāfda olan gāvurlar tekrār ayaḳlanmaḳda ve maṣlaḥat gitdikçe uyġunsuzlaşmaḳda {4} oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān bu sene-i mübārekede bunlarıñ ḥarben ve ḍarben ve berren ve baḥren {5} ḳahr ü tenkīlleri çāresini istiḥṣāl içün Devlet-i ʿAliyye ḳuvvet ü şevketini ibrāz itmek {6} ve giçen seneye ḳıyās itmeyerek tedārükāt-ı külliyye ve saṭvet-i ḳaviyyeniñ icrāsına iḳdām olunmaḳ {7} farīża-i ḥālden olmaḳ mülābesesiyle ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ muḳaddem ve muʾaḫḫar işʿār buyurmuş {8} olduḳları ḫuṣūṣāt kāmilen icrā olunmuş olub yaʿnī cenāb-ı sipehdārīleriniñ Rumili {9} eyāletinden bā-buyuruldı tertīb buyurmuş olduḳları on biñ bu ḳadar nefer ʿaskeriñ {10} istiʿcālleri-çün başḳa ve Geġa paşalarınıñ on üç biñ şu ḳadar ve İskeçe Aʿyānı Emīn Beğ’iñ {11} biñ beş yüz nefer ile meʾmūriyyetleri bābında başḳa başḳa ve üç biñ Evlād-ı Fātiḥān {12} ʿaskeri-çün başḳa ve Rumili sipāhīleriniñ meʾmūriyyetlerini mutażammın başḳa ve Avlonya ve Delvīne {13} sancaḳlarında eli silāḥ ṭutan ve dīn ü īmānı olanlarıñ meʾmūriyyetlerini ḥāvī başḳa {14} evāmir-i ʿaliyye ıṣdārıyla maḫṣūṣ muḳaddem ḫaṣekīler ile tesyār olunmuş ve Anāḏolī ṭarafından {15} tertīb ve celb olunan deve ve ḳaṭırlarıñ maʿiyyet-i sipehdārīlerine gönderilmesi irāde olunub {16} Rumili ḳażālarından tertīb buyurmuş olduḳları ẕaḫāyir ve aġnāmıñ iḳtiżā iden {17} fermānları taṣdīr itdirilerek saʿādetlü İskenderiye mutaṣarrıfı ḥażretleri daḫi Ḳarlıili {18} ʿuṣātı üzerine bi’n-nefs meʾmūr ḳılınaraḳ maʿiyyetine nüzül emīni taʿyīn ve ẕaḫīre tefrīḳ {19} ve tertīb ve Selānīk ve Çirmen mutaṣarrıfları ḥażerātınıñ ṣūret-i meʾmūriyyetleri kendülere işʿār {20} ve Mora serʿaskeri taʿyīn olunan saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ mürūr eylediği {21} maḥallerden külliyyetlü ʿasker istiṣḥābıyla ʿicāleten irişmesi teʾkīd ḳılınmış ve işbu mevādd-ı muḥarrereniñ {22} keyfiyyetleri daḫi ṭaraf-ı serʿaskerīlerine eṭrāfıyla bildirilmiş ve bu ṣūretler ile işʿārāt-ı {23} vāḳıʿalarına taṭbīḳan tedābīr-i lāzıme icrā olunmuş ve bu tertībātıñ ṭopı ḫaylī şey olub {24} Rumili’niñ işe yarar ʿaskeri daḫi Arnavud ve aṣl Rumilili ve Ḳırcalu ʿasākirinden {25} ʿibāret olaraḳ bunlar daḫi icrā ve taʿdād olunan tertībātda mevcūd oldıġından {26} ve İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ imtis̠āl ve ḥareketi meʾmūl idüğünden inşāʾallāhü Taʿālā {27} bunlarıñ bu vechile iḫrācı müyesser olduḳda ḫaylī iş görülmesi elṭāf-ı İlāhiyye’den {28} mesʾūl ise de maṣlaḥatıñ cesāmetine naẓaran tertībātıñ ḳabardılması ve mütebādir-i ḫāṭır olan {29} ārānıñ icrāsıyla germiyyetle ṭutulması īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatdan olaraḳ işʿārları vechile {30} Anāḏolī’dan vezīr geçürülmesi ve Anāḏolī ʿaskeriniñ işe yaramaması ve el-ḥāletü-hāẕihī derkār olan {31} Īrān seferi cihetleriyle uyamayacaġı bedīhiyyātdan ise de ẕāt-ı serʿaskerīleri muḳaddemā {32} aḳṭār-ı Rumili’niñ her ṭarafını gezüb nereden ʿasker çıḳar ve ḳanġı maḥalliñ ʿaskeri {33} işe yarar, bunlarıñ cümlesine vāḳıf olduḳlarından icrā olunan tertībāt-ı {34} meşrūḥadan başḳa cenāb-ı müşīrīleri tekrār her ne gūne ʿasker isterseñiz iḳtiżāsı icrā (113) olunmaḳ üzere keyfiyyetiñ yine ṭaraf-ı düstūrīlerinden istiʿlāmı ve Ṣofya muḥāfaẓasında olan {2} İçil Mutaṣarrıfı Mālik Paşa bendeleri şimdiki ḥālde her ne ḳadar ḳudretli değil ise de Geġa {3} paşalarınıñ Aḫī babası maḳāmında olaraḳ mūmā-ileyh daḫi meʾmūr kılınsa sāʾir Geġa paşalarınıñ {4} ḳullanılmalarına bādī olacaġından paşa-yı mūmā-ileyhiñ ḏoġrı maʿiyyet-i serʿaskerīlerine ʿazīmet ile {5} ṭaraf-ı sipehdārīlerinden maʿiyyetine virilecek ʿasker ve olunacaḳ iʿāne ile Mora üzerine {6} meʾmūr ḳılınması ḫāṭıra gelmiş ise de bu māddeniñ daḫi bu vechile icrāsı-çün evvel-emrde {7} ṭaraf-ı şerīflerinden istiknāhı ve Mora serʿaskeri müşārun-ileyh Yūsuf Paşa mürūr eylediği {8} maḥallerden külliyyetlü ʿasker istiṣḥāb itmek üzere meʾmūr ise de müşārun-ileyhiñ bir ḳoldan {9} külliyyetlü ʿasker ile gitmesi şāyiʿası fevāʾid-i ʿaẓīmeyi mūcib olacaġından serʿasker-i müşārun-ileyh {10} maʿiyyetine Silistre sancaġı ḳażālarından biñ iki yüz elli ve Vidīn ve Nīğbolī sancaḳlarından daḫi {11} biñ yedi yüz elli nefer ʿasker tertībiyle işbu ʿaskeriñ birer birer ḳażālardan iḫrācı daġdaġasıyla {12} vaḳt geçürülmeyerek ve yolundan alıḳonulmayaraḳ eğer serʿasker-i müşārun-ileyh Yūsuf Paşa kendüsi {13} oralardan ol miḳdār aylıḳlu tedārük ve istiḫdām idecek olub da bunlarıñ bedelleri alınub {14} uydırılmasını münāsib görür ise sürʿat-i tanẓīmine baḳmaları Silistre vālīsi ve Vidīn muḥāfıẓı {15} ḥażerātına yazılması ve ẕaḫīre maṣlaḥatı daḫi vācibü’d- diḳḳa ehemm-i mehāmdan oldıġından bu defʿa {16} bu ṭarafdan maʿiyyet-i serʿaskerīlerine gönderilecek deve ve ḳaṭırlar boş gitmekden ise {17} ḏoġrı Ṣofya’ya gidüb Ṣofya’da mevcūd ü müddeḫar olan peksimāddan bunlara taḥammülleri {18} miḳdār peksimād taḥmīliyle gönderilmesi ve işbu ḥayvānātdan başḳa Rumili’niñ münāsib olan {19} maḥallerinden biraz ḥayvānāt daḫi tertīb ile ḳuṣūr peksimād anlar ile naḳl itdirilmesi ḫuṣūṣları {20} tensīb olunmuş ve emr ü irāde-i seniyye-i mülūkāne bu ṣūretleriñ icrāsına taʿalluḳ iderek {21} mūcebince Mora serʿaskeri müşārun-ileyh maʿiyyetine ol vechile bā-evāmir-i ʿaliyye Silistre ve Vidīn {22} ṭaraflarından ʿasker tertībiyle keyfiyyet Silistre vālīsi ve Vidīn muḥāfıẓı müşārun-ileyhimāya taḥrīr {23} ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretlerine daḫi külliyyetlü ʿasker ile sürʿat-i ʿazīmeti taʿcīl ve teẕkīr olunmuş {24} ve ḥayvānāt-ı meẕkūreniñ ol ṣūretle Ṣofya’da müddeḫar olan peksimād taḥmīliyle gönderilmesi {25} ve Rumili ḳażālarından münāsib olan maḥallerden biraz ḥayvānāt tertībi māddesiniñ tanẓīmi {26} ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle ḳılınmış olmaġla cenāb-ı serʿaskerīleri daḫi muḳaddem ve bu defʿa {27} icrā olunan tedābīr-i muḥarrereden başḳa tekrār her ne gūne ʿasker isterseñiz ve mūmā-ileyh {28} Mālik Paşa’nıñ daḫi meʾmūriyyetini münāsib görürseñiz iḳtiżāları icrā olunmaḳ üzere {29} eṭrāfıyla keyfiyyetiñ serīʿan ve ʿācilen işʿār ü inhāsına müs̠āberet buyurmaları vābeste-i {30} ʿuhde-i serʿaskerīleridir. Ḳaldı ki, Donanma-yı Hümāyūn’uñ bir ān aḳdem iḫrācıyla Bādra ṭarafına {31} iʿzām olunması ve yedi-sekiz ḳıṭʿa süfün-i hümāyūnuñ daḫi İzdīn ve Eġrīboz ṭaraflarında {32} bulunması ve süfün-i hümāyūn ile berāber yāḫūd tīz elden müsteʾmen sefīneleriyle {33} miḳdār-ı vāfī ẕaḫīre gönderilmesi muʾaḫḫaren tevārüd iden dīger bir ḳıṭʿa ḳāʾime-i serʿaskerīlerinde {34} muḥarrer olub Bālyabādra muḥāfaẓasında olan saʿādetlü Yūsuf Paşa ṭarafından (114) tevārüd iden taḥrīrātda daḫi tīz elden bir başbuġ maʿiyyetiyle Bādra körfezine on beş ḳadar {2} sefīne irsāliyle maʿiyyetine taʿyīn olunması münderic ise de el-ḥāletü-hāẕihī müsteʾmen sefīneleriyle {3} ẕaḫīre irsāline pek de emniyyet olunamayub birṭaḳım telefāt ve ṣuʿūbātı müstevcib {4} oldıġından ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ işʿārı vechile ol miḳdār sefāyiniñ {5} Donanma-yı Hümāyūn çıḳmadıḳça ifrāz ve irsāli cāʾiz olmadıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān {6} derdest-i techīz olub ḳarīben iḫrāc olunacaḳ Donanma-yı Hümāyūn’ı saʿādetlü Ḳapūdān paşa {7} ḥażretleri iki ṭaḳım iderek bir ṭaḳımını bütün bütün Mora üzerine ḥaṣr ile aşaġı yuḳaru {8} ḫidmetde bulunmaḳ üzere taʿyīn ve bir ṭaḳımıyla daḫi kendüsi iḳtiżāsına göre Mora {9} ve Girīd ve sāʾir aḏalar arasında, ve’l-ḥāṣıl Rumili ve Anāḏolī sevāḥillerinde leyl ü nehār {10} yelken üzerinde gezerek bā-ʿavn-i Bārī eşḳıyā ve izbāndīd tekneleriniñ ḳahr ü tenkīl ve ġarḳ {11} ü istīṣālleri ḫuṣūṣuna iḳdām itmek üzere taṣmīm eylemiş olduḳlarından her ne ḳadar {12} İzdīn ṭarafı-çün başḳaca sefāyin ifrāzı mümkin olamıyor ise de müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa {13} ḥażretleriniñ tertīb ideceği bir ṭaḳım Donanma-yı Hümāyūn bütün bütün Mora üzerine {14} münḥaṣır olaraḳ gerek İzdīn ve gerek sāʾir maḥallerde leyl ü nehār geşt ü güẕāra meʾmūr olacaḳlarına {15} bināʾen bunuñla daḫi fī’l- cümle maḳṣūd ḥāṣıl olacaġı ve Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetiyle {16} tüccār sefīnelerine taḥmīlen yüz biñ keyl ẕaḫīre ve peksimād ve cebeḫāne ve mühimmāt-ı vāfiye tertīb {17} olunaraḳ işbu ẕaḫīre ve mühimmātı daḫi müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri iḥtiyācı olan {18} maḥallere iḳtiżāsına göre iʿṭā ve taḳsīm eyleyeceği maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri {19} buyurulduḳda hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri her ḥālde ġayret ü şecāʿat ve diyānet muḳteżāsını {20} icrāya himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 C 38
[578/166] Rumili vālīsine
{1} Bā-ʿavn [ü] ʿināyet-i Ḥażret-i Ḫayru’n-Nāṣırīn bu sene-i mübārekede Mora ġāʾilesiniñ ḥüsn-i indifāʿı żımnında {2} maṣlaḥatıñ germiyyetle ṭutulması-çün Permed beğ ve beğzādelerinden Silaḥdār İlyās Beğ ve Beğzāde Beğ {3} ve aḳrabāları ve Ḳonīçeli İsmāʿīl Beğ ve İslām Beğ-zāde ve Frāşeli Süleymān Beğ-zāde ve İbrāhīm Beğ {4} ve İslām Beğ ve Ṭāhir Beğ-zāde Ḥasan Beğ ve Velī Beğ-zāde Süleymān Beğ çıḳarabildikleri ʿasākir ile {5} maʿiyyet-i serʿaskerīlerine taʿyīn ḳılınaraḳ saʿādetlü Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażretleriyle mūmā-ileyhime ḫiṭāben {6} ne meʾālde fermān-ı ʿālī ıṣdār ḳılınması ve Delvīneli Muṣṭafā Paşa-zāde Şāhīn Beğ ve Ḳūḳazāde {7} ʿAbdül Beğ ile Süleymān Şāmid ve ʿAlī Mānya ve İslām Pervīne’niñ oġlı Yūsuf Aġa ve Meḥmed Çapar {8} ve Ṭāhir Çapar’a ḫiṭāben ne ṣūretle meʾmūriyyet emr-i şerīfi gönderilmesi ve Avlonyalı İsmāʿīl Beğ ile {9} Ḥācī Aḥmed Aġa’nıñ daḫi inhā-yı müşīrīleri beyān olunaraḳ biñ nefer ʿasker ile maʿiyyet-i sipehdārīlerine {10} ʿazīmet ider ise cerāyim-i vāḳıʿasından ṣarf-ı naẓar ḳılınacaġını mutażammın başḳa ve muḫālefeti taḳdīrinde iʿdāmı {11} żımnında başḳa evāmir-i şerīfe ıṣdār olunması ve mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ birāderi Bekir Beğ’iñ Dersaʿādet’e {12} ʿazīmeti ḫaber virildiğinden mūmā-ileyh celb olunaraḳ ne ṣūretle tenbīh ḳılınması ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ile {13} Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażerātı ṭaraflarından gelan taḥrīrāt gönderildiği {14} ḫuṣūṣlarını ve sāʾir ifādeyi şāmil resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı düstūrīleri müfādı {15} ve müşārun-ileyhimānıñ mārrü’ẕ-ẕikr taḥrīrātları mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra {16} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı şehriyārī {17} buyurulmuşdur. Rum gāvurlarınıñ şiddet-i ṭuġyānları cihetiyle bunlarıñ şikestī-i bāzū-yı ʿiṣyān {18} ü ġavāyetleri esbābınıñ istiḥṣāli aḳdem-i maḳāṣıd-ı ʿālī oldıġından ve ṭıbḳ-ı işʿār-ı müşīrīleri {19} üzere mūmā-ileyhim beğ ve beğzāde ve aġavāt-ı sāʾireye daḫi maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyetlerini {20} ḥāvī evāmir-i şerīfe taṣdīri münāsib olub lākin inhā-yı düstūrīlerinden ʿulūfe māddesi müstebān ise de (131) muḳaddem Arnavudluġ’a gönderilmiş olan fermānlarda ʿulūfe laḳırdısı derc olunmayaraḳ “Hemān eli ḳılıç ṭutan {2} ehl-i īmān ḳalḳub Mora üzerine gitsün” dinilmiş oldıġına bināʾen şimdi virilecek fermānlarda {3} inhā-yı müşīrīleri üzere ʿulūfe laḳırdısınıñ derci muḳaddemki fermānlara mübāyin olacaġından başḳa {4} ʿulūfe maṣrafına daḫi ṭāḳat gelmeyüb başa çıḳmayacaġından şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince {5} hemān muḳaddemki evāmir-i şerīfeye taṭbīḳan teşvīḳ ü terġībe dāʾir tenbīhāt-ı lāzıme derciyle müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ {6} ʿasākir-i mürettebe ile īfā-yı meʾmūriyyete diḳḳat eylemek üzere meẕkūrü’l-esāmī beğ ve beğzāde ve sāʾireniñ {7} maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyetleri beyānıyla bir ān aḳdem bunlarıñ ḥareket ü ʿazīmet eylemeleri esbābını istiḥṣāl {8} eylemesini nāṭıḳ müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya başḳa ve meʾmūrīn-i mūmā-ileyhime başḳa ve Delvīne beğleri-çün başḳa olaraḳ {9} üç ḳıṭʿa evāmir-i ʿālī ıṣdār ve ṭaraf-ı saʿādetlerinden daḫi buyuruldı taḥrīriyle maḥallerine gönderilmek üzere {10} ṣavb-ı serʿaskerīlerine tesyār olunub ancaḳ ẕikr olunan fermān-ı ʿālīde ḥikmet-i meşrūḥaya mebnī ʿulūfe laḳırdısından {11} ṣarf-ı naẓar olunmuş ise de bunlarıñ içlerinde baʿżı iʿānete muḥtāc olanlar daḫi bulunaraḳ bütün bütün {12} aḳçesiz daḫi olmayacaġından ve bunlara lāzım gelan iʿāneniñ icrāsı daḫi ehem idüğünden iʿāne ḫuṣūṣunı {13} ẕāt-ı saʿādetleri ol ṭarafda īcāb ü iḳtiżāsına göre uydurmaḳ üzere hemān meʾmūrīn-i mūmā-ileyhimi {14} maḥallerinden iḫrāc ile celb ve istiḫdāmları çāresine baḳmaları ve mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’iñ iʿdāmı-çün {15} ḫafī emr-i ʿālī ıṣdārı işʿār buyurulmuş ise de vaḳt ü ḥāle göre anıñ mevsimi olmadıġından ol ṣūretden {16} ṣarf-ı naẓar olunaraḳ bu ṭarafda olan ḳarındaşı Bekir Beğ Bāb-ı ʿĀlī’ye celb ile “İşte ḳarındaşıñ {17} Mora meʾmūriyyetinde ibrāz-ı ġayret ü ḫidmet eylemek şarṭıyla külliyyen ʿafv buyuruldı. Sen de kendüsüne yaz, {18} Serʿasker paşa ḥażretleriniñ maʿiyyetine gidüb Mora maṣlaḥatında ḥüsn-i ḫidmet vücūda getürmeğe diḳḳat eylesün. {19} Eğer bundan ṣoñra daḫi uyġunsuz ḥareketi vuḳūʿ bulur ise ḥaḳḳında vaḫīm olur” yollu ṣıḳıca tenbīh {20} olunması daḫi īcāb-ı irāde-i ʿaliyyeden olaraḳ ol vechile mīr-i mūmā-ileyhiñ ʿafvı ve meʾmūriyyetini şāmil {21} ṣudūr iden emr-i ʿālīde derc ve teẕkār olunmuş ve bu ṭarafda olan birāderi Bāb-ı ʿĀlī’ye celb ile {22} minvāl-i muḥarrer üzere ḳarındaşına yazmaḳ içün keyfiyyet ṣıḳıca ifāde ve tenbīh ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı serʿaskerīleri {23} muḳteżā-yı dirāyetleri üzere meʾmūrīn-i mūmā-ileyhimden iʿānete muḥtāc olanlarını īcāb ü iḳtiżāsına {24} göre uydıraraḳ hemān celb ve istiḫdāmları ḫuṣūṣuna ve mūmā-ileyh İsmāʿīl Beğ’i bi’t-teʾmīn celb ile {25} iş gördürmeğe ġayret ve ol vechile icrā-yı muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i şāhāneye beẕl-i himmet-birle {26} her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i dirāyet-kārī ve meʾmūriyyete müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 C 38
[578/167] Ḳandiye muḥāfıẓına
{1} Meʾmūr-ı muḥāfaẓası olduḳları Ḳandiye ḳalʿasınıñ istiḥṣāl-i emr-i muḥāresesine gice ve gündüz ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i {2} maḳdūr itmekde iseler de Girīd cezīresinde ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ refte refte izdiyādı ve Girīd ahālīsiniñ {3} ʿadem-i diyānetleri cihetiyle bunlarla muḳāvemet emr-i düşvār olub kefere-i mersūme fürce-yāb olaraḳ {4} eṭrāf ḳaryeleri żabṭ ve taḫrīb itmekde olduḳları ve Mıṣır cānibinden vürūd itmiş olan ʿaskeriñ daḫi {5} eks̠erīsi ḫasta olub mevcūd Mıṣır ʿaskeri ve ahālī ile ʿuṣāt-ı mersūmeden aḫẕ-ı s̠ār müteʿassir idüği {6} ve müsteʾmen sefāyininden ẕaḫīre mübāyaʿası peşīn aḳçeye mütevaḳḳıf olaraḳ polīçe ṣūretlerini ḳabūlden {7} imtināʿ eyledikleri beyānıyla ẕaḫāyir ve mühimmāt ve ʿasker cihetleriyle iʿāne ve imdāda muḥtāc olduḳları {8} ve ṭopçı neferātınıñ ol ṭarafda ʿadem-i vücūdına mebnī mükemmel neferātıyla beş orṭa ṭopçı ve bir orṭa {9} ḫumbaracı taʿyīn ve irsāl ḳılınması ḫuṣūṣlarını ve ifādāt-ı sāʾireyi ḥāvī resīde-i cā-yı vürūd {10} olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı {11} cenāb-ı kītī-sitānīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı mekārim-es̠er-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. {12} Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı vechile Girīd cezīresiniñ levs̠-i vücūd-ı ʿuṣāt-ı reʿāyādan {13} tanẓīf ü taṭhīri emrinde ṭaraf-ı saʿādetlerine ʿasker ve ẕaḫāyir ve mühimmāt-ı lāzıme ile imdād (132) ü iʿānet maṣlaḥatı bütün bütün saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ ʿuhde-i liyāḳatine muḥavvel olaraḳ {2} müşārun-ileyh bu defʿa vāḳiʿ olan inhāsında bundan aḳdem İskenderiye’ye iʿāde olunan sefīneleri {3} ve Girīd cezīresi-çün tehyiʾe itmiş oldıġı ʿaskeriñ kemmiyyet ü keyfiyyetinden baḥis̠le sefāyin-i meẕkūreniñ {4} sene-i sābıḳa gibi evvelbahārda Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine ʿazīmetlerinden ṣarf-ı naẓar olunaraḳ {5} müstaḳillen Girīd cezīresi maṣlaḥatında istiḫdāmları irāde buyuruldıġı ḥālde cezīre-i meẕkūre içün {6} İskenderiye’de tehyiʾe itmiş oldıġı ʿasākir ve ẕaḫāyir ve mühimmāt sefāyin-i meẕkūre ile irsāl {7} ve ḳahr ü tedmīr-i eşḳıyā levāzımını istikmāl iderek ḫitām-ı maṣlaḥata ḳadar sefāyin-i meẕkūreyi Girīd ṣularında {8} geşt ü güẕār itdirmek ṣūretiniñ icrāsı Girīd maṣlaḥatına menāfiʿ-i ʿadīdeyi mūcib ve Girīd’de olan {9} Ḥasan Paşa maʿiyyetine daḫi tertīb olunan ʿasker ve mühimmāt ile imdād irişdirilmesini müstevcib olacaġını {10} beyān ve iḫṭār idüb sefāyin-i Mıṣriyye’niñ cezīre-i Girīd ṣularında geşt ü güẕārları hem ʿasker-i İslām’a {11} baʿis̠-i ḳuvvet-i ḳalb ve hem beġāyet reʿāyāya ḫavene-i eşḳıyānıñ ḫāricden iʿāne idemamelerine sebeb olaraḳ {12} ez-her-cihet ḥuṣūl-i menāfiʿ-i ʿaẓīmeyi müstelzim olacaġından ol bābda şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye {13} mūcebince sefāyin-i Mıṣriyye müstaḳillen Girīd maṣlaḥatında istiḫdām olunmaḳ üzere müşārun-ileyhe ruḫṣat virilmiş {14} oldıġından māʿadā giçen sene ẕaḫāyir ve ʿasker-i muḳteżiyeyi göndermiş oldıġı mis̠illü bu defʿa {15} daḫi irāde buyurılan ẕaḫāyir ve ʿasākir ve mühimmātı sefāyin-i meẕkūre ile cezīre-i mezbūreye irişdirüb {16} ẕikr olunan sefāyiniñ ol ṣularda geşt ü güẕārlarıyla ḫāricden eşḳıyā tekneleriniñ iġrāḳ {17} ve ihlāk ve kesr-i ünūf-ı istikbārlarına diḳḳat eylemeleri ḫuṣūṣunuñ sefāyin-i meẕkūre başbuġ {18} ve rüʾesālarına tenbīh ve ifhām olunması vālī-i müşārun-ileyhe işʿār ve taḥrīrāt-ı vāride-i meẕkūreleri ḫulāṣası {19} ṣūreti daḫi iḫrāc ve tesyār olunmuş ve levḥa-zīb-i ṣudūr olan irāde-i seniyye manṭūḳunca {20} bu defʿa ṭaraf-ı saʿādetlerine yüz biñ ġurūş daḫi aṭiyye-i seniyye-i mülūkāne iḥsān ve irsāl ḳılınmışdır. {21} Ḳaldı ki, ol cānibde ṭopçı neferātınıñ ʿadem-i vücūdı muḳteżā-yı işʿārlarından münfehim olub {22} eks̠er ṭopçı orṭaları ṭaşra meʾmūriyyetde bulunaraḳ bu ṭarafda olan orṭalara daḫi ḳıllet gelmiş {23} oldıġından maʿiyyet-i düstūrīlerine bir ṭopçı orṭası ve üç ḫalīfe ile on ikişer nefer ḫumbaracı {24} ve yiğirmi iki çapında üç ʿaded ḫumbara tertīb ve Donanma-yı Hümāyūn ile berāber baʿs̠ ü tesrīb olunması {25} ve mümkin ise biraz ṭopçı neferātı daḫi Mıṣır’dan gönderilmesi vālī-i müşārun-ileyhe taḥrīr ḳılınması ve gidecek {26} ṭopçı orṭasıyla on ḳıṭʿa ṭop ve iḳtiżāsı üzere bārūt ve fişenk ve tüfenk {27} ve çaḳmaḳ ṭaşı ve maʿlūmü’l-keyl ẕaḫīre tertīb ve iḥtiyāṭen Donanma-yı Hümāyūn ile irsāl olunacaḳ {28} oldıġından bi-mennihī Taʿālā ʿahd-i ḳarībde iḫrācı muṣammem olan Donanma-yı Hümāyūn sefāyiniyle saʿādetlü {29} Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ Girīd üzerine vardıġında lüzūmuna göre ẕikr olunan ṭoplardan {30} ṭaraf-ı saʿādetlerine iʿṭā ve mühimmāt ve cebeḫāne ve ẕaḫāyir cihetleriyle daḫi lāzım gelan iʿānet-i kāmile {31} icrā ḳılınması ḳarār-gīr olaraḳ irāde-i seniyye-i mülūkāne bunuñ üzerine müteʿalliḳ olub ol vechile {32} iḳtiżāları icrā ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı müşīrīleri muḳteżā-yı fıṭrat-ı şecāʿat {33} ü besāletleri üzere merkez-i merdānegī ve ḥamiyyetde ibrāz-ı s̠ebāt ü metānet ve is̠bāt-ı müddeʿā-yı ġayret ü şecāʿat {34} iderek ez-her-cihet istiḥṣāl-i emr-i muḥāfaẓaya kemāliyle ihtimām ü mübāderet ve ol vechile ẕātlarından {35} meʾmūl meʾās̠ir-i serḥad-dārī ve ṣarāmet ve meẓāhir-i ṣadāḳat ü ḥamiyyeti ibrāz ü iẓhāra nis̠ār-ı cehd ü ṭāḳat {36} ve beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 C 38
[578/168] Mıṣır vālīsine
{1} Girīd cezīresi ʿuṣātı şeḳāvetlerini artırub ṣavb-ı ḥayderī-simātlarından dört biñ ḳadar ʿasker {2} gelmiş ise de vaḫāmet-i havā ile ḫasta olduḳlarından ve Girīd ahālīsinde metānet ve ṣalābet {3} olmadıġından ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt ile imdād ü iʿāne olunması bu defʿa saʿādetlü Ḳandiye Muḥāfıẓı {4} Şerīf Paşa ḥażretleri cānibinden inhā ve işʿār ḳılınmış olub cezīre-i meẕkūre maṣlaḥatı bütün bütün {5} ʿuhde-i düstūrānelerine muḥavvel olaraḳ çend rūz muḳaddemce tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrānelerinde {6} Girīd’de şikāyet oldıġı derece ṣıḳındı olmadıġı işrāb buyurulmuş ise daḫi muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ {7} inhāsına naẓaran Girīd māddesi ṣıḳışmış oldıġından dīger ḳāʾime-i muḫliṣīde beyān olundıġı vechile {8} bundan evvelce İskenderiye’ye ʿavdet itdirilmiş olan sefīneleri daḫi müstaḳillen Girīd maṣlaḥatında {9} istiḫdām itmek üzere ruḫṣat virilmiş ve şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince giçen sene irsāl {10} buyurduḳları mis̠illü bu defʿa istenilan ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt māddeleri daḫi yine ṭaraf-ı saʿādetlerine {11} iḥāle olunaraḳ keyfiyyet-i maṣlaḥat maʿlūm-ı müşīrīleri olmaḳ içün müşārun-ileyh ṭarafından tevārüd itmiş olan {12} taḥrīrāt ḫulāṣasınıñ bir ṣūreti iḫrāc ile ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş oldıġı ve muḥāfıẓ-ı {13} müşārun-ileyh beş ʿaded ṭopçı orṭası ṭaleb eylemiş ise de ṭopçı orṭalarınıñ eks̠erīsi ṭaşra meʾmūriyyetde {14} bulunmaḳ ḥasebiyle buradaki orṭalara ḳıllet gelmiş oldıġından buradan muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh {15} maʿiyyetine olsa olsa bir orṭa gönderilüb o daḫi Donanma-yı Hümāyūn ile berāber gönderilmeğe {16} muḥtāc olaraḳ bu ṭarafdan faḳaṭ bir ṭopçı orṭası ve üç ḫalīfe ile on ikişer nefer ḫumbaracı {17} ve yiğirmi iki çapında üç ʿaded ḫumbara tertīb-birle Donanma-yı Hümāyūn ile Girīd’e irsāl {18} olunmaḳ üzere ise daḫi mümkin ise biraz ṭopçı neferātı daḫi Mıṣır’dan gönderilmesiniñ ṭaraf-ı {19} müşīrīlerine işʿār olunması daḫi irāde-i seniyye-i mülūkāne iḳtiżāsından oldıġı maʿlūm-ı {20} sāmīleri buyurulduḳda muḳteżā-yı diyānet ü ḥamiyyet ve ġayret-i düstūrīleri üzere ne vechile {21} mümkin olabilür ise giçen sene mis̠illü Girīd ṭarafına iḳtiżā iden ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt {22} ve mümkin olur ise biraz ṭopçı neferātı irsāl buyuraraḳ lāzıme-i imdād ü iʿānetiñ icrāsıyla {23} Girīd gibi bir cezīreniñ ve bu ḳadar seyyid ve seyyide ve ricāl ve nisvānıñ keyd ü mażārr-ı küffārdan {24} istiḫlāṣı esbābını istiḥṣāle himmet buyurmaları ḥamiyyet-i ẕātiyyelerine muḥavvel oldıġı beyānıyla ḳāʾime. Fī 29 C 38
Ayniyat 579
[579/3] Rumili vālīsine
{1} Gördūs ordusunuñ Bādra’ya ʿavdetlerinden ve Rum gāvurları tekneleriniñ tasalluṭları {2} cihetiyle müsteʾmen sefīnesiyle ẕaḫīre celbi mümkin olamayub Mıṣır’dan ve Selānīk’den (3) irsāl olunan ẕaḫāyir daḫi Zānṭa’da ḳalmış idüğünden baḥis̠le Donanma-yı Hümāyūn’dan {2} on beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūnuñ evvel-be-evvel Bādra’ya irsāli iltimāsına dāʾir saʿādetlü {3} Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ tevārüd itmiş olan taḥrīrātıyla ʿasker ve ẕaḫīre ve cebeḫāne {4} ve aḳçe irişdirilmek ḫuṣūṣlarına mütedāʾir Bādra’ya ʿavdet eyleyan ṣadr-ı esbaḳ Seyyid ʿAlī Paşa {5} ve Ḥasan Paşa ḥażerātı ve mīr-i mīrān ve aʿyānān ve sergerdegān-ı sāʾireniñ vürūd iden {6} taḥrīrātları taḳdīm olunmuş oldıġı beyānıyla muḳaddemce işʿārları vechile Donanma-yı {7} Hümāyūn sefāyininiñ bir miḳdārı İzdīn ve Eġrīboz ṭaraflarında geşt ü güẕār itmek {8} ve ḳuṣūrı Bādra’ya gitmek ve Donanma-yı Hümāyūn ile berāber Bādra ve Eġrīboz’a ẕaḫīre {9} gönderilmek ve Efrenc sefīnesiyle olsun bir ān evvelce Bādra’ya ẕaḫīre irişdirilmek {10} ḫuṣūṣlarınıñ ehemmiyyeti keyfiyyetini ḥāvī resīde-i rāḥa-i vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri {11} mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Bundan aḳdemce selef-i muḫliṣī ṭarafından ṣavb-ı serʿaskerīlerine {12} işʿār olunmuş oldıġı vechile müsteʾmen sefīnesiyle ẕaḫīre irsāli ṣūretinden emniyyet ḥāṣıl {13} olmayub yaʿnī ṭāʾife-i müsteʾmenānıñ ḳavlleri mevs̠ūḳ olmayaraḳ sefīnelerine taḥmīlen {14} bir maḥall-i maḫṣūṣa getürecekleri ẕaḫāyiri eşḳıyā sefāyini tasalluṭı vesīlesiyle bir āḫar maḥalle {15} çıḳarmaḳ ve birṭaḳım daḫi telefāt göstermek mis̠illü evżāʿları mücerrebātdan {16} oldıġından şimdiki ḥālde müsteʾmen sefīnesiyle Bādra’ya ẕaḫīre irsāli derece-i istiḥālede {17} oldıġı mis̠illü müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ iltimāsı vechile Donanma-yı Hümāyūn çıḳmadıḳça {18} ol miḳdār sefāyiniñ ifrāz ve irsāli cāʾiz olmayub bi-ḥavlillāhi Taʿālā derdest-i techīz olaraḳ {19} ḳarīben iḫrāc olunacaḳ Donanma-yı Hümāyūn sefāyinini saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri {20} iki ṭaḳım iderek bir ṭaḳımını bütün bütün Mora üzerine ḥaṣr ile aşaġı yuḳarı {21} ḫidmetde bulunmaḳ üzere taʿyīn ve bir ṭaḳımıyla daḫi kendüsi iḳtiżāsına göre {24} Mora ve Girīd ve sāʾir aḏalar arasında ve sāʾir Rumili ve Anāḏolī sāḥillerinde {22} leyl ü nehār yelken üzerinde gezerek bā-ʿavn-i Bārī eşḳıyā ve izbāndīd tekneleriniñ ḳahr {23} ü tenkīl ve iġrāḳ ü istīṣālleri ḫuṣūṣuna iḳdām itmek üzere taṣmīm itmiş olduḳlarından {24} her ne ḳadar İzdīn ṭarafı-çün başḳaca sefāyin ifrāzı mümkin olamıyor ise de müşārun-ileyh {25} Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ tertīb ideceği bir ṭaḳım süfün-i hümāyūn bütün bütün Mora üzerine {26} münḥaṣır olaraḳ gerek İzdīn ve gerek sāʾir maḥallerde leyl ü nehār geşt ü güẕāra meʾmūr {27} olacaḳlarına mebnī bu ṣūretle daḫi fī’l-cümle maḳṣūd ḥāṣıl olacaġı ve Donanma-yı {28} Hümāyūn maʿiyyetiyle tüccār sefīnelerine taḥmīlen yüz biñ keyl ẕaḫīre ve peksimād ve cebeḫāne {29} ve mühimmāt-ı vāfiye tertīb olunaraḳ işbu ẕaḫīre ve mühimmātı daḫi müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa {33} ḥażretleri iḥtiyācı olan maḥallere iʿṭā ve taḳsīm ideceği āşikār ve Zānṭa’da olan {30} Selānīk ẕaḫīresiniñ Preveze’ye īṣāli żımnında Dersaʿādet’de muḳīm İngiltere Devleti {31} ilçisinden muḳaddemce mektūb ṭaleb olunub ilçi-i mūmā-ileyh daḫi iẓhār-ı muvāfaḳat-birle {32} bu ṭarafdan Zānṭa’ya gitmek üzere Ḫalīc’de İngiltere sefīnesi bulunmaḳ ḥasebiyle keyfiyyeti {33} Zānṭa żābiṭine kendüsi maḫṣūṣ mektūb ile işʿār ü tenbīh ideceğini (4) ve bu ṣūret sürʿat-i ḥuṣūl [ü] maṣlaḥatı müstelzim olacaġını Bāb-ı ʿĀlī’ye iḫbār itmiş oldıġına {2} mebnī cenāb-ı saʿādetleri iḳtiżā idenler ile bi’l-muḫābere ẕaḫāyir-i meẕkūreniñ Preveze’ye celb {3} ve meʾmen maḥalle vażʿ ve ḥıfẓıyla taʿyīnāt-ı ʿaskeriyyeye yoluyla ṣarf ve lüzūmı olan {4} maḥallere lāyıḳıyla sevḳ olunması ḫuṣūṣı ol bābda evvelki gün irsāl olunan ḳāʾime-i muḫliṣīde beyān {5} ü teẕkār ḳılınmış oldıġından muḳteżāsını icrāya himmet buyuracaḳları ġayret ü dirāyet-i {6} ẕātiyyeleri iḳtiżāsıyla müberhen ü maʿlūm ise de Zānṭa’ya vürūdı müşārun-ileyh Yūsuf Paşa {7} ṭarafından işʿār olunan Mıṣır ẕaḫīresiniñ daḫi Zānṭa’dan işbu Selānīk ẕaḫīresiyle {8} maʿan Preveze’ye celb ve lüzūmuna taṭbīḳan ol vechile ṣarf ve sevḳ olunması īcāb {9} ideceği vāreste-i ḳayd [ü] işʿār olmaġla ẕāt-ı saʿādet-meʾāb-ı serʿaskerīleri iḳtiżā idenler ile {10} bi’l-muḫābere Zānṭa’dan Preveze’ye celb olunacaḳ Selānīk ẕaḫīresiyle maʿan işbu Mıṣır ẕaḫāyirini {11} daḫi celb ve iḳtiżā iden maḥalle sevḳ ü irsāli ḫuṣūṣuna himmet ve her ḥālde ḫuṭūb-ı mevkūle-i {12} serʿaskerīleriniñ ḥüsn-i tensīḳiyle ibrāz-ı meʾās̠ir-i ḥamiyyet ü feṭānet ve icrā-yı levāzım-ı ġayret {13} ü dirāyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 B 38
[579/7] Rumili vālīsine
{1} İzdīn Muḥāfıẓı saʿādetlü Süleymān Paşa ḥażretlerine bir manṣıb virilür ise Mora’ya gitmeğe ḫāhiş-ger {2} oldıġı beyānıyla müşārun-ileyhe münāsib bir manṣıb tevcīhi ḫuṣūṣı muḳaddemce ṣavb-ı serʿaskerīlerinden inhā {3} ve ol vaḳt müşārun-ileyhe tevcīhe cesbān açıḳda manṣıb olmadıġından münāsib ḥal vuḳūʿunda {4} müşārun-ileyhe tevcīh olunacaġı selef-i muḫliṣī ṭarafından cānib-i düstūrīlerine yazılan taḥrīrātda {5} işʿār ü inbā olunmuş imiş. El-ḥāletü-hāẕihī Gördūs ordusunda bulunan Erīb Paşa ḥulūl-ı ecel-i {6} mevʿūduyla irtiḥāl-i dār-ı beḳā idüb ʿuhdesinde Nīğde ve Ḳırşehri ve Beğşehri sancaḳları {7} münḥal olmuş oldıġına bināʾen şeref-efzā-yı sünūḥ ü ṣudūr olan irāde-i seniyye-i cenāb-ı pādişāhī {8} mūceb ü muḳteżāsı üzere elviye-i meẕkūre müşārun-ileyh Süleymān Paşa ḥażretleri ʿuhdesine tevcīh {9} ü iḥāle olunmuş ve bu cihetle daḫi iltimās-ı müşīrāneleri icrā ve isʿāf ḳılınmış oldıġı {10} maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı sipehdārīleri buyurulduḳda her ḥālde ẕāt-ı ḥaṣāfet-āyāt-ı düstūrīleri {11} īfā-yı lāzıme-i mehām-āşināyī ve reviyyet ve icrā-yı muḳteżā-yı kār-dānāyī ve feṭānete himmet buyurmaları {12} siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 B 38
[579/12] Ḳavāla Mütesellimi Ḥācī Aḥmed Aġa’ya
{1} Ṭāşoz cezīresine vezīr-i mükerrem saʿādetlü Selānīk Mutaṣarrıfı Meḥmed Paşa ḥażretleri cānibinden {2} li-ecli’l-muḥāfaẓa müstevfī ʿasker gönderilmiş iken cezīre-i merḳūme Ḳavāla’ya ġāyet yaḳın oldıġından {3} ḥīn-i ḥācetde miḳdār-ı kifāye ʿasker istiṣḥābıyla biẕẕāt ʿazīmet ideceğini beyān ve taʿahhüd {4} iderek ʿasākir-i merḳūmeniñ cezīre-i merḳūmeden ḳaldırılmalarını iltimās eylediğiñe bināʾen {5} müşārun-ileyh ʿasākir-i merḳūmeyi cezīre-i meẕkūreden ḳaldırmış ise de kefere-i eşḳıyā cezīre-i mezbūreyi {6} istīlā itmiş ve voyvodası mevcūd olan ehl-i İslām ile bir ḳuleye ḳapanub {7} muḥārebe üzere oldıġı bu defʿa müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından inhā olunmuş ve eşḳıyā-yı mesfūre {8} cezīre-i mezbūreyi iḥāṭa eylediklerinden ṭarafıñdan ʿasker imrārına ihtimām olunmaḳda ise daḫi (10) aralıḳ bulunamadıġından ṭaraf-ı taḳrībi bulunaraḳ yine ʿasker geçürülmesine iḳdām eylemekde {2} oldıġıñı şāmil olan ʿarīżañ mezāyāsı daḫi maʿlūmumuz olmuşdur. Her bir meʾmūruñ {3} ʿuhde-i ṣadāḳatine lāzım oldıġı üzere meʾmūr ve taʿyīn ḳılındıġı maṣlaḥatda ibrāz-ı meʾās̠ir-i {4} istiḳāmet itmek ẕimmetine vācib ü elzem ve müşārun-ileyhiñ inhālarından müstefād {5} oldıġına naẓaran cezīre-i merḳūmeniñ keyd ü mażārr-ı eşḳıyādan ḥıfẓ ü ḥırāsetine {6} ṭarafıñdan taʿahhüd olunmuş oldıġından muḳteżā-yı taʿahhüdüñ üzere cezīre-i merḳūmeniñ {7} lāyıḳıyla muḥāresesine diḳḳat eylemekliğiñ ʿuhde-i meʾmūriyyetine lāzib ü ehem iken taʿahhüdüñüñ {8} muġāyiri ve rıżā-yı meyāmin-irtiżā-yı ḥażret-i tācdārīnin ḫilāfı cezīre-i meẕkūreyi {9} ʿaskersiz bıraġaraḳ ve düşmen-i dīn daḫi bu vechile fürce bularaḳ cezīre-i merḳūmeyi {10} tażyīḳe ictisār eylemeleri mücerred seniñ böyle vaḳtde taʿahhüdüñe muġāyir müsāmaḥañdan {11} neşʾet ideceği ve “Ṣoñra bir aralıḳ bulur, ʿasker geçürürüm” dimañ ẕerre ḳadar ʿaḳl ü iẕʿānı {12} ve diyāneti olanlara yaḳışur şey olmayacaġı ẓāhirdir. Bu bābda olan ʿadem-i taʿahhüd {13} ve mübālāt ile vuḳūʿ bulan reḫāvet ü beṭāʾetiñ seniñ teʾdīb ü gūş-mālini {14} īcāb ider bir mādde oldıġını güzelce düşünüb ne vechile ise çāre ve ḳolayını bularaḳ {15} cezīre-i merḳūmeniñ mażarrat-ı eşḳıyādan muḥāfaẓasını serīʿan ve ʿācilen ikmāl eylemañ {16} saña selāmet-i ḥāl olacaġını añlayub ol vechile ḥarekete kemāl-i müsāraʿat eylemañ lāzımeden {17} olmaġla meʾāl-i işʿārıñdan müstebān oldıġı vechile cezīre-i merḳūmeye ne taḳrīb {18} olur ise bir ān evvel ʿasker imrārıyla tasalluṭ ve tażyīḳ-i küffārdan istiḫlāṣı vesāʾilini {19} istiḥṣāle ṣarf-ı liyāḳat ve iḳtidār iderek eğer maʿāẕallāhü Taʿālā cezīre-i merḳūmeye bir gūne gezend {20} ü ḫasār vāḳiʿ olur ise ṣoñra ḥaḳḳıñdan gelineceğinden şübhe itmeyüb ve bu ḫuṣūṣda şöyle {21} böyle dimek ḳabūl olunmayacaġını bilüb aña göre ḥarekete diḳḳat ve ḫilāfından ḥaẕer ü mücānebet {22} eylemañ içün mektūb. Fī 7 B 38
[579/27] Rumili vālīsine
{1} Giçen sene müteveffā Ḫūrşīd Paşa Yānya maṣlaḥatı berṭaraf olaraḳ saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretlerini {2} Mora üzerine meʾmūren Yeñişehir’e ḏoġrı iʿzām eyledikden ṣoñra beher nefere otuz beşer ġurūş {3} ʿulūfe virilüb ṣayılmaḳ üzere ḳapusuz ʿaskerden maʿiyyetine miḳdār-ı vāfī ʿasker cemʿ eylemesini (19) taḥrīr itmiş oldıġına mebnī müşārun-ileyh maʿiyyetine iki biñ yüz otuz nefer ʿasker celb ü cemʿ-birle {2} müteveffā-yı müşārun-ileyh ile lede’l-mülāḳāt ʿasākir-i merḳūmeniñ māh-ı Şevvāl’e maḥsūben yetmiş dört biñ {3} beş yüz elli ġurūş bir aylıḳ ʿulūfeleri iʿṭā-birle māh-ı Şaʿbān ve Ramażān-ı Şerīf’e maḥsūben iki aylıḳ {4} güẕeşte ʿulūfeleri pesmānde olaraḳ ʿasākir-i merḳūmeniñ muṭālebede ıṣrārlarına mebnī {5} girü ḳalan iki aylıḳ ʿulūfeleriniñ bir miḳdārını daḫi müşārun-ileyh bi’t-tedārük iʿṭā itmiş ise de {6} māʿadāsı el-ān virilemamiş ve kendünüñ żarūret ü müżāyaḳası derece-i kemāle irişmiş {7} oldıġı beyānıyla hem ʿasākir-i merḳūmeniñ ḳuṣūr ḳalan aylıḳları virilmek ve hem maṣārifāt-ı {8} sāʾiresine medār olmaḳ içün māh-ı Şaʿbān ve Ramażān-ı Şerīf’e maḥsūben īcāb [iden] yüz ḳırḳ {9} ḏoḳuz biñ yüz ġurūşuñ iʿṭāsı ḫuṣūṣunı müşārun-ileyh bu defʿa iltimās ve işʿār ve ol bābda {10} müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ ṭarafına gelmiş olan şuḳḳasını baʿs̠ ü tesyār idüb cenāb-ı müşīrīleri {11} aḳṭār-ı Rumili’niñ serʿasker-i ẓafer-rehberi olaraḳ ḫuṭūb-ı mevkūle-i sipehdārīleri müteferriʿātından {12} olan bu maḳūle ḫuṣūṣāt ẕāt-ı dirāyet-simātlarınıñ bilecekleri ve īcāb ü iḳtiżāsına {13} tevfīḳan tesviye ve rüʾyet buyuracaḳları meṣāliḥden oldıġına mebnī ḫuṣūṣ-ı mezbūrı {14} cenāb-ı müşīrīleriyle bi’l-muḫābere tesviye eylemesi bu defʿa ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden müşārun-ileyhe taḥrīr olunmaġla {15} ḫuṣūṣ-ı mezbūruñ müşārun-ileyh ile bi’l-muḫābere iḳtiżāsınıñ icrāsı muḥavvel-i ʿuhde-i sipehdārīleri {16} oldıġı beyānıyla ḳāʾime. Fī 15 B 38
[579/33] Ḳapūdān paşaya
{1} Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı vechile Girīd ṭarafından tevārüd iden evrāḳ ḫulāṣası {2} giçen gün meclisde müẕākere olunaraḳ rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye lede’l-ʿarż bālāsına {3} şeref-pīrā-yı ṣaḥīfe-i ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāneniñ bir fıḳrasında “Bi’l-ittifāḳ {4} ġayret ü iḳdām lāzımdır. Sözde ġayret var ama fiʿilen ġayret görmüyorum. Ocaḳ {5} gemilerine başbuġ olmaḳ içün Boġaz’a gidecek fırḳateyn şudur budur deyu {6} ḥālā gidemedi. Bu naṣıl ḥareketdir? Sübḥānallāh. Sāʾir donanma ne vaḳt gidebilür? Bundan {7} ṣoñra daḫi tekāsül ü ḳuṣūr olunur ise teʾdīb iderim. Aña göre iḳdām ü ġayret {8} oluna” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuş olub vāḳıʿan bu bābda {9} cümlemize iḳdām ü ġayret farīża-i ẕimmet-i diyānet olmaġla cenāb-ı müşīrīleri daḫi {10} işbu ḫaṭṭ-ı hümāyūn meʾāl-i münīfini teʾemmül-birle lāzıme-i ġayretiñ icrāsına kemāl-i sürʿat {11} ü himmet buyurmaları dirāyet-i ẕātiyyelerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, Beşikṭaş pīşgāhında olan {12} sefīneniñ Ṣalı, nihāyet Çehārşenbe güni taḥrīk ü iʿzām olunacaġını meclis güni {13} muḫliṣiñize ifāde buyurmuş oldıġıñızdan muḥibleri daḫi iḥtiyāṭa riʿāyeten bir gün {14} daḫi ilerü ataraḳ Pençşenbe güni ẕikr olunan sefīneniñ taḥrīk ü iʿzām olunacaġını {15} ḫāk-pāy-ı hümāyūna ifāde itdirmiş idim. Dünkü Ṣalı güni sefīne-i merḳūme ḳalḳamamış {16} oldıġından başḳa bugün Çehārşenbe olub ḥālā es̠er-i ḥareket meşhūd değil; eğer {17} yarınki Pençşenbe güni daḫi bu gemi ḳalḳmaz ise muḫliṣiñiz mesʾūl olacaġımdan ne vechile ise {18} buña daḫi himmet buyuraraḳ itmām-ı kāffe-i mālzemesiyle şu geminiñ iʿzāmına himmet buyurmaları {19} siyāḳında teẕkire. Fī 20 B 38
[579/34] Rumili vālīsine
{1} Bundan aḳdem istiʿcāl-i meʾmūriyyetlerine dāʾir ṣudūr iden evāmir-i ʿaliyye ile Mora ve Ḳarlıili ṭarafları {2} meʾmūrlarına gönderilmiş olan ḫāṣṣa ḫaṣekīlerinden İbrāhīm Beğ ve Muṣṭafā Aġa’nıñ ʿavdetleri {3} beyānıyla Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleriyle ʿÖmer Paşa’nıñ keyfiyyetleri {4} taḳrīrlerinden maʿlūm olacaġı ifādesine dāʾir mūmā-ileyhimā vesāṭetiyle firistāde {5} ve isrā buyurılan ḳāʾime-i müşīrīleri mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣī olmuşdur. Mūmā-ileyhimānıñ {6} ifādāt-ı vāḳıʿalarından Ḳarlıili ḳolunda olan müşārun-ileyhimā Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa’nıñ {7} Preveze’ye gelmeleri mücerred müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ sūʾ-i tedbīr ve isāʾetinden neşʾet itmiş {8} oldıġı müstebān ve şimdiki ḥālde Mora üzerine icrā olunan tedābīr-i ḥāliyeniñ {9} bir ān aḳdem bi-ḥavlillāhi Taʿālā icrāsını istiḥṣāl lāzım geleceği mis̠illü Ḳarlıili ṭarafına {10} daḫi saʿādetlü İskenderiye Mutaṣarrıfı Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ ḥareket ü ʿazīmeti {11} henüz tebeyyün itmamesine naẓaran tīz elden bir şey dinilemeyüb faḳaṭ ṣūret-i ḥāle {12} ve müşārun-ileyh Reşīd Paşa’nıñ vāḳiʿ olan inhā ve işʿārına göre fī-mā-baʿd (23) müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ile refāḳati işe yaramayub bi’l-farż İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyh {2} şāyed ḥareket itmeyecek olur ise bile müşārun-ileyhimā Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa’nıñ {3} giçen sene mis̠illü ikisiniñ birden Ḳarlıili ḳoluna meʾmūriyyetleri uymayaraḳ {4} her ne ise bu mādde müşārun-ileyh İskenderiye mutaṣarrıfınıñ ḥareketi taʿyīninden ṣoñra iḳtiżāsına {5} baḳılacaḳ keyfiyyātdan ise de öteden berü müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ uyġunsuzluġı {6} istimāʿ ü iḫbār olunmaḳda ve müşārun-ileyh Reşīd Paşa’nıñ ḥüsn-i ḥāl ü ḥareketi {7} işidilmekde olaraḳ Arnavud ṭaḳımları ʿindinde daḫi vaḳʿ ü ḥays̠iyyet ve her biriyle {8} āmīziş ü münāsebet peydā itmiş ve ḥarb ü ḍarbde daḫi ṣādıḳāne saʿy ü ġayret eylemiş {9} oldıġından ve bi-mennihī Taʿālā bundan böyle daḫi dīn ve Devlet-i ʿAliyye meṣāliḥinde {10} çoḳ işe yarayacaġı meʾmūl idüğünden ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den ḥaḳḳında tezāyüd-i iltifāt {11} ile bir ḳat daḫi vaḳʿ ü iʿtibārını artıraraḳ iḳtiżāsına göre istiḫdāmı münāsib {12} mülāḥaẓa olunmuş ve el-ḥāletü-hāẕihī Tırḥāla sancaġı açıḳda olub cenāb-ı serʿaskerīleri {13} ṭarafından daḫi Tırḥāla sancaġınıñ bir vezīre virilmesi muḳaddemā inhā buyurulmuş oldıġından {14} bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye-i şāhāne mūcebince Tırḥāla sancaġı Ḳaraman eyāletine ilḥāḳan {15} müşārun-ileyh Reşīd Paşa ḥażretlerine tevcīh olunmuş oldıġı ve Preveze ḳalʿasınıñ {16} bütün bütün ḫulüvvi cāʾiz değil ise de şimdiki ḥālde müşārun-ileyhimānıñ ikisi birden {17} Preveze’de ḳalmaları gerek beynlerinde olan münāferet ve gerek emr-i idārede {18} olan żarūret cihetiyle münāsib olmayaraḳ şimdilik müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa {19} kendü ḥükūmeti dāḫilinde oldıġına mebnī Preveze muḥāfaẓasında ḳalaraḳ ve müşārun-ileyh {20} Reşīd Paşa Yeñişehir’e celb olunaraḳ baʿdehū işiñ gelişine göre ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden {21} ne ṭarafa sevḳi münāsib görilür ise öylece icrā olunması münāsib ise de ẕāt-ı ṣafderāneleri {22} bi’l-istiḳlāl ʿunvān-ı ẓafer-nişān-ı serʿaskerīyle meʾmūr olduḳlarından bu māddelere dāʾir {23} gerek müşārun-ileyh Reşīd Paşa ve gerek ʿÖmer Paşa ḥażerātına bu ṭarafdan bir şey dinilmeyerek {24} Ḳaraman vālīsi müşārun-ileyhiñ bu defʿa ıṣdār ve tesyār olunan meʾmūriyyet emr-i şerīfinde {25} kemā-kān maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyeti teʾkīd olunaraḳ baʿd-ez-īn daḫi reʾy {26} ü irāde-i serʿaskerīleriyle ḥareket itmesi derc ü beyān ve ṭaraf-ı muḫliṣīden yazılmış {27} olan cevāb-nāmede daḫi Tırḥāla sancaġınıñ Ḳaraman eyāletine ilḥāḳan ʿuhdesine {28} tevcīhi īrādıyla her ḥālde vāḳiʿ olacaḳ irāde ve işʿār-ı serʿaskerīleri üzere {29} ḥarekete iḳdām eylemesi tefhīm ü dermiyān olunmuş ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya daḫi ol vechile {30} emr ü reʾy-i serʿaskerī vechile ḥareket eylemesini müşʿir maḫṣūṣ ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden {31} ḳāʾime yazılmış idüği ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ şimdilik Preveze muḥāfaẓasından {32} ayrılmaması ve Reşīd Paşa ḥażretleriniñ Yeñişehir ṭaraflarına gelüb baʿdehū ḳanġı {33} ṭarafa sevḳ ü taʿyīni īcāb ider ise öylece icrā olunması münāsib görünmüş ve maʿamāfīh (24) İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ ḥareket ü ʿazīmeti henüz tebeyyün itmamesine mebnī bu ṭarafdan {2} ṣarāḥaten bir şey dinilemamiş olmaḳdan nāşī bu ḫuṣūṣlarda ol ṭaraflarıñ īcāb {3} ü iḳtiżāsına taṭbīḳan ne gūne tedbīr lāzım ise icrāsı reʾy-i saʿādet ve ʿuhde-i istiḳlāllerine {4} ḥavāle ḳılınması daḫi muḳteżā-yı irāde-i ʿaliyye-i mülūkāneden oldıġı maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı {5} düstūrīleri buyurulduḳda artıḳ cenāb-ı sipeh-sālārīleri işbu taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ [?] vuṣūlüne ḳadar {6} İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ ḥareket ve ʿadem-i ḥareketi tebeyyününe ve iḳtiżā-yı ḥāle taṭbīḳan {7} müşārun-ileyhimā ḥaḳḳında ne dinilmek lāzım ise öylece taḥrīr ve icrā ve her ḥālde şerāyiṭ-i dirāyet {8} ü ġayreti īfā buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Ḳarlıili nüzül emīniniñ {9} külliyyetlü düyūnı oldıġından idāre-i maṣlaḥat külliyyetlü aḳçeye muḥtāc oldıġı veyāḫūd tebdīli {10} ḫuṣūṣları müşārun-ileyh Reşīd Paşa ḥażretleriniñ işʿārından müstefād olmaḳ ve emīn-i mūmā-ileyh {11} daḫi keyfiyyeti ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazmış oldıġını ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden müretteb ʿasākir {12} peyderpey varmaḳda idüğüni īrād iderek kendünüñ emānet-i meẕkūreden ʿafvı mümkin {13} olamadıġı ḥālde derḥāl ṭarafına külliyyetlü aḳçe irsāliyle baʿdehū māhiyye üçer yüz biñ ġurūş {14} virilür ise idāre idebileceğini ve bir miḳdār aḳçe irsāliyle idāre-i taʿyīnāt müşārun-ileyhimāya {15} iḥāle olunsa cānib-i mīrīye nefʿi olacaġını ve kendünüñ ʿafvı taḳdīrinde baʿżı ufaḳ {16} tefek borcuna virmek üzere iki yüz biñ ġurūş miḳdārı aḳçeniñ gönderilmesini {17} inhā ve istirḥām itmiş olub işbu nüzül māddesi daḫi ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ bilüb iḳtiżāsını {18} icrā buyuracaḳları maṣlaḥatdan oldıġından emīn-i mūmā-ileyh ḥaḳḳında daḫi baʿd-ez-īn {19} ne yapmaḳ ve ne dimek muḳteżī ise anı daḫi öylece icrā ve inbā buyurmaları reʾy-i ṣafderānelerine {20} muḥavvel olmaġın hemān ez-her-cihet īfā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerine nis̠ār-ı naḳdīne-i himmet {21} buyurmaları meʾmūldür. Fī 20 B 38
[579/36] Ḳapūdān paşaya
{1} Eġrībozī Muṣṭafā nām kimesneniñ taḳrīrini mübeyyin Baḥr-i Sefīd Boġazı Muḥāfıẓı saʿādetlü Muṣṭafā {2} Paşa ḥażretleri ṭarafından ḳapu ketḫüdāsına olaraḳ tevārüd iden şuḳḳa bugün ketḫüdāmız ʿizzetlü aġa {3} ṭarafından ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş olaraḳ keyfiyyet maʿlūm-ı müşīrīleri olmuş oldıġını {4} ve merḳūm Muṣṭafā nezd-i saʿādetlerinde olub Ayvalıḳ voyvodası ṭarafından cānib-i düstūrīlerine {5} gelmiş olan şuḳḳa taḳdīm olundıġını mübeyyin olan teẕkire-i şerīfeleriyle şuḳḳa-i merḳūme müfādı {6} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ bu bābda Bāb-ı ʿĀlī’ye olan ḳāʾimesi daḫi {7} bu defʿa işbu teẕkire-i muḫliṣīye leffen mersūl-ı ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınmaġla meʾālinden maʿlūm-ı müşīrīleri {8} olacaġı vechile gāvurlarıñ öyle muṣannaʿ āteş gemileri tedārüküyle Boġaz’dan girmeleri {9} muvāfıḳ-ı ḥaḳīḳat oldıġı ḥālde maʿāẕallāhü Taʿālā nice meḥāẕīri mūcib oldıġından serīʿan {10} ve ʿācilen bu māddeye kemāliyle diḳḳat-birle iḳtiżāsına baḳılması ʿayn-ı farż oldıġı āşikār {11} ve merḳūm Muṣṭafā ẕikr olunan tekneleriñ heyʾet ve mellāḥlarını bileceğini beyān itmiş oldıġından {12} anıñ maʿrifetiyle şu Boġaz’dan girmiş olan keçiboynuzı yüklü tekneleri taḥarrī itmek lāzım {13} geleceği bedīdār olmaġla hemān şimdi Esʿad Efendi bendeleriyle līmān meʾmūrlarını celb ve ẕikr olunan {14} keçiboynuzı yüklü gemiler Ḫalīc’e gelmiş midir, yoḫsa gelmamiş midir ve gelmişler ise nerededirler, keyfiyyeti {15} gereği gibi taḥḳīḳ eyledikden ṣoñra eğer bu gemiler gelmişler ise merḳūm Muṣṭafā’nıñ ḫaber virdiği gemiler midir, {16} ẓāhire iḫrāc ve iḳtiżāsı ne ise ʿācilen icrā, ve’l-ḥāṣıl bu mādde uyġunsuz ve ġāyet diḳḳat {17} olunacaḳ bir şey oldıġından bunda iḳtiżā-yı maṣlaḥat her ne ise bir daḳīḳa vaḳt geçürülmeksizin {18} serīʿan tanẓīm ile keyfiyyetiñ rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarżı żımnında īżāḥan işʿārıyla {19} ẕikr olunan taḥrīrātıñ iʿādesine himmet buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 20 B 38
[579/43] Rumili vālīsine
{1} Bu sene-i mübārekede Mora maṣlaḥatı ġāyet eṭrāflu ve germiyyetlü ṭutılaraḳ fetḥ ü tesḫīri esbāb-ı {2} muḳteżiyesiniñ istiḥṣāline ne ṣūretle iʿtinā ve müs̠āberet olunmuş ve olunmaḳda oldıġı evvel ü āḫir {3} ṣavb-ı serʿaskerīlerine inhā ve işʿār olunmuş ve bi-mennihī Taʿālā derdest-i iḫrāc olan Donanma-yı Hümāyūn ile {4} tüccār sefīnelerine taḥmīlen yüz biñ keyl ẕaḫīre gönderileceği daḫi bildirilmiş ise de işbu yüz biñ {5} keyl ẕaḫīre aṣl Mora ve Eġrīboz ve Ḳarlıili ḳollarında bulunan ordulara ve ḳalʿalara {6} virilmek üzere müretteb oldıġından işbu Mora üzerine gönderilecek yüz biñ keyl {7} ẕaḫīreniñ keyfiyyeti maʿlūm-ı düstūrīleri olub inşāʾallāhü’r-Raḥmān Donanma-yı Hümāyūn {8} Mora üzerine vardıġında işbu ẕaḫīreyi nerelere ve ḳanġı maḥallere iʿṭā ve iḫrāc itmek {9} münāsib ise aña göre müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerine sipāriş ve tavṣiye olunmaḳ üzere {10} keyfiyyetiñ ṣavb-ı sipehdārīlerinden istiʿlām ü istiknāhı lāzımeden ve muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden {11} olaraḳ ber- vech-i muḥarrer maḥāll-i merḳūmeye virilmek üzere müretteb olan yüz biñ keyl ẕaḫīreyi {12} inşāʾallāhü Taʿālā ḳarīben müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri Mora üzerine vardıḳda nerelere {13} ve ḳanġı maḥallere iḫrāc itmek münāsib ise şimdiden müşārun-ileyhe tefhīm olunmaḳ üzere keyfiyyetiñ (28) serīʿan işʿārına himmet buyurmaları muḳteżā-yı maṣlaḥatdan olub, ḳaldı ki, bu sene-i mübārekede {2} Mora üzerine sevḳ ve tertīb olunan ʿasākiriñ külliyyetine ve Rumili ḳażālarından Yeñişehir’e müretteb {3} olan ẕaḫāyir ile Mora’ya ḳadar ʿaskeriñ idāresi ḥāṣıl olur ise de Mora ṭaraflarına mürūrlarında {4} Yeñişehir’den buralara ẕaḫīre īṣāli mümkin olamayaraḳ beher-ḥāl Donanma-yı Hümāyūn ile gidecek {5} ẕaḫāyir ile idāre olunmaları lāzım geleceğine ve ḥālbuki ʿasākir külliyyetlü oldıġı taḳdīrce yüz biñ keyl {6} ẕaḫīre az vaḳtde tükenüb ṣoñra yine żarūret çekilerek maʿāẕallāhü Taʿālā giçen sene gibi ʿasākiriñ {7} perīşānlıġına sebeb olması cā-yı mülāḥaẓa oldıġına ve ez-cümle saʿādetlü İskenderiye mutaṣarrıfı {8} ḥażretleri ḥareket idüb de Ḳarlıili ṭaraflarını uraraḳ Mesolenk’e gelecek olur ise müşārun-ileyhiñ {9} ʿaskeri-çün daḫi ḫaylī ẕaḫīre iḳtiżā ideceğine ve el-ḥāletü-hāẕihī Bālyabādra ṭarafında olan saʿādetlü {10} Sīrozī Yūsuf Paşa ḥażretleri müsteʾmen tüccārıyla uydırub ẕaḫīre almaḳda ve Frenkler daḫi {11} bu vaḳti fırṣat ʿadd iderek ṣatdıḳları ẕaḫīreyi ġāyet ġālī bahā ile virmekde ise de {12} bi-selāmetillāhi Taʿālā yarın işbu yüz biñ keyl ẕaḫīre ol ṭaraflara varub müsteʾmen tüccārı {13} bunı gördüklerinde burunları ḳırılaraḳ ẕaḫīreyi biraz raḫīṣ bahā ile virmeleri melḥūẓ {14} idüğüne bināʾen Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetiyle ol miḳdār ẕaḫīre tertīb ve irsāl olunmuş ise daḫi {15} sevḳ olunacaḳ ʿasākiriñ külliyyetine naẓaran biraz ẕaḫīre daḫi ol ṭaraflardan iştirā ve iddiḫār olunması {16} münāsib olacaġından bu ḫuṣūṣı müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ile müẕākere iderek ve her ḥālde {17} cānib-i mīrīyi daḫi ele alaraḳ ol ṭaraflardan müsteʾmen sefīnelerinden raḫīṣ bahā ile {18} ẕaḫīre bulur ise otuz-ḳırḳ biñ keyl miḳdārı ẕaḫīre iştirā ve bunı mücerred Mora ordularına {19} lede’l-ḥāce sevḳ içün başḳaca ḥıfẓ ü iddiḫāra iʿtinā iderek iḳtiżā iden bahāları {20} bu ṭarafda cānib-i mīrīden virilmek üzere ṣāḥibleri yedlerine polīçe kāġıdları isrā eylemesi {21} ḫuṣūṣunuñ daḫi müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’ya taḥrīriyle ṣūret-i maṣlaḥatıñ ṭaraf-ı saʿādetlerine {22} bildirilmesi daḫi muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāneden olaraḳ mūcebince müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’ya {23} ol vechile müsteʾmen ṭāʾifesinden raḫīṣ bahā ile ẕaḫīre bulur ise otuz-ḳırḳ biñ keyl {24} ẕaḫīre alaraḳ mücerred Mora ordularına lede’l-ḥāce sevḳ içün başḳaca ḥıfẓ ü iddiḫār eylemesini mutażammın {25} ṣavb-ı ḫāliṣānemizden yazılan ḳāʾime Donanma-yı Hümāyūn ile gönderilmek üzere idüği {26} maʿlūm-ı sipehdārīleri buyurulduḳda her ḥālde cenāb-ı saʿādetleri daḫi icrā-yı şerāyiṭ-i ġayret-şiʿārī {27} ve meʾmūriyyete himmet ü müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 B 38
[579/46] Ḳandiye ve Resmo ve Ḥānya Muḥāfıẓlarına
{1} Girīd cezīresi reʿāyāsı bütün bütün ġulüvv ü ʿiṣyān iderek ḳalʿalar ṣūret-i muḥāṣaraya girmiş {2} ve ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt ve bārūt daḫi tükenmeğe yaḳlaşmış oldıġından ve henüz {3} saʿādetlü Mıṣır vālīsi ṭarafından bir gūne imdād gelmeyüb vücūhla iʿānete muḥtāc olduḳlarından {4} ʿasker ve ẕaḫīre ve mühimmāt-ı ḥarbiyyeden māʿadā ṭopçı neferātı irsāliyle daḫi imdād ü iʿānet (31) olunması ḫuṣūṣlarına dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri ve evrāḳ-ı mebʿūs̠e meʾāl {2} ü mezāyāları rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḫāk-pāy-ı merāḥim-peymā-yı ḥażret-i kişver-küşāyīye {3} ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Gāvurlar her ne ḳadar ʿiṣyān ü ṭuġyānlarını {4} artırmış ve artırmaḳda ise de ʿavn [ü] ʿināyet-i Cenāb-ı Ḫayru’n- Nāṣırīn ve meded-i rūḥāniyyet-i ḥażret-i {5} ḥabīb-i Rabbü’l-ʿĀlemīn ile şevket-i İslāmiyye ve ḳuvve-i ḳāhire-i Salṭanat-ı Seniyye’ye bunlarıñ {6} tāb-āver olamayacaḳları ẓāhir ve bi-ʿināyetillāhi’l-Meliki’l-Müsteʿān o maḳūle kefere-i dūzaḫ-nişān {7} ümmet-i Muḥammed’e [ve] velīniʿmetleri olan Devlet-i ʿAliyye’ye bilā-mūcib eyledikleri ihānet ü ḫıyānetiñ {8} yaḳında mücāzātını görecekleri elṭāf-ı İlāhiyye delāletiyle müs̠bet ü bāhir olub Girīd gibi {9} bir ḥıṣn-ı ḥaṣīniñ mekāyid-i aʿdādan viḳāyesi ve derūnunda bulunan bunca ümmet-i Muḥammed’iñ şerr ü şūr-ı {10} aʿdā-yı dīnden ḥimāyesi aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī olaraḳ bu āna ḳadar bu ṭarafdan mümkin mertebe imdād {11} ü iʿānet icrāsına ihtimāmda ḳuṣūr olunmayub cezīre-i merḳūme maṣlaḥatı bütün bütün müşārun-ileyh {12} Mıṣır vālīsi ḥażretlerine muḥavvel olaraḳ müşārun-ileyh daḫi ʿasker ve cihāt-ı sāʾire ile şimdiye gelince {13} lāzıme-i iʿāneti īfā itmiş ve ḥattā bu defʿa daḫi tedārük ve tanẓīm eylediği ʿasker ve mühimmāt-ı sāʾiri {14} sefīnelerine taḥmīl idüb hemān göndermek üzere oldıġını bugünlerde Mıṣır ṭarafından gelan {15} tüccār sefīneleri ḳapūdānları iḫbār eylemiş oldıġına bināʾen inşāʾallāhü Taʿālā bunlarıñ şimdiye ḳadar {16} Girīd’e vāṣıl olması meʾmūl ise daḫi ʿināyet-efzā-yı sünūḥ ü ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı {17} şāhāne iḳtiżāsı üzere keyfiyyet bu kerre daḫi vālī-i müşārun-ileyhe eṭrāfıyla taḥrīr ve ez-her-cihet {18} cezīre-i merḳūmeye imdād ü iʿānet eylemesi tavṣiye ve teẕkīr olundıġından māʿadā ḳarīben Aḳdeñiz’e {19} iḫrāc olunmaḳ üzere olan Donanma-yı Hümāyūn ile cezīre-i meẕkūre içün müstaḳillen iki ʿaded {20} ṭopçı orṭası ve Ḳandiye ve Ḥānya ve Resmo ḳalʿaları-çün başḳa başḳa cebeḫāne ve mühimmāt-ı mütenevviʿa {21} tertīb olunmuş ve iḳtiżāsı üzere ẕaḫīre iʿṭāsıyla iʿānet ü imdād eylemesi ḫuṣūṣı daḫi {22} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine ifāde ve tefhīm ḳılınmış oldıġından başḳa İzmīr {23} ve Ḳuşaḏası’nda bulunan serserī Girīd ahālīsiniñ Donanma-yı Hümāyūn ile vaṭanları {24} imdādına gitmeleri bā-evāmir-i ʿaliyye tenbīh olunmuş oldıġından ve müşārun-ileyh Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ {25} sefāyini müstaḳillen Girīd üzerine meʾmūr ḳılınmış idüğünden inşāʾallāhü’r-Raḥmān şimdiye ḳadar vālī-i {26} müşārun-ileyhiñ göndireceği ʿasker ve mühimmāt ve sefāyin gelerek Girīd’iñ ol vechile ḥaṣr {27} ü tażyīḳden ḫalāṣı ve ʿiṣyān iden gāvurlarıñ ḳahr ü tenkīli vesāʾili ḥāṣıl {28} olmuş olacaġı elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ve bi-mennihī Taʿālā ḳarīben iḫrāc olunmaḳ üzere {29} olan Donanma-yı Hümāyūn ile saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ḏoġrı Girīd üzerine {30} gidecek oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’uñ daḫi ol ṭarafa vuṣūlünde Girīd {31} gāvurlarınıñ ḳuvvetü’ẓ-ẓahrları olan izbāndīd tekneleriniñ tefriḳa ve perīşānīyle Girīd içinde ḳalan {32} ʿuṣāt-ı kefereniñ daḫi ḥaḳḳından gelineceği ʿināyet-i Ḥaḳḳ’a naẓaran emr-i ġayr-ı mechūl olmaġla {33} ẕāt-ı saʿādetleri gerek bu ṭarafdan Girīd’e lāzım gelan iʿāneniñ kemā-hiye-ḥaḳḳuhā icrāsında {34} ve gerek müşārun-ileyh Mıṣır vālīsi ḥażretlerine teʾkīdde ḳaṭʿan ifāte-i vaḳt tecvīz olunmadıġını {35} ve bi-mennihī Taʿālā gerek Donanma-yı Hümāyūn ve gerek vālī-i müşārun-ileyh sefīne ve ʿaskeri ḳarīben vararaḳ (32) bu ġāʾile inşāʾallāhü Taʿālā berṭaraf olacaġını cezmen bilerek aṣlā saʿy ü iḳdāmlarına {2} fütūr virmeyüb hemān merkez-i s̠ebāt ü metānetde pā-ber-cā-yı ḳarār olaraḳ emr-i muḥāfaẓanıñ {3} istiḳrārı ve ḫavene-i eşḳıyānıñ ḳahr ü istīṣāli ḫuṣūṣuna ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i iḳtidār buyurmaları {4} siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 B 38
[579/50] Boġaz muḥāfıẓına
{1} Aḳdeñiz’de geşt ü güẕār itmekde olan eşḳıyā keferesi on iki ʿaded eczālu āteş gemisi tertīb {2} ve üzerine keçiboynuzı ve günlük taḥmīl ve mellāḥlarınıñ ḳıyāfetlerini heyʾet-i Efrencīden tebdīl {3} ü taḥvīl iderek düvel bāndıraları küşādıyla Boġaz’dan içerü girüb Ḫudā-ne-kerde {4} Naʿra burnı pīşgāhında ve bu ṭarafda bulunan süfün-i Donanma-yı Hümāyūn’a īṣāl-i ḫasār ile {5} icrā-yı melʿanet niyyet-i bāṭılasında olduḳlarını birḳaç māhdan berü eşḳıyā-yı mesfūre yedlerine {6} geçüb bir taḳrīb taḫlīṣ-i girībān ile ṣavb-ı saʿādetlerine gelan Eġrībozī Muṣṭafā {7} nām kimesneniñ ifādesinden maʿlūmları oldıġı ānda keyfiyyet yoḳlamaya meʾmūr Meḥmed Sırrī {8} Efendi bendelerinden lede’l- istifsār bundan beş-on gün evvel keçiboynuzı ḥamūlesiyle {9} beş-altı ḳıṭʿa müsteʾmen sefīnesi vürūd iderek yoḳlanmış ve uṣūl-i baḥriyye üzere {10} ruḫṣat virilmiş oldıġını ifāde ve teẕkār itmiş ise de merḳūm Muṣṭafā sefāyin-i mezbūreniñ {11} heyʾet ve eşkālini bildiğini ifāde eylediğinden Dersaʿādet’e gönderildiği ḫuṣūṣunı şāmil {12} vārid olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olmuş ve ḫāk-pāy-ı {13} hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. Bu mādde {14} ġāyet uyġunsuz ve diḳḳat idecek bir keyfiyyet oldıġından ve merḳūm Muṣṭafā daḫi {15} bu ṭarafa gelmiş idüğünden derḥāl meʾmūrlar maʿrifetiyle taḥarrī itdirildikde Ḫalīc-i Ḳosṭanṭīniyye’ye {16} gelmiş olan keçiboynuzı ḥamūleli sefīneler merḳūm Muṣṭafā’nıñ didiği tekneler değil ise de {17} bā-ʿavn-i Bārī bundan böyle daḫi iḳtiżāsı vechile bu ṭarafda taḳayyüd ve taḥarrī olunması {18} lāzım gelenlere tenbīh ve taʿlīm olunub ancaḳ gāvurlarıñ bir-iki seneden berü ümmet-i Muḥammed’e eyledikleri {19} ḫıyānet ü melʿanet ve ḥattā tekne-i menḥūslarınıñ heyʾetini ve kendü ḳıyāfet-i mekrūhelerini düvel-i Efrenciyye {20} sefāyin ve ṭāyifeleri ṣūretine taḥvīl iderek geçen sene Donanma-yı Hümāyūn’a itdikleri ihānet {21} ve ḫabās̠etleri yād-dāşt olaraḳ bunlar luṭf ü ʿināyet-i Ḥażret-i Bārī ile Donanma-yı Hümāyūn’uñ {22} ṣavletine tāb-āver olamayacaḳlarını ve inşāʾallāhü Taʿālā ʿan-ḳarīb ḥaḳlarından gelineceğini {23} bildiklerinden bu maḳūle desīse ile bir taḳrīb icrā-yı ḫıyānete çalışacaḳları ẓāhir ise de {24} kāfirleriñ ne derecelerde sūʾ-i ḳaṣdları oldıġı bu mis̠illü iḫbār olunan ḥiyel-i {25} melʿanet-kārānelerinden āşikār ve bu cihetle kāffe-i meʾmūrīn gice ve gündüz dimeyüb mütebaṣṣır {26} bulunaraḳ ḥamiyyet ü ġayret-i dīniyyeyi ibrāz ve icrā eylemesi lāzım geleceği bedīdār olub {27} bu gāvurlarıñ ol vechile āteş gemisi īcārıyla Boġaz’dan bir taḳrīb girmeğe cesāretleri {28} vuḳūʿa gelür ise beher-ḥāl cenāb-ı müşīrīleriyle yoḳlamacı bulunanıñ diḳḳat ü ihtimām iderek {29} ve iḳtiżāsına göre Boġaz’da olan düvel tercümānlarını ṣıḳışdıraraḳ tevḳīf {30} ve muḳteżāsını icrā buyurmaları lāzımeden ve īcāb-ı meʾmūriyyetiñizden ve her ne ḳadar ḥamūle {31} yoḳlaması ʿahden uymaz ise de böyle vaḳtde ḫaber virilan gibi bir tekne gelür ve şübhe {32} īrās̠ ider ise gāvurlarıñ ḥareketlerini ve ʿārıż olan şübheniñ sebeb ü ḥikmeti {33} dostāne tābiʿ oldıġı devletiñ ḳonsolosuna lāyıḳıyla tefhīm olunaraḳ {34} refʿ-i şübhe żımnında tevḳīf ve iḳtiżāsına baḳılması īcāb-ı vaḳt ü ḥālden olub (35) baʿd-ez-īn ẕāt-ı saʿādetleri daḫi yoḳlamacı-i mūmā-ileyh bendeleri maʿiyyetine dirāyet-kār ve kār-güẕār {2} ve münteḫab adamıñızı terfīḳ ve taʿyīn iderek Boġaz’dan içerü girecek mecmūʿ müsteʾmen {3} sefāyinini evvelkiden ziyāde kemāl-i diḳḳat ile ve külliyyen şekk ü şübhe berṭaraf olmadıḳça {4} ṣalıvirmameñiz ve bir gūne iştibāh vuḳūʿunda tevḳīf eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i şāhāne {5} taʿalluḳ itmiş olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ġayretleri üzere gāvurlarıñ derece-i cesāret {6} ve ḫıyānetlerini güzelce mülāḥaẓa ve Boġaz muḥāfıẓlıġı daḫi ʿuhde-i saʿādetlerinde oldıġını {7} tefekkür ü müṭālaʿa ve nezāket-i vaḳti daḫi teʾemmül-birle bundan ṣoñra Boġaz’dan geçecek kāffe-i {8} müsteʾmen gemilerini yoḳlamada meʾmūr olan yoḳlamacı maʿiyyetine münteḫab ve mücerreb ve dirāyet-kār bir adamıñızı {9} terfīḳ iderek kemāl-i diḳḳat ile yoḳlayub ve iḳtiżāsına göre tercümānları ṣıḳışdırub {10} Boġaz’a vürūd iden tüccār sefīnelerinden gereği gibi şübhe zāʾil ve emniyyet ü iṭmīnān ḥāṣıl {11} olduḳdan ṣoñra ṣalıvermeleri ve emniyyet ḥāṣıl olmayan sefīneleri tevḳīf {12} ve düvel ḳonsoloslarından iddiʿāda olanları olur ise keyfiyyeti dostāne ve ḥakīmāne tefhīm iderek {13} ṣūret-i ḥāli bu ṭarafa işʿāra diḳḳat, ve’l-ḥāṣıl bu ḫuṣūṣı sāʾir şeyʾe bir cihetle ḳıyās {14} itmeyüb leyl ü nehār baṣīret üzere olub bu bābda ednā mertebe teġāfül vuḳūʿa {15} gelmamesi emr-i ehemmine müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 23 B 38
[579/59] Midillū Nāẓırı Ḳapucıbaşı Muṣṭafā Aġa’ya
{1} Bundan aḳdem Dersaʿādet’e celb ve tevḳīf olunan Midillū cezīresi despot ve ḳocabaşılarınıñ {2} müddet-i iḳāmetleri bir seneden mütecāviz olaraḳ ʿiyāl ü evlādları taʿcīzden ḫālī olmadıḳlarından {3} sāʾir cezīreler ḳocabaşıları mis̠illü mesfūrlarıñ daḫi istibdālleri muvāfıḳ-ı irāde-i seniyye ise {4} Midillū’ye irsāllerine iʿtinā ḳılınmasını ḥāvī tevārüd iden ʿarīżañ manẓūr ü mefhūmı {5} maʿlūmumuz oldıġından ġayrı rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı {6} iksīr-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. İstibdāllerini inhā eylediğiñ rehnler cezīre-i {7} mezbūre metrepolīdiyle dīger beş nefer ḳocabaşılar olub bunlarıñ müddet-i tevḳīfleri {8} bir seneyi mütecāviz oldıġına naẓaran vāḳiʿ olan inhāya mebnī ems̠āli vechile mesfūrlarıñ {9} istibdāllerine müsāʿade olunmaḳ iḳtiżā ider ise de el-ḥāletü-hāẕihī fesād-ı reʿāyā berṭaraf olmadıġından {10} yerlerine gönderilecek rehnler yine cezīre-i meẕkūre reʿāyāsınıñ ġāyet muʿteberlerinden {11} olub şöyle ki, bunlar bu ṭarafda tevḳīf olunduḳça ol ṭarafda olan reʿāyādan {12} bir vechile ḫilāf-ı uṣūl-i raʿiyyet muʿāmele vuḳūʿ bulmayacaḳ ṣūretle muʿteber olmaları {13} şarṭıyla altı nefer rehnleriñ nefs-i Midillū ve nevāḥīsinden tedārük ve irsālinde {14} bu ṭarafda olan altı neferiñ taḫliye-i sebīlleriyle vilāyetlerine iʿzāmlarına müsāʿade (40) olunacaġı ẓāhir ve irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bu merkezde dāʾir olmaġla {2} li-ecli’l-istibdāl irsāl ideceğiñ altı neferiñ ġāyet muʿteberān-ı reʿāyā-yı cezīreden {3} olmalarına ġāyetü’l-ġāye ihtimām ü diḳḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 3 Ş 38
[579/62] Rumili vālīsine
{1} El-ḥāletü-hāẕihī Mora üzerine meʾmūr saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretlerinden taḥrīrāt vürūduyla {2} meʾālinde maʿiyyetine müretteb ʿasākirden iki biñ dö[r]t yüz altmış beş neferini ketḫüdāsı İbrāhīm Paşa maʿiyyetiyle {3} iḫrāc ve Gümülcine cāddesiyle iʿzām ve biñ yüz ḳırḳ beş neferini daḫi mühürdārı maʿiyyetine terfīḳan {4} iḫrāc-birle Manāstır ṭarīḳiyle iẕhāb idüb kendü daḫi ḳuṣūr ʿasākiri bi’l-istiṣḥāb (42) hemān Edirne’den ḥareket ü ʿazīmet üzere ise de ismāʿına göre işbu sene-i mübārekede ʿasākir-i mürettebe {2} ve meʾmūrīn-i sāʾire içün tertīb olunan ẕaḫāyirden el-yevm Yeñişehir’e müstevfī ẕaḫīre celb ü cemʿ olunamayub {3} kendü daḫi hemān ḥareket üzere oldıġından ġayrı meʾmūrīn-i sāʾire daḫi es̠nā-yı rāhda olduḳlarından {4} Yeñişehir’e vuṣūle ḳadar ẕaḫāyir-i mürettebe tamāmen irişdirilemez ise tekmīline değin Yeñişehir’de tevaḳḳuf iḳtiżā iderek {5} vaḫāmet-i havā cihetiyle ʿaskere bīzārlıḳ geleceği ve dāʾimā dinç ʿasker ile iş görüldiği mücerrebātdan oldıġı {6} beyānıyla bu bābda lāzıme-i tedābīriñ icrāsına baḳılması zemīnleri basṭ ü temhīd olunmuş olub nezd-i serʿaskerīlerinde {7} beyāndan müstaġnī oldıġı üzere cezīre-i Mora’nıñ eyādī-i menḥūse-i ʿuṣāt-ı reʿāyādan taḫlīṣi {8} ve bi-taḫṣīṣ Yeñişehir’den Mora Derbendi aġzına varınca vāḳiʿ memālik ve Ḳarlıili ḥavālīsiniñ {9} levs̠-i vücūd-ı ḫaveneden tanẓīf ü taṭhīri irādesiniñ ḳuvvetden fiʿile iḫrācı meʾmūrlarıñ ġayret-i dīniyye {10} ve mülkiyyeyi ele alaraḳ saʿy ü iḳdāmlarına vābeste olacaġı mis̠illü ṭavāʾif-i ʿaskeriyyeniñ meʾkūlāt {11} ve aḳvāt-ı żarūriyyelerine lāzım olan ẕaḫāyiriñ evvel-be-evvel tedārük ü tehyiʾesiyle cünūd-ı muvaḥḥidīniñ {12} ʿillet-i fāciʿa-i cūʿ ve teşettütden viḳāyeleri esbāb-ı farīżasınıñ ḳable’l-iḥtiyāc kemā-hiye-ḥaḳḳuhā {13} istiḥṣāli emrine vüsʿ-i beşerde olan iḳdāmāt-ı ʿācileniñ icrāsı daḫi giçen sene aḥvāline {14} naẓaran farż-ı kifāyeden suḳūṭ ile farż-ı ʿayn menzilesine irişmiş oldıġı müberhendir. {15} Muḳaddemā vāḳiʿ olan işʿār-ı sipehdārīleri üzere Yeñişehir’de cemʿ ü iddiḫār olunmaḳ üzere Rumili {16} ḳażālarından maʿlūmü’l-miḳdār ẕaḫāyir tertīb olunmuş ve Ṣofya’da mevcūd olan ile giçen sene tertībinden {17} ḳuṣūr ḳalan sekiz biñ ḳanṭār peksimādıñ Yeñişehir’e irsāli ṭaraf-ı saʿādetlerinden Ṣofya nāẓırıyla mütesellimine {18} yazıldıġı beyānıyla yine Ṣofya’da altı biñ ḳanṭār daḫi peksimād ṭabḫ ü iʿmāl olunmaḳ üzere emr-i ʿālī {19} ıṣdārı giçende ṭaraf-ı saʿādetlerinden inhā buyurulmuş ve ol vechile müceddeden altı biñ ḳanṭār peksimād {20} ṭabḫı bābında mūmā-ileyhimāya ḫiṭāben fermān-ı ʿālī ıṣdār olunmuş oldıġı muḳaddemce ṣavb-ı saʿādetlerine {21} yazılmış olub ẕaḫāyir müretteb olan maḥālden buʿd-ı mesāfe olanlarınıñ bedelleri alınub naḳż {22} ve maḥsūb olunmaḳ üzere inżimām-ı reʾy-i serʿaskerīleriyle teshīlen-li’l-maṣlaḥa Yeñişehir’de olan aṣḥāb-ı ʿalāḳa {23} ve mültezimīn ẕaḫīrelerinden yiğirmi biñ keyl ẕaḫīre mübāyaʿa olunmuş oldıġı muḳaddemce ṣavb-ı müşīrīlerinden {24} ve bu defʿa Yeñişehir defterdārı efendi bendeleriniñ vāḳiʿ olan inhāsından müstefād ise de cemīʿ zamānda {25} idāre-i ʿasker evvel-be-evvel iddiḫār-ı ẕaḫāyire menūṭ olub ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den bu ḫuṣūṣa nihāyet {26} derecede iḳdām olunmuş ve olunmaḳda olub ḥattā Mora ḳolunda olan ordulara ve ḳılāʿa {27} virilmek üzere derdest-i iḫrāc olan Donanma-yı Hümāyūn ile yüz biñ keyl ẕaḫīre gönderilecek {28} oldıġından işbu ẕaḫāyiriñ ḳanġı maḥallere iʿṭāsı iḳtiżā ideceği bundan aḳdem ṣavb-ı serʿaskerīlerinden {29} istiʿlām ü istişʿār olunmuş idi. Bi-mennihī Taʿālā cevābı vürūdunda iḳtiżāsı saʿādetlü Ḳapūdān paşa {30} ḥażretlerine tefhīm olunacaġı āşikār ise de vāḳıʿan Çirmen mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ işʿārı gibi {31} ṣunūf-ı ʿaskeriyyeye teşettüt ü perīşānlıġı müstelzim ve ifāte-i vaḳt ile ʿaskere fütūrı mūcib olmamaḳ içün {32} eşedd-i iḥtiyāc ile muḥtāc olduḳları ẕaḫāyiriñ ʿācilen çāresi istiḥṣāli ve bi-mennihī Taʿālā meʾmūrīn {33} vardıḳları gibi hemān iḳtiżāsına göre sevḳiyle iş görülmesi lāzımeden ve bu maṣlaḥat ise müteferriʿāt-ı {34} mehāmm-ı maḫṣūṣa-i serʿaskerīleri olan mevāddan olub şöyle ki, ṣunūf-ı ʿaskeriyye ve meʾmūrīn-i {35} sāʾireniñ ol cānibe vuṣūllerine değin ilerünüñ ẕaḫīresi çāresi istiḥṣāl olunamaz ise {36} taḥaşşüd iden ʿasākir mevcūd olan ve bir ṭarafdan tevārüd iden ẕaḫāyiri ekl ü ṣarf ile (43) ilerü ẕaḫāyir ve meʾmūrīn sevḳine imkān müsāʿid olmayaraḳ maʿāẕallāh şimdiye değin maṣrūf olan {2} bu ḳadar mesāʿī ve iḳdāmāt bir fāʾideyi netīce virmeyeceği cā-yı işkāl değildir. El-ḥāletü-hāẕihī {3} Yeñişehir’den İzdīn’e maṭlūb vechile ẕaḫāyir naḳli mümkin ve İzdīn’den Alāmāna köprisi ve belki Fondāna {4} Derbendi aşılub Esedābād’a ve bi’l-farż iḳdām ile Livādya’ya varınca ẕaḫīre sevḳ olunsun {5} dinilse andan ilerü İstifa ve andan Mora Derbendi’ne ve yedi sāʿat içerüsi olan Gördūs’e {6} varınca ẕaḫīre naḳli kāmilen taṭhīr-i ṭarīḳ olunub emniyyet-i tāmme ḥāṣıl olmayınca naḳl olunacaḳ ẕaḫāyiriñ {7} muḥāfaẓası müstevfī ʿaskere muḥtāc ve ẕaḫīre naḳli żımnında gönderilecek ʿasker daḫi bir ṭarafdan {8} ʿuṣāt-ı kefere ẓuhūr iderek muḥārebe īcāb eylediği ḥālde getürecekleri ẕaḫīreyi kendüleri {9} telef iderek yine ilerüye gitmiş bulunan ʿasker ẕaḫīresiz ḳalub ʿaṣamnallāh [?] bir uyġunsuz {10} şey vuḳūʿı giçen sene delāletiyle vāreste-i ḳayd [ü] iḥtiyācdır. İzdīn’den taḳrīben ḳırḳ sāʿat {11} mesāfe olan Derbend’e varınca sevḳ olunacaḳ ʿasākiriñ idāresi ḫāṭır-ḫırāş bir mādde olub {12} bu keyfiyyetiñ bir ṣūret-i ḥaseneye ifrāġı daḫi mücerred ẕāt-ı ġayret-simāt-ı serʿaskerīleriniñ ārā-yı ṣāʾibe {13} ve tedābīr-i ḥakīmānelerine merbūṭ olaraḳ gerçi Donanma-yı Hümāyūn ile gidecek yüz biñ keyl {14} ẕaḫīre ile ʿasākir-i İslāmiyye’niñ inşāʾallāhü Taʿālā Mora’ya duḫūlünden ṣoñra idāreleri ve ol vaḳt {15} deñiz ṭarafı açılaraḳ bir ṭarafdan daḫi müsteʾmenden ẕaḫīre iştirāsıyla zaḥmet çekilmamesi {16} meʾmūl ise de şu İzdīn’den Mora’ya varınca meʾmūrīn ne vechile idāre buyurılacaḳ, bunuñ {17} beher-ḥāl şimdiye ḳadar cenāb-ı müşīrīleri bir ṣūret ve çāresini mülāḥaẓa ve istiḥṣāl {18} buyurmuş olacaḳları cā-yı şübhe olmamaġla bu bābda tedābīr ü ārā-yı ṣāʾibeleri maʿlūm {19} olub bu ḫuṣūṣda endīşe ve efkārdan vāreste olmaḳ içün keyfiyyetiñ ʿale’t-tafṣīl {20} serīʿan işʿārına ve gerek ẕaḫīre tedārük ve iddiḫārı ve gerek ṣunūf-ı ʿaskeriyyeniñ ilerü sevḳinde {21} ẕaḫīre māddesinde zaḥmet çekmamesi vesāʾiliniñ istiḥṣāli mücerred himem-i şerīfelerine muḥtāc bir mādde-i {22} ehemme-i vācibü’l-iʿtinā ve ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ber-kemāl olan iʿtiḳādāt-ı ḥasene iḳtiżāsına naẓaran {23} şimdiye ḳadar bu māddeleriñ bir ḥüsn-i ṣūreti istiḥṣāl buyurulmuş olacaġı hüveydā ise de ehemmiyyet-i maṣlaḥat {24} teʾkīde icbār itmekle muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ġayretleri üzere Mora üzerine meʾmūr {25} vüzerā-yı ʿiẓām ve ṣunūf-ı ʿaskeriyye ve sāʾir meʾmūrīniñ ẕaḫīre żarūreti ġāʾilesiyle {26} beyhūde Yeñişehir’de ilişmeyecek ve ilerülerde müżāyaḳa çekmeyecek vechile ẕaḫāyirleriniñ {27} tedārük ü istiḥżārı çāresiniñ istiḥṣāline nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i miknet ve ol vechile icrā-yı lāzıme-i {28} serʿaskerī ve şecāʿate ṣarf-ı reviyyet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 3 Ş 38
[579/65] Rumili vālīsine
{1} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ Oḫrīli Celāl Beğ ṭarafına {2} ādemīsi vürūduyla iltimāsātını mübeyyin bend bend bir ḳıṭʿa müẕekkeresinde çıḳaracaġı ʿaskeriñ (48) baḫşīşlerinden başḳa kendüsüne beş yüz kīse ḳadar aṭiyye-i seniyye iḥsān buyurulması ve maʿiyyetine {2} Dūḳagīn Mutaṣarrıfı Nuʿmān Paşa ve Oḫrī ve İlbaṣan mutaṣarrıflarıyla Prizrīn Mutaṣarrıfı {3} Maḥmūd Paşa veyāḫūd birāderi Emīn Paşa’nıñ meʾmūriyyeti ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarınıñ {4} ʿuhdesine tevcīhi ve Ḳaraman Vālīsi saʿādetlü Reşīd Paşa ile Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’nıñ daḫi {5} maʿiyyetine meʾmūr ḳılınması ve Aḳçaḥiṣārlı Ḥācī Paşa’nıñ maʿiyyet-i saʿādetlerine yāḫūd kendü maʿiyyetine {6} meʾmūriyyeti ḫuṣūṣları muḥarrer oldıġından baḥis̠le müşārun- ileyhiñ evvelki sene Berāt üzerine meʾmūriyyetinde {7} iki biñ kīse iḥsān olunaraḳ ʿaskerine taḳsīm itmiş ise de bu defʿaki meʾmūriyyeti mesāfe-i baʿīde {8} ve çıḳaracaġı ʿasker külliyyetlü oldıġından iḥsān buyurılacaḳ aḳçe evvelkiden ziyāde olmaḳ {9} ve Oḫrī Mutaṣarrıfı ʿAbbās Paşa’nıñ yeğeni Ḥasan Beğ İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ eniştesi {10} oldıġına ve livāʾ-i meẕkūr müşārun-ileyhe virildiği ḥālde mūmā-ileyh Ḥasan Beğ’i beş yüz nefer ʿasker ile {11} Oḫrī’den çıḳarub ʿAbbās Paşa’yı mütesellim bıraġacaġına ve bu keyfiyyet İlbaṣan Mutaṣarrıfı {12} Maḥmūd Paşa’nıñ daḫi külliyyetlü ʿasker ile çıḳmasını mūcib olacaġına mebnī faḳaṭ Oḫrī sancaġınıñ {13} İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhe tevcīhinde beʾis olmayaraḳ irāde-i ʿaliyyeye menūṭ oldıġını {14} ve müşārun-ileyh maʿiyyetine sāʾir Geġa paşalarınıñ meʾmūriyyetleri uymayacaġından faḳaṭ aḳrabāsından {15} olan mūmā-ileyh Nuʿmān Paşa Dūḳagīn ʿaskeriyle müşārun-ileyh maʿiyyetine ve mūmā-ileyh Ḥācī Paşa {16} daḫi üç yüz adam ile maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūr ḳılınaraḳ iḳtiżā iden evāmiri ıṣdār {17} ve ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār olunmasını şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı sipehdārīleriyle İskenderiye mutaṣarrıfı {18} müşārun-ileyhiñ sālifü’ẕ-ẕikr iltimāsātını müşʿir bend bend müẕekkeresi üzerine işāret buyuruldıġı {19} vechile cānib-i saʿādetlerinden virilmiş olan cevāb ve reʾy ü müṭālaʿāt-ı serʿaskerīleri müfādı {20} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne {21} buyurulmuşdur. Müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ ḫazīnedārları yediyle bu ṭarafa daḫi taḥrīrātı vürūd {22} iderek Ḳarlıili üzerine iḫrāc ve tedārüküne teşebbüs̠ eylediği yiğirmi biñ nefer ʿaskeriñ talṭīf {23} ve teşvīḳleri żımnında mümkin mertebe iʿānet-i seniyye tertīb ve irsāliyle virilecek aḳçeniñ {24} miḳdārı taṣrīḥ olunaraḳ cümleye ḫiṭāben başḳa ve taʿahhüdi miḳdār ʿasker ile sürʿat-i ḥareket {25} ü ʿazīmeti bābında başḳa evāmir-i ʿaliyye ıṣdārıyla kendüsüne daḫi aṭiyye-i seniyye gönderilmesi ve İlbaṣan {26} ve Oḫrī sancaḳlarınıñ ḥāṣılātında māl yoġ ise de mücerred nüfūẕına medār-ı taḳviyet ve yol üzerinde {27} olduḳlarından gider iken ziyāde ʿasker çıḳarmaġa suhūlet olmaḳ içün livāʾeyn-i meẕkūreyniñ {28} ʿuhdesine tevcīh ve mūmā-ileyhimiñ maʿiyyetine meʾmūr ḳılınması ve ṭopçı orṭası gönderilmesi {29} ve maʿiyyetinde olan ʿasākire taʿyīnāt ḫuṣūṣunda zaḥmet çekdirilmamesi esbābınıñ istiḥṣāline baḳılması {30} inhā ve iltimās olunmuş olub nezd-i saʿādetlerinde maʿlūm oldıġı vechile İskenderiye mutaṣarrıfı {31} müşārun-ileyhiñ derkār olan ṣīt ü şöhreti ve İskenderiye ʿaskeriniñ dilāverlikle meşhūriyyeti {32} taḳrībiyle inşāʾallāhü Taʿālā müşārun-ileyhiñ külliyyetlü ʿasker ile Ḳarlıili üzerine ʿazīmetinde ʿaẓīm işe {33} yarayacaġı elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ve kendüsi yiğirmi biñ ʿasker ile ḥareket ideceğini {34} yazmış ve ḥattā ḫazīnedārı mūmā-ileyh daḫi iʿtimād olunmaz ise ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den sırran {35} ve ʿalenen maḫṣūṣ meʾmūrlar taʿyīniyle çıḳarılacaḳ ʿasker tamāmca bu miḳdār oldıġı muʿāyene (49) ve taʿdād olunmasını söylemiş oldıġından ve her ne ise şimdiki ḥālde müşārun-ileyhiñ mesʾūlünüñ {2} isʿāfı lāzımeden idüğünden işʿār-ı müşīrīleri vechile müşārun-ileyhe bu defʿa evvelkiden {3} ziyāde olmaḳ üzere aḳçe irsāli ḫāṭıra gelür ise de el-ḥāletü-hāẕihī Devlet-i ʿAliyye’niñ nihāyetsiz {4} maṣārifāt-ı kes̠īresi olmaḳ taḳrībiyle sābıḳından dūn olmamaḳ üzere müşārun-ileyhiñ {5} şimdi çıḳaracaġı ʿaskere baḫşīş olaraḳ taḳsīm olunmaḳ üzere biñ beş yüz ve kendüsüne daḫi {6} maḫfiyyen iʿṭā olunmaḳ içün beş yüz ki cemʿan iki biñ kīse irsāl ve işʿār ve iltimāsı vechile evāmir-i ʿaliyye ile {7} maḫṣūṣ mübāşir taʿyīn ve tesyār olunması ve baʿżı mülāḥaẓāta mebnī Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarınıñ {8} daḫi müşārun-ileyhe tevcīhiyle Prizrīn Mutaṣarrıfı Maḥmūd Paşa’nıñ müşārun-ileyh maʿiyyetine meʾmūriyyeti {9} uymayacaġından ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳları mutaṣarrıflarınıñ livāʾeyn-i meẕkūreyniñ tebeddüli {10} cihetiyle meʾmūriyyetleri ṭabīʿatıyla girü ḳalmış oldıġından Prizrīn Mutaṣarrıfı mūmā-ileyh Maḥmūd Paşa {11} kemā-kān maʿiyyet-i serʿaskerīlerine olan meʾmūriyyetinde ibḳā ile faḳaṭ ẕāt-ı saʿādetleriniñ tensībi vechile {12} Dūḳagīn Mutaṣarrıfı Nuʿmān Paşa’nıñ meʾmūriyyeti maʿiyyet-i müşārun-ileyhe taḥvīl olunaraḳ Aḳçaḥiṣārlı {13} Ḥācī Paşa’nıñ daḫi üç yüz nefer ʿasker ile ẕāt-ı serʿaskerīleri maʿiyyetine meʾmūr ḳılınması ve müşārun-ileyhimā {14} Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa’nıñ cenāb-ı düstūrīleriniñ virmiş olduḳları cevāb vechile {15} meʾmūriyyetleri uymayacaġından ve bunlarıñ iḳtiżā-yı istiḫdāmları reʾy-i serʿaskerīlerine muḥavvel oldıġından {16} andan ṣarf-ı naẓar olunması ve Nüzül Emīni ʿAbdülkerīm Beğ’e daḫi ʿale’l-ḥesāb olaraḳ yüz biñ ġurūş {17} gönderilüb mūmā-ileyhiñ meʾmūr-ı idāresi oldıġı taʿyīnāta müretteb ẕaḫāyiriñ ḳażālardan {18} bir ān aḳdem taḥṣīl ve teslīmi-çün istiʿcāl evāmiri gönderilmesi ve Ḳarlıili ḳolundan sevḳ olunacaḳ {19} meʾmūrīn ve ʿasākir Ḳarlıili ve Īnebaḥtī sancaḳları dāḫilinden mürūr ve ilerüde bulunan {20} ʿuṣāt-ı kefereyi urmaḳ üzere serīʿan Ḳastel’e ve andan Mora’ya ʿubūrlarında livāʾeyn-i {21} meẕkūreyn cibālinde bulunan ḥayādīd ṭāʾifesini taṭhīr itmek ve Nārda’dan Ḳastel’e varınca {22} yollarda ʿuṣāt-ı kefereye ṣarḳındılıḳ itdirmamek ve bu vechile ʿaskeriñ verāsını {23} işletdirmek üzere üç-dört biñ ʿasker ile erbāb-ı iḳtidārdan biriniñ meʾmūriyyeti {24} münāsib olacaġını ve ḥālā Īnebaḥtī Mutaṣarrıfı mīr-i mīrāndan Palāslızāde İsmāʿīl Paşa’nıñ {25} ġayret ü ṣadāḳati muḥaḳḳaḳ oldıġından bu ḫuṣūṣa paşa-yı mūmā-ileyh meʾmūr ḳılınaraḳ {26} Īnebaḥtī sancaġıyla maḫlūṭ olan Ḳarlıili sancaġınıñ daḫi ʿuhdesine tevcīhi iḳtiżā ideceğini {27} baʿżı erbāb-ı vuḳūf iḫbār itmiş olduḳlarına mebnī ol vechile Ḳarlıili sancaġı daḫi {28} mūmā-ileyh İsmāʿīl Paşa’ya ilḥāḳan tevcīh olunaraḳ müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa maʿiyyetine {29} meʾmūr ve bir ʿaded mükemmel ṭaḳım ve neferātıyla ṭopçı orṭası irsāl ḳılınması ḫuṣūṣları {30} tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bu vechile icrālarına taʿalluḳ iderek mūcebince {31} müşārun-ileyhiñ çıḳaracaġı ʿaskere baḫşīş olaraḳ biñ beş yüz ve kendüye maḫfiyyen aṭiyye-i {32} seniyye olmaḳ üzere virilmek içün beş yüz kīse aḳçe tertīb ve iḳtiżāsına göre evāmir-i ʿaliyye daḫi {33} taṣdīr olunaraḳ ḫaṣekī aġalıḳdan muḫrec silāḥşorān-ı ḫāṣṣadan İsmāʿīl Aġa mübāşeretiyle {34} gönderilmiş ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳları ilḥāḳan ʿuhdesine tevcīh olunaraḳ {35} mūmā-ileyh Nuʿmān Paşa’nıñ meʾmūriyyeti maʿiyyet-i müşārun-ileyhe taḥvīl ve mūmā-ileyh Ḥācī Paşa daḫi (50) ẕāt-ı serʿaskerīleri maʿiyyetine meʾmūr ḳılınaraḳ iḳtiżā iden evāmiri taṣdīr ve tesyīr ve nüzül emīni {2} mūmā-ileyhe daḫi yüz biñ ġurūş ʿale’l-ḥesāb aḳçe ile istiʿcāl evāmiri tesyār ve mūmā-ileyh {3} İsmāʿīl Paşa’ya ilḥāḳan Ḳarlıili sancaġı virilerek müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa maʿiyyetine {4} meʾmūr ve bir orṭa ṭopçı daḫi taʿyīn olunmuş olub ancaḳ ẕikr olunan Oḫrī ve İlbaṣan {5} sancaḳları bu defʿa ber-vech-i muḥarrer ḥasbe’l-iḳtiżā müşārun-ileyhe tevcīh olunmuş ise de her ḥālde {6} ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ viḳāye-i nüfūẕı daḫi mültezem oldıġından işbu iki sancaġıñ daḫi {7} tevcīhini cenāb-ı düstūrīleri yazub iltimās itmiş gibi ḏavranaraḳ Oḫrī Mutaṣarrıfı {8} ʿAbbās Paşa’yı işʿārları vechile Oḫrī’ye mütesellim idecekseñiz itdirüb İlbaṣan {9} sancaġından ʿazl olunan Maḥmūd Paşa’yı daḫi ne vechile istiḫdām itmekliği tensīb iderseñiz öylece {10} icrā eylemeñiziñ reʾyiñize iḥālesi daḫi iḳtiżā-yı irāde-i ʿaliyye-i mülūkāneden olmaġla her ḥālde {11} is̠bāt-ı müddeʿā-yı dirāyet-kārī ve feṭānete himmet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i kār-āşināyī ve ḥamiyyet-i {12} serʿaskerīleridir. Ḳaldı ki, baʿżı erbāb-ı vuḳūfuñ iḫbārlarına göre işbu sene-i mübārekede {13} Mora Derbendi’nden ṣarf-ı naẓar olunaraḳ Mora’ya imrārı iḳtiżā idecek ʿaskerden {14} Ḳarlıili ve Īnebaḥtī ḥavālīlerinde tevḳīfi münāsib görilan üç-dört biñ ʿaskerden māʿadā {15} ordu ġalebeliği olmamaḳ içün on beş biñ miḳdārı ʿasker Ḳarlıili üzerinden Ḳastel’e {16} ve on beş biñ ḳadar ʿasker daḫi İzdīn ḳoluyla Ṣālona üzerinden Īnebaḥtī’ya irsāl {17} ve biñ nefer derūn-ı İzdīn’de ve biñ nefer daḫi Ṣālona’da ve iḥtiyāṭen dört-beş yüz nefer ile {18} Derbend aġası daḫi Aġrafa’da iḳāme olunub dört-beş biñ ʿasker daḫi Aġrafa ḳoluyla {19} yine Īnebaḥtī’ya iʿzām ve Eġrīboz ve İstifa ve ḥavālīsine daḫi beş biñ miḳdārı ʿasker {20} taʿyīn olundıġı ṣūretde süfün-i Donanma-yı Hümāyūn daḫi ol ṣulara vürūd ile {21} ḳol ḳol irsāl ve Mora’ya imrār olunan ʿasākir ve meʾmūrīn birden muhāceme ve iḳtiḥām eylediklerinde {22} bi-ʿavnillāhi Taʿālā ḥuṣūl-i emr-i maḳṣūd cilveger-i mirʾāt-ı teyessür ü suhūlet olacaġı elṭāf-ı İlāhiyye’den {23} müstedʿā olub el-ḥāletü-hāẕihī cenāb-ı serʿaskerīleriniñ daḫi Mora üzerine sevḳ idecekleri {24} ʿasākire dāʾir tedbīr ü tertībātları ne vechiledir ve şimdiki ḥālde ṭutduḳları meṣāliḥ ne merkezlerdedir {25} ve ḳol ḳol tertībātları ne ṣūretledir, şimdiden bu cānibe işʿārları lāzımeden ve muḳteżā-yı {26} irāde-i seniyyeden olmaġla muḳteżā-yı fıṭrat-ı uṣūl-āşināyī ve şecāʿat-i müşīrīleri üzere {27} ʿasākir emrinde icrāsı ḫāṭır-güẕār-ı serʿaskerīleri olan tedbīr ü tertībāt ne vechiledir ve el-yevm {29} ṭutduḳları meṣāliḥ ne merkezlerdedir ve ḳol ḳol tertībleri ne uṣūl üzeredir, bu cānibe {29} işʿāra mübāderet ve her ḥālde mehāmm-ı mev[kū]le-i sipehdārīleriniñ miḥver-i lāyıḳında ḥüsn-i tensīḳ ü temşiyetiyle {30} ibrāz-ı meʾās̠ir-i şecāʿat ü ḥamiyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Bālyabādra’da {31} olan saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ iki senedir ẓuhūr iden s̠ebāt ü ġayreti {32} kemālde olub bugünlerde Dersaʿādet’e gelmiş olan dīvān kātibiniñ vāḳiʿ olan {33} ifādesine göre müşārun-ileyh kendü maʿiyyetine taḫṣīṣan dört-beş biñ nefer ʿasker irişdirilür ise {34} Mora derūnunda ʿaẓīm ḫidmet göreceğini söyleyüb ṣūret-i ḥāl daḫi bu ümniyeyi müʾeyyid {35} olaraḳ müşārun-ileyhiñ ġayreti meşhūd olmuş ve bundan böyle kendüsünden yararlıḳ meʾmūl (51) ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden şimdiden beş-altı biñ ʿasker irsāline ġayret olunsa inşāʾallāhü Taʿālā {2} ʿaẓīm fāʾideyi mūcib olacaġı emr-i ġayr-ı mechūl olaraḳ bu ḫuṣūṣuñ ṭaraf-ı saʿādetlerine {3} müʾekkeden yazılması emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne muḳteżāsından oldıġı maʿlūm-ı saʿādetleri {4} buyurulduḳda şimdiden maʿiyyet-i müşārun-ileyhe ʿasker irişdirilmesi vesāʾil-i muḳteżiyesiniñ icrāsıyla {5} her ḥālde sürʿat-i ḫitām-ı meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerini īcāb ider vesāʾiliñ ikmāline himmet buyurmaları {6} meʾmūldür. Fī 4 Ş 38
[579/68] Rumili vālīsine
{1} Müteveffā Ḫūrşīd Paşa’nıñ virmiş oldıġı teẕkireler ile vefātına değin işlemiş olan ʿasker {2} ʿulūfesiniñ keyfiyyet ü kemmiyyetini mübeyyin taḳdīm buyurılan defter mūcebince yekūnı ḳırḳ yük {3} bu ḳadar biñ ġurūşa bāliġ olaraḳ muṭālebeden ḫālī olmadıḳlarından ġayrı müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ {4} vefātından berü daḫi beş aylıḳ ʿulūfeleri işleyerek ṭaleb ü istidʿā itmekde olduḳları {5} ve giçen sene ʿasākir ʿulūfesi bu vechile pesmānde olaraḳ alamadıḳlarından bu sene-i mübārekede {6} ʿulūfe ile maṭlūb olunan ʿasākir gelmekde iseler de iki aylıḳ ʿulūfelerini peşīnen ṭaleb itmekde {7} olduḳlarından bu es̠nāda ṭaraf-ı müşīrīlerine aḳçe irişmez ise ʿasākire ṣovuḳluḳ gelerek tamām iş {8} görecek mevsimde maṣlaḥata sekte geleceği ifādesi tafṣīlātından baḥis̠le bugünlerde {9} ṣavb-ı serʿaskerīlerine külliyyetlü aḳçe irsāl olunmasını ḥāvī saʿādetlü ʿÖmer Paşa ve Reşīd Paşa {10} ḥażerātınıñ aḳçe ṭalebine dāʾir cānib-i saʿādetlerine vürūd iden şuḳḳaları gönderildiğini muḥtevī {11} resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub müşārun-ileyhimā {12} Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa’nıñ bu ḫuṣūṣa dāʾir bu ṭarafa daḫi taḥrīrātları gelmiş oldıġından ḥużūr-ı {13} hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i cihān-dārī buyurulmuşdur. {14} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Devlet-i ʿAliyye’niñ emvāc-ı baḥr gibi mütetābiʿu’ẓ-ẓuhūr ve müterādifü’- {15} -’l-vuḳūʿ olan maṣārifāt-ı ṭāḳat-güdāzı ḫazāʾin-i mīriyyede vücūd-ı nuḳūdı derece-i {16} istiḥāleye irişdirme ṣūretine getürüb tīz elden külliyyetlü aḳçe tedārükünüñ imkānı bulunamaz {17} menzileye varmış ve bu ʿulūfe māddesiniñ telefātı ise bir vechile başa çıḳar mevāddan {18} olmayub böyle gider ise mecmūʿ maṣārif ḏuracaġına mebnī hiçbir devletiñ taḥammül idemeyeceği {19} mertebelerde pek derecesiz fāḥiş olmuş ve taḥammül ve idāreden ḳalmış ise daḫi zamāne {20} ʿaskeriniñ ḥāli maʿlūm olub cenāb-ı müşīrīleriniñ ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīye meʾmūriyyetleri {21} ve tamām iş görecekleri mevsim olması cihetiyle külliyyetlüce iʿāneye iḥtiyācları emr-i meczūm {22} olmaḳ ḥasebiyle her ne ḥāl ise bu defʿa ṣavb-ı serʿaskerīleri-çün Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den naḳden biñ {23} kīse aḳçe ve Tepedelenli ʿAlī Paşa ẕimemātından daḫi ḥavāleten iki biñ kīse aḳçe tertīb ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa {24} maṭlūbı-çün daḫi Yānya ve Delvīne ve Avlonya sancaḳları dāḫilinde olan ẕimemātından {25} ve Reşīd Paşa ḥażretleriniñ maṭlūbuna maḥsūben daḫi Tırḥāla sancaġında kāʾin ẕimemātından (53) münāsibi miḳdār ḥavālāt tanẓīmi ḫuṣūṣı ʿizzetlü Defterdār ve Ḍarbḫāne nāẓırı efendilere {2} ḥavāle-birle müşārun-ileyhimāya iḳtiżāsına göre ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden cevāb-nāme yazılmış {3} ve ṭaraf-ı saʿādetlerine ḥavāle olunan iki biñ kīse aḳçeniñ iḳtiżā iden evāmiriyle naḳden {4} tertīb olunan biñ kīse aḳçe bu defʿa ṣavb-ı serʿaskerīlerine irsāl olunmuş olub lākin {5} bu aylıḳ māddesi günden güne azub idāre ve iʿṭānıñ imkānı mefḳūd olmaḳ derecelere {6} varayor. Cenāb-ı düstūrīleri sāʾire mümās̠il olmayub Devlet-i ʿAliyye’niñ her bir ḥāline vāḳıf {7} ve bu mis̠illü maṣārif-i ṭāḳat-güdāza hiçbir devlet taḥammül idemeyüb encām-ı kār girüsi ḏuracaġı {8} deḳāyıḳına ʿārif ve maḥrem ve muʿtemed vükelā-yı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları cihetle Devlet-i ʿAliyye’niñ {9} ḥüsn-i ḥālini derpīş iderek hemān iḫtitām-ı maṣlaḥata iḳdām buyurmaları ẕāt-ı serʿaskerīlerine lāzımeden {10} oldıġı āşikā[r] ve egerçi zamāne ʿaskerleriniñ ḥālleri maʿlūm ise de yaḳın vaḳtlerdeki {11} seferlerde bu mis̠illü fāḥiş maṣrafıñ mis̠li sebḳat itmediği ve bilḫuṣūṣ ʿahd-i ḳarībde {12} gerek Pāsbānzāde vaḳʿasında ve gerek müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ Ṣırp üzerine meʾmūriyyetinde {13} Arnavudluḳ’dan ve Rumili’den bu ḳadar vüzerā ve mīr-i mīrān ile yetmiş-seksan biñ ḳadar ʿasker taḥaşşüd {14} itmiş iken böyle aylıḳ ve maṣraf laḳırdısı işidilmediği nezd-i müşīrīlerinde daḫi maʿlūm ü bedīdārdır. {15} Müteveffā-yı müşārun-ileyh vaḳtinde ḥasbe’ż-żarūr böyle bir uṣūl-i nā-refteye gidilmiş ise de ilerüsüni {16} düşünüb velīniʿmetimiz olan Devlet-i ʿAliyye’niñ ḥüsn-i ḥāli mülāḥaẓasını ḫāṭırdan çıḳarmayub {17} aña göre her bir ḫuṣūṣa diḳḳatleri elzem-i levāzımdandır. Ez-cümle, irsāl buyurduḳları defterde filān maʿiyyetinde {18} şu ḳadar nefere şu ḳadar teẕkire, şu ḳadar ġurūş deyu muḥarrer olub lākin bu ʿaskerler teẕkireleri tārīḫinden {19} ṣoñra noḳṣān ve tezāyüd ḳabūl itmamiş midir ve el-yevm maʿiyyetlerinde mevcūd mıdır değil midir ve mevcūd ise {20} niçün ʿaskersizlikden şikāyet olunuyor ve niçün iş görülmüyor; bu daḳīḳalara diḳḳat olunmaması {21} ve bundan başḳa vüzerā ve vālīler ḳapuları ḫalḳını ve delīl ve tüfenkçi neferātını kendü manṣıbları {22} ḥāṣılātlarıyla idāre eylemeleri ve her biri taḥt-ı ḥükūmetinde olan maḥaller ʿasākirini sürüb {23} çıḳarub ḳullanmaları lāzım iken şimdi her bir meʾmūrlar dāʾireleri etbāʿına varınca ḳadar {24} teẕkire virmekde ve kendü manṣıbları dāḫilinden ʿasker çıḳarmayub çıḳardıḳları ʿaskeri daḫi {25} aylıḳlu diyerek ʿulūfe ṭaleb itmekde olmaları ḏoġrısı yolsuzdur ve başa çıḳar şey {26} değildir ve buña Ḥażret-i Allāh’ıñ ve pādişāh-ı ʿālem-penāh efendimiziñ rıżāları olmayub {27} böyle şeylere ṭaraf-ı müşīrīlerinden iʿtinā ve diḳḳat olunmaḳ ve her ne ise maṣlaḥatı teşennüce düşürmeksizin {28} bi-ʿavnihī Taʿālā bu sene-i mübārekede şu ġavāʾil-i ḥāliyeniñ indifāʿ ü iḫtitāmı çāre ve tedābīrini {29} istiḥṣāle himmet ve ol vechile īfā-yı nām ü şān ile baʿis̠-i felāḥ ü saʿādet-i Dāreyn olur {30} esbābı istikmāle iʿtinā ve ġayret buyurulmaḳ levāzım-ı marżiyye-i sipehdārī ve ḥamiyyetden olub irāde-i {31} seniyye-i şāhāne daḫi bu uṣūli ḥāvī olmaġla muḳteżā-yı fıṭrat-ı ġayret ü dirāyetleri üzere {32} müteferriʿāt-ı ḫuṭūb-ı mevkūle-i serʿaskerīlerinden olan bu maḳūle mevādd-ı vācibü’t-tedḳīḳe kemā-hiye-ḥaḳḳuhā {33} diḳḳat ve Devlet-i ʿAliyye’niñ maṣārifāt-ı ṭāḳat-güdāzı hengāmında böyle maṣārifāt-ı {34} fāḥişeden viḳāyeti esbāb ü vesāʾiliniñ ikmāline mübāderet-birle her ḥālde mehāmm-ı {35} mevkūle-i serʿaskerīleriniñ ḥüsn-i tensīḳ ü temşiyetine bi-ḥavlillāhi Taʿālā işbu sene-i mübārekede (54) maṣlaḥat teşennüce düşmeksizin ḥüsn-i indifāʿ-i ġavāʾile muvaffaḳiyyete nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i liyāḳat ve reviyyet {2} buyurmaları ḥaṣren ve ḳaṣren ẕāt-ı saʿādetlerinden maṭlūb-ı ʿālī idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 4 Ş 38
[579/78] Rumili serʿaskerine
{1} Gāvurlarıñ Mora derūnunda ibtidā-yı ʿiṣyānlarından berü meʾmūrīn ṭarafından bir gūne nuṣret [?] {2} ve ḳuvve-i ḳāhire-i İslāmiyye’yi irāʾede ġayret müşāhede idemedikleri ecilden {3} ʿinād ü ʿiṣyānları müşted ve ehl-i īmān ʿaleyhine mürtekib olduḳları ihānet ü melʿanet {4} ġāʾilesiniñ indifāʿı mümted olmuş oldıġından bu melʿūnlarıñ bā-ʿavn [ü] ʿināyet-i {5} Cenāb-ı Müsehhilü’ṣ-Ṣaʿāb ḳahr ü tenkīlleri esbāb-ı muḳteżiyesiniñ istikmāli cümleye farż {6} olmuş oldıġı bī-şekk ü bi-irtiyābdır. Bālyabādra’da olan Aydın ve Ṣaruḫan {7} sancaḳlarına mutaṣarrıf vezīr-i mükerrem saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri bir-iki seneden berü {8} Mora derūnunda olaraḳ ʿuṣāt-ı kefereniñ ḥarekāt-ı melʿanet-iştimāllerine kemā-hiye-ḥaḳḳuhā (62) taḥṣīl-i vuḳūf itmiş ve maʿiyyetine işe yarar ʿasker virilse ʿavn ü ʿināyet-i Bārī’yle {2} ber-vefḳ-i murād iş görmeğe saʿy-ı bī-hemāl ideceğini yazmış oldıġından müşārun-ileyh maʿiyyetine {3} hemān beş-altı biñ ʿasker irsāli vesāʾilini istiḥṣāl eylemeleri irādesi giçen gün yazılan {4} nemīḳa-i muḥibbānemizde beyān ü işʿār olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh Yūsuf Paşa {5} ḥażretleriniñ taḥrīrāt ile baḥren der-bār-ı şevket-medāra gelmiş olan dīvān kātibiniñ ḳaleme aldırılan {6} taḳrīrinde müşārun-ileyhe rūz ü leyāl ḫulāṣa-i maḳṣūd ü merām düşmen-i liʾāmdan aḫẕ-ı intiḳām {7} oldıġından Mora Serʿaskeri saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriyle merāsim-i muḫābere {8} ve istīẕāna diḳḳat iderek ve bir ṭarafdan daḫi kendüsi ilerü giderek ṭaraf ṭaraf {9} düşmen-i dīni şaşırmaḳ niyyetiyle yedi-sekiz biñ ḳadar güzīde ʿaskeriñ maʿiyyetine taḫṣīṣ {10} ve Preveze’ye irsāl ile bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṭaraflara vürūdunda birḳaç {11} ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn ve mevcūdı olan sefīneler ile ṭarafına celb olunaraḳ {12} Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ʿavn ü nuṣretiyle iş görmek emelinde oldıġı beyānıyla {13} Rumili ʿaskeri olaraḳ ol miḳdār ʿaskeriñ maʿiyyetine taḫṣīṣ ve irsāli {14} ricāsında oldıġı muḥarrer olub müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ inhāsı tamām yolunda olaraḳ {15} keyfiyyet ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż olunduḳda üç biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān {16} ʿaskeriniñ üzerine üç-dört biñ nefer daḫi ʿilāve ile ḥāżırlayub, ve’l-ḥāṣıl {17} her ne vechile olur ise muḳaddem vāḳiʿ olan irāde-i seniyye muḳteżāsı üzere altı-yedi biñ {18} nefer güzīde ʿasker tehyiʾe iderek bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn ol ḥavālīye vardıḳda {19} hemān Bālyabādra’ya müşārun-ileyh maʿiyyetine īṣāl itmek üzere ṭarafıñıza taḥrīr ve teʾkīd olunması {20} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye mülūkāne taʿalluḳ iderek ol bābda ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı kerāmet maḳrūn-ı {21} ḥażret-i pādişāhī şeref-rīz-i ṣudūr olmuş olub bi-ḥavlillāhi Taʿālā bi’l-iḳdām saʿādetlü {22} Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetiyle hemān Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ iḫrācına {23} daḫi teşebbüs̠ olunmuş olmaġla ẕāt-ı serʿaskerīleri daḫi ġayret ü himmet buyurub her ne vechile ise {24} ber-mūceb-i emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne mārrü’ẕ-ẕikr üç biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān {25} ʿaskeriniñ üzerine üç-dört biñ nefer güzīde ʿasākiriñ ʿilāvesiyle ḥāżırlayub {26} bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ḥavālīye vardıġı gibi Bādra’da müşārun-ileyh maʿiyyetine {27} īṣāle kemāl-i ihtimām ü diḳḳat ve el-ḥāletü-hāẕihī meʾmūrīniñ Mora’ya duḫūli mevsimi {28} ḥulūl idüb tamām iş görecek ve nām ü şān alub ḥaḳḳ-ı serʿaskerīlerinde olan {29} ḥüsn-i iʿtiḳādı is̠bāt idecek ve dīn ü devlet yolunda çalışub dünyā ve āḫiretde {30} nāʾil-i fevz ü felāḥ olacaḳ vaḳt oldıġından ve gāvurlarıñ ṭutuşuna naẓaran ehl-i īmāna {31} rāḥat ḥarām idüğünden aña göre meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerini icrāya kemāl-i şitāb ü sürʿat {32} ve ber-minvāl-i muḥarrer müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyetine ber-mūceb-i irāde-i seniyye ol miḳdār {33} işe yarar ʿaskeriñ sürʿat-i iʿzāmını müstelzim ḥālātı icrāya kemāl-i taḳayyüd ü diḳḳat ve kāffe-i {35} ḥālde bir daḳīḳa ifāte-i vaḳti tecvīz itmeyerek hemān ġayret buyurub iş görmeğe himmet {36} buyurmaları ẕāt-ı serʿaskerīlerinden aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 8 Ş 38
[579/89] Rumili vālīsine
{1} Eġrīboz ve Ḳızılḥiṣār ḳalʿalarına gāvurlarıñ sūʾ-i ḳaṣdı derkār olmaḳdan nāşī bu ṭarafdan {2} ẕaḫāyir cihetiyle lāzım gelan iʿānet icrā ḳılınmış ise de ʿasker cihetiyle daḫi iʿānet-i lāzımeniñ {3} icrāsı himem-i serʿaskerīlerine tevaḳḳuf ideceğinden bi-mennihī Taʿālā Mora üzerine ʿasker sevḳ eylediklerinde {4} biraz ʿasker daḫi Eġrīboz ṭarafına irsāl eylemeleri ḫuṣūṣı bundan aḳdem ṣavb-ı saʿādetlerine {5} işʿār olunmuş ve ḳol ḳol cānib-i Mora’ya imrārları ḫāṭır-güẕār olan ʿasākir {6} ve meʾmūrīniñ taʿyīn ve iʿzāmlarında Eġrīboz ve İstifa ve ḥavālīsine daḫi {7} beş biñ miḳdārı ʿasker taʿyīni muḥassenāt-ı umūrdan olacaġı muʾaḫḫaren ṣavb-ı saʿādetlerine {8} taḥrīr ü iḫṭār ḳılınmış oldıġından muḳteżāsınıñ icrāsına himmet buyurılacaġı maʿlūm ise de (69) Ḳızılḥiṣār Mütesellimi ʿÖmer Beğ öteden berü erbāb-ı şecāʿatden yarar ve kār-güẕār ve tenkīl-i ʿuṣāt-ı eşḳıyāya {2} ṣāḥib-i liyāḳat ve iḳtidār oldıġı müsellem ü meczūm olmaḳ cihetiyle birḳaç biñ ʿasker ile mīr-i mūmā-ileyh {3} Eġrīboz cezīresiniñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīri emrinde ḫaylīce işe yarayacaġı {4} istimāʿ ve taḥḳīḳ olundıġından mütesellim-i mūmā-ileyh maʿiyyeti-çün daḫi başḳaca imdād ü iʿānet {5} tertībiyle iş gördürmeğe iḳdām eylemeleri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye müteʿalliḳ olmaġla muḳteżā-yı {6} kār-dānī ve ḥamiyyet-i müşīrīleri üzere mütesellim-i mūmā-ileyh maʿiyyeti-çün li-ecli’l-iʿāne başḳaca ʿasker tertīb {7} ve irsāl-birle ol cānibde daḫi gāvurlarıñ tedmīr ü istīṣālleri esbābınıñ istiḥṣāline {8} ve her ḥālde muḥavvel-i ʿuhde-i istiḳlālleri olan umūr-ı serʿaskerīye müteferriʿ kāffe-i ḫuṣūṣātıñ {9} sürʿat-i ḥüsn-i tesviye ve tanẓīmiyle keyfiyyāt-ı muḳteżiye ve ṣuver-i tedābīr ü ārālarınıñ ʿale’t-tafṣīl {10} işʿārına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ş 38
[579/90] Bālyabādra Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya
{1} Bu defʿa iḳtiżā iden ḫuṣūṣāt-ı lāzımeyi şifāhen ifāde itmek üzere taḥrīrāt-ı müşīrīleriyle {2} bir ḳıṭʿa İngilterelü sefīnesine irkāben baḥren Dersaʿādet’e gönderilmiş olan dīvān kātibleri {3} efendi bendeleriniñ vuṣūlüyle lede’l- istinṭāḳ Donanma-yı Hümāyūn’uñ Rumili serʿaskeri {4} olanlar maʿiyyetlerine meʾmūriyyetlerinden bir fāʾide ḥāṣıl olmadıġı iki senedir meşhūd olan {5} umūrdan maʿlūm olaraḳ fī-mā-baʿd ḳapūdān-ı deryā olanlarıñ reʾy ü ḥareketlerinde {6} müstaḳil olmaları müstelzim-i menāfiʿ-i külliyye olacaġını ve Mora ve Rumili yaḳası maṣlaḥatınıñ {7} şimdiye ḳadar imtidādıyla ʿuṣāt-ı reʿāyānıñ vāḳiʿ olan ıṣrār ü ʿinādları mutlaḳā {8} gāvur gemileriniñ vuḳūʿa gelan iʿānetlerinden neşʾet eylediğinden bunlarıñ işbu sene-i {9} mübārekede bā-ʿavn-i Bārī iġrāḳ ü istīṣāllerine diḳḳat olunmaḳ ḫuṣūṣunuñ meʾmūrlara tenbīhi {10} umūr-ı mefrūżadan idüğüni ve cenāb-ı müşīrīleriniñ rūz ü leyāl aḳdem-i efkār ve merāmları {11} düşmen-i liʾāmdan aḫẕ-ı intiḳāma maḳṣūr olaraḳ saʿādetlü Mora serʿaskeri ḥażretleriyle {12} bi’l-muḫābere ilerü ʿazīmet-birle ṭaraf ṭaraf düşmen-i dīni şaşırmaḳ üzere maʿiyyet-i müşīrīlerine {13} Rumili ʿaskeri olmaḳ üzere yedi-sekiz biñ ḳadar güzīde ʿasker taḫṣīṣ ve Preveze’ye {14} irsāli iltimāsında olduḳlarından bu ḫuṣūṣa müsāʿade-birle ol miḳdār ʿasker taʿyīni ḫuṣūṣı {15} saʿādetlü Rumili serʿaskeri ḥażretlerine taḥrīr ve teʾkīd ve Preveze’de tehyiʾe olundıġı {16} taḳdīrce Donanma-yı Hümāyūn’uñ inşāʾallāhü Taʿālā ol ṭarafa vuṣūlünde birḳaç ḳıṭʿa {17} süfün-i hümāyūn ve māʿadā kendü sefīneleriñiz ile ʿasākir-i meẕkūre celb olunaraḳ {18} ḫāṭır-ḫāh-ı ʿālīye muvāfıḳ iş görileceğini ve el-ḥāletü-hāẕihī cezīre-i Mora’da mevcūd olan {19} ʿasākir-i muvaḥḥidīn ve bundan böyle duḫūl idecek cünūd-ı Müslimīne ẕaḫīre ve cebeḫāne {20} cihetleriyle iʿānet-i lāzıme serʿasker-i müşārun-ileyh ṭarafından icrā olunmaḳ müteʿassir olacaġından {21} bunlara bir ṭarafdan Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetiyle mümkini mertebe ẕaḫīre irişdirilmek {22} ve bir cānibden daḫi ṭāʾife-i Efrenc’den mübāyaʿa ve tehyiʾe ḳılınmaḳ tedābīriniñ şimdiden icrāsına {23} baḳılması lāzım geleceğini ve efendi-i mūmā-ileyhiñ rākib oldıġı sefīne-i meẕkūreye ẕaḫīre {24} vażʿ olunmaḳ üzere gönderilmiş oldıġından iʿṭā buyurılacaḳ ẕaḫīreniñ peksimād olaraḳ (70) taḥmīli muḳteżā-yı iltimās-ı müşīrīlerinden oldıġı ve bi-ḥamdillāh Moton ve Ḳoron ḳalʿalarında {2} müstevfī ẕaḫīre oldıġı taḥḳīḳ olunub faḳaṭ bārūtları ḳalīl oldıġından {3} bir miḳdār bārūt gönderilmesi ṣavb-ı müşīrīlerinden istidʿā olunmuş ise de ḥasbe’l-vaḳt {4} zīr-i muḥāfaẓalarında olan ḳalʿalara daḫi bārūtuñ şiddet-i lüzūmı derkār olaraḳ {5} gönderilemediğinden Dersaʿādet’den ḳılāʿ-i merḳūmeye bārūt irişdirilmesi lāzımeden {6} oldıġını dīvān kātibleri mūmā- ileyh beyān ü taḳrīr itmiş oldıġından mūmā-ileyhiñ {7} taḳrīr-i meşrūḥı ḳaleme aldırılaraḳ manẓūr ü meʾāl ve mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından {8} ġayrı rikāb-ı müsteṭāb-ı ḥażret-i cihān-dārīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i ḥażret-i {9} ẓıllullāhī buyurulmuşdur. İşbu sene-i mübārekede berren ve baḥren ʿuṣāt-ı mesfūreden aḫẕ-ı intiḳām {10} olunmaḳ ḫuṣūṣuna ṭaraf-ı eşref-i ḥażret-i pādişāhīden naṣb-ı nefs-i iḳdām olunmuş ve ṣunūf-ı ʿaskeriyye {11} ve meʾmūrīn-i sāʾire içün iḳtiżā iden ẕaḫāyir lāzım gelan maḥallerden müstevfī tertīb ü tehyiʾesi {12} tedābīri istiḥṣāl ḳılınmış ve bi-luṭfillāhi Taʿālā bu yıl külliyyen refʿ-i ġāʾileye maẓhariyyet temennāsıyla {13} ittiḥād-ı küllī ve ittifāḳ-ı ḳulūb ile germiyyetlü ṭutılub ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Ḫayru’n- Nāṣırīn {14} ve imdād-ı rūḥāniyyet-i ḥażret-i Faḫrü’l-Mürselīn ve teveccühāt-ı ḳudsiyye-i pādişāh-ı rū-yı zemīn ile {15} şu gāvurlarıñ ḳahr [ü] dimār ve kesr-i ünūf-ı istikbārlarına beẕl-i iḳtidār olunması ḫuṣūṣı bi’l-cümle {16} meʾmūrīne kirāren ber-vech-i ekīd tavṣiye ve işʿār olunub bundan böyle daḫi nev-be-nev tekrārına {17} ibtidār olunmaḳda oldıġından ġayrı saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri teheyyüʾ üzere {18} olan Donanma-yı Hümāyūn sefāyinini maʿiyyetine bi’l-istiṣḥāb bugünlerde bu ṭarafdan {19} ḥareket-birle Boġaz’dan ḫurūcundan ṣoñra ṣūret-i seyr ü seyāḥati emrinde iḳtiżā-yı ḥāl {20} ü maṣlaḥat ve īcāb-ı mevsim-i deryā cihetleriyle ne vechile ḏavranmaḳ ve ne ṣūretle seyr ü sefer itmek {21} lāzım gelür ise aña göre ḥareket ve ibrāz-ı meʾās̠ir-i şecāʿat ü ḥamiyyet eylemesi ḫuṣūṣı müstaḳillen {22} ʿuhde-i liyāḳatine iḥāle olunmuş ve maʿiyyet-i müşīrīleri-çün maṭlūb buyurılan ʿasker ḫuṣūṣı daḫi {23} taḥrīrāt-ı müşīrīleri vürūdundan evvel saʿādetlü Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri Meḥmed Paşa {24} ḥażretlerine yazılmış oldıġından başḳa muʾaḫḫaren daḫi şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne {25} muḳteżāsı üzere üç biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān ʿaskeri üzerine üç-dört biñ nefer daḫi {26} ʿilāve ile ḥāżırlayub ne vechile olur ise altı-yedi biñ nefer güzīde ʿasker tehyiʾe iderek {27} bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ḥavālīye vürūdunda hemān Bālyabādra’da maʿiyyet-i müşīrīlerine {28} īṣāl eylemesi irādesi serʿasker-i müşārun-ileyhe müʾekkeden taḥrīr olunmuş ve gerek cezīre-i Mora ve gerek {29} maḥāll-i sāʾire içün Donanma-yı Hümāyūn ile yüz biñ kīle ẕaḫīre ve mühimmāt-ı sāʾire gönderilmek {30} cihetiyle iḳtiżā iden maḥallere ẕaḫīre ve mühimmāt ile imdād ü iʿāne eylemek ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ {31} muḳteżā-yı meʾmūriyyetinden oldıġından fażla cenāb-ı müşīrīleriyle daḫi müsteʾmen ṭāʾifesinden {32} ḳırḳ-elli biñ kīle ẕaḫīre iştirāsına ruḫṣatı müştemil ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden kāġıd taḥrīriyle {33} ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe tevdīʿan gönderilmiş ve dīvān kātibleri mūmā-ileyhiñ rākib oldıġı {34} sefīneye daḫi peksimād taḥmīl ve tesbīl olunmuş olub inşāʾallāhü Taʿālā ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ {35} Donanma-yı Hümāyūn sefāyiniyle istiṣḥāb ideceği bārūt ve mühimmātdan īcāb idecek maḥallere (71) iḳtiżāsı miḳdār iʿṭā ideceğine mebnī mārrü’ẕ-ẕikr Moton ve Ḳoron ḳalʿalarına daḫi lüzūmı derece {2} bārūt vireceği emr-i bāhirdir. Ḳaldı ki, cenāb-ı saʿādet-meʾābları bir-iki seneden berü mevcūd-ı maʿiyyet-i {3} düstūrīleri cünūd-ı muvaḥḥidīn ile berāber ol ṭarafda is̠bāt-ı vücūd-ı ġayret ve kemāl-i s̠ebāt ü metānet ile {4} ibrāz-ı meʾās̠ir-i ṣavlet ü şecāʿate beẕl-i mā- ḥaṣal-i liyāḳat ve ḥamiyyet itmiş olduḳları ṣıġār ü kibār cümle {5} ʿindinde maʿlūm ü āşikār ve bu bābda olan ġayret ü ḫidmetleri yalñız Devlet-i ʿAliyye’ye olmayub {6} dīn-i mübīn uġurunda cihād ü ġazā oldıġından dünyā ve āḫiretde żāyiʿ olmayacaġı bedīdār olub {7} inşāʾallāhü’r-Raḥmān bu sene-i mübārekede giçen sene gibi ḏavranmayaraḳ her bir mādde germiyyetlü ve eṭrāflu {8} ṭutulmasına naṣb-ı nefs-i ihtimām ḳılınmış oldıġından s̠emeresi olaraḳ ḳarīben berren ve baḥren külliyyetlü ʿasker ve donanma {9} ve ẕaḫīre ile her gūne imdād ü iʿāne icrā olunmaḳ üzere idüği bī-iştibāh ve cenāb-ı {10} düstūrīleri daḫi mevcūd-ı maʿiyyetleri olan ġuzāt-ı muvaḥḥidīn ile ġayret ü s̠ebāt ve maʿiyyet-i müşīrīleri-çün {11} gönderilecek mārrü’ẕ-ẕikr ʿasākiri daḫi celb eyleyerek ve ʿuṣāt-ı kefere üzerine dilīrāne {12} hücūm iderek bi-ḥavlillāhi Taʿālā nezd-i ʿālīde şāyān-ı taḥsīn ü āferīn ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān her dürlü {13} mükāfāt-ı celīleyi mūcib olacaḳ şecāʿat ü ṣalābete himmet buyurduḳlarında o maḳūle dīn düşmenleri {14} saṭvet-i ḳāhire-i İslāmiyye’ye taḥammül idemeyüb az vaḳtde ḫitām-ı maṣlaḥatla dünyā ve āḫiretde müntic-i fevz ü felāḥ olur {15} ḫidmete muvaffaḳ olacaḳları elṭāf-ı İlāhiyye delāletiyle bī-şekk ü güvāh olub keyfiyyet bā-emr ü fermān-ı {16} hümāyūn-ı şāhāne ıṣdār ve tesyār olunan emr-i ʿālīden daḫi maʿlūmuñuz olduḳda hemān {17} bu ṭarafdan her vechile imdād ü iʿānetde ḳuṣūr olunmayacaġını ve siziñ ve siziñle berāber çalışan {18} dīn ḳarındaşlarımızıñ ġayret ü metānetleri mū-be-mū maʿlūm olub bir vechile żāyiʿ olmayacaġını {19} cezmen ve yaḳīnen bilerek cümleñiz ittifāḳ-ı ḳulūb ile dīnimiz yolunda ve pādişāhımız efendimiz uġurunda {20} merdāne ve cānsipārāne çalışub ve bu vaḳtler tamām iş görüb nām alacaḳ ve dīn {21} ü devlet yolunda çalışub dünyā ve āḫiretde saʿādet kesb idecek vaḳtler oldıġından {22} aña göre ibrāz-ı levāzım-ı ṣavlet ü ṣalābete beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat idüb ṭaraf-ı saʿādetlerinden {23} meʾmūl ü muntaẓar-kerde-i ʿālī olan besālet ü ṣarāmet meʾās̠irini ibrāza kemāl-i ġayret ü himmet {24} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ş 38
[579/92] Ḳapūdān paşaya
{1} Maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı vechile Bālyabādra muḥāfaẓasında olan vezīr-i mükerrem saʿādetlü {2} Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ Donanma-yı Hümāyūn’uñ seyr ü ḥareketinde ẕāt-ı saʿādetleri müstaḳil ve muḫtār {3} olaraḳ maʿiyyetine üç ḳıṭʿa fırḳateyn irsāli māddesine dāʾir olan işʿār ü iḫṭārı giçen gün {4} Tersāne-i ʿĀmire’de ḳırāʾat olunaraḳ ẕāt-ı düstūrīleriniñ uṣūl-i meʾmūriyyetleri reʾy ü taṣvībleri {5} vechile bi-ʿavnihī Taʿālā Mora üzerine vardıḳlarında Bālyabādra ve Preveze ve sāʾir iḳtiżā iden {6} maḥalleri dolaşub her birine virilecek ẕaḫāyir ve mühimmātı iʿṭā ve iḳtiżāsına göre aşaġı yuḳaru {7} geşt ü güẕār idecek olduḳlarından ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa şāyed giçen seneler mis̠illü Donanma-yı {8} Hümāyūn’uñ Bālyabādra körfezinde meks̠ ü tevḳīfini teklīf idecek olur ise ḥasbe’l-meḥāẕīr ḳabūl {9} olunamayaraḳ faḳaṭ istediği vechile Donanma-yı Hümāyūn’dan birḳaç ḳıṭʿa sefīneniñ meks̠ ü tevḳīfi {10} mümkin olacaġına bināʾen bu ḫuṣūṣı bi-mennihī Taʿālā ol ṭarafa vardıḳlarında müşārun-ileyhle bi’l-müẕākere tanẓīm {11} ve icrā olunacaġı ṭaraf-ı saʿādetlerinden ifāde olunmuş ve bu ḫuṣūṣuñ īcāb ü iḳtiżāsı ve gerek {12} Donanma-yı Hümāyūn’uñ Mora üzerinde ṣūret-i geşt ü güẕārı ne vechile olmaḳ lāzım gelür ise {13} öylece icrā itmek üzere reʾy-i müstaḳille-i müşīrīlerine ḥavāle ḳılınmış oldıġı rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye {14} ʿarż ü ifāde olunduḳda ol vechile tanẓīm ve icrāsına irāde-i ʿaliyye-i cenāb-ı pādişāhī müteʿalliḳ olmuş {15} oldıġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulmaḳ içün teẕkire. Fī 12 Ş 38
[579/93] Rumili vālīsine, Mora serʿaskerine, İskenderiye mutaṣarrıfına, Çirmen mutaṣarrıfına, Ḳaraman vālīsine
{1} Mora ve ḥavālīsinde bāndıra-küşā-yı ʿiṣyān olan gāvurlarıñ saṭvet-i ḳāhire-i İslāmiyye’ye tāb-āver {2} olamayaraḳ dāmen-i ʿafv ü amāna āvīzān olduḳları ḥālde istīmānları ne vechile ḳabūl olunmaḳ {3} ve ne şarṭ ile reʾy ve amān virilmek iḳtiżā ideceği maʿlūm-ı saʿādetleri olmaḳ içün muḳaddemā bu ṭarafda {4} ittifāḳ-ı ārā ile ḳarār-gīr olan istīmān şürūṭunuñ bir ṣūreti iḫrāc ve bundan aḳdem ṭaraf-ı saʿādetlerine {5} irsāl olunmuş oldıġından gāvurlarıñ istīmānları taḳdīrinde icrā-yı muḳteżāsına himmet buyurılacaġı {6} ẓāhir ise de inşāʾallāhü Taʿālā meʾmūrlarıñ iḳdām ü ġayretleriyle bu gāvurlarıñ külliyyen indifāʿ-i ġāʾileleri {7} żımnında bu sene-i mübārekede maṣlaḥat eṭrāflu ṭutılacaḳ oldıġından ʿuṣāt-ı kefere meʾmūrlarıñ {8} germiyyetle hücūm ideceklerini añladıḳları gibi li-ecli’l-iġfāl istīmān ṣūretine teşebbüs̠ iderek {9} ve adamlar irsāliyle şöyle böyle diyerek tamām ʿaskere fütūr getürdükden ṣoñra yine fesād ü melʿanetlerini {10} icrā eyleyecekleri ḥasbe’t-tecrübe maʿlūm olan ḥālātdan ve bu gāvurlar bu derece ʿinād ü ʿiṣyān {11} ve bu mertebe şeḳāvet ü ṭuġyāndan ṣoñra bir kerre ḍarb ü şiddet görmedikçe ve bi-ʿavnihī Taʿālā (73) üzerlerine sell-i seyf ile vāfiri ḳırılmadıḳça istīmānlarına iʿtimād ḥāṣıl olamayacaġı {2} vāżıḥātdan oldıġına bināʾen her ne ḳadar ẕikr olunan istīmān şürūṭunuñ tamāmen ve kāmilen icrāsı {3} istiḥṣāl olunmaḳ lāzımeden ise de bi-mennihī Taʿālā kefere-i ʿuṣāt üzerine hücūm olunduḳda {4} gāvurlar ḥīlelerinden nāşī istīmān ṣūreti göstererek ve berü ṭarafdan daḫi “Şerāyiṭ-i istīmānı {5} söyleşelim” dinilerek beş-on gün imrār-ı vaḳt ile maṣlaḥatı teşennüc itmek ġayr-ı mücāz olmaḳdan nāşī {6} bi-ḥavlillāhi Taʿālā bu defʿa ṭaraf ṭaraf ʿuṣāt-ı kefere üzerine hücūm olunduḳda gāvurlar yine böyle {7} mücerred iġfāl ḳaṣdıyla istīmān ṣūretine teşebbüs̠ idecek olurlar ise gönderecekleri {8} adamlarını “Ḏur baḳalım” diyerek ordu-yı müşīrīlerinde ḥabs ü tevḳīf-birle ʿuṣātıñ bulunduḳları {9} ḳażā ve ḳalʿa her ne ise üzerine varılub istīmānları ḥīle ve ṣanīʿaya mebnī oldıġı tebeyyün eylediği {10} taḳdīrce sell-i seyf ile hücūm ve birḳaç ḥamle ḳatl ü iʿdām iderek gereği gibi ḳahr ve ġalebe taḥṣīl eyledikden ṣoñra {11} vāḳiʿ olacaḳ feryād ve istirḥāmlarına ol vaḳt ḥavāle-i semʿ ile şürūṭ-ı istīmānıñ kāmilen icrāsına {12} baḳılması veyāḫūd mes̠elā bir ḳalʿanıñ üzerine varıldıḳda derūnunda olan gāvurlar istīmān idecek {13} olurlar ise derḥāl ḳalʿayı ve silāḥlarını ve rehīnlerini almaḳ ve mühlet isterler ise nihāyet yiğirmi dört {14} sāʿatden ziyāde mehl virilmamek ve evvel-be-evvel sergerdeleri olan gāvur istenilüb aḫẕ {15} olunmaḳ mis̠illü tedābīre teşebbüs̠ olunması īcāb-ı ḥālden olaraḳ işbu keyfiyyetiñ ṭaraf-ı saʿādetleriyle {16} saʿādetlü Mora serʿaskeri ve İskenderiye ve Çirmen mutaṣarrıfları ve Ḳaraman vālīsi ḥażerātına taḥrīr {17} ve taʿlīmi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve keyfiyyet müşārun-ileyhime daḫi bu vechile {18} ṣavb-ı ḫāliṣānemizden taḥrīr ve tefhīm olunmuş olmaġla ṣūret-i ḥāl maʿlūm-ı serʿaskerīleri buyurulduḳda {19} aña göre ḥareket, ḥāṣılı şu gāvurlarıñ istīmān māddesinde olan ḥiyel ü iġfāllerine zinhār {20} ü zinhār aldanmayub iḳtiżā-yı ḥāl ü mevḳiʿe göre ġalebe taḥṣīliyle şürūṭ-ı istīmānı öylece kāmilen {21} icrā-birle her ḥālde ġayret ü şecāʿat ve dirāyet meʾās̠irini ibrāza beẕl-i cüll-i himmet buyurmaları {22} siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ş 38
[579/94] Bālyabādra Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya
{1} Meknūz-ı fıṭrat-ı ẕātiyyeleri olan cevher-i ġayret ü ḥamiyyet iḳtiżāsından olaraḳ şimdiye ḳadar {2} zīr-i muḥāfaẓalarında olan ḳılāʿıñ mekāyid-i aʿdādan muḥāresesine iḳdām buyurulmuş ve bu cihetle {3} idāre-i taʿyīnāt-ı ʿaskeriyye żımnında Efrenc ṭāʾifesinden ġālī bahā ile ẕaḫāyir iştirāsına mecbūriyyet ḥāṣıl {4} olmuş ve ẕaḫāyir māddesine dāʾir maḳbūżat ve maṣārifātıñ defteri taḳdīm ḳılınmış oldıġı {5} beyānıyla ġayr-ez-polīçe ve maḳbūżat ḳuṣūr dört yük yetmiş ḏoḳuz biñ bu ḳadar ġurūşuñ daḫi {6} sürʿat-i teʾdiyesiyle beyne’l-Efrenc iʿtibārlarınıñ viḳāyesine himmet ve Tüfenkçibaşı İnce Meḥmed Aġa bendeleriniñ {7} müteveffā Ḫūrşīd Paşa ṭarafından virilmiş olan teẕkireden dolayı maṭlūbunuñ iʿṭāsı esbābınıñ {8} istiḥṣāline ve ḳapūdān-ı sābıḳ saʿādetlü Meḥmed Paşa muḳaddemā müteveffā-yı müşārun-ileyh ṭarafına gönderilmiş olan {9} ḫazīne maṭlūblarına baʿde’l-maḥsūb ḳuṣūrınıñ iʿṭāsına ve mühimmāt-ı ḫıyāmiyye irsāline mübāderet {10} olunması ve giçen sene Donanma-yı Hümāyūn’uñ ṣūret-i seyr ü ḥareketi keyfiyyetinden baḥis̠le maʿiyyet-i müşīrīlerine {11} taḫṣīṣan üç ḳıṭʿa fırḳateyn gönderilmesi ve idāre-i taʿyīnāt içün münāsib bir nüzül emīni taʿyīn {12} ve tesyīr ḳılınması ḫuṣūṣlarını şāmil ve gāvurlarıñ meʾmūrları iġfāl içün müteşebbis̠-i dāmen-i {13} ʿafv [ü] amān olacaḳlarına dāʾir mesmūʿāt-ı düstūrīleriyle baʿżı ifādeyi müştemil dīvān kātibi {14} efendi bendeleri vesāṭetiyle tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri ve evrāḳ-ı mersūle müfādı (74) ve efendi-i mūmā-ileyhiñ ḳaleme aldırılan taḳrīr meʾāli mū-be-mū ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olduḳdan ṣoñra {2} ṭaḳımıyla rikāb-ı ḳamer-tāb-ı şāhāneye ʿarż ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Ẕāt-ı ġayret-simāt-ı {3} düstūrīleri şimdiye ḳadar bulunduḳları maḥalde s̠ebāt ü ġayret ve aʿdā-yı dīniñ ḳahr ü tedmīri {4} emr-i ehemminde beẕl-i vüsʿ ü maḳderet iderek dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda ibrāz-ı merdī ve ḥüsn-i ḫidmet {5} itmeğe mücidd ü sāʿī olduḳları nezd-i ʿālīde maʿlūm ü āşikār ve fī’l-ḥaḳīḳa işʿār-ı saʿādetleri vechile {6} Devlet-i ʿAliyye’niñ ġavāʾil-i kes̠īresi cihetiyle mübtelā oldıġı maṣārifāt-ı bī-nihāye arasında ġālī bahā ile {7} ẕaḫīre mübāyaʿası düşvār ise de ḥasbelḳader Mora ġāʾilesiniñ imtidādı ve ṭarīḳ-i baḥriñ {8} insidādı cihetiyle idāre-i taʿyīnāt-ı ʿaskeriyye żımnında olmuş oldıġından bu bābda iḫtiyār buyurılan {9} maṣārifāt żarūrī ḳabīlinden idüği bedīdār olaraḳ şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince {10} gerek işbu ẕaḫāyir bahāsınıñ ve gerek tüfenkçibaşı-i merḳūm maṭlūbuyla maṭlūbāt-ı müşīrīleriniñ ve mühimmāt-ı {11} ḫıyāmiyyeniñ iḳtiżālarına baḳılmaḳ üzere derdest oldıġından her biriniñ keyfiyyeti bundan ṣoñra {12} inbā olunacaġı ve bi-mennihī Taʿālā hemān saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle Donanma-yı Hümāyūn bu ṭarafdan {13} fekk-i lenger-i iḳāmet ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān gāvurlardan aḫẕ-ı s̠ār niyyet-i ḫāliṣasıyla ol ṭaraflara {14} ṣavlet-endāz-ı ʿazīmet olmaḳ üzere olub müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi gerek maʿiyyet-i {15} müşīrīleri-çün maṭlūb buyurılan fırḳateyn iʿṭāsınıñ īcāb ü iḳtiżāsını ve gerek Donanma-yı {16} Hümāyūn’uñ Mora üzerine ṣūret-i geşt ü güẕārı ne vechile olmaḳ lāzım gelür ise öylece icrā itmek {17} üzere bā-emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne bi’l-istiḳlāl meʾmūr olduḳlarından inşāʾallāhü Taʿālā {18} ḳarīben Donanma-yı Hümāyūn ol ṭaraflara saṭvet-endāz oldıġında bu ḫuṣūṣuñ īcāb ü iḳtiżāsı {19} ne ise ol vechile icrā eyleyecekleri ve vāḳıʿan inhā-yı düstūrīleri vechile bu gāvurlar gereği gibi {20} şevket-i ḳāhire-i İslāmiyye’yi görmedikçe istīmānlarına iʿtimād ḥāṣıl olamayub bi-ʿavnihī Taʿālā {21} meʾmūrlar ʿuṣāt üzerine vardıḳlarında istīmān ṣūreti göstererek imrār-ı vaḳt ile maṣlaḥatı {22} teşennüce çalışacaḳları ḥasbe’t-tecrübe maʿlūm oldıġına bināʾen gāvurlarıñ istīmānları taḳdīrinde {23} ne vechile muʿāmele olunmaḳ iḳtiżā ide[ceği] keyfiyyeti daḫi saʿādetlü Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri Meḥmed Paşa {24} ḥażretleriyle Mora serʿaskeri ve İskenderiye mutaṣarrıfı ve Çirmen mutaṣarrıfı ve Ḳaraman vālīsi ḥażerātına {25} iḳtiżāsı vechile taḥrīr olunmuş idüği maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda hemān ẕāt-ı diyānet-simāt-ı {26} düstūrīleri her ḥālde ġayret-i lāzımeyi icrā ve inşāʾallāhü Taʿālā niyyet-i ḫāliṣaları üzere meʾmūrīn-i sāʾire ile {27} merāsim-i teʿāżuda bi’r-riʿāye şu gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳām ve ʿavn [ü] ʿināyet-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn {28} ile bu sene Mora’nıñ levs̠-i vücūd-ı ʿuṣātdan taṣfiye ve taṭhīriyle yeñi başdan fetḥ ü tesḫīri {29} esbābınıñ istiḥṣāliyle ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan şecāʿat ü diyānet meʾās̠irini ibrāza ve ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {30} ber-kemāl olan ḥüsn-i teveccühāt-ı ḥaseneyi tezyīd ü tevfīre saʿy-ı mā-lā-kelām buyuraraḳ iki cihānda {31} nāʾil-i fevz ü rifʿat olacaḳ ḫidmet iẓhārına nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i himmet buyurmaları ṭaraf-ı saʿādetlerinden {32} aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 13 Ş 38
[579/96] Ḳapūdān paşaya
{1} Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere Girīd cezīresi imdādı-çün İzmīr ve Ḳuşaḏası ṭaraflarında {2} bulunan başıboş Girīdlüleriñ ve sāʾir ġazā ve cihād isteyan göñüllü ʿasākiriñ Donanma-yı Hümāyūn’a {3} irkāben Girīd’e īṣālleri żımnında Ḳuşaḏası’na tecemmuʿ ve Donanma-yı Hümāyūn’a intiẓār eylemeleri żımnında {4} muḳaddemce Ḳuşaḏası ve İzmīr muḥāfıẓları ḥażerātına fermān-ı ʿālī gönderilmiş ve muʾaḫḫaren ʿasākir-i merḳūmeniñ {5} Donanma-yı Hümāyūn geçer iken Çeşme yaḳasından alınması suhūletli olacaġı ṭaraf-ı saʿādetlerinden inhā olunmuş {6} oldıġına bināʾen müşārun-ileyhimāya tekrār ol vechile fermān-ı ʿālī irsāliyle Ḳuşaḏası’nda tecemmuʿ idecek {7} ʿasākiriñ ḏoġrı Çeşme yaḳasına irsālleri teʾkīd ḳılınmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī Ḳuşaḏası Muḥāfıẓı {8} saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden taḥrīrātda muḳaddem gönderilan emr-i ʿālī iḳtiżāsı {9} üzere o maḳūle başıboş Girīdlü ve sāʾir ḳażālardan ḳatı çoḳ kimesneler göñüllü bayraḳları küşādıyla {10} fevc fevc Ḳuşaḏası’na gelmekde iseler de sebeb-i vürūd ü cemʿiyyetleri ve aṣl meyl ü ḫāhişleri {11} Sīsām cezīresine geçmek oldıġından Girīd imdādına gidüb gitmeyecekleri mechūl oldıġı {12} muḥarrer ü meẕkūr olub ʿasākir-i merḳūme ol vechile Sīsām aḏasına geçmek ḳaṣdıyla tecemmuʿ itmiş {13} olduḳlarına naẓaran şāyed Donanma-yı Hümāyūn ile Girīd üzerine gitmekden imtināʿ idecek olurlar ise {14} cebr ve iḳdām ile Donanma-yı Hümāyūn’a ḳonulmaları lāzım geleceğinden keyfiyyet ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {14} şāhāneye ʿarż olunduḳda ẕikr olunan göñüllü ʿasākiriñ keyfiyyeti şimdiden cenāb-ı düstūrīleriyle {15} müẕākere olunması mażmūnunda ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne şeref-rīz-i ṣudūr olmaġla ʿasākir-i merḳūmeniñ ol vechile {16} Sīsām ḳaṣdıyla tecemmuʿları ve Girīd’e gitmekden imtināʿları taḳdīrinde ne vechile olmaḳ iḳtiżā ider, {17} bu bābda iḳtiżā-yı maṣlaḥat ve mütebādir-i ḫāṭır-ı şerīfleri olan tedbīr ne ise aña göre iḳtiżāsına {18} baḳılmaḳ ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe daḫi veṣāyā-yı lāzıme taḥrīr olunmaḳ içün keyfiyyetiñ işʿārına himmet {19} buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 15 Ş 38
[579/102] Rumili vālīsine
{1} Mora Nüzül Emīni Yaʿḳūb Aġa bendeleriniñ muḳaddemā almış oldıġı ẕaḫīre bahāsınıñ Preveze ḳonsolosuna {2} īṣāli-çün ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden īṣāline taʿyīn buyurulmuş olan Maḥmūd Beğ bendeleri maʿrifetiyle {3} Bālyabādra’ya on biñ keyl ḥınṭa irsāline ne ṣūretle ḳarār virilüb senede rabṭ olunmuş oldıġı ve Mora {4} ṭarafına dāʾir ve sāʾir istıṭlāʿ olunan ḥavādis̠ ve keyfiyyātı mübeyyin ve saʿādetlü Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa {5} ve Süleymān Paşa maʿiyyetlerinde ve Yeñişehir’de olan ʿasākiriñ güẕeşte ʿulūfeleri cihetiyle mużḏarib olduḳlarından {6} ṭaraf-ı sipehdārīlerine külliyyetlü aḳçe irişdirilmesi ḫuṣūṣuna dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīlerine {7} ve istimāʿ olunan ḥavādis̠ ve sāʾire dāʾir bend bend tercüme kāġıdı mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz {8} olduḳdan ṣoñra rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī {9} buyurulmuşdur. Evvel ü āḫir ṭaraf-ı serʿaskerīlerine işʿār ü beyān olunmuş oldıġı üzere Mora ġāʾilesiniñ {10} imtidādı ve Devlet-i ʿAliyye’niñ mübtelā oldıġı ġavāʾil-i kes̠īre cihetiyle maṣārifāt-ı ṭāḳat-fersānıñ {11} ḥadd ü ḥaṣrı olmayaraḳ nuḳūda fıḳdān gelme derecesine varmış ise de es̠er-i himmet ü iḳdām-ı sipehdārīleriyle {12} inşāʾallāhü’r-Raḥmān bu sene ġayret olunaraḳ ḫitām-ı ġāʾile niyyet-i ḫāliṣasıyla maṣlaḥat eṭrāflu ve germiyyetlü {13} ṭutılacaġından ṭaraf-ı saʿādetlerine iʿānet-i muḳteżiyeniñ icrāsına iḳdām lāzımeden ve fī’l-ḥaḳīḳa {14} ḥasbe’l-vaḳt her bir maṣlaḥat aḳçeye tevaḳḳuf ideceği maʿlūm olan mevāddan olaraḳ giçende aḳçe irsāline dāʾir {15} vāḳiʿ olan işʿār-ı düstūrīlerine mebnī ṣavb-ı serʿaskerīlerine biñ kīse naḳd ile müteveffā Tepedelenli ẕimemātından (79) iki biñ kīse aḳçe ḥavāleten iʿṭā ve irsāl olunmuş ve müşārun-ileyhimā Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa ḥażerātınıñ {2} ʿasker ʿulūfesinden dolayı olan maṭlūbları-çün daḫi ẕimemāt-ı merḳūmeden başḳaca biñ iki yüz {3} bu ḳadar kīse aḳçe ḥavāle olunaraḳ keyfiyyeti ṣavb-ı saʿādetlerine yazılmış oldıġına naẓaran bu defʿa aḳçe {4} māddesine dāʾir olan işʿārları işbu tertīb ve irsāl olunan naḳd ve ḥavāleniñ ḫaberi {5} ṭaraf-ı müşīrīlerine varmaḳsızın olacaġı ẓāhir ise de meʾāl-i işʿārlarına göre bu miḳdār kifāyet itmez {6} derecede oldıġından bundan böyle daḫi ṭaraf-ı saʿādetleri-çün iḳtiżāsına göre aḳçe tertīb {7} ve irsāliñ çāresine baḳılmaḳda oldıġına bināʾen hemān cenāb-ı dirāyet-meʾāb-ı serʿaskerīleri şimdilik {8} bunlar ile meʾmūrları oyalayub vaḳt ü mevsim geçmeksizin iş gördürmekliğe iḳdām ü ġayret eylemeñiz {9} muḳteżā-yı emr ü irāde-i şāhāneden olmaġla mecbūl olduḳları mehām-şināsī ve feṭānet {10} ü ġayret iḳtiżāsı üzere her ne ḳadar bundan böyle daḫi ṭaraf-ı serʿaskerīlerine aḳçe tertīb ve irsāliniñ {11} çāresine baḳılmaḳda ise de ẕāt-ı serʿaskerīleri aṣlā ifāte-i vaḳti tecvīz itmeyerek gönderilan ile {12} şimdilik ʿaskeri oyalayaraḳ ve iḳtiżāsına göre teşvīḳ ü iġrā eyleyerek hemān mevsim geçmeksizin {13} iş gördürmeğe himmet ve bā-ʿavn-i Bārī bir ān aḳdem ne vechile ise şu ġāʾile indifāʿıyla ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {14} ber-kemāl olan iʿtimād ve iʿtiḳād-ı ʿālīyi taṣdīḳ idecek ḫidemāt-ı meşkūre ibrāzına kemāl-i şitāb {15} ü sürʿat buyurmaları aḳdem-i maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 16 Ş 38
[579/110] Ḳuşaḏası muḥāfıẓına
{1} Girīd cezīresi imdādı-çün Ḳuşaḏası ve İzmīr ṭaraflarında olan başıboş Girīdlüleriñ ve sāʾir {2} ġazā ve cihād isteyan göñüllü ʿasākiriñ Donanma-yı Hümāyūn’a irkāben Girīd’e īṣālleri żımnında {3} Ḳuşaḏası’nda tecemmuʿ ve Donanma-yı Hümāyūn’a intiẓār eylemeleri-çün bundan aḳdem ıṣdār ve tesyār olunan {4} emr-i ʿālī ve taḥrīrātıñ vuṣūlünden ve o maḳūle başıboş Girīdlü ve sāʾirden ḳatı çoḳ kimesneler göñüllü {5} bayraḳları küşādıyla fevc fevc Ḳuşaḏası’na gelmekde iseler de sebeb-i vürūd ü cemʿiyyetleri ve aṣl {6} meyl ü ḫāhişleri Sīsām cezīresine geçmek oldıġına mebnī Girīd imdādına göñüllü ʿaskeriñ {7} gidüb gitmeyecekleri mechūl olaraḳ o mis̠illü ʿasākiriñ Donanma-yı Hümāyūn ile fī-sebīlillāh {8} ġazā ve cihāda ʿazīmete teşvīḳ ü terġībi ḥāvī Aydın mütesellimine kāġıd gönderilmiş ve bu bābda saʿādetlü {9} İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleriyle daḫi levāzım-ı muḫābereye riʿāyet ḳılınmış idüğünden ve cenāb-ı saʿādetleriniñ {10} ʿulūfelü ʿasker istiḫdām eylemeleri cihetiyle żarūret-i ḥālleri derkār ve maʿiyyet-i müşīrīlerinde nüzül emīni {11} olan dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından Muṣṭafā Aġa’nıñ imtidād-ı meʾmūriyyeti cihetiyle nüzül emānetini idāreye {12} ʿadīmü’l-iḳtidār oldıġından baḥis̠le ḥaḳḳ-ı şerīflerinde ʿināyet-i seniyye şāyān ve emīn-i mūmā-ileyhiñ {13} tebdīli ḫuṣūṣuna müsāʿade-i ʿaliyye erzān buyurulması iltimāsını ḥāvī resīde-i cā-yı vuṣūl olan {14} taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye {15} daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i cihān- dārī buyurulmuşdur. ʿAsākir-i meẕkūreniñ {16} Donanma-yı Hümāyūn geçer iken Çeşme yaḳasından alınması suhūletli olacaġı muʾaḫḫaren saʿādetlü Ḳapūdān paşa (85) ḥażretleriniñ vāḳiʿ olan ifādesinden müstefād oldıġına mebnī Ḳuşaḏası’nda tecemmuʿ idecek {2} ʿasākir ḏoġrı Çeşme yaḳasına irsāl ve cemʿ iderek Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṭarafa vuṣūlünde {3} ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ile bi’l-muḫābere oradan Donanma-yı Hümāyūn’a vażʿ ile Girīd cezīresi üzerine {4} irsālleri esbābınıñ istiḥṣāline ġayret eylemeleri ḫuṣūṣı muʾaḫḫaren ṣudūr iden emr-i ʿālī ile ṣavb-ı müşīrīlerine {5} tavṣiye ve işʿār olunmuş oldıġına naẓaran işbu taḥrīrātları emr-i şerīf-i meẕkūruñ vuṣūlünden muḳaddem {6} yola çıḳarılmış olacaġı ẓāhir olub işbu ʿasker maṣlaḥatı bu defʿa ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ḥażretleriyle {7} lede’l-müẕākere fevc fevc bayraḳlar ile Ḳuşaḏası’na tecemmuʿ itmekde olan ʿasākiriñ ṭopı beş-altı biñ nefere {8} ancaḳ resīde olmaḳ melḥūẓ ve vüzerā-yı ʿiẓām ḥażerātı maʿiyyetleriyle başlu ve müretteb ʿasker olmadıḳça {9} o maḳūle göñüllü ʿasker on biñ daḫi olsa Sīsām cezīresi üzerine ʿazīmetlerinden bir fāʾide ḥāṣıl {10} olmayub Girīd’e gitmekden daḫi imtināʿ idecekleri maẓnūn olaraḳ içlerinde Girīdlü bulunanlardan {11} ve sāʾir ġayret-i dīniyyesi olanlardan Girīd’e gitmek meʾmūl olanları daḫi yine külliyyetlü olmayacaġından {12} ve muḳaddem işʿār olundıġı vechile müşārun-ileyh Donanma-yı Hümāyūn ile ibtidā Çeşme yaḳasına varub {13} andan ḏoġrı Girīd’e ʿazīmet idecek oldıġından Girīd’e evvel-emrde gitmek üzere Girīdlü ve sāʾir {14} başıboş bulunan göñüllü ʿaskeriñ Çeşme yaḳasına sevḳ ü irsālleriyle tehyiʾe itdirilmesi iḳtiżā ideceğini {15} müşārun-ileyh ifāde itmiş ve işbu māh-ı Şaʿbān-ı Şerīf’iñ yiğirminci Pençşenbe güni müstaʿīnen billāhi Taʿālā Donanma-yı {16} Hümāyūn daḫi bu cānibden fekk-i lenger-i iḳāmet-birle Baḥr-i Sefīd’e neşr-i şirāʿ-i ʿazīmet eylemiş ve bu es̠nāda {17} birṭaḳım eşḫāṣıñ Ḳuşaḏası ḥavālīsinde ve Ṣıġla ve Aydın ve Ṣaruḫan sancaḳları dāḫillerinde {18} fırḳa fırḳa geşt ü güẕār ve birazı daḫi göñüllü nāmıyla bayraḳ küşād iderek uġradıḳları köylerde {19} yem ve yiyecek ve bayraḳ ʿavāʾidi ṭalebiyle fuḳarāya gūn-ā-gūn ẓulm ü ḫasāra ictisār üzere olduḳları {20} iḫbār ve taḥḳīḳ olundıġından o maḳūleler menʿ ü defʿ ve bayraḳları ellerinden alınub muḫālefet idenleri {21} teʾdīb olunmaḳ üzere bu defʿa cenāb-ı müşīrīlerine ve İzmīr muḥāfıẓı müşārun-ileyhe ve Aydın ve Ṣaruḫan {22} mütesellimlerine ve sāʾir iḳtiżā idenlere ḫiṭāben başḳa başḳa evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve ḫaṣekīler mübāşeretiyle tesyār {23} olunmuş olub şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince li-ecli’l-iʿāne cenāb-ı müşīrīlerine elli biñ {24} ġurūş aṭiyye-i seniyye daḫi tertīb ve irsāl ḳılınmış olmaġla muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyetleri üzere {25} Donanma-yı Hümāyūn ol cānibe varıncaya değin evvel-emrde Girīd’e gitmek üzere Girīdlü ve sāʾir {26} başıboş bulunan göñüllü ʿaskeriñ ʿicāleten Çeşme yaḳasına sevḳ ü irsāl ve tehyiʾe ile {27} Donanma-yı Hümāyūn’uñ vuṣūlünde beyhūde meks̠ itdirilmeyerek ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ḥażretleriyle bi’l-muḫābere {28} derḥāl vażʿ ve irkāb olunmaları emrine iḳdām ü ġayret ve emr-i şerīf-i meẕkūr müfād-ı münīfiniñ {29} daḫi icrāsıyla her ḥālde icrā-yı emr-i muḥāfaẓa ve teyaḳḳuẓa kemāliyle iʿtinā ve himmet buyurmaları siyāḳında {30} ḳāʾime. Fī 20 Ş 38
[579/116] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresi ve maḥāll-i sāʾireden seby ü istirḳāḳ olunan üserānıñ kefereye fürūḫt olunmaması {2} ve her kim fürūḫta cesāret ider ise teʾdīb ḳılınması muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i mülūkāneden ise de {3} ehl-i İslām’dan baʿżı ṭamaʿkār eşḫāṣ maḳūlesi üserā-yı merḳūmeyi kefereye fürūḫta cesāret {4} itmekde olub ḥattā bundan evvelce İngilterelü sefīnesi derūnunda İzmīr cānibinden Frānsalulara {5} fürūḫt olunmuş Sāḳızlı üserāyı saʿādetlü İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleri bi’t-taḥarrī ẓāhire iḫrāc {6} iderek bu ṭarafa yazmış ve sefīne-i meẕkūre daḫi tevārüd itmiş oldıġından mersūmlar es̠nā-yı muḥārebede {7} istirḳāḳ olunmuş üserādan iseler de her birini Dersaʿādet’de mütemekkin Sāḳızlı reʿāyādan babaları {8} ve zevc ve aḳrabāları ve müteʿalliḳāt-ı sāʾireleri müsteʾmen ṭāʾifesi yedleriyle birer taḳrīb İzmīr’de {9} ṣatun aldırub Dersaʿādet’e celb itmiş olduḳları tebeyyün iderek yine Sāḳız cezīresine iʿāde {10} olunaraḳ Sāḳız’da münāsib olan maḥallere īvā ve iskānları ṭarafıñıza teʾkīd ve işʿār olunmuş idi. {11} Bu defʿa daḫi Dersaʿādet ḳurbunda Beşikṭaş civārında Paşa maḥallesinde mütemekkin Nīḳola nām reʾīsiñ (88) ḫānesinde ṣaġīr ve kebīr altı nefer Sāḳızlı bulunaraḳ lede’l-istinṭāḳ her birini {2} Sāḳız reʿāyāsından Dersaʿādet’de muḳīm babası ve ḳarındaşı ṣatun alaraḳ bir taḳrīb celb {3} itmiş olduḳları tebeyyün eylediğinden işbu altı nefer daḫi esāmī ve eşkāllerini mübeyyin bir ḳıṭʿa {4} defter ile Tersāne-i ʿĀmire’den taʿyīn olunan çavuşa teslīmen yine Sāḳız cezīresine iʿāde {5} ve irsāl ḳılınmış olmaġla mersūmlar Sāḳız cezīresine lede’l-vürūd esāmī ve eşkāllerini mübeyyin {6} defter alınaraḳ bunları daḫi münāsib olan maḥallere īvā ve iskān ile baʿd-ez-īn bir taḳrīb {7} ḫurūc idemameleri rābıṭasını ikmāle ve mersūmlarıñ tamāmen vuṣūlleriyle ne vechile ve ne maḥallere {8} yerleşdirilmişdir, keyfiyyeti bu ṭarafa taḥrīr ü işʿāra mübāderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 21 Ş 38
Derkenar: İşbu emr-nāme-i sāmīniñ ve altı nefer Sāḳızlınıñ mübāşiri Dīvānḫāne Çavuşı Aḥmed Çavuş ile vuṣūlüyle vaṭan-ı aṣliyyeleri maṣṭakī ḳurālarından Ḳaṭarāḥtī nām ḳaryeye īvā ve iskān olunduḳlarını mübeyyin Sāḳız muḥāfıẓınıñ fī 5 L 38 tārīḫinde vārid olan ʿarīżasıyla Sāḳız nāʾibiniñ iʿlāmı meʾālleri bā-fermān-ı ʿālī şerḥ virildi.
[579/118] İzmīr Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} Taḳdīr-i mümteniʿu’t-taġyīr-i Ṣamedānī iḳtiżāsından olaraḳ eyādī-i küffāra dūçār olmuş olan {2} Anābolī ḳalʿası ahālīsinden İzmīr’e gelmiş ve gelmekde olan ehl-i İslām ḥaḳlarında levāzım-ı uḫuvvetden {3} olan ḥürmet ü riʿāyet ve vücūh ü ahālī-i memleket ile bi’l-ittifāḳ icrā olunmuş ve olunmaḳda {4} oldıġı muḳaddemā ṣavb-ı saʿādetlerinden inhā ve işʿār ḳılınmış ise de bunlarıñ içlerinde baʿżı {5} eşyā çıḳa[r]mış olanlar dīgerlerine nisbeten ḳudreti var gibi görünse bile merḳūmlar istīlādan ḳurtulmuş {6} birṭaḳım ʿāciz ve ʿācize olduḳlarından seyyān ṭutılaraḳ o maḳūle İzmīr’e gelüb iskān idenler {7} ḥaḳlarında vaṭanlarınıñ dest-i kefereden taḫlīṣine ḳadar lāzım gelan ḥürmet ü riʿāyet icrā ve āsāyiş {8} ü rāḥatları vesāʾili ikmāl ve īfā ḳılınması ḫuṣūṣı bundan aḳdem ṣavb-ı müşīrīlerine yazılmış imiş. {9} El-ḥāletü-hāẕihī ahālī-i merḳūmeden ricāl ve nisvān olaraḳ iki yüz miḳdārı nüfūs İzmīr’de {10} iḳāmet itmekde iseler de muḳaddemce taḫṣīṣ olunmuş olan yevmiyeleri tedāḫüle binmiş ve birazınıñ daḫi {11} yevmiyeleri ḳaṭʿ ḳılınmış oldıġından ḥabbe-i vāḥideye muḥtāc ve aç [ü] lā-ʿilāc olaraḳ sefīl ü sergerdān {12} ve raḥm ü şefḳate vücūhla şāyeste ve şāyān olduḳlar[ı] beyānıyla ḥāl-i dīger-gūnlarına merḥameten infāḳları (89) ḫuṣūṣuna müsāʿade-i seniyye erzān buyurulması bu defʿa ahālī-i merḳūme ṭaraflarından bā-ʿarżuḥāl inhā {2} ve istirḥām olunub bunlar ḳader ve ḳażā-yı Sübḥānī’yle ʿuṣāt-ı kefere ellerinden sāḥil-i necāt {3} ü selāmete vāṣıl olmuş ve ʿāciz ü nā-çār ḳalaraḳ vaṭanlarından ve ʿiyāl ü müteʿalliḳātından {4} ayrılmış birṭaḳım mecrūḥu’l-fuʾād dīn ḳarındaşlarımız olmaḳ mülābesesiyle ḥaḳlarında muʿāmele-i uḫuvvet-i {5} İslāmiyye’niñ icrāsı lāzımeden ve muḳaddemce ol vechile işʿār olunmuş mevāddan iken bu vechile {6} taḫṣīṣ ḳılınan yevmiyeleriniñ tedāḫüle binmesi ve baʿżılarınıñ daḫi ḳaṭʿla cevr ü eẕā ḳılınması {7} muʿāmele-i uḫuvvet-i İslāmiyye ve mihmān-nüvāzī merāsimine muvāfıḳ ve şīme-i āgāhī ve ḥamiyyete lāyıḳ {8} düşmeyeceği ẓāhir ve bunlar bā-ʿavn-i Ḫayru’n-Nāṣırīn vaṭanlarınıñ dest-i küffārdan taḫlīṣine ḳadar {9} müsāfir olmaġla muḳaddemā işʿār ḳılınmış oldıġı üzere merḳūmlar ve bundan ṣoñra İzmīr’e gelüb {10} istidʿā-yı iskān idenler mecrūḥu’l-ḳalb ve nā-çār dīn ḳarındaşlarımız oldıġından ez-her-cihet {11} ḥaḳlarında merāsim-i mihmān-nüvāzī icrā ve taṭyīb-i ḫāṭırlarıyla ḥürmet ü riʿāyet-i muḳteżiye bi’l-vücūh {12} īfā olunaraḳ bā-ʿavn-i Bārī vaṭanlarınıñ eyādī-i eşḳıyādan taḫlīṣine dek ārāmiş ü istirāḥat {13} ve āsāyiş ü refāhiyyetlerini müstelzim esbāb-ı ḥaseneniñ ikmāl ü istiḥṣāliyle is̠bāt-ı müddeʿā-yı dirāyete {14} ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 Ş 38
[579/119] Rumili vālīsine
{1} Ḳaraman eyāletine ilḥāḳan Tırḥāla sancaġı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretlerine tevcīh ü iḥsān {2} buyurulmuş oldıġını müteʿāḳib Yānya Mutaṣarrıfı saʿādetlü ʿÖmer Paşa’ya dāʾir bundan aḳdemce mersūl-ı {3} ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınan taḥrīrāt-ı muḫliṣīye cevāb olaraḳ bu defʿa tevārüd iden bir ḳıṭʿa ḳāʾime-i {4} düstūrīleri müfādında İskenderiye Sancaġı Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri ʿasker tertīb {5} itmekde olub muntaẓır oldıġı aṭiyye-i seniyyeniñ ẓuhūrunda derḥāl ḥareket ideceğini ṭaraf-ı saʿādetlerine {6} yazmış oldıġına ve müşārun-ileyh Reşīd Paşa ḥażretleriniñ Arnavud ṭāʾifesi ʿindinde vaḳʿ ü ḥays̠iyyeti {7} ber-kemāl olub müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’dan ziyāde ʿasker cemʿ ideceğine naẓaran müşārun-ileyh Reşīd Paşa {8} ḥażretleriniñ İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyh ile berāber Ḳarlıili üzerine ʿazīmetinde Mora’ya mürūr {9} ve Bālyabādra’da olan ʿasākiri bi’l-istiṣḥāb ḏoġrı Ġaston ovalarına ʿazīmetle ḳahr {10} ü tedmīr-i ʿuṣāta meʾmūriyyeti münāsib olacaġı ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ daḫi Preveze’de ḳalması {11} baʿżı cihetler ile uymayacaġından İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhle berāber Ḳarlıili maṣlaḥatında {12} istiḫdām olunması ve bugünlerde Mora ve Eġrīboz üzerine vüzerā ve meʾmūrları ne vechile tertīb {13} ve taʿyīn buyuracaḳları ifādesiyle Banālūḳa Mütesellimi ʿAlo Aġa bendeleriniñ Eġrīboz sancaġınıñ levs̠-i {14} vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīrine meʾmūriyyetini şāmil kendüsüne ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār {15} ve ṣavb-ı sipehdārīlerine tesyār olunması ḫuṣūṣı ve sāʾir ifādāt muḥarrer ü meẕkūr olaraḳ {16} mezāyāsı ve irsāl buyurılan evrāḳ meʾālleri maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuş ve rikāb-ı ḳamer-tāb-ı {17} şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Müşārun-ileyhimā Reşīd Paşa {18} ve ʿÖmer Paşa’nıñ İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyh maʿiyyetine meʾmūriyyetleri ṣūreti meʾāl-i işʿārlarından {19} müstefād ve işbu tertībleri yolsuz olmadıġı ve Bālyabādra’da saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri {20} maʿiyyetine üç biñ Evlād-ı Fātiḥān ve birḳaç biñ sāʾir ʿasker ki cemʿan altı-yedi biñ ʿasker {21} irsāli irādesine dāʾir giçende yazılan nemīḳa-i muḫliṣīniñ vuṣūlünden evvel oldıġı (90) vāreste-i ḳayd [ü] īrād ise de müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa ḥażretleri muḳaddemce bu ṭarafa göndermiş {2} oldıġı taḥrīrātında müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ kendü maʿiyyetine meʾmūriyyeti ḫuṣūṣunı bundan böyle {3} mülāḥaẓa ve taḥrīr ideceğini yazmış ve henüz buña dāʾir bu ṭarafa bir gūne inhā ve işʿārı ẓuhūr {4} itmamiş olub maʿa-hāẕā müşārun-ileyh kendüsi ṭālib olmadıḳça maʿiyyetine meʾmūrlar ilḥāḳı uymayacaġı {5} ve müşārun-ileyhi kendü bildiğine bıraġub “şöyle oldı, böyle oldı” didirecek bahānelere düşürmamek {6} lāzımeden idüği nezd-i saʿādetlerinde daḫi maʿlūm olan ḥālātdan ve bu cihetle müşārun-ileyhimānıñ {7} bu vechile maʿiyyetine meʾmūriyyetleri ṣūretini henüz müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa ṭaraf-ı serʿaskerīlerine taḥrīr {8} ve ṭaleb itmeyüb işbu işʿārları ẕāt-ı sipehdārīleriniñ tedbīr ü taṣmīmleri oldıġı ḥālde {9} zinhār terk ve teʾḫīr buyuraraḳ ve ṭaraf-ı ṣafderānelerinden reʾsen bir şey dinmeyerek eğer kendüsi {10} yazub ister ve ne vechile ṭaleb ider ise ol vaḳt öylece icrā buyurmaları iḳtiżā-yı maṣlaḥatdan {11} ve muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden olmaġla ol vechile icrā-yı muḳteżā-yı dirāyet ü feṭānet ile {12} müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’yı kendü bildiğine bıraġaraḳ ve ḥüsn-i ṣūret ve kemāl-i riʿāyetle iş görmesi {13} vesāʾiliniñ ikmāline himmet buyurmaları lāzımeden oldıġı ve ṭıbḳ-ı işʿār-ı müşīrīleri vechile Banālūḳa mütesellimi {14} mūmā-ileyhiñ Eġrīboz üzerine meʾmūriyyetini şāmil iḳtiżā iden emr-i ʿālī şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye {15} mūcebince ıṣdār ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerine tesyār ḳılındıġı maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda her ḥālde {16} is̠bāt-ı dirāyet ve meʾmūriyyete şitāb ü sürʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 Ş 38
[579/123] Mora vālīsi ve serʿaskerine ve Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Mora cezīresi ve ḥavālīsinde kāʾin Rum keferesi ʿuṣātınıñ ümmet-i Muḥammed’e itmedikleri sūʾ-i ḳaṣd ve ihānet ḳalmadıġına mebnī {2} işbu sene-i mübārekede göñül birliğiyle germiyyetlü ṭutılaraḳ ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Bārī ve ḳuvve-i ḳudsiyye-i cenāb-ı {3} tācdārīyle mesfūrlardan gereği gibi aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳām olunub memālik-i pādişāhīniñ levs̠-i vücūd-ı şeḳāvet- {4} -ālūdlarından taṣfiye ve taṭhīri idāre-i mekārim-ifādesiyle cenāb-ı şecāʿat-meʾāb-ı müşīrīleri ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīye {5} meʾmūr ḳılınmış ve ṭaraf ṭaraf ʿasākir-i vefīre ve meʾmūrīn-i sāʾire taʿyīn olunmuş olmaḳ mülābesesiyle ẕāt-ı saʿādetleriniñ {6} bu bābda icrā-yı muḳteżā-yı merdānegī ve şecāʿate iḳdām buyuracaḳları maʿlūm ise daḫi el-ḥāletü-hāẕihī saʿādetlü {7} Ḳapūdān paşa ḥażretleri Donanma-yı Hümāyūn sefāyinini maʿiyyetine bi’l-istiṣḥāb bu cānibden fekk-i lenger-i iḳāmet {8} ve Aḳdeñiz’e neşr-i şirāʿ-i ʿazīmet itmiş oldıġından berren meʾmūr olan vüzerā-yı ʿiẓām ve sāʾirleri daḫi {9} vaḳt güẕerān itmeksizin mevsimiyle icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete ve saʿādetlü Rumili vālīsi ve serʿaskeri {10} ḥażretleri ile bi’l-müẕākere vāḳiʿ olacaḳ reʾy ü tensībi vechile ḥareket ve semt-i meʾmūriyyete vürūda şitāb {11} ü sürʿat iderek icrā-yı levāzım-ı şecāʿat ve ġayret eylemeleri umūr-ı mefrūżadan olub irāde-i seniyye-i şāhāne {12} daḫi ol vechile müteʿalliḳ olmaġla mecbūl olduḳları ġayret ü ḥamiyyet iḳtiżāsı ve emr ü irāde-i seniyye manṭūḳ {13} ü muḳteżāsı üzere cümle ile bi’l-ittifāḳ ḳahr ü tenkīl-i ʿuṣāt-ı maḫẕūleye beẕl-i yārā-yı liyāḳat ve ol vechile {14} ẕāt-ı saʿādetlerinden meʾmūl olan şecāʿat ü besālet levāzımını ibrāz ü iẓhāra himmet buyurmaları {15} siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 Ş 38
[579/124] İskenderiye ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarına mutaṣarrıf Muṣṭafā Paşa’ya
{1} Mora ve Ḳarlıili ṭaraflarında ʿuṣāt-ı kefereniñ ʿiṣyān ü ṭuġyānda ıṣrār ile ümmet-i Muḥammed ḥaḳḳında {2} ellerinden gelan melʿaneti icrā dāʿiye-i fāsidesinde olduḳları ecilden ve bu gāvurlarıñ bir-iki seneden berü {3} taḥammül-sūz-ı ehl-i īmān olacaḳ vechile bu ḳadar dīn ḳarındaşlarımıza eyledikleri ḫıyānetin inşāʾallāhü Taʿālā {4} intiḳāmını almaḳ ẕimmet-i himmet-i Salṭanat-ı Seniyye’ye lāzım geldiğinden bu sene-i mübārekede maṣlaḥat eṭrāflu ṭutılaraḳ {5} bā-ʿavn-i Bārī şu gāvurlara ḥadlerini bildirerek ve şevket-i İslāmiyye’yi ber-vefḳ-i murād göstererek {6} hemān az vaḳtde indifāʿ-i ġāʾileleri niyyet-i ḫāliṣasıyla Mora üzerine iḳtiżāsına göre meʾmūrlar {7} taʿyīn olunmuş ve saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetiyle külliyyetlü Donanma-yı Hümāyūn sefāyini (93) ve ẕaḫīre ve mühimmāt tertīb ḳılınmış oldıġından başḳa ẕāt-ı şecāʿat-simātları gibi bir vezīr-i ġayret-semīriñ daḫi {2} Ḳarlıili ṭarafından ʿuṣāt-ı kefere üzerine saṭvet-endāz olması ḫuṣūṣuna irāde-i kerāmet-ifāde-i şāhāne {3} taʿalluḳ eylemiş olmaḳ mülābesesiyle inşāʾallāhü’l-Melikü’n-Naṣīr gerek ẕāt-ı diyānet-simātları meʾmūl-ı ʿālī vechile {4} işbu dīn-i mübīn ḫidmetinde ibrāz-ı ġayret ü şecāʿat eyleyerek ve gerek meʾmūrīn-i sāʾire daḫi icrā-yı meʾmūriyyete {5} merdāne çalışaraḳ dīn ü devletimiz yolunda ḳarīben bir ḫidmet-i ḥasene vücūda gelmesi elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl {6} ü müstedʿā ve bundan aḳdem icrā-yı meʾmūriyyetlerine dāʾir şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye-i şāhāne iḳtiżāsı {7} icrā olunaraḳ maṭlūb buyurılan aḳçe ve sāʾire tanẓīm ve irsāl olunmuş oldıġından hemān şimdiye ḳadar {8} ẕāt-ı şerīfleri daḫi ḥareket-birle gāvurlar üzerine velvele-sāz-ı şecāʿat ü ṣalābet olmuş olacaḳları {9} hüveydā ise de müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri müstaṣḥab-ı maʿiyyeti olan Donanma-yı Hümāyūn ile Dersaʿādet’den {10} ḥareket ve Aḳdeñiz’e şirāʿ-küşā-yı ʿazīmet olmuş oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān hemān ḳarīben Mora ḥavālīsine {11} varacaġı derkār olaraḳ berü ṭarafdan Mora üzerine meʾmūr olan vüzerā-yı ʿiẓāmıñ bi’l-ittifāḳ {12} ḳahr ü tenkīl-i aʿdāya müsāraʿat eylemeleri şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince meʾmūrīn ḥażerātına ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden {13} yazılmış olaraḳ ẕāt-ı şecāʿat-simāt-ı düstūrānelerine daḫi Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḥareket ü ʿazīmeti işʿār olunaraḳ {14} hemān bir ān aḳdem muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere şu gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrlerine himmet eylemeleriniñ teʾkīd ve istiʿcāl ḳılınması {15} īcāb-ı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāneden olmaġla ẕātlarından meʾmūl-ı cenāb-ı ẓıllullāhī olan şecāʿat {16} ü ṣadāḳati bir ān evvel icrāya nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i iḳtidār iderek bā-ʿavn [ü] ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī bir gün evvel {17} maḥall-i meʾmūreleri cānibine irişerek şu gāvurlara göz açdırmayaraḳ hemān ḳahr ü tedmīrleriyle ḥaḳlarında olan {18} teveccühi tezyīde beẕl-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 Ş 38
[579/126] Yeñişehir defterdārına
{1} Yeñişehir’e vuṣūlüñden berü rüʾyet-i mehāmm-ı meʾmūreñe naṣb-ı nefs-i iḳdām ile şimdiye dek gerek emlāk-ı hümāyūndan {2} tedārük ve gerek rāyiciyle iştirā ve nüzül emīnine teslīm olunan ecnās-ı ẕaḫāyir bir yük on biñ kīleye {3} resīde olaraḳ ġayr-ez-maṣrūf el-yevm ḳırḳ biñ kīleden mütecāviz ecnās-ı ẕaḫāyir ve üç yüz biñ vuḳıyye {4} peksimād mevcūd idüği ve Ṣofya’dan müretteb ʿatīḳ ve cedīd peksimād daḫi peyderpey vürūd itmekde olub {5} Rumili ḳażālarından müretteb daḳīḳ ve şaʿīr ve aġnāmıñ daḫi taḥṣīli emrine mübāşeret olunmuş ve maḥṣūl-ı {6} cedīdiñ daḫi vaḳt-i idrāki taḳarrüb itmiş oldıġı beyānıyla ʿasākir ve meʾmūrīniñ żarūretden vāreste {7} olacaḳları meʾmūl oldıġı ifādesine dāʾir tevārüd iden ʿarīżañ manẓūr ü mefhūmı maʿlūmumuz {8} olub bu vechile icrā-yı ġayret ü ṣadāḳate diḳḳat tamām mecbūl oldıġıñ ḥamiyyet ü istiḳāmeti {9} teʾkīd ider bir keyfiyyet olmaġla ẕerīʿa-i ḥaẓẓ ü taḥsīn oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi {10} ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı mekārim- es̠er-i ḥażret-i cihān-dārī buyurulmuşdur. Maʿlūmuñ oldıġı üzere işbu {11} sene-i mübārekede bi-ḥavlillāhi Taʿālā ʿuṣāt-ı reʿāyādan gereği gibi aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳām olunmaḳ irāde-i {12} kerāmet-ifādesiyle külliyyetlü meʾmūrīn ve ʿasākir taʿyīn olunmuş olub cemīʿ zamānda ʿasker dimek {13} ẕaḫīre dimek oldıġına ve ʿasākir-i meʾmūreniñ tecemmuʿ ü taḥaşşüdüyle tamām iş görecek vaḳt {14} ü mevsim idüğüne bināʾen işbu ẕaḫāyir emr-i ehemmine cümleden ziyāde iḳdām olunaraḳ ʿasākir ve meʾmūrīne {15} żarūret ü müżāyaḳa çekdirilmamesi esbābınıñ istiḥṣāline diḳḳat ü ġayret olunmaḳ umūr-ı mefrūżadan {16} olmaġla muḳteżā-yı ḥamiyyet ü dirāyet-i fıṭriyyeñ üzere bi-mennihī Taʿālā bundan böyle daḫi bu emr-i ehemde {17} vüsʿ-i beşerde olan mesāʿī ve iḳdāmı icrā iderek ve meʾmūriyyetiñ iḳtiżāsı üzere saʿādetlü {18} Serʿasker paşa ḥażretleriniñ inżimām-ı reʾy ve himmetiyle ẕaḫāyir-i lāzımeniñ tedārük ü tehyiʾesi {19} ne maḳūle ihtimām ü ġayrete tevaḳḳuf ider ise icrāsıyla meşkūrü’l-mesāʿī ve maḳbūlü’l-ḫidme olmaḳlıġa {20} diḳḳat ve her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣadāḳat ü reviyyete mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 26 Ş 38
[579/127] İbrāhīm Paşa’ya
{1} Yūnd aḏası muḥāfaẓası-çün Ḳaresī sancaġından müretteb ʿaskerden Kemer-i Edremīd ḥiṣṣesi-çün cevāb virilmiş {2} oldıġından başḳa ḳuṣūr gönderdikleri ʿasker beher māh tebdīlinde üçer beşer noḳṣān geldikleri {3} ve es̠nā-yı rāhda daḫi rāst geldikleri reʿāyāyı iʿdām ve nehb ü ġāret mis̠illü feżāḥate {4} cesāret eyledikleri beyānıyla beher ḳażādan müretteb ʿaskeriñ tamāmen iḫrāc ü irsāliyle es̠nā-yı rāhda {5} o maḳūle ḫilāf-ı rıżā ḥareketden taḥẕīr olunmaları bābında emr-i ʿālī ıṣdārı ḫuṣūṣı Yūnd Aḏası {6} Muḥāfıẓı Ḳara ʿOs̠mān-zāde Meḥmed Aġa ṭarafından inhā ve iltimās olunub maʿlūm-ı saʿādetleri oldıġı {7} üzere livāʾ-i mezbūrdan müretteb ʿasker mücerred aḏa-i meẕkūr muḥāfaẓası ġarażıyla oldıġından bunlarıñ {8} bir neferi noḳṣān olmayaraḳ tamāmen meʾmūr olduḳları maḥalde is̠bāt-ı vücūd eylemeleri lāzımeden iken {9} böyle baʿżı maḥalden cevāb virilmesi ve gönderilan daḫi noḳṣān varması uyġunsuz oldıġından {10} başḳa müretteb olan ʿaskeriñ māh-be-māh tebdīli neden īcāb eylediği daḫi añlaşılamamaġla aġa-yı {11} mūmā-ileyh ṭarafından gelan ʿarīża ile ʿasker-i meẕkūruñ tevzīʿ defteri işbu teẕkire-i muḫliṣīye leffen (96) mersūl-ı ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınmaġla keyfiyyet müṭālaʿasından daḫi maʿlūm-ı saʿādetleri {2} buyurılur. Ḳaresī sancaġı idāresi ʿuhde-i saʿādetlerine muḥavvel oldıġından bu bābda fermān-ı ʿālī {3} ıṣdārına ḥācet olmayaraḳ cenāb-ı düstūrīleri keyfiyyeti iḳtiżāsı vechile mütesellimleri bendelerine {4} ve sāʾir iḳtiżā idenlere ekīden taḥrīr iderek ʿasākir-i merḳūmeniñ tamāmen ve kāmilen muḥāfıẓ-ı mūmā-ileyh maʿiyyetine {5} is̠bāt-ı vücūd eylemeleri ve zinhār ü zinhār kendü ḥāliyle olan fuḳarā-yı raʿiyyete ednā mertebe taʿaddī {6} ve ḫasār vuḳūʿa gelmamesi rābıṭa-i ḳaviyyesiniñ serīʿan istiḥṣāline ve keyfiyyeti işʿāra himmet buyurmaları {7} siyāḳında teẕkire. Fī 26 Ş 38
[579/128] İstānköy muḥāfıẓına
{1} İstānköy reʿāyāsı muʿteberlerinden olaraḳ bundan aḳdem celb ve tevḳīf olunmuş olan {2} üç nefer rehnleriñ tebdīli-çün yerlerine yine reʿāyā-yı mersūmeniñ muʿteberlerinden üç nefer rehn irsāl {3} ü iʿzām olunmuş idüği bu defʿa bā-iʿlām inhā olunub keyfiyyet ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneden {4} bi’l-istīẕān sāniḥ olan emr ü fermān-ı mülūkāne muḳteżāsı üzere tevḳīf olunan üç neferiñ {5} ems̠āli vechile taḫliye-i sebīlleriyle yerlerine vürūd iden mersūmlar rehn olmaḳ üzere ʿizzetlü Bosṭāncıbaşı {6} aġa ṭarafında tevḳīf ḳılınmış idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 26 Ş 38
[579/130] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i müşīrīleri üzere bir ḳadem aḳdem Yeñişehir’e vuṣūl ü luḥūḳa iḳdām ü ġayretleri {2} derkār ise de Dūbnīça merḥalesine vuṣūllerinde piyāde ʿaskeriñ yorġunluġı sürʿat-i seyre māniʿ-i küllī {3} oldıġından başḳa Mora Vālīsi ve Serʿaskeri vezīr-i mükerrem saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ {4} Ṣofya’dan ḥareket ve Dūbnīça merḥalesinde öñüñüzi alaraḳ rah-i rāstıñızda bulunduḳlarından {5} müşārun-ileyh ve cenāb-ı saʿādetleri ʿasākiriniñ birbirini teʿāḳubı cihetiyle daḫi sürʿat üzere gidilemediği {6} ve serʿasker-i müşārun-ileyhiñ daḫi ṣavb-ı saʿādetlerine göndermiş olduḳları şuḳḳalarında Dūbnīça’da birḳaç gün {7} tevaḳḳufları yazılmış oldıġı ecilden ḥasbe’ż-żarūr birḳaç gün iḳāmet olunaraḳ ẕikr olunan {8} şuḳḳanıñ taḳdīm ḳılındıġı ve yine ilerüye sürʿat buyuracaḳlarını mübeyyin bu defʿa firistāde {9} ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı şerīfeleri vārid ve mefhūm ü mezāyāsına ve şuḳḳa-i mersūle müʾeddāsına {10} ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī muḥīṭ ü şāmil olmuşdur. Fī’l-ḥaḳīḳa piyāde ʿaskeriñ sürʿat-i seyre māniʿ olacaġı {11} derkār oldıġından başḳa müşārun-ileyhiñ daḫi ol vechile es̠nā-yı rāhda teṣādüfi bir ḳat daḫi (97) ʿusreti müntic idüği maʿlūm ise de maʿlūm-ı saʿādetleri oldıġı vechile bu mevsimler tamām iş görecek {2} vaḳtler olub bi’l-cümle meʾmūrīniñ bir ān evvelce maḥall-i meʾmūrelerine vuṣūl ü luḥūḳ ile is̠bāt-ı diyānet {3} ü şecāʿate diḳḳat eylemeleri īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥatdan ve cenāb-ı ġayret-niṣābları daḫi bā-ʿavn-i Bārī {4} īfā-yı meʾmūriyyet ile ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ber-kemāl olan ḥüsn-i iʿtiḳādı taṣdīḳe müsāraʿat buyurur {5} vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳlarından ol bābda teʾkīde ḥācet olmadıġı bedīhiyyātdan ise de tamām iş görüb {6} nām ü şān alacaḳ vaḳtler olmaġla hemān iḳtiżāsına göre ḥareket iderek bir ḳadem aḳdem Yeñişehir’e vuṣūle {7} iḳdām ü ġayret ve cümle ile bi’l-ittifāḳ icrā-yı meʾmūriyyet ve diyānete kemāl-i himmet ve şitāb ü sürʿat {8} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 Ş 38
[579/141] Midillū nāẓırına
{1} Bundan aḳdem Midillū cezīresi reʿā[yā]ları muʿteberānından ʿalā-ṭarīḳi’r- rehn celb ile ʿizzetlü Bosṭāncı- {2} -başı aġa ṭarafında tevḳīf olunmuş olan altı nefer reʿāyānıñ müddet-i tevḳīfleri bir seneyi tecāvüz itmiş {3} oldıġından bu defʿa gönderilmiş olan altı nefer muʿteber reʿāyā rehn olaraḳ tevḳīf ile muḳaddemki {4} rehnleriñ taḫliye-i sebīlleri istidʿāsına dāʾir olan ʿarīżañ manẓūr ü mezāyāsı maʿlūmumuz olmuş {5} ve gönderilan altı nefer reʿāyā daḫi gelmiş olmaġla bunlar rehn olaraḳ tevḳīf ile muḳaddemki altı neferiñ {6} sebīlleri taḫliye ḳılınmış oldıġı beyānıyla mektūb. Fī 5 N 38
[579/142] Rumili vālīsine
{1} Bālyabādra’da olan saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyetine üç biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān {2} ʿaskeriyle üç-dört biñ nefer daḫi āḫar ʿasker irsāl ü īṣāli irādesini mübeyyin muʾaḫḫaren gönderilan {3} taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlüyle ol miḳdār ʿaskeriñ Preveze’den baḥren irsāli müstelzim-i ṣuʿūbet olub {4} Mora ordusunuñ Alāmāna’dan ilerü sevḳinde ʿAlo Aġa maʿiyyetinde taḥaşşüd idecek ʿasākirden başḳa {5} olaraḳ üç biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān ʿaskeriyle üç biñ nefer daḫi ḳażā ʿaskeri mūmā-ileyh maʿiyyetine {6} virilüb İzdīn’den Ṣālona ve Olunduruk ve andan Īnebaḥtī’ya irsāli teshīl-i maṣlaḥatı mūcib ve fevāʾid-i {7} sāʾireyi müstevcib olacaġı ifādesinden ve mūmā-ileyhiñ çırāḳlıḳ meʾmūlüyle ibrāz-ı ḫidmete derkār olan {8} ḫāhiş ü ġayretinden baḥis̠le umūr-ı meʾmūresinde tezāyüd-i ġayretini müstelzim olmaḳ üzere mūmā-ileyhe {9} ḳapucıbaşılıḳ iḥsān olunmasını ḥāvī ve bu es̠nāda ṣavb-ı saʿādetlerine külliyyetlü aḳçeniñ derece-i lüzūmı {10} ifādesiyle bugünlerde ṭaraf-ı serʿaskerīlerine naḳden üç-dört biñ kīse irişdirilmesi ḫuṣūṣuna müsāʿade buyurulması {11} iltimāsını muḥtevī resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī {12} oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i cihān- dārīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet- {13} -ifāża-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuşdur. Bālyabādra’da müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine ʿasker {14} irişdirilmek beġāyet muḳteżī ve lāzib olaraḳ maʿiyyet-i müşārun-ileyhe ʿasker irişdirilmesi emrinde {15} işʿār buyurılan tedbīr daḫi müstaḥsen ve münāsib göründiğinden hemān ol vechile icrāsına ihtimām {16} ü diḳḳat eylemeleri muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden ve mūmā-ileyh ʿAlo Aġa ve sāʾir uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de {17} cānsipārāne ḫidmet ü ġayret idenler ḥaḳlarında ebvāb-ı luṭf ve müsāʿadāt-ı Salṭanat-ı Seniyye {18} meftūḥ ü mekşūf olaraḳ ẓuhūr iden ḫidmet ve ṣadāḳatleri rehīn-i nesy ü ferāmūş olmaḳsızın {19} min-ġayr-ı dirīġ iżʿāfıyla nāʾil-i mükāfāt-ı ḥasene ḳılınmaları mübteġā-yı şīme-i kerīme-i Devlet-i ʿAliyye’den ise daḫi {20} henüz bir iş görülmamiş ve bir gūne numūnesi maʿlūm olmamış iken mūmā-ileyhe ḳapucıbaşılıḳ {21} iʿṭāsı uṣūl-i ḥāle tevāfuḳ itmamesi muʿāmele-i dirīġ olmayaraḳ şimdilik teʾḫīr-i iltimās-ı müşīrīlerini {22} īcāb idüb ancaḳ mūmā-ileyh bundan ṣoñra bir iş görüb ās̠ār-ı ġayret ü ṣadāḳati meşhūd olduḳda {23} muḳteżā-yı iltimās-ı serʿaskerīleri vechile ḳapucıbaşılıḳ iʿṭāsı ve sāʾir ṣūretle maẓhar-ı mükāfāt {23} ve muḳteżiyü’l-āmāl ḳılınacaġı ḥālāt-ı vāżıḥadan olmaġla müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyeti-çün {23} ol miḳdār ʿasākiriñ mūmā-ileyh ʿAlo Aġa maʿiyyetiyle işʿār buyurduḳları maḥallerden sevḳ ü isrāsıyla {24} ber-mūceb-i irāde-i seniyye ṣavb-ı müşārun-ileyhe irişdirilmesi emrine himmet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i serʿaskerīleridir. {25} Ḳaldı ki, müteḳalled-i gerden-i liyāḳat ve ihtimām-ı sipehdārīleri olan Mora maṣlaḥatı Devlet-i ʿAliyye’niñ aḳdem-i mehāmm-ı {26} vācibü’l-ihtimāmından olaraḳ bu bābda ḫazāʾin-i mīriyyede vücūd-ı nuḳūd derece-i istiḥāleye varmış iken {27} ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den yine bir cānibden çāre ve tedbīri bulunaraḳ ḳaṭʿan dirīġ muʿāmelesi olmaḳsızın {28} ātīde ẓuhūrı elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı fevz ü ẓafere teraḳḳuben ḫuṭūb-ı mevkūle-i {29} serʿaskerīleriniñ teshīli emrinde ne vechile luṭf ve müsāʿadāt-ı seniyye maṣrūf ve mebẕūl ḳılınmaḳda {30} idüği beyāndan müstaġnī ve muḳaddemā ṣavb-ı saʿādetlerine ḥavāleten tertīb ḳılınan iki biñ kīseniñ naḳde tebdīli {31} emrinde bundan aḳdemce vāḳiʿ olan inhā ve iltimās-ı sipehdārīlerine mebnī şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince (103) ḥavālāt-ı meẕkūre bundan ṣoñra taḥṣīl ve ātīde vāḳiʿ olacaḳ maṣārife maḥsūb olunmaḳ üzere {2} maṭlūb buyurılan iki biñ kīseniñ biñ kīsesi derḥāl naḳden irsāl olunub dīger biñ kīsesi daḫi {3} beş-on güne ḳadar tedārük ve verādan isbāl olunmaḳ üzere idüği ol bābda gönderilan {4} cevāb-nāme-i ḫāliṣānemizde temhīd ve işʿār olunmuş oldıġından derdest-i tedārük olan {5} mārrü’ẕ-ẕikr biñ kīse daḫi bugünlerde tehyiʾe ve istiḥżār-birle hemān ṣavb-ı serʿaskerīlerine baʿs̠ ü tesyār {6} ve bundan böyle daḫi tedārük ve tanẓīmi çāresine ibtidār olunmaḳ üzere iken bundan aḳdem {7} Tepedelenli ẕimemātından ḥavāle olunmuş olan aḳçeden saʿādetlü ʿÖmer Paşa ṭarafına göndermiş olduḳları {8} ḥavāle fermānını müşārun-ileyh iʿāde iderek meblaġ-ı mezbūruñ taḥṣīli imkānda olmadıġını ṣavb-ı serʿaskerīlerine {9} yazmış oldıġı ve merḳūm Tepedelenli’niñ Tırḥāla sancaġında olan ẕimemātından yine ṣavb-ı saʿādetlerine {10} ḥavāleten iʿṭā olunmuş olan iki biñ yiğirmi bir kīse aḳçeniñ ıṣdār ve tesyār olunan evāmir-i şerīfesi {11} vāṣıl olmuş ise de işbu maṭlūbātıñ el-ḥāletü-hāẕihī mevsim-i taḥṣīli olmayub tamām iş görecek vaḳt {12} oldıġından ve bir ṭarafdan meʾmūrīn ve ʿasākir-i mürettebe gelüb hemān ilerü sevḳ ü iʿzām olunacaḳlarından {13} ʿasākir-i muḳteżiyeniñ sevḳ ü iʿzāmından ṣoñra ẕimemāt-ı merḳūmeniñ taḥṣīli ṣūretine baḳılmaḳ üzere {14} ne vechile mümkin olabilür ise bugünlerde serīʿan ṭaraf-ı serʿaskerīlerine üç-dört biñ kīse aḳçeniñ {15} naḳden irişdirilmesi teʾkīdine ve müteveffā Receb Paşa muḫallefātınıñ yüz biñ ġurūş bedel ile terki {16} ve oġlı ʿAbdurraḥmān Beğ’e rütbe-i mīr-i mīrānī tevcīhi emrinde isʿāf-ı iltimās-ı düstūrīlerine bī-dirīġ buyurulmuş {17} olan müsāʿade-i seniyyeniñ īfā-yı levāzım-ı teşekkürine dāʾir olan taḥrīrāt-ı müşīrīleri daḫi {18} tevārüd iderek keyfiyyet maʿlūm-ı muḫliṣī olduḳdan ṣoñra ʿatebe-i felek-mertebe-i ḥażret-i kītī-sitānīye {19} taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Ẕimemāt-ı merḳūmeniñ sürʿat-i taḥṣīli {20} mümkin olamayacaġı beyān ve taʿallül olunmuş ise de ẕimemāt-ı merḳūme müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ {21} yazıcısı olub giçende iʿāde olunmuş olan Ḳosṭa Ġrāmatik ve sāʾir vuḳūfı olanlar {22} maʿrifetleriyle ẕimemāt-ı merḳūmeniñ içinde ġāyet ṣaġlam ve serīʿu’l-ḥuṣūl olanlarından tertīb {23} olunmuş oldıġından müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ ol vechile işʿārı şāyān-ı iʿtibār değil ise de {24} çünki tamām iş görilecek mevsim oldıġından ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi ʿasākir ve meʾmūrīni {25} hemān ilerü sevḳ itmek üzere olduḳlarını yazmış olduḳlarından her ne ḳadar maṣārifāt-ı {26} bī-nihāye cihetiyle işʿār buyurduḳları miḳdār naḳdiñ irsāli düşvār ise de böyle iş üzerinde {27} olduḳları vaḳtde teshīl-i meṣāliḥ-i serʿaskerīlerine iḳdām lāzımeden oldıġına bināʾen muḳaddem tertīb olunub {28} biñ kīsesi gönderilmiş olan iki biñ kīseniñ ḳuṣūrı olmaḳ üzere girü ḳalan {29} biñ kīse aḳçeniñ üzerine şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince bir biñ kīse aḳçe daḫi ʿilāve olunaraḳ {30} bu defʿa naḳden iki biñ kīse aḳçe gönderilmiş ve çend rūz evvelce gönderilan mārrü’ẕ-ẕikr biñ kīse {31} aḳçe ile berāber üç biñ kīse aḳçeye bāliġ olacaġından bu bābda vāḳiʿ olan inhā ve işʿār-ı {32} serʿaskerīleri daḫi tamāmıyla icrā olunmuş oldıġı ve ẕimemāt-ı merḳūme muḳaddem ber-vech-i muḥarrer {33} erbāb-ı vuḳūf maʿrifetleriyle ġāyet ṣaġlam ve serīʿu’l-ḥuṣūl olmaḳ üzere tertīb olunmuş oldıġına {34} naẓaran bu aḳçe girü ḳalur şey olmayub bir ṭarafdan anıñ daḫi taḥṣīline iḳdām lāzımeden oldıġından {35} mücerred maṭlūb vechile iş görmeñiz ġarażıyla her ne ḥāl ise işʿār buyurılan üç biñ kīse aḳçe naḳd {36} tedārük ve tesyār ḳılınmış ise de cümlemize velīniʿmetimiz olan Devlet-i ʿAliyye’niñ ḥüsn-i ḥālini aḳdem-i efkār {37} itmek lāzıme-i ẕimmet-i ṣadāḳat oldıġından bir ṭarafdan daḫi ẕimemāt-ı merḳūmeniñ taḥṣīlini {38} müstelzim esbābıñ istiḥṣāline himmet buyurmaları lāzımeden idüği ve işbu aḳçe māddesinde olan {39} işʿārları tamāmıyla icrā olunmuş ve baʿd-ez-īn cenāb-ı serʿaskerīlerine bir diyecek ḳalmamış olub (104) hemān iş görülmek farīżadan oldıġına bināʾen aña göre bi’l-ittifāḳ saʿy ü ġayret ile {2} īfā-yı meʾmūriyyetde ḳuṣūr olunmaması muḳteżā-yı emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāneden {3} oldıġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda cenāb-ı sipehdārīleri daḫi aña göre dāmen-i ġayret {4} ü ḥamiyyeti miyān-ı istiḳāmet ü ṣalābete bend iderek ve lāzım gelenler ile merāsim-i teʿāżud ü ittifāḳı {5} icrāya ihtimām eyleyerek ve işʿārlarından müstefād oldıġı üzere şu mevsim-i fırṣatı ḳaçırmayaraḳ {6} hemān mütevekkilen ʿalellāh ḳol ḳol aʿdā-yı dīn üzerine hücūm ü iḳtiḥām-birle Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ {7} ʿavn ü nuṣretiyle şu gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳāma ve inşāʾallāhü Taʿālā hemān şu es̠nāda maẓhar-ı envāʿ-ı {8} fütūḥāt olaraḳ ṣıġār ü kibārıñ muntaẓır olduḳları aḫbār-ı sārreniñ peyderpey işʿārına {9} beẕl-i himmet-birle icrā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete kemāl-i iḳdām ü ġayret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 N 38
[579/145] Rumili vālīsine
{1} Mora Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri Şaʿbān-ı Şerīf’iñ yiğirmi yedinci {2} güni Manāstır’dan ḥareket-birle Yeñişehir’e ʿazīmet üzere oldıġını ve iʿānet-i seniyyeye iḥtiyācı {3} derkār idüğüni bu defʿa bā-taḥrīrāt inhā ve işʿār idüb cenāb-ı serʿaskerīleri daḫi aḳçe istidʿāsına {4} dāʾir vārid olan taḥrīrātlarından ḳapu ketḫüdālarına mersūl olan bir ḳıṭʿa şuḳḳalarında müşārun-ileyh {5} bugünlerde vürūd-birle Mora üzerine sevḳ ü iʿzām olundıġında iḳtiżā ider ise müşārun-ileyhe daḫi {6} aḳçe virileceğini işʿār buyurmuş olduḳlarından muḳteżā-yı irāde-i seniyye üzere muḳaddem ve muʾaḫḫar {7} ṭaraf-ı saʿādetleri-çün naḳden tertīb ve tesyīr olunmuş olan mebāliġ tamām dört biñ kīseye bāliġ {8} olaraḳ bu bābda ṭıbḳ-ı istidʿāları üzere müsāʿade buyurulmuş oldıġına bināʾen müşārun-ileyh ṭarafına {9} lāzım gelan iʿāneti daḫi ẕāt-ı saʿādetleriniñ işbu mebāliġ-i mersūleden uydırub iʿṭā {10} eylemeleri lāzım geleceğinden māʿadā öteden berü bu mis̠illü vüzerā ve meʾmūrīne bu ṭarafdan başḳa başḳa {11} aḳçe gönderilmek uṣūli başa çıḳar şey olmadıġından bunlarıñ cümlesine īcāb ü iḳtiżāsına {12} göre iʿānet māddesi ʿuhde-i istiḳlāl-i düstūrānelerine ḥavāle olunmaḳda oldıġı ẓāhir {13} ve müşārun-ileyh ol ṭarafa vürūdunda fī’l-vāḳiʿ iʿānet-i seniyyeye muḥtāc ve ne miḳdār münāsib ise ṣavb-ı {14} müşīrānelerine gönderilan mebāliġden iʿṭā eylemeleri muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden idüği müberhen {15} ü bāhir olaraḳ iʿānet māddesi uṣūl-i cārī üzere ṭaraf-ı serʿaskerīlerine sipāriş olundıġı {16} beyānıyla Yeñişehir’e vürūdunda ṭaraf-ı sipehdārīlerine ifāde-i ḥāl eylemesi ṣavb-ı muḫliṣīden müşārun-ileyhe {17} yazılmış olmaġla müşārun- ileyh Yeñişehir’e vürūdunda iʿānete muḥtāc ve ne miḳdār münāsib ise ẕikr olunan {18} mebāliġ-i mersūleden iʿṭāya himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 N 38
[579/155] İskenderiye ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarına mutaṣarrıf vezīre
{1} ʿAvāṭıf-ı cihān-şümūl-ı cenāb-ı pādişāhīden ʿuhde-i saʿādetlerinde olan İskenderiye sancaġına ilḥāḳan Oḫrī {2} ve İlbaṣan sancaḳları daḫi ẕāt-ı dirāyet- simāt-ı müşīrīlerine iḥsān buyurulmuş oldıġından ol bābda {3} teşekkür ü maḥmedeti şāmil ve Debreli Yūsuf Beğ-zāde enişteleri Ḥasan Beğ’iñ iki aylıḳ ʿulūfeleri {4} cānib-i Devlet-i ʿAliyye’den virilmek üzere Debre ve Mat ṭaraflarından biñ beş yüz nefer ʿasker ile {5} maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūr ḳılınmasını müştemil tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri ile mūmā-ileyh Ḥasan Beğ’e {6} ḳapucıbaşılıḳ iḥsānı Māṭ ve Debre ṭaraflarında tezāyüd-i nüfūẕ-ı müşīrīlerini mūcib olacaġından ol bābda {7} müsāʿade-i seniyye erzān buyurulması mültemes-i düstūrīleri idüğüne dāʾir ḳapu ketḫüdāları bendelerine mersūl şuḳḳa-i {8} şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olub icrā-yı merāsim-i şükr-güẕārī ve maḥmedete derkār olan {9} himmetleri mūcib-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı vārideleri ʿaynen ḫāk-pāy-ı iksīr-sāy-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi {10} ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Cenāb-ı ġayret-meʾāb-ı müşīrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ {11} ẕātından ḥüsn-i ḫidmet ve şecāʿat meʾmūl eylediği vüzerā-yı ʿiẓāmından olub her ḥālde tezāyüd-i vaḳʿ {12} ü nüfūẕlarıyla isʿāf-ı iltimāsları maṭlūb ü mültezem oldıġı mis̠illü mūmā-ileyh Ḥasan Beğ bendeleriniñ {13} maʿiyyet-i saʿādetlerine istenilmesi vāḳıʿan münāsib ise de işʿār-ı müşīrīleri vechile mūmā-ileyhiñ {14} biñ beş yüz nefer ʿasker istiḫdām itmesi ve iki aylıḳ ʿulūfeleri pīşīn gönderilmesi muvāfıḳ-ı vaḳt ü maṣlaḥat olmayub {15} bu keyfiyyet daḫi aḳçe dirīġi maʿnāsına olmayaraḳ mücerred meḥāẕīr-i sāʾireye mebnī oldıġı nezd-i saʿādetlerinde daḫi {16} maʿlūm olan ḥālātdan ve İskenderiye ocaġınıñ ez-ḳadīm şān ü şöhreti ve cenāb-ı ġayret-meʾāb-ı {17} müşīrīleriniñ ced-be-ced sāye-i Devlet-i ʿAliyye’de olan iʿtibā[r] ü ḥays̠iyyetleri öteden berü esfār-ı {18} hümāyūnda ve ḫidemāt-ı sāʾire-i Salṭanat-ı Seniyye’ye meʾmūriyyetde ḳaṭʿan ʿulūfe ve aylıḳ laḳırdısı olmayaraḳ {19} cānsipārāne saʿy ü ḥareket ile ḳatı çoḳ yüz aḳlıḳlarında bulunmalarından īcāb idüb cenāb-ı {20} saʿādetleriniñ daḫi ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i ḥażret-i pādişāhīden bu defʿa işbu dīn-i mübīn maṣlaḥatına meʾmūr {21} buyurulmuş olduḳlarından inşā[ʾallāhü]’r-Raḥmān ḳarīben yüzüñüzden ḫidemāt-ı ḥasene vücūda gelmesine intiẓār {22} derkār ve ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ber-kemāl olan ḥüsn-i teveccüh-i şāhāne iḳtiżāsına naẓaran hiçbir şeyde {23} dirīġ muʿāmelesi tecvīz buyurulmayacaġı bedīdārdır. Cümleye maʿlūm oldıġı üzere maṣārifāt-ı bī-nihāye-i {24} Devlet-i ʿAliyye cihetiyle nuḳūda fıḳdān gelme derecesinde ise de mūmā-ileyh Ḥasan Beğ maʿiyyeti-çün {25} işʿār buyurılan biñ beş yüz neferiñ iki aylıḳ ʿulūfeleri ṭopı sāye-i hümāyūn-ı şāhānede {26} bir şey dimek olmadıġından pīşīn irsāli bir maṣlaḥatdan değil ise de cenāb-ı düstūrīleriniñ {27} iḫrāc idecekleri İskenderiye ʿaskeri uṣūl-i ḳadīm üzere iken şimdi bunlarıñ içine {28} aylıḳlu ʿasker ḳarışdırmaḳ ve aylıḳ laḳırdısını lisāna düşürmek bir vechile cāʾiz olmayaraḳ {29} zinhār İskenderiye ḫānedānınıñ ḳadīm şān ü şöhretine ḫalel gelmamek içün işbu aylıḳ ṣoḥbetiniñ {30} ortadan ḳaldırılması ḫānedānlarından ẕāt-ı saʿādetlerine mevrūs̠ olan ġayret ü istiḳāmet {31} iḳtiżāsından ve mūmā-ileyh Ḥasan Beğ bendeleri ne miḳdār ʿasker ile maʿiyyet-i saʿādetlerine gider ise {32} ve ṭaraf-ı saʿādetlerinden baḫşīş nāmıyla ne ḳadar aḳçe münāsib görilür ise ṭaraf-ı şerīflerinden {33} defteri vürūdunda iḳtiżāsına baḳılacaġı bedīhiyyātdan olub, ḥāṣılı her bir umūr ü maṣlaḥat-ı müşīrīlerini (112) tervīcde bu ṭarafda saʿy ü ġayret olunacaġından hemān cenāb-ı saʿādetleri daḫi bi-mennihī Taʿālā {2} ġayret idüb ber-vefḳ-i meʾmūl ḥüsn-i ḫidmet ibrāzına muvaffaḳ olaraḳ ḫānedānıñızdan {3} mevrūs̠ olan Devlet-i ʿAliyye uġurunda is̠bāt-ı müddeʿā-yı ġayret ile mükāfāt-ı seniyyeye maẓhar {4} olmaḳlıġa beẕl-i vüsʿ ü liyāḳat ve ṭıbḳ-ı iltimās-ı düstūrīleri üzere mūmā-ileyh Ḥasan Beğ’e ʿavāṭıf-ı {5} ʿaliyye-i şāhāneden ḳapucıbaşılıḳ tevcīh ü iḥsān-ı hümāyūn buyurılaraḳ iḳtiżā iden {6} ruʾūs-ı hümāyūnuyla mīr-i mūmā-ileyhiñ ʿale’l-ıṭlāḳ götürebildiği ḳadar ʿasker ile maʿiyyet-i saʿādetlerine {7} meʾmūriyyetini şāmil iḳtiżā iden emr-i ʿālī ıṣdār ve ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār ḳılınmış oldıġından {8} hemān mūmā-ileyhi daḫi maʿiyyet-i düstūrīlerine celb ile īfā-yı meʾmūriyyete müsāraʿat buyurmaları {9} ġayret ü ḥamiyyet-i ẕātiyyelerine muḥavveldir. Ḳaldı ki, ber-vech-i meşrūḥ İskenderiye ḫānedānı ḥaḳḳında derkār olan {10} ḥüsn-i teveccüh ve iʿtimād-ı ʿālī muḳteżāsınca dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ile {11} velīniʿmetleri olan devlet-i Muḥammediyye’ye iẓhār-ı ʿiṣyān iderek ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine envāʿ-ı ḫıyānet {12} ü melʿanete ictirā iden gāvurlardan aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳām niyyet-i ḫāliṣasıyla ḳarīḥa-i ṣabīḥa-i şāhāneden {13} cenāb-ı düstūrīleriniñ meʾmūriyyeti emr ü fermān buyurulmuş oldıġına naẓaran böyle dünyā ve āḫiretde {14} maẓhar-ı envāʿ-ı fevz ü felāḥ olacaḳ ḫidmetde bir gün evvel meʾmūl-ı ʿālī üzere ġayret ü şecāʿat {14} iẓhārı żımnında şimdiye ḳadar cenāb-ı düstūrīleriniñ ḥareket ve ṣavb-ı meʾmūrelerine ʿazīmet itmeleri {15} meʾmūl iken aġırca ḏavranaraḳ henüz ḥareketlerine dāʾir bir işʿārları vāḳiʿ olmadıġından bu bābda {16} suʾāl-i hümāyūn-ı şāhāne derkār olmaġla muḳteżā-yı ġayret ü diyānetleri üzere eğer şimdiye ḳadar {17} ḥareket ü ʿazīmet buyurulmamış ise bundan böyle aġırca ḏavranmayaraḳ hemān mütevekkilen ʿalellāhi Taʿālā {18} ḥareket-birle īfā-yı meʾmūriyyet ve is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣalābet ile ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde olan ḥüsn-i iʿtimādı {19} taṣdīḳe müsāraʿat ü himmet ve rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż içün ḥareket ü ʿazīmetleri {20} ḫaberini ʿācilen işʿāra müs̠āberet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 N 38
[579/160] Rumili serʿaskerine
{1} Muḳaddemā ṭaraf-ı serʿaskerīlerine biñ kīse naḳd ile Tepedelenli ẕimemātından iki biñ kīselik ẕimemāt ḥavāleten {2} iʿṭā olunmuş oldıġına dāʾir gönderilmiş olan taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vürūdundan ve ẕimemāt-ı {3} merḳūmeniñ şimdiki ḥālde taḥṣīli müteʿassir oldıġından baḥis̠le tamām iş görecek mevsimde (115) maṣlaḥata sekte īrās̠ itmamek içün külliyyetlü aḳçeniñ irişdirilmesi ve maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan {2} delīl ʿaskeriniñ mütecāsir olduḳları ʿulūfe nizāʿı ve Bālyabādra’da olan saʿādetlü Yūsuf Paşa {3} ḥażretleriniñ maʿiyyetinde olan Tüfenkçibaşı Meḥmed’iñ güẕeşte ʿulūfesi iʿṭāsı iltimāsına dāʾir ṣavb-ı serʿaskerīlerine {4} gelmiş olan taḥrīrātıyla ʿulūfe-i müterākimeniñ defteri taḳdīm ḳılındıġı ve Īnebaḥtī muḥāfaẓasında olan {5} Emīn Aġa daḫi ʿulūfeden ḏolayı aḳçe istidʿāsında oldıġı ifādātına ve ifāde-i sāʾireye mütedāʾir {6} bu defʿa mevḳiʿ-res-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı sipehdārīleri ve evrāḳ-ı mersūle mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olduḳdan ṣoñra {7} ṭaḳımıyla rikāb-ı ḳamer-tāb-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı şāhāne buyurulmuşdur. Muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı {8} saʿādetlerine yazılmış oldıġı vechile maṣārifāt-ı bī-ḥadd ü ġāye cihetiyle ḫazāʾin-i mīriyyede nuḳūda fıḳdān {9} terettüb itme derecesine varmış ve bu cihetle külliyyetlü naḳd aḳçe irsāli kesb-i ʿusret eylemiş ise de cenāb-ı düstūrīleri {10} evvel ü āḫir vāḳiʿ olan işʿārlarında yoluna gir[dikde?] ve ʿavn-i Ḥaḳḳ’la ḳarībü’l-ʿahdde ḥüsn-i ḫitāmı meʾmūl olan {11} maṣlaḥatı teʾḫīrden viḳāyeten üç-dört biñ kīse irsālini iltimās eylemiş olduḳlarından her ne ḳadar ẕimemāt-ı {12} merḳūme serīʿu’l-ḥuṣūl olaraḳ tertīb olunmuş ise de ol vechile işʿārlarına mebnī muḳaddem gönderilüb vuṣūli {13} işbu taḥrīrātlarıyla inhā olunan biñ kīse aḳçeden başḳa muʾaḫḫaren bir biñ kīse aḳçe başḳa ve müteʿāḳiben iki biñ kīse {14} aḳçe daḫi başḳa tertīb olunaraḳ ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş ve işbu inhāları henüz bunlarıñ ḫaberi vuṣūlünden {15} evvel olmaḳ lāzım geleceği tebeyyün itmiş ise de bi-mennihī Taʿālā mebāliġ-i merḳūme ʿahd-i ḳarībde vāṣıl olacaġına ve muḳaddem {16} ve muʾaḫḫar işʿārlarına ve bi-taḫṣīṣ bu defʿa ḳapu ketḫüdāları efendi bendeleri ṭarafına muḥarrer şuḳḳalarında “Şu günlerde {17} üç-dört biñ kīse aḳçe ile her iş biter” ṣūretini īmā ve işʿār buyurmuş olduḳlarına ve ber-vech-i muḥarrer istedikleri {18} dört biñ kīse aḳçe tamāmen gönderilmiş idüğüne naẓaran bundan böyle bir diyecek ḳalmayaraḳ hemān {19} cenāb-ı şerīfiñiz daḫi iş görmeğe ġayret buyurmaları lāzımeden olub şöyle ki, her ne ḳadar fıḳdān-ı nuḳūd {20} māddesi derkār ise de ehemmiyyet-i maṣlaḥata ve ṣūret-i işʿārlarına mebnī her ne ḥāl ise maṭlūb buyurılan aḳçe tamāmen {21} bu ṭarafdan tedārük ile gönderilmiş ve evvelbahār daḫi tekmīl olub faṣl-ı ṣayf duḫūl itmeğe bir şey ḳalmamış iken {22} yine bir iş görilemeyerek ve olduḳları maḥalden bir ḫaṭve ḥareket olunmayaraḳ bir ġayretsizlik ṣūreti {23} rū-nümā olmaḳda oldıġından bu mādde bādī-i tahayyür oldıġından başḳa ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde derkār olan {24} ḥüsn-i iʿtiḳād ve meʾmūl-ı ʿālīye mebnī böyle vaḳt geçüb henüz bir iş görilemamesinden suʾāl-i hümāyūn-ı şāhāne daḫi {25} vāḳiʿ olmaḳda oldıġı ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetinde olan merḳūm tüfenkçibaşınıñ maṭlūbı keyfiyyeti {26} ḥaḳḳan ne vechile olmaḳ lāzım ise öylece icrā iderek ṭaraf-ı saʿādetlerine gönderilan mebāliġden uydurmaları {27} lāzım geleceği ve Īnebaḥtī muḥāfaẓasında bulunan mūmā-ileyh Emīn Aġa’ya giçende vāḳiʿ olan inhā ve istidʿāya bināʾen {28} yüz biñ ġurūş tertīb olunaraḳ mūmā-ileyh ṭarafına irsāl olunmaḳ üzere ṭaraf-ı serʿaskerīlerine gönderilmiş {29} ve bu cihetle aġa-yı mūmā-ileyhiñ şimdilik mehmā-emken defʿ-i ıżḏırābı ṣūreti istiḥṣāl ḳılınmış olmaḳ {30} mülābesesiyle bu bābda olan işʿārları daḫi meblaġ-ı mezbūruñ vuṣūlünden evvel olacaġı ẓāhir olmaġla {31} cenāb-ı saʿādetleri daḫi hemān her ḥālde dāmen-i ġayret ü iḳdāmı dermiyān eyleyerek ve şudur budur {32} diyerek artıḳ imrār-ı vaḳt mis̠illü ḥālāt vuḳūʿa gelmamesine iʿtinā iderek hemān meʾmūriyyetleri {33} īcābını icrā ile bir ān aḳdem iş görüb şu ġāʾileniñ ḥüsn-i indifāʿıyla ḥaḳḳıñızda olan teveccüh {34} ve iʿtiḳād-ı ʿālīyi taṣdīḳe ve ol vechile icrā-yı emr ü irāde-i seniyyeye kemāl-i sürʿat ü şitāba himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 N 38
[579/161] Bālyabādra muḥāfıẓına
{1} Muḳteżā-yı şīme-i aḫillā-nüvāzī ve fütüvvet-i aṣliyyeleri üzere tebrīk ü tesʿīd-i ṣadāret-i ḫāliṣānemizi şāmil {2} ve ṣavb-ı s̠enāverīye derkār olan bünyān-ı ḫulūṣ-ı muḫādenet-i maḫṣūṣlarınıñ teʾkīd ü teşyīdini müştemil {3} resīde-i dest-i vürūd olan taḥrīrāt-ı saʿādetleriyle baʿżı ifādāt ve keyfiyyātdan baḥis̠le maʿiyyet-i düstūrānelerine {4} bir nefer cerrāḥ ve bir mühendis irsāline dāʾir ḳapu ketḫüdāları efendi bendeleri cānibine mersūl olan bir ṭaḳım {5} şuḳḳaları meʾālleri rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olaraḳ īfā-yı levāzım-ı tebrīk ü tehniyet ve taḥkīm-i {6} erkān-ı muḫālaṣata derkār ve mebẕūl olan himem-i şerīfeleri vesīle-i kemāl-i maḥẓūẓiyyet olmuşdur. Ẕāt-ı besālet- {7} -simāt-ı müşīrīleri uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de ḫidemāt-ı mebrūre ve mesāʿī-i meşkūre iẓhārına {8} ṣārif-i naḳdīne-i iḳtidār olmaḳlıġı iltizām buyurmuş ve şimdiye ḳadar Mora ṭarafında ibrāz-ı diyānet ü metānet {9} eylemiş vüzerā-yı ʿiẓām-ı fütüvvet-ittisām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları ecilden ṭaraf-ı saʿādetlerine ṣamīmī {10} ve ḥaḳīḳī ḫulūṣ ü meveddetimiz derkār ve inşāʾallāhü Taʿālā bundan böyle daḫi ʿālī olan dīnimiz uġurunda {11} ve şevketlü pādişāhımız efendimiz yolunda pesendīde-i ḫāṣṣ ü ʿām olur ḫidemāt iẓhārına muvaffaḳ olaraḳ {12} ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde olan iʿtiḳādāt-ı ḥasene is̠bāt buyurılacaġı meʾmūli āşikār ve maʿiyyet-i şerīflerinde {13} birer nefer cerrāḥ ve mühendisiñ lüzūmı işʿār buyurulmuş ise de el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn’uñ Āsitāne-i {14} Saʿādet’den ḥareket ü ʿazīmeti ve berren irsāli daḫi ġayr-ı mümkin olmaḳ cihetiyle ẕikr olunan cerrāḥ ve mühendisiñ {15} bu ṭarafdan şimdilik irsāli ḫuṣūṣı derece-i imkāna dāḫil olmayaraḳ mühendisden ṣarf-ı naẓar ile {16} sādece ol ṭarafa vardıḳlarında Donanma-yı Hümāyūn mevcūdundan bir nefer cerrāḥıñ ṣavb-ı müşīrīlerine {17} iʿṭāsına himmet eylemesi ḫuṣūṣı bu defʿa ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine {18} yazılmış olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri her ḥālde icrā-yı levāzım-ı dirāyet-kārī ve feṭānet ve īfā-yı {19} şerāyiṭ-i besālet-mendī ve şecāʿate beẕl-i mā-ḥaṣal-i himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 N 38
[579/164] Ḳapūdān paşaya
{1} Donanma-yı Hümāyūn’uñ Boġaz’dan istiʿcāl-i ḥareket ü ʿazīmetine dāʾir mersūl-ı ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīye {2} cevāb olaraḳ tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfelerinde şimdiye ḳadar Naʿra pīşgāhında tevaḳḳufları Riyāla beğ bendeleri {3} maʿiyyetinde olan süfün-i Donanma-yı Hümāyūn ve sāʾireye muḳteżī olan ḳūmānyalarınıñ iʿṭā itdirilmesinden {4} ve girüden gelecek fırḳateyn ve ḳorvet ve tüccār gemileriniñ ʿadem-i vürūdundan neşʾet ve iḳtiżā eylediğine bināʾen {5} bi-mennihī Taʿālā vürūdlarında hemān ḥareket olunacaġı ve eşḳıyā gāvurları şimdilik kendülerini çekmişler ise de {6} kemāl-i ḥīle ve desīselerinden idüği ve bundan aḳdem Foça līmānında eşḳıyā tekneleri ḫavfından ḳapanmış ḳalmış {7} olan fırḳateyni Riyāla beğ bendeleri techīz ve maʿiyyetine istiṣḥāb eylemiş oldıġı keyfiyyātı muḥarrer ü meẕkūr olmaġın {8} meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı {9} kerāmet-es̠er-i ḥażret-i pādişāhī olmuşdur. Ẕāt-ı feṭānet-simātları uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de {10} ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat itmekliği aḳdem-i efkār idinmiş kemāl-i dirāyet ü ḥamiyyet ile mecbūl olan {11} vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları ecilden her kārda ve bi-taḫṣīṣ işbu meʾmūr olduḳları {12} umūr-ı mühimme-i dīniyyede bā-ʿavn-i Bārī meʾmūl-ı ʿālī vechile ḫidemāt-ı meşkūre vücūda getürecekleri {13} ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān ez-her-cihet şu dīn düşmenlerimizden aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳāma muvaffaḳ olmaḳlıġı īcāb ider vesāʾil-i {14} ḥaseneniñ icrāsını iltizām buyuracaḳları iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı şerīflerinde derkār ve girüden irsāl olunacaḳ {15} fırḳateyn ve ḳorvet ve tüccār sefāyini bi-ecmaʿihim muḳaddemce bu ṭarafdan taḥrīk ve irsāl olunmuş oldıġına mebnī {16} şimdiye ḳadar Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’ye mülāḳī olmuş olacaḳlarından hemān ḥareket ve ṣavb-ı maḳṣūda ʿazīmet {17} buyuracaḳları āşikār ise de eşḳıyā-yı mersūme tek ḏurmayub ehl-i İslām ʿaleyhine ellerinden gelan ihānet {18} ü melʿaneti icrāya ḳıyām itmekde olduḳlarından bir ān evvel Donanma-yı Hümāyūn’uñ Boġaz’dan iḫrācıyla {19} bi-ʿavnihī Taʿālā şu gāvurlarıñ tefrīḳ-i cemʿiyyet ve istīṣālleri vesāʾilini istiḥṣāl vācibe-i ḥālden ve ḥattā {20} Ṣıġla sancaġında Seferīḥiṣār-ı Çeşme ḳażāsında sāḥil-i baḥrde vāḳiʿ İpsilī ḳaryesi üzerine Sīsām aḏası {21} eşḳıyāsından birṭaḳım gāvurlar ḳayıḳlar ile hücūm-birle ahālīden baʿżılarını iʿdām ve māl (118) ü emlāklarını ġāret ve iḥrāḳ-birle icrā-yı ihānete cürʾet eylediklerinden ahālī-i merḳūme daḫi {2} Seferīḥiṣār ḳaṣabasına ʿazīmetle taḫlīṣ-i cān itmek üzere iken ḳaṣaba-i merḳūme[de] bulunan {3} reʿāyā gāvurlarınıñ ṭuġyāna taṣaddīleri cihetiyle ahālī-i merḳūme daḫi bī-iḫtiyār reʿāyā-yı {4} mersūme üzerine sell-i seyf-i s̠ār eyledikleri saʿādetlü İzmīr muḥāfıẓı ḥażretleriniñ bu defʿa {5} tevārüd iden taḥrīrātından müstefād olaraḳ bu keyfiyyetiñ ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿārı muḳteżā-yı {6} emr ü fermān-ı şāhāneden olmaġla īcāb-ı dirāyet ü ḥamiyyet-i aṣliyyeleri üzere şimdiye ḳadar Boġaz’dan {7} kāmilen Donanma-yı Hümāyūn’ı bi’l-istiṣḥāb ḥareket ü ʿazīmet buyurulmamış ise baʿd-ez-īn tevaḳḳuf ü ārāmı {8} tecvīz buyurmayaraḳ müstaʿīnen billāhi’l-Kerīm Boġaz’dan ḥareket-birle şu gāvurlarıñ tefrīḳ-i cemʿiyyet ve istīṣāllerini {9} mūcib vesāʾil-i lāzımeniñ īfā ve ikmāline ve bunlardan bir vechile emniyyet cāʾiz olmayub ḥiyel ü mefāsidlerini {10} bi’l-mülāḥaẓa ʿale’d-devām levāzım-ı teyaḳḳuẓ ü intibāha beġāyet ihtimām ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 N 38
[579/172] Rumili vālīsine
{1} Muḳaddemce vāḳiʿ olan işʿār-ı müşīrīlerinden müstefād oldıġı üzere Ġolos ḳażāsında Bülbülce’ye semt olub {2} ʿiṣyānda ıṣrār itmiş olan yiğirmi ʿaded ḳarye gāvurları üzerlerine ʿasker taʿyīn ve reʾy māddesi {3} teklīf olunmuş ise de ḳabūl itmediklerine bināʾen muḥārebeye āġāz olunduḳda ḳurāʾ-i meẕkūreden on yedi ʿadedi {4} istīmān itmiş oldıġından her bir ḳaryeden üç nefer muʿteber rehīnlerini Ġolos ḳalʿasına teslīm itmek {5} ve mevcūd olan silāḥlarını virmek ve ʿasākire ḫidmet eylemek ve ḥayvānlarıyla ẕaḫīre naḳli mis̠illü ḫidmetde {6} bulunmaḳ şarṭıyla ḳurāʾ-i meẕkūreye reʾy virilmiş ise de ḳuṣūr ḳalan üç ḳarye gāvurları ʿiṣyānda ıṣrār {7} itmiş olduḳlarından üzerlerine varılaraḳ bi’l-muḥārebe alınan kelle ve ḳulaḳ ve bāndıraları gönderilmiş oldıġı {8} beyānıyla ẕikr olunan ḳaryelere bir miḳdār ʿasker ile bir pāndūr taʿyīn iderek ʿasākir-i meẕkūre celb ve Mora’ya {9} sevḳ olunacaḳ ve reʿā[yā]-yı mesfūreniñ istīmānlarına ve derbend aġası maṭlūb eylediklerine dāʾir Rūmī {10} ve Türkī taḥrīr itmiş olduḳları senedāt taḳdīm olundıġı ve İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa {11} ḥażretleriniñ işbu Ramażān-ı Şerīf’iñ yiğirminci güni İskenderiye’den ḥareket ve ṣavb-ı meʾmūrına teveccüh {12} ü ʿazīmetine dāʾir ve sāʾir baʿżı işʿārātı ve ṭaraf-ı düstūrīlerine tevārüd iden taḥrīrātı irsāl ḳılındıġı {13} ifādātını şāmil bu defʿa firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {14} olub ol vechile ṭālib-i amān olan gāvurlarıñ teʾmīn ve ıṣrār-ı ʿiṣyān idenleriñ ḳahr ü tenkīlleri {15} ḫuṣūṣunda vāḳiʿ olan himmetleri vesīle-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {16} şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuş ve gönderilan ruʾūs-ı {17} maḳṭūʿa ve ḳulaḳ ve bāndıralar pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret ḳılınmışdır. Reʾy virilmiş olan {18} ḳurāʾ-i meẕkūre reʿāyāsınıñ istīmānlarına dāʾir Rūmī ve Türkī kāġıdlarınıñ gönderildiği taḥrīrāt-ı mersūlelerinde {19} münderic ü meẕkūr ise de o maḳūle kāġıd ẓuhūr itmeyüb ġālibā sehve mebnī girü ḳalmış oldıġı nümāyān {20} ve icrā buyurmuş olduḳları istīmān şürūṭı muḳaddemā bu ṭarafdan gönderilmiş olan taʿlīmāt ve irādeye {21} muvāfıḳ idüği ṣūret-i işʿārlarından müstebān olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ḥamiyyet-i düstūrīleri üzere {22} bundan böyle daḫi muḳaddem ṭaraf-ı serʿaskerīlerine taḥrīr olunan şerāyiṭ-i istīmānıñ her ḥālde tamāmen icrāsına {23} iʿtinā ve diḳḳat ve muḳaddem ṣavb-ı sipehdārīlerine tavṣiye ve işʿār olundıġı üzere müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa {24} ḥażretleriniñ gerek ẕaḫīre ve gerek levāzımāt-ı sāʾireden dolayı bir gūne s̠ıḳlet çekmeyüb iş gördirilmesi {25} emrinde ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden lāzım gelan iḳdām ü ihtimāmı icrāya kemā-yenbaġī himmet-birle müşārun-ileyhiñ {26} taʿyīnāt ḫuṣūṣunda ve cihāt-ı sāʾirede giriftār-ı meşaḳḳat olmayaraḳ ve bir ilişik bıraḳmayaraḳ hemān {27} iş görmesi vesāʾil [ü] ārāsını istikmāle ṣarf-ı yārā-yı miknet ve her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı dirāyet-mendī ve meʾmūriyyete {28} ṣarf-ı naḳdīne-i reviyyet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 N 38
[579/173] Sīrozī Yūsuf Paşa’ya
{1} Bā-ʿavn-i Bārī bu sene-i mübārekede meʾmūrīn-i sāʾire ile bi’l-ittiḥād düşmen-i dīn üzerine hücūm ü iḳtiḥām {2} ve aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳām itmek üzere müddet-i ḳalīle ẓarfında maʿiyyet-i saʿādetlerinde bulunmaḳ şarṭıyla on biñ nefer {3} aylıḳlu Arnavud ʿaskeri celb ü tedārüküne bi’t-teşebbüs̠ lāzım gelan ḫarc teẕkireleri ve buyuruldı irsāl olunduḳdan ṣoñra (123) maʿiyyetlerine Evlād-ı Fātiḥān ve Rumili ḳażālarından ʿasker tertīb olundıġı Rumili Serʿaskeri saʿādetlü {2} Meḥmed Paşa ḥażretleri cānibinden ṣavb-ı müşīrīlerine işʿār ḳılınmış ise de ʿasākir-i mürettebe-i merḳūmeniñ vuṣūlleri {3} vaḳte muḥtāc olacaġından celb olunacaḳ ʿaskeriñ tanẓīmi içün Preveze’ye gelmiş olduḳları beyānıyla {4} ʿasākir-i mürettebe-i merḳūmeden ṣarf-ı naẓar olunaraḳ celb ü tedārük buyuracaḳları ʿasākiriñ cihāda teşvīḳ {5} ü iġrāsı-çün peşīnen virilmek üzere iki aylıḳ ʿulūfeleriniñ irsāline müsāʿade olunması ve ẕaḫīre maṣlaḥatını {6} rüʾyet itmek üzere maʿiyyet-i saʿādetlerine bir nüzül emīni naṣb ve irsāl olunması ḫuṣūṣuna dāʾir resīde-i {7} dest-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri meʾāli ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz ile muḥāṭ ü meşmūl olmuş olub {8} saʿādetlü Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri Meḥmed Paşa ḥażretleri daḫi ẕāt-ı saʿādetleriniñ ṭīnetlerinde {9} merkūz olan ḥamiyyet ü diyānet iḳtiżāsından olaraḳ maḥżā şu gāvurlardan aḫẕ-ı s̠ār niyyet-i ḫāliṣasıyla {10} ʿasker cemʿi żımnında hemān yine ʿavdet itmek üzere Preveze’ye gelmiş olduḳlarını inhā itmiş oldıġından {11} bu bābda olan taḥrīrāt-ı vāride ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile manẓūr-ı merḥamet-mevfūr-ı ḥażret-i {12} ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı düstūrāneleri zīver-i ṣadāḳat ü istiḳāmet ve cevher-i şecāʿat {13} ü besālet ile pīrāste vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları ecilden her ḥālde uġur-ı dīn {14} ve Devlet-i ʿAliyye’de ḥüsn-i ḫidmet ḥuṣūlüne saʿy ü iḳdām ve dīn düşmenlerimizden aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳāmı īcāb iden {15} ḥarekāt-ı memdūḥayı iltizām buyuracaḳları derkār ve iki seneye ḳarīb Mora derūnunda bulunub gāvurlarıñ {16} her bir uṣūl ü ḥareketine taḥṣīl-i vuḳūf itmiş olduḳlarından bu vechile Preveze’ye ʿazīmetle ʿasker tedārüküne teşebbüs̠ {17} ü himmetleri vāḳıʿan ġayret ü ḥamiyyetlerinden ve giçen sene mis̠illü Rumili vālīsi ḥażretleri ṭarafından ʿasker ile {18} iʿāne ve imdād olunmaz ḫulyāsından neşʾet ideceği āşikār oldıġı mis̠illü cenāb-ı saʿādetleriniñ {19} es̠er-i iḳdām ü himmetleriyle şimdiye ḳadar emr-i muḥāfaẓasını ikmāl buyurmuş olduḳları ḳılāʿıñ kemā-kān muḥāfaẓasıyla {20} hemān ol ṭarafdan daḫi iḳtiżāsına göre gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrine iḳdām lāzımeden ve bu vechile {21} teşebbüs̠ buyurmuş olduḳları uṣūl mücerred bā-ʿavn-i Bārī bu sene maṣlaḥatıñ germiyyetle ṭutuldıġına ıṭṭılāʿları {22} olmamaḳdan īcāb ideceği bedīhiyyātdan olub maʿa-hāẕā Ḳarlıili ḳoluna müstaḳillen İskenderiye Mutaṣarrıfı {23} saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri bā-irāde-i seniyye meʾmūr olduḳlarına naẓaran şimdi ẕāt-ı saʿādetleriniñ {24} ol ḳoldan berren ʿazīmetleri ṣūreti müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ öñüni kesmek gibi bir şey olacaġından {25} maṣlaḥatıñ tebāyün ü teşettütüyle müşārun-ileyhiñ meʾmūriyyetine dāʾir ittiḫāẕ ve icrā olunan uṣūl ve destgāhıñ {26} iḫlālini müstevcib olmamaḳ içün hemān tīz elden tedārük eylediğiñiz iki-üç biñ nefer ʿaskeri {27} Preveze’den sefīne ve ḳayıḳlar ile baḥren Bādra’ya irsāl ve kendüñüz daḫi serīʿan Bādra’ya ʿavdet- {28} -birle fī’l-aṣl Bādra’da olan biñ beş yüz miḳdārı dāʾireleri ḫalḳıyla Preveze’den gönderilecek {29} ʿasākiriñ ṭopı dört-beş biñ işe yarar ʿasker dimek olacaġından bi-mennihī Taʿālā müşārun-ileyh {30} Muṣṭafā Paşa ve gerek sāʾir vüzerā-yı ʿiẓām ve meʾmūrlarıñ ḳol ḳol Ḳarlıili ve Mora’ya hücūm {31} ü iḳtiḥāmlarında ẕāt-ı besālet-simātları daḫi Mora derūnunda küffār üzerine iḳtiżāsı vechile {32} muhāceme ile iştiġāl ve bu vechile bi-ʿavnihī ve keremihī Taʿālā Mor[a] maṣlaḥatınıñ tehvīn ü teshīli esbābını {33} istiḥṣāl eylemeñiz tensīb olunmuş ve bu keyfiyyetleriñ evvel ü āḫiri ve ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ber-kemāl olan {34} ḥüsn-i teveccüh-i ʿālī ve ṣaḥābetimiz bundan aḳdem bu ṭarafa gönderilmiş olan dīvān kātibleri Saʿīd Efendi {35} bendeleriniñ kūze-i ḥāfıẓasına telḳīn-birle her bir keyfiyyeti şifāhen ifāde itmek üzere mūmā-ileyh (124) ṣavb-ı saʿādetlerine iʿāde olunub taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārıñız żımnında şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye mūcebince {2} ṭaraf-ı şerīflerine beş yüz kīse aḳçe aṭiyye-i seniyye tertīb olunaraḳ meblaġ-ı mezbūr daḫi efendi-i mūmā-ileyh bendelerine {3} teslīm ve tesyīr ḳılınmış ve Rumili vālīsi müşārun-ileyh ṭarafından maʿiyyet-i saʿādetlerine irsāli irāde olunan {4} yedi-sekiz biñ nefer ʿaskeriñ Bālyabādra’ya ṣūret-i īṣālleri ḫuṣūṣunda ẕāt-ı şerīfleriniñ reʾy {5} ü tedbīrini bi’l-muḫābere añlayub öylece sevḳ ü īṣāli ḫuṣūṣı bu defʿa iḳtiżāsı vechile vālī-i müşārun-ileyhe {6} müʾekkeden yazılmış idüği ve ẕaḫīre māddesi-çün nüzül emīni taʿyīni inhā buyurulmuş ise de evvel ü āḫir iştirā itmiş {7} ve itmekde olduḳları ẕaḫāyir külliyyetlü oldıġından başḳa bu defʿa daḫi Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetiyle külliyyetlü {8} ẕaḫīre gönderilmiş ve bu ẕaḫīreler ol ṭarafa varub ol aralıḳda müsteʾmen ṭāʾifesinden ehven bahā ile {9} ẕaḫīre mübāyaʿası mümkin olmaḳ müṭālaʿasıyla otuz-ḳırḳ biñ keyl ḳadar ẕaḫīre iştirā ve iddiḫār olunaraḳ {10} aḳçeleriniñ bu ṭarafa polīçe olunması ḫuṣūṣı muḳaddemce ṣavb-ı düstūrīlerine taḥrīr ü işʿār ve saʿādetlü Ḳapūdān {11} paşa ḥażretleriyle baʿs̠ ü tesyār olunmuş oldıġından şimdi nüzül emīni taʿyīni ve āḫar gūne tedbīr {12} iḳtiżā itmeyeceği ve ʿulūfelü ʿasker ṣūreti İskenderiye ʿaskerine sirāyet ile başa çıḳmayub uṣūl bozılacaġı {13} maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda ẕāt-ı saʿādetleri ʿulūfelü ʿasker māddesini bir vechile şāyiʿ itmeyerek {14} ve İskenderiye Mutaṣarrıfı Muṣṭafā Paşa’nıñ uṣūl-i meʾmūriyyet ve ʿaskerīniñ şīrāze-i niẓāmına ḫalel {15} taṭarruḳ eyleyecek ḥālātı tecvīz eylemeyerek ber-mūceb-i irāde-i seniyye-i şāhāne hemān tīz elden tedārük {16} ü celb eylediğiñiz iki-üç biñ nefer ʿaskeri Bālyabādra’ya irsāl ve cenābları daḫi ʿavdet iderek {17} bi-mennihī Taʿālā meʾmūrīn-i müşārun ve mūmā-ileyhimiñ düşmen üzerine hücūmlarında cenāb-ı şecāʿat-simātları daḫi {18} küffār ile muhācemeye ve Mora maṣlaḥatınıñ sürʿat-i indifāʿ-i ġāʾilesinde tehvīn ü teshīli īcāb ider esbābı {19} istiḥṣāle himmet ve Rumili vālīsi müşārun-ileyhle bi’l-muḫābere maʿiyyet-i şerīflerine müretteb ʿaskeriñ ne ṭarafdan celbi {20} suhūletli ise ol vechile celbi vesāʾilini ikmāle müs̠āberet-birle ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan dirāyet {21} ü ḥamiyyeti ibrāz ü iẓhāra ṣarf-ı maḳderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 N 38
[579/175] Rumili vālīsine
{1} Mora Serʿaskeri saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri Yeñişehir’e vāṣıl olmuş ve Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleri {2} daḫi gelmek üzere olaraḳ eks̠er meʾmūrīn vürūd itmiş oldıġı ve ʿulūfe cihetiyle aḳçeye {3} muḥtāc olduḳları beyānıyla serīʿan külliyyetlü aḳçe irsāl olunması ve Tırḥāla Mutaṣarrıfı saʿādetlü Reşīd Paşa’nıñ {4} ıżḏırāb-ı ḥāline dāʾir olan şuḳḳası taḳdīm ḳılındıġı ve Bālyabādra Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa ḥażretleri {5} Preveze’ye gelüb aylıḳlu ʿasker tedārüküne teşebbüs̠ eylediğini ṣavb-ı müşīrīlerine yazmış oldıġından iltimāsı {6} vechile iki aylıḳ ʿulūfeleriniñ irsāli ḫuṣūṣunda istiʿlām-ı irādeyi şāmil resīde-i enmile-i vürūd olan {7} taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve müşārun-ileyhimā Reşīd Paşa ve Yūsuf Paşa’nıñ ṭaraf-ı saʿādetlerine mersūl {8} taḥrīrātı meʾālleri rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ- nümūd olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile {9} manẓūr-ı kerāmet-mevfūr-ı ḥażret-i mülūkāne buyurulmuşdur. Muḳaddem vāḳiʿ olan inhā ve iltimāsıñıza mebnī sünūḥ iden {10} irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince bundan aḳdem ṭaraf-ı saʿādetlerine naḳden üç biñ kīse aḳçe gönderilmiş {11} oldıġından işbu aḳçe istidʿāları meblaġ-ı mezbūruñ vuṣūlünden evvelce vāḳiʿ olmuş oldıġı derkār {12} ve iḳtiżāsı vechile meblaġ-ı mezbūruñ lāzım gelenlere ṣarf ve iʿṭāsına himmet buyuracaḳları āşikār ise de {13} Mora Serʿaskeri Yūsuf Paşa ile saʿādetlü Reşīd Paşa aḳçe ṭalebiyle bu ṭarafa daḫi taḥrīrāt isrā {14} itmiş olduḳlarından bunlarıñ bu gūne Dersaʿādet’e başḳa başḳa taḥrīrāt irsāliyle aḳçe istidʿāsında {15} olmaları daḫi meblaġ-ı mezbūruñ vürūdundan muḳaddem olmaḳ iḳtiżā eylediğinden tekrār aḳçe gönderilmek {16} lāzım gelmeyeceğinden māʿadā her ne vaḳt olsa meʾmūrlarıñ bu vechile istidʿāları serʿaskerlik münāsebetiyle {17} ṭaraf-ı sipehdārīlerinden rüʾyet olunmaḳ lāzım geleceğine ve meblaġ-ı mezbūr daḫi şimdiye dek varmış olacaġına {18} bināʾen Mora Serʿaskeri Yūsuf Paşa ile müşārun-ileyh Reşīd Paşa ve sāʾir meʾmūrlardan her birine ne miḳdār {19} aḳçe iʿṭāsı īcāb ider ise seref ü telef ṣıraları olmayaraḳ taṣarrufāt-ı mümkine ile her birini ḳayırub {20} ve bu ṭarafa taḥrīr itdirmeğe ḥācet bıraḳmayub bir ān aḳdem maḥāll-i meʾmūrelerine sevḳ ü iʿzām ile zinhār vaḳt {21} ü mevsim geçmeksizin şu sene-i mübārekede bir iş görmekliğe ihtimām olunması ve müşārun-ileyh Sīrozī {22} Yūsuf Paşa ḥażretleri Preveze’ye gelmiş ise de baʿżı müṭālaʿāt cihetiyle ol ṭarafdan {23} tedārük eylediği iki-üç biñ nefer ʿaskeri baḥren Bālya’ya irsāl ve kendüsi daḫi Bālya’ya ʿavdet iderek {24} Mora maṣlaḥatınıñ sürʿat-i indifāʿı emrinde teshīlāt-ı lāzımeyi icrā eylemesi bu defʿa kendüye yazılmış {25} ve beş yüz kīse aḳçe aṭiyye-i seniyye gönderilmiş ise de ṭaraf-ı saʿādetlerinden maʿiyyet-i müşārun-ileyhe {26} müretteb ʿasker bundan böyle ʿAlo Aġa maʿiyyetiyle Ṣālona ve Bādracıḳ ṭaraflarını uraraḳ {27} Īnebaḥtī’ya indiklerinde ḳarşu Ḳastel’e geçürülmek gibi baʿżı tedābīr muḳaddemce ṭarafıñızdan işʿār {28} buyurulmuş olub ancaḳ işbu maʿiyyet-i müşārun-ileyhe müretteb yedi-sekiz biñ nefer ʿaskeri ḥaṣren ve ḳaṣren müşārun-ileyh {29} Yūsuf Paşa maʿiyyetine taḫṣīṣ-birle bunlarıñ Bālyabādra’ya ṣūret-i īṣālleri ḫuṣūṣunda {30} müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ reʾy ü tedbīrini cenābıñız muḫābere iderek müşārun-ileyh ʿasākir-i merḳūmuñ {31} ḏoġrı Ṣālona iskelesine inüb de oradan ḳayıḳlar ile Bālya’ya geçürülmesini mi ister, yoḫsa {32} āḫar bir semt-i suhūletini bulub öylece olmasını mı diler, ḥāṣılı bu ʿaskeriñ maʿiyyet-i müşārun-ileyhe {33} īṣāli ḫuṣūṣunda kendüsünüñ ṭarafıñızdan ne vechile ṭaleb ve işʿārı vāḳiʿ olur ise (126) ol ṣūretle sevḳ ü irsāl ḳılınmasınıñ ber-vech-i ekīd ṭaraf-ı şerīflerine taḥrīri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i {2} şāhāne taʿalluḳ itmiş ve müşārun-ileyhimā Mora Serʿaskeri Yūsuf Paşa ve Reşīd Paşa ḥażretleriyle {3} saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfına teʾkīd-i meʾmūriyyetlerine dāʾir yazılmış olan taḥrīrātımız ṭaraf-ı şerīflerine {4} gönderilmiş olmaġla ẕikr olunan taḥrīrātlarımızıñ müşārun-ileyhime iʿṭāsıyla ber-mūceb-i emr ü fermān-ı {5} şāhāne meʾmūr olduḳları maṣlaḥatda iş görmeleri vesāʾil-i lāzımesiniñ īfāsına ve Sīrozī {6} Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyetine müretteb ʿaskeriñ Bālya’ya imrārı ṣūretini müşārun-ileyh ṭarafından bi’l-istimzāc {7} ne vechile ister ise öylece sevḳ ü irsāle kemāliyle diḳḳat-birle vaḳt ü zamān geçmeksizin şu Rum eşḳıyāsından {8} aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳāmı müstelzim esbābıñ istiḥṣāline bi’l-iḳdām ẕātlarından meʾmūl-ı ʿālī olan {9} dirāyet ve diyāneti is̠bāt ü iẓhāra beẕl-i cüll-i himmet buyurmaları eḫaṣṣ-ı maṭlūb-ı ḫāliṣānemiz idüği {10} beyānıyla ḳāʾime. Fī 26 N 38
Ayniyat 1713
[1713/11] Ḳapūdān paşaya
{1} Saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ Vonīça ṭarafında ʿaskerīsi ḏaġıldıḳdan ṣoñra {2} ḳuṣūr üç biñ miḳdārı ʿaskerīsini ketḫüdāsıyla Vonīça’da bıraġub çend nefer etbāʿıyla {3} Donanma-yı Hümāyūn’a gelmiş oldıġından ve ol ṭaraf ḳılāʿınıñ ḥüsn-i idāresi ve Mora {4} ahālīsinden Bādra’da tecemmuʿ idenleriñ ve sāʾir ṣunūf-ı ʿaskeriyyeniñ idāre ve iʿmāli żımnında {5} müşārun-ileyhiñ Donanma-yı Hümāyūn’a vürūdı ẕāt-ı saʿādetlerine iṭmīnān-ı ḳalbi mūcib olmuş {6} idüğünden müşārun-ileyh ile her ḫuṣūṣı eṭrāfıyla müẕākere iderek gerek müstaṣḥabları olan {7} ve gerek aḳçesiyle tedārük olunan ecnās-ı ẕaḫāyir ve mühimmātıñ cümlesi müşārun-ileyh ḥażretlerine teslīm {8} ve Ḳapūdāna-i esbaḳ Ḫalīl Beğ başbuġluġuyla meştā tertībi olaraḳ on dört ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn {8} daḫi iʿṭā olunaraḳ cenāb-ı müşīrīleri müstaʿīnen billāhi Taʿālā ḳuṣūr Donanma-yı Hümāyūn’ı {9} istiṣḥāben aḏalar üzerine ʿazīmet itmek üzere olduḳları ve Eġrīboz muḥāfıẓı ḥażretleriyle daḫi {10} bi’l-muḫābere üç ḳıṭʿa sefīne daḫi anda bıraḳmaḳ ve Ībṣāra ve sāʾir lāzım gelan maḥallere daḫi {11} sefāyin taʿyīniyle ḳaraya ʿasker çıḳarub urmaḳ ve Bülbülce’ye daḫi birḳaç sefīne göndermek {12} taṣmīm-kerdeleri idüği beyānıyla sālifü’ẕ-ẕikr on dört ḳıṭʿa sefāyiniñ ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa {13} ḥażretlerine teslīm olunan ecnās-ı ẕaḫāyirin defterleri taḳdīm ḳılındıġı ve müşārun-ileyhden {14} ve aṣḥāb-ı ẕaḫāyirden daḫi īcāb iden maḳbūż senedleri bundan böyle aḫẕ ile irsāl ḳılınacaġı {15} ḫuṣūṣlarını ve ifādāt-ı sāʾireyi ḥāvī resīde-i cā-yı vuṣūl olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı {16} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī oldıġından ġayrı ḥużūr-ı ʿāṭıfet-neşūr-ı cenāb-ı pādişāhīye daḫi {17} ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı mekārim-iktināh-ı cenāb-ı cihān-dārī olmuşdur. Ẕāt-ı ḥaṣāfet-āyāt-ı {18} düstūrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ kemāl-i dirāyet ü ṣadāḳat ve mezīd-i kār- āşināyī ve reviyyet ile {19} ārāste vüzerā-yı ʿiẓāmından olduḳlarından süpürde-i dūş-ı liyāḳat ve meʾmūriyyetleri ḳılınan {20} mehāmm-ı seniyyeniñ lāyıḳ ü münāsibi vechile tanẓīminde beẕl-i tāb ü tüvān itmeği iʿtiyād buyurmuş olmaları {21} cihetden gönderilan deftere naẓaran iştirā olunan ẕaḫāyirde külliyyet olaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān {22} meʾmūrlarıñ ẕaḫīre ḫuṣūṣunda ʿusret çekmamelerini müstelzim olacaġına mebnī bu bābda daḫi {23} ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat eylemiş olduḳlarından ġayrı cenāb-ı müşīrīleri işiñ gelişine {24} ve ol semtleriñ īcāb ü iḳtiżāsına göre ḥareket ve rū-yı deryāda iḳtiżā iden yerlerde {25} seyr ü seferle ḫavene-i kefereye ibrāz-ı ṣavlet ü ṣarāmet eylemeleri emrinde reʾylerinde müstaḳil {26} ve tedbīrlerinde müstebid olduḳları ḥays̠iyyet[iy]le muḳteżā-yı istiḳlāl-i kāmileleri üzere ol ṭarafıñ {27} taḳviyet ü emniyyetini bi’l-istiḥṣāl hemān aḏalar gāvurları üzerlerine ḥareket ü ʿazīmeti taṣmīm {28} itmiş olduḳlarından her ḥālde manṣūr ü muẓaffer olmaları duʿā-yı icābet-nümāsı ẕikr olunan {29} taḥrīrātları bālāsına şeref-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı kerāmet-maḳrūn-ı şāhānede taṣrīḥ {30} ü beyān buyurulmuş ve müteʿalliḳ olan irāde-i ʿaliyye-i şāhāne iḳtiżāsı üzere ol ṭarafda (9) bıraḳmış olduḳları sefāyin maḥalline ḳayd olunmaḳ içün ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni efendi bendelerine {2} ve ẕaḫīre ḫuṣūṣı daḫi ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olunmuş olmaġla hemān cenāb-ı şecāʿat-meʾāb-ı {3} sāmīleri māye-i maḫṣūṣa-i fıṭriyyeleri olan diyānet ü ṣalābet ve ḥamiyyet iḳtiżāsını ibrāz ü {4} iẓhār iderek şu gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳāma ṣarf-ı yārā-yı himmet ve liyāḳat-birle bir gün aḳdem {5} itmām-ı ġāʾileye beẕl-i vüsʿ ü ḳudret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl müşārun-ileyh Yūsuf {6} Paşa’nıñ ʿaskerīsi beyninde vuḳūʿ bulan perīşānlıḳ Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’nıñ taḥrīk ü ifsādıyla {7} olmuş ise de vaḳt ü ḥāl iḳtiżāsına taṭbīḳan yine müşārun-ileyhiñ talṭīf ü istimāletle ḳullanılması {8} taḥrīrāt-ı meẕkūrelerinde īmā ve işāret buyurulmuş olub müşārun-ileyh ḥaḳḳında olan işʿārları {9} becā olaraḳ bu ṭarafda daḫi şimdiye ḳadar talṭīf ü istimāletle muʿāmele olunaraḳ bundan böyle daḫi {10} ol ṣūret icrā olunacaġından ġayrı bu defʿa daḫi iḳtiżāsı üzere ṭarafımızdan müşārun-ileyhe {11} istimāleti şāmil taḥrīrāt baʿs̠ ü isrā olunmuş idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda {12} cenāb-ı müşīrīleri her ḥālde icrā-yı lāzıme-i dirāyet-kārīye himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 10 M 39
[1713/12] Rumili vālīsine
{1} Mora Serʿaskeri saʿādetlü Yūsuf Paşa ve Çirmen Mutaṣarrıfı Ṣāliḥ Paşa ḥażerātı maʿiyyetlerinde olan {2} ʿaskerler ḏaġılmış oldıġından yeñi başdan ʿasker irsāli īcāb iderek tīz elden Prizrīnli {3} Maḥmūd Paşa ve Pekinli Caʿfer Paşa’nıñ işlemiş ʿulūfeleri selefleri Meḥmed Paşa’nıñ nuḳūd-ı mażbūṭasından {4} iʿṭā-birle iḫrāc ü irsāl olunmuş olub Tırḥāla Mutaṣarrıfı saʿādetlü Reşīd Paşa’yı daḫi {5} on biñ nefer güzīde ʿasker tertībiyle göndermek taṣmīminde iseñiz daḫi ʿasākiriñ gerek işlemiş {6} ve gerek peşīn iḳtiżā iden ʿulūfeleri külliyyetlü aḳçeye muḥtāc oldıġından baḥis̠le tīz elden {7} üç-dört biñ kīse aḳçe irsāl ve iḥsān buyurulması ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi iḳtiżā ider ise {8} ḳalḳub berāber gitmek taṣmīminde olduḳları ve Eġrīboz ṭarafınıñ tafṣīl-i keyfiyyeti muḳaddemce selefleri {9} ṭarafından ol cānibe irsāl-birle bu defʿa Dersaʿādet’e gönderilan tatarıñ taḳrīrinden maʿlūm olacaġı {10} ve selefleri paşa-yı mūmā-ileyh ṭarafından Dersaʿādet’e yazılmış bulunan ve eṭrāfdan gelan taḥrīrāt daḫi {11} taḳdīm olundıġı ḫuṣūṣlarını ḥāvī resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri {12} ve evrāḳ-ı sāʾire mezāyāları maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i {13} cihān-dārīye daḫi ʿarż [ile] meşmūl-ı naẓar-ı mekārim-es̠er-i ḥażret-i cihān-dārī buyurulmuşdur. Nezd-i ḥaḳāyıḳ-dānīlerinde {14} beyāndan müstaġnī oldıġı üzere bir müddetden berü ġavāʾiliñ kes̠reti ve Mora maṣlaḥatınıñ imtidādı ḥasebiyle {15} ẓuhūra gelmekde olan maṣārifāt-ı ṭāḳat-güdāz ḫazāʾin-i mīriyyede vücūd-ı nuḳūdı derece-i nefāda {16} irişdirmiş ise daḫi ẕāt-ı ġayret-simāt-ı müşīrīleri bi’l-istiḳlāl ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīye meʾmūr {17} olaraḳ Mora maṣlaḥatı bütün bütün muḥavvel-i ʿuhde-i liyāḳat ü istīhālleri olub aḳçesiz ʿasker sevḳi {18} ġayr-ı mümkin ve vaḳt ü mevsim ise ġāyet teng olaraḳ bā-ʿavn-i Bārī ḳış gelmeksizin şu Mora {19} maṣlaḥatınıñ itmām ü iḫtitāmı murād-ı mekārim-iʿtiyād-ı cenāb-ı cihān-dārī muḳteżāsından oldıġından {20} bundan aḳdem ẕāt-ı serʿaskerīlerine teslīm olunmaḳ üzere ʿizzetlü Mīr-aḫūr-ı Evvel beğ bendeleri ṭarafına {21} gönderilmiş olan biñ kīse aḳçeniñ üzerine bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince (10) üç biñ kīse aḳçe daḫi tertīb-birle meblaġ-ı mezbūr naḳden ṣavb-ı saʿādetlerine tesyār olunmuş {2} ve bu cihetle evvelki gönderilan meẕkūr biñ kīse aḳçe ile tamām dört biñ kīseye bāliġ olub {3} bu bābda olan işʿār-ı serʿaskerīleri derḥāl tamāmıyla icrā ḳılınmış olmaġın hemān tedbīr {4} ü tertībleri üzere müşārun-ileyh Reşīd Paşa’yı külliyyetlü ʿasker ile iḫrāc ve kendüñüzüñ ḥareket {5} ü ʿazīmetiñize dāʾir ve sāʾir her bir ḫuṣūṣda istiḳlāl ve meʾmūriyyet ve lāzıme-i ġayret ü ḥamiyyetleri {6} īcābından oldıġı üzere ne vechile reʾy ü tensīb ider iseñiz ol vechile icrā ve müşārun-ileyhimā {7} Yūsuf Paşa ve Ṣāliḥ Paşa maʿiyyetlerine daḫi tīz elden miḳdār-ı vāfī ʿasker irişdirilmesi {8} ṣūretini ikmāl ve īfā eylemeleri muḥavvel-i ʿuhde-i istiḳlālleri olan mevāddan olaraḳ irāde-i {9} seniyye-i şāhāne daḫi bunuñ üzerine müteʿalliḳ olmaġla mecbūl ü mefṭūr olduḳları {10} māye-i ġayret ü şecāʿat ve mādde-i ḥamiyyet ü besālet iḳtiżāsı ve emr ü fermān-ı cenāb-ı pādişāhī {11} muḳteżāsı üzere bā-ʿavn-i Müsteʿān işbu sene-i mübārekede ḳış gelmeksizin ve maṣlaḥat teşennüce düşmeksizin {12} şu Mora ġāʾilesiniñ indifāʿı emrinde reʾy ü tedbīr-i müşīrīleri ne vechile ise hemān anıñ icrāsına {13} ṣarf-ı yārā-yı liyāḳat ve müşārun-ileyh Reşīd Paşa’nıñ külliyyetlü ʿasker ile iḫrācı ve müşārun-ileyhimā {14} Yūsuf Paşa ve Ṣāliḥ Paşa maʿiyyetlerine daḫi ʿasākir-i vāfiye irişdirilmesi tedābīrini ikmāl-birle {15} ḫuṭūb-ı mevkūle-i serʿaskerīleri müteferriʿātından olan ḫuṣūṣātıñ ḥüsn-i tensīḳ ü temşiyetine {16} beẕl-i naḳdīne-i miknet buyurılaraḳ ẕātlarından meʾmūl ü muntaẓar-kerde-i ʿālī olan meʾās̠ir-i kār-dānī {17} ve ḥaṣāfeti icrāya himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 10 M 39
[1713/35] Sābıḳ Ḫudāvendigār ve Ḳocaili sancaḳları mutaṣarrıfı olub bu defʿa İbrāʾīl muḥāfıẓlıġı tevcīh olunan İbrāhīm Paşa’ya
{1} Muḳaddemā miyāne-i iḫlāṣ-neşāda [?] ber-vech-i ḫafī {2} müẕākeresi sebḳ itmiş olan Sīsām māddesiniñ {3} fiʿile iḫrācı niyyet-i ḫāliṣasıyla ẕāt-ı saʿādetleriniñ {4} serriştesizce Burūsa’ya ʿazīmetleri tensīb ü irāde {5} olunmuş ve ol vechile ʿazīmet buyurulmuş ve īfā-yı meʾmūriyyet {6} tertībi lāzım gelan ʿaskere dāʾir bu defʿa taḥrīrātları {7} tevārüd itmiş olaraḳ iḳtiżāsı derdest-i müṭālaʿa {8} ve icrā olub lākin el-ḥāletü-hāẕihī eşḳıyāya meʾmūrlar {9} ṭarafından ḳahr ve ġalebe muʿāmelesi göremeyüb mevsim-i {10} şitā daḫi gün-be-gün taḳarrüb itmekde oldıġından {11} ve düvel-i ecnebiyyeden ve bā-ḫuṣūṣ Rūsyaludan {12} ne vechile muʿāmele vuḳūʿa geleceği henüz bilinemediğinden {13} baʿżı mesmūʿāt ü iḫbārata göre el-ān baʿżı ḥazm ü iḥtiyāṭ {14} merāsimine diḳḳatde şu aralıḳ Devlet-i ʿAliyye’ye mübālaġa ṣūretini {15} iltizām derece-i vücūbda oldıġı bedīdār ve serriştesizce {16} istiḥkāmāt-ı muḳteżiyeniñ icrāsına kemāl-i taḳayyüd {17} ü ihtimām muḳteżā-yı vaḳt ü maṣlaḥat idüği nümūdār {18} olaraḳ Ṭūna boyunda kāʾin ḳılāʿ-i ḫāḳāniyyeniñ {19} ve ez-cümle İbrāʾīl gibi bir serḥadd-i cesīmiñ taḳviye ve taḥkīmi {20} emr-i ehemmine ibtidār lāzımeden olub her ne ḳadar mühimmāt {21} ve ẕaḫāyir ile ḳılāʿ-i merḳūmeniñ taḳviyesi istiḥṣāl olunsa bile {22} muḥāfaẓa-i serḥad ve idāre-i ʿasker ġayūr ve muʿtemed ẕātıñ {23} vücūduyla ḥāṣıl olacaġı bī-reyb ü gümān ve ẕāt-ı {24} ġayret-simāt-ı müşīrīleri sāʾire mümās̠il olmayub {25} ḥaḳḳ-ı şerīflerinde kemāl-i teveccüh ve iʿtimād-ı ʿālī ḥāṣıl olmuş {26} ṣıdḳ ü feṭānet ile mecbūl vüzerā-yı ʿiẓām-ı Devlet-i ʿAliyye’den {27} olduḳlarından başḳa her bir uṣūl ü aḥvāl bu ṭarafda {28} olduḳları müddetde kesb-i ıṭṭılāʿ buyurmuş olduḳlarından {29} şimdiki ḥālde ve iḳtiżā-yı vaḳt ü maṣlaḥata göre {30} Sīsām māddesiyle ẕāt-ı saʿādetlerini işġālden ise {31} “Taḳdīmü ehemmi ʿale’l-mühim” ḳāʿidesince tīz elden {32} cenāb-ı ġayret-meʾāblarınıñ İbrāʾīl’e irişdirilerek {33} Sīsām māddesi Anāḏolī’dan münāsib {34} bir vezīriñ taʿyīni ile ḥāṣıl olacaġı derkār {35} olmaḳdan nāşī ẕāt-ı saʿādetleriniñ melḥūẓ olan {36} meḥāẕīr-i ātiyeye mebnī İbrāʾīl muḥāfaẓasına meʾmūriyyetiñiz {37} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i cenāb-ı pādişāhī {38} taʿalluḳ iderek ol bābda ḫaṭṭ-ı şerīf-i (20a) kerāmet-redīf-i mülūkāne şeref-rīz-i {2} ṣudūr olmuş ve Ḫudāvendigār ve Ḳocaili {3} sancaḳları daḫi Ḳayṣeriyye Mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü {4} Ġālib Paşa ḥażretlerine tevcīh olunmuş ve selefleri {5} saʿādetlü Ebūbekir Ṣıdḳī Paşa ḥażretleriniñ daḫi {6} Yeñişehir ṭarafına meʾmūriyyeti irāde buyurılaraḳ ḳāʿide-i {7} serḥad-dārīden oldıġı vechile cenāb-ı düstūrīleriniñ {8} İbrāʾīl’e vuṣūllerinde teslīm ü tesellüm ṣūreti baʿde’l-ifa {9} derḥāl ḥareket ve Yeñişehir’e ʿazīmet eylemesi müşārun-ileyh {10} Ebūbekir Ṣıdḳī Paşa ḥażretlerine daḫi ṭaraf-ı muḫliṣīden {11} yazılmış olub bu vechile ẕāt-ı düstūrīleriniñ {12} İbrāʾīl muḥāfaẓasına meʾmūriyyetleri ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde {13} bir gūne iġbirārdan olmayub ḥaḳīḳī cenāb-ı saʿādetlerine {14} derkār olan teveccüh ve iʿtimāda mebnī şu aralıḳ {15} ẕāt-ı ḥayderī-simātları mis̠illü bir ẕātıñ ol ṭarafda {16} vücūdı elzem oldıġından neşʾet itmiş olmaġla {17} cenāb-ı düstūrīleri muḳteżā-yı fermān-berī ve ġayretleri {18} üzere işe yarar güzīde ʿasker ve mükemmel dāʾireleri {19} ḫalḳıyla derḥāl Burūsa’dan ḥareket ve Gelībolī’dan mürūr {20} ve ḏoġrı yoldan seyr-i serīʿ ile İbrāʾīl’e varub {21} muḥāfaẓa ve muḥārese esbābını ikmāle müsāraʿat ve kemā-kān {22} Sīsām māddesiniñ maḫfī ve mektūm ṭutulmasına {23} ve icrā-yı şerāyiṭ-i dirāyet ü feṭānete beẕl-i himmet {24} ve bi-mennihī Taʿālā İbrāʾīl’e baʿde’l-vuṣūl ḥakīmāne ve nāzikāne semt-i {25} aġyāra iḥāle-i çeşm-i baṣīret-birle dāʾire-i {26} istıṭlāʿ-ı keyfiyyāta ve her ḥālde ẕātlarından meʾmūl {27} olan ḥamiyyet ü ġayret meʾās̠irini is̠bāta himmet {28} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 M 39
[1713/40] Rumili vālīsine
{1} Eġrīboz ḳalʿasında ẕaḫāyiriñ ḳılleti cihetiyle ol bābda saʿādetlü Eġrīboz muḥāfıẓı ḥażretleriniñ ṭaraf-ı {2} serʿaskerīlerine mebʿūs̠ taḥrīrātı ve evrāḳ-ı sāʾire gönderildiği beyānıyla Dersaʿādet’den müsteʾmen sefāyiniyle {3} ḳırḳ-elli biñ keyl ẕaḫīre irsāli ḫuṣūṣuna dāʾir muḳaddem ve muʾaḫḫar vārid olan nemīḳa-i şerīfleri {4} mezāyāsı ḳarīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olub muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ feẕleke-i işʿārı Donanma-yı Hümāyūn ile {5} varan ẕaḫāyir Mora serʿaskeri taʿyīnātına virilmiş oldıġından ẕaḫīreden dolayı żarūret {6} derkār idüği ve kendüsi birḳaç senedir maṣārifāt-ı kes̠īreye dūçār olaraḳ mefḳūdü’l-iḳtidār {7} oldıġından ve maʿiyyetinde lā-aḳal beş biñ ḳadar ʿaskeriñ vücūdı lāzımeden idüğünden ol miḳdār {8} ʿaskeriñ īcāb iden ḫarcları ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den iʿṭā olunması ṣūretleri olmaġla cümlesi {9} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i şehriyārīye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i cenāb-ı tācdārī {10} olmuşdur. Ḳalʿa-i merḳūmeye muḳaddemce Donanma-yı Hümāyūn ile ḫaylī ẕaḫīre çıḳarılmış ise de ol vechile {11} ʿasākir-i müteḥaşşideye ṣarf olunmuş ve bu cihetle tekrār biraz ẕaḫīre irsāliniñ çāresine baḳılmaḳ {12} lāzım gelmiş oldıġından işʿār-ı müşīrīleri vechile bu ṭarafdan müsteʾmen sefāyiniyle ẕaḫīre isbāli {13} ṣūreti mütebādir-i ḫāṭır olmuş ise daḫi müsteʾmen ṭāʾifesi bu maḳūle şey götürmekden imtināʿ {14} itmekde ve götürseler bile aṣl gönderilan maḥalle götürmeyerek dürlü dürlü ṣūrete ḳoymaḳda (22) olduḳlarına naẓaran tīz elden bu ṣūret uymayacaġından maʿlūm-ı sipehdārīleri oldıġı üzere bu sene-i mübārekede {2} Selānīk mübāyaʿası ẕaḫīresiniñ nıṣfı daḳīḳ ve nıṣf-ı dīgeri peksimād yapılub lede’l-iḳtiżā {3} Mora ṭaraflarına sevḳ ü irsāl olunmaḳ içün tehyiʾe ve tanẓīmi muḳaddemā fermān ol[un]muş oldıġından ẕikr olunan {4} daḳīḳ ve peksimāddan Eġrīboz ḳalʿası-çün kifāyet miḳdārını alub götürmesi ve ḥāżır olmadıġı ṣūretde {5} daḳīḳ ve peksimāda maḥsūben ḥınṭa ve şaʿīr aḫẕ ve īṣāl eylemesi şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne {6} iḳtiżāsı üzere bu defʿa saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine taḥrīr ve işbu şıḳḳaynıñ ḳanġısı mümkin ise icrā {7} ve ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe teslīm ve iʿṭā itmesi saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretlerine daḫi işʿār ü tezbīr {8} olunmuş olub ancaḳ muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh yeñi vezīr olaraḳ iʿānet-i seniyyeye şāyān ve iḳdārı {9} lāzımeden görinür ise de yazdıġı vechile bu ṭarafdan ḫarc taḫṣīṣi ṣūreti sāʾire sirāyet maḥẕūrına {10} mebnī uyar ve başa çıḳar şey olmadıġından ve ẕāt-ı saʿādetleri aḳṭār-ı Rumili’niñ istiḳlāl-i {11} kāmile ile serʿasker-i vālā-şānı olduḳlarından müşārun-ileyhe Dersaʿādet’den başḳaca iʿānet olunmaḳ ve şöyle böyle {12} dinmek nüfūẕ-ı serʿaskerīye kesr ü ḫalel taṭarruḳunı müstelzim olmaḳ ve maṣlaḥatıñ çatallıḳ vuḳūʿ bulmaḳ {13} ṣūretlerini īcāb ideceğinden ẕaḫīre ḫuṣūṣunuñ ol vechile tanẓīmi müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerine {14} taḥrīr ü işʿār olundıġı ve bu maḳūle maṣlaḥat ve iltimāsında ṭaraf-ı serʿaskerīlerine mürācaʿat-birle iḳtiżā-yı {15} ḥāl ü maṣlaḥat ne ise ṭaraf-ı düstūrīlerinden rüʾyet olunmaḳ uṣūl-i sipehdārīden oldıġı beyānıyla {16} bu mis̠illü mevādd ü meṣāliḥi bundan böyle sū-yı serʿaskerīlerine ʿarż ü inbā eylemesi iḳtiżāsı üzere {17} muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe yazılan cevāb-nāme-i muḫliṣīde beyān ü teẕkīr ḳılınmış olmaġla muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ {18} ḥadd-i ẕātında iʿāneye iḥtiyācı ne derecededir, cenāb-ı müşīrīleri taḥḳīḳ buyuraraḳ ṭaraf-ı saʿādetlerine {19} gönderilan mebāliġden müşārun-ileyh cānibine daḫi münāsib gördükleri miḳdār aḳçe irsāliyle iḳdārı {20} ve baʿd-ez-īn sāʾir cihetle iḳtiżā iden muʿāvenetiñ icrā ve ikmāli daḫi muḥavvel-i ʿuhde-i düstūrīleri olan {21} mevāddan ve iḳtiżā-yı irāde-i ʿaliyyeden oldıġı maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı sipehdārīleri buyurulduḳda {22} her ḥālde icrā-yı levāzım-ı dirāyet-kārī ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 M 39
[1713/41] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Selef-i müşīrīleri ṭarafından Selānīk sevāḥili muḥāfaẓasına meʾmūr sefāyin ḳapūdānlarından ʿArab Meḥmed {2} Ḳapūdān’ıñ Ṭāşoz cezīresi līmānında timür üzerinde müṣādif oldıġı İngiltere sefāyininden {3} Nīḳo veled-i Desmo [?] nām ḳapūdān rākib oldıġı sefīne derūnunda bulub preze [?] ṭarīḳiyle aḫẕ itmiş {4} oldıġı reʿāyā ve sefīne-i meẕkūre Selānīk’e celb ve maʿrifet-i şerʿle lede’l-istinṭāḳ reʿāyā-yı {5} mezbūreniñ baʿżıları Drāmalı müteveffā Maḥmūd Paşa sāyislerinden ve baʿżıları Ṭāşoz cezīresi {6} reʿāyāsından olaraḳ Ṭāşozlular vaṭanlarına yerleşdikden ṣoñra māʿadāsı daḫi Çayaġzı’na {7} varub bi’l-istīmān ḳaryelerinde temekkün itmek üzere on beş ġurūş nevl muḳāvelesiyle {8} sefīne-i meẕkūreye rākib olmuş olduḳları tebeyyün itmiş ve reʿāyā-yı mersūmeniñ ism ü şöhretlerini {9} mübeyyin mümżā defter ve Selānīk ḳāḍīsınıñ iʿlāmı ve Ṭāşoz voyvodasınıñ tevārüd itmiş {10} olan ʿarīżasınıñ ve ḳapūdān yedinde olan iẕn-i sefīne emr-i şerīfiniñ mümżā ṣūretleri {11} taḳdīm olunmuş ve reʿāyā-yı mersūme ol cānibde Rum vekīline teslīm itdirilmiş oldıġı ve mersūmlarıñ {12} ḳaryelerine ve yerlü yerine yerleşdirilmesi sāʾir firārī olan reʿāyānıñ vaṭanlarına ʿavdetlerine {13} vesīle olacaġı ḫāṭır-güẕār-ı müşīrīleri olmuş idüği beyānıyla ol bābda istiʿlām-ı irādeyi ḥāvī {14} resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve evrāḳ-ı sāʾire mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. {15} Reʿāyā-yı mersūmeniñ baʿżıları müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ sāyislerinden ve baʿżıları Ṭāşoz {16} reʿāyāsından olaraḳ bi’l-istīmān yine vaṭanlarında temekkün içün sefīne-i merḳūmeye girmiş olduḳları maʿrifet-i {17} şerʿle tebeyyün eylediği muḳteżā-yı işʿārlarından ve iʿlām-ı meẕkūr meʾālinden müstefād ve iḳtiżā-yı taḥrīrleri üzere (23) reʿāyā-yı mersūmeniñ yerlü yerine īvā ve iskānları sāʾir firārī olan reʿāyānıñ vaṭanlarına {2} ʿavdetlerini mūcib olaraḳ tamām irāde-i ṣāʾibeden oldıġı vāreste-i ḳayd [ü] īrād olub Devlet-i ʿAliyye ile {3} İngiltere devleti beyninde revābıṭ-ı silm ü ṣafvet derkār olaraḳ eşḳıyā sefīnesi yaʿnī Çamlıca ve Ṣulıca’nıñ {4} bir taḳrīb alınmış sefīneleri olmayaraḳ devlet-i müteḥābbe tüccārınıñ ṣaḥīḥ müsteʾmen taʿbīr [olunan] sefīnesiniñ {5} taʿvīḳi īcāb itmeyeceği daḫi āşikār olmaġla muḳteżā-yı işʿārları üzere reʿāyā-yı mersūmeyi yerlü yerine {6} iskān-birle ṣaḥīḥ İngilterelü sefīnesi oldıġı ḥālde sefīne-i meẕkūre eğer el-yevm Selānīk iskelesinde {7} ise dostāne muʿāmele ibrāz olunaraḳ taḫliye-i sebīline himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 M 39
[1713/42] Rumili vālīsine
{1} Saʿādetlü Tırḥāla Mutaṣarrıfı Reşīd Paşa ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ve Aydın Mutaṣarrıfı Yūsuf Paşa ḥażerātınıñ {2} Mora derūnuna idḫālleri ḫuṣūṣunı ve baʿżı veṣāyāyı şāmil gönderilan nemīḳa-i muḫliṣānemiziñ {3} vuṣūlünden baḥis̠le Debre-i Zīr ve Māṭ ve Premedī ṭaraflarından tertīb olunan dört biñ beş yüz nefer ʿaskeriñ {4} vürūdına intiẓārda olduḳlarından geldikleri gibi müşārun-ileyhimā Reşīd Paşa ve ʿÖmer Paşa ḥażerātı {5} ne ṣūretle meʾmūr ve iʿmāl ḳılınacaġı ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ Bālyabādra’ya ʿavdet itmiş oldıġı {6} istimāʿ buyurulmuş idüği ḫuṣūṣlarını ve sāʾir ifādeyi ḥāvī resīde-i mevḳiʿ-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı {7} şerīfeleri mezāyāsı ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī ile meşmūl olduḳdan ṣoñra ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhīye {8} daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i şehinşāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı {9} düstūrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ mezīd-i kār-dānī ve reviyyet ve kemāl-i uṣūl-şināsī ve ḥaṣāfet ile {10} muttaṣıf vüzerā-yı ʿiẓāmından olaraḳ umūr-ı serʿaskerī istiḳlāl-i kāmile ile ʿuhde-i mehām-āşināyīlerine {11} tevcīh ü iḥāle buyurulmuş oldıġına bināʾen kāffe-i meʾmūrīniñ iʿmālleri vābeste-i reʾy ü irāde-i sipehdārīleri {12} olaraḳ müşārun-ileyhimānıñ ol vechile celb ü cemʿ idecekleri ʿasākir ile Mora’ya idḫālleri ḫuṣūṣuna {13} dāʾir tedābīr ʿuhde-i serʿaskerīleri olan mevāddan olub bu keyfiyyet ve maṭlūb ü maḳṣūd bir gün evvel iş görilüb bā-ʿavn-i Bārī {14} şu ġāʾileniñ indifāʿı olaraḳ bu keyfiyyet daḫi ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ ġayret ü himmetine mütevaḳḳıf idüği {15} vāżıḥātdan olmaġla muḳteżā-yı kār-dānī ve dirāyet-i düstūrīleri üzere celb ü cemʿ idecekleri ʿaskeri {16} bir ān aḳdem celb ve tanẓīm-birle müşārun-ileyhimā ve meʾmūrīn-i sāʾireniñ Mora derūnuna sevḳ ü idḫālleriyle {17} bi-ʿavnihī Taʿālā iş görülmesine saʿy ü ġayret ve ol vechile icrā-yı irāde-i seniyye-i şāhāne ve īfā-yı şerāyiṭ-i diyānet {18} ü ḥamiyyet iderek rekīz-i fıṭrat-ı aṣliyyeleri olan gevher-i dirāyet ve ṣıdḳ [ü] istiḳāmeti ibrāz ü iẓhār-birle {19} ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde olan ḥüsn-i iʿtiḳād ve iʿtimādı taṣdīḳe kemāl-i şitāb ü sürʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. {20} Lede’l-vuṣūl ber-vech-i muḥarrer idāre-i maṣārifāt-ı vāḳıʿa żımnında külliyyetlü mebāliġ irsāli taḥrīrāt-ı meẕkūrelerinde {21} ḫāme-güẕār-ı işʿār buyurulmuş ise de bu ḫuṣūṣ [?] muḳaddemce daḫi ṣavb-ı müşīrīlerinden taḥrīr ü inhā ḳılınmış {22} oldıġından muḳaddemce gönderilan biñ kīse aḳçeden başḳa üç biñ kīse aḳçe daḫi tertīb ve tesyīr ḳılınmış {23} oldıġı çend rūz evvelce yazılan nemīḳa-i muḫliṣīde beyān ü teẕkār olunmuş olub şimdiye ḳadar taḥrīrāt-ı {24} mersūlemiziñ vuṣūlüyle keyfiyyet maʿlūm-ı müşīrīleri olacaġından ẕāt-ı saʿādetleri her ḥālde īfā-yı {25} şerāyiṭ-i dirāyet-kārī ve reviyyete himmet ü müs̠āberet buyurmaları meʾmūldür. Fī 20 M 39
[1713/47] Ḳapūdān paşaya
{1} Donanma-yı Hümāyūn ile Girīd cezīresine hāvanlar gönderilmiş ise [de] faḳaṭ yiğirmi bir biñ iki yüz ḳırḳ altı keyl ẕaḫāyir vāṣıl olub {2} māʿadā bir şey ẓuhūr itmediğinden ġayrı Ḳandiye ḳalʿasında mevcūd olan ecnās dört yüz ḳırḳ üç ʿaded ṭop ve yiğirmi {3} altı ʿaded hāvanlardan eks̠erīsiniñ ḳundaḳ ve tekerlekleri fersūde olub ol ḥavālīde bulunan aġaçlarıñ {4} ḳundaḳ ve tekerlek iʿmāline ṣalāḥiyyeti olmadıġından Ṭopḫāne-i ʿĀmire mevcūdundan ḳundaḳ ve tekerlek ve idāre-i sāʾire ile {5} mütefennin on beş nefer marānḳoz ve usta iʿzāmına müsāʿade buyurulması saʿādetlü Ḳandiye muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından {6} bā-taḥrīrāt inhā ve ẕikr olunan ṭoplarıñ miḳdārını mübeyyin defteri baʿs̠ ü isrā olunmuş ve ḫuṣūṣ-ı mezbūruñ {7} iḳtiżāsına göre tanẓīm ve icrāsına irāde-i ʿaliyye taʿalluḳ itmiş olmaḳ mülābesesiyle keyfiyyet ʿizzetlü Defterdār efendiye {8} lede’l-ḥavāle Ṭopḫāne-i ʿĀmire’den muḳaddemā Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetiyle Pīr ʿAlī-zāde Aḥmed Ḳapūdān sefīnesine taḥmīlen {9} ḳalʿa-i mezbūreye cāb-ı [?] muḫtelife ile beş biñ ʿaded yuvarlaḳ ve biñ ʿaded māhtāb ve elli ʿaded ṭop {10} veznesi ve yiğirmi ʿaded fitīl aġacı ve on ʿaded māhtāb māşası ve elli ḳıyye fitīl-i Mıṣrī ve maʿa-ḳabża yiğirmi {11} ʿaded burġı sıḳın [?] tertīb ve tesrīb ḳılınmış ve maṭlūb olunan ḳundaḳlıḳ aġaçlarıñ bu ṭarafda tedārük ve tanẓīm {12} ve irsāli mümkin ise ḫaylīce külliyyetlü olub bayaġı bir gemi yüki olabileceğinden müsteʾmen sefīnesiyle gönderilse külliyyetlü {13} nevl muṭālebe ideceklerinden māʿadā bu maḳūle mühimmāt nevʿinden olan şeyleri muḳaddemlerde müsteʾmen ṭāʾifesi {14} götürmekde tereddüd ve istiġnā eyledikleri mis̠illü şimdilerde daḫi götürmeyecekleri levāyiḥ-i ḥālātdan müstebān {15} olmuş oldıġına bināʾen bu ṭarafdan tertībinden fāʾide olmayacaġı beyānıyla muḳaddemce ḳalʿa-i meẕkūreye Ṭopḫāne ve Cebeḫāne ṭaraflarından {16} tertīb ve Donanma-yı Hümāyūn ile tesrīb olunan mühimmātıñ şimdiye ḳadar maḥalline teslīm olunmamasınıñ sebeb ü ḥikmeti maʿlūm {17} olamadıġından keyfiyyetiñ evvel-emrde ṣavb-ı saʿādetlerinden istiʿlāmıyla baʿdehū iḳtiżāsınıñ icrāsı iḳtiżā ideceği {18} ve ẕikr olunan ḳundaḳlıḳ ve tekerleklik aġaçlar Menteşā sancaġınıñ münāsib maḥallerinden mi, yoḫsa Girīd’e semt olan {19} maḥāll-i münāsibeden mi tertīb ve ol maḥalliñ ḥükkām ve żābiṭānı maʿrifetleriyle ḳaṭʿ ve tanẓīm ve Donanma-yı Hümāyūn yāḫūd Mıṣır donanmalarından {20} ḳanġısı ol ḥavālīye uġrar ise anlarıñ maʿrifetiyle mi Ḳandiye ḳalʿasına irsāli mümkin olabilür, ṣūret-i suhūleti ve sürʿat-i {21} tanẓīm ve irsāli ne vechiledir ve ne maḥalden olmaḳ ehven ü ensebdir, keyfiyyet ve iḳtiżāsını tanẓīm ve işʿāra himmet buyurmaları {22} lāzım geleceğini mūmā-ileyh Defterdār efendi bā-taḳrīr ifāde itmekle ẕikr olunan mühimmātıñ şimdiye ḳadar maḥalline teslīm {23} olunmamasınıñ sebeb ü ḥikmeti ne ise işʿāra mübāderet ve mārrü’l-beyān ḳundaḳ ve tekerleklik aġaçlarıñ tertīb ü tesviyesi {24} ḫuṣūṣunuñ ṣūret-i suhūleti ve sürʿat-i tanẓīm ve irsāli ne vechile ve ne maḥalden olmaḳ ehven ü enseb ise iḳtiżāsını {25} tanẓīm ve taḥrīre himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 M 39
[1713/54] Ḳapūdān paşaya
{1} Donanma-yı Hümāyūn sefāyini ile Bālyabādra’dan ḳalḳub meltemleriñ şiddet üzere hübūbundan nāşī {2} Aḏa[lar] arasından güẕār ve teṣādüf eyledikleri on beş ḳadar Ībṣāra gāvur teknelerini Ībṣār[a] līmānına ḳadar {3} taʿḳībe ibtidār buyuraraḳ ẕikr olunan tekneler līmān-ı meẕkūra duḫūl ile ḫalāṣ olmuş olduḳlarından {4} cenāb-ı müşīrīleri daḫi ḏoġrı Midillū cezīresi pīşgāhına gelmiş ve birḳaç gün ẓarfında Midillū’den ṣularını {5} alub yine ḥareket ve Eġrīboz ve Ḳızılḥiṣār ve sāʾir iḳtiżā iden maḥallere ʿazīmeti niyyet eylemiş olduḳları {6} ve Ocaḳlar sefāyini üç seneden berü Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde müstaḫdem olduḳlarından bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda {7} yine Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine vürūd itmek üzere bu ḳış kendü ocaḳlarına gidüb ḳışlamaları-çün {8} Ḳāsım’a otuz gün ḳalaraḳ cümlesiniñ ocaḳlarına ʿavdetlerine ruḫṣatı ḥāvī yedlerine buyuruldı virilmiş {9} oldıġı ve el-ḥāletü-hāẕihī Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḳūmānya ẕaḫāyiri ḫitāma yüz ṭutub mevsim-i deryā daḫi {10} günden güne güẕār itmekde idüğünden Donanma-yı Hümāyūn meştāya ḳalmaḳ ve şitāʾiyye ḳūmānya tertīb olunmaḳ lāzım gelür ise {11} şimdiden cenāb-ı saʿādetleriniñ maʿlūmları olub ḳışlaya elvirmeyan ve muḥtāc-ı taʿmīr olan {12} sefāyin ayrılaraḳ Tersāne-i ʿĀmire’ye gönderilmek lāzım geleceği ifādesinden baḥis̠le māʿadā sefāyin içün {13} ḳanġı maḥal meştā taḫṣīṣ buyurulmaḳ yāḫūd meştā ḫuṣūṣı reʾy-i müşīrīlerine ḥavāle ḳılınmaḳ veyāḫūd {14} cenāb-ı müşīrīleri Dersaʿādet’e gelmek üzere bir münāsib başbuġ naṣbıyla birḳaç tekne bıraġılmaḳ şıḳlarında {15} ne vechile irāde buyurılur ise ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār olunması ḫuṣūṣunı ḥāvī ve Sāḳız cezīresi {16} reʿāyāsından bundan aḳdem firār ile eṭrāf aḏalarda iḳāmet üzere olan ẕükūr ü inās̠ {17} ve ṣaġīr ü kebīr birṭaḳım firārīler ʿırż ü edebleriyle oṭurmaḳ şarṭıyla cezīre-i meẕkūreye gelüb iḳāmetlerine (28) ruḫṣatı ḥāvī ṭaraf-ı müşīrīlerinden buyuruldı istidʿā itmiş ve Sāḳız Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa bendeleri daḫi bu ḫuṣūṣı iltimās {2} bilmiş oldıġı beyānıyla bu bābda istiʿlām-ı irādeyi ve ifādāt-ı sāʾireyi muḥtevī resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri {3} mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı mülūkāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i cenāb-ı {4} tācdārī buyurulmuşdur. Cenāb-ı müşīrīleri ġayūr ü şecāʿat-kār ve cesūr ü ṣalābet-şiʿār vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olub {5} işbu sene-i mübārekede es̠er-i saʿy ü iḳdām-ı müşīrīleriyle küllī ḫidmet ẓuhūrı meʾmūl ve iʿtiḳādıyla seyr ü seferleri emrinde eslāf-ı {6} müşīrīlerine oldıġı mis̠illü cenāb-ı saʿādetlerine bir ṭarafdan taʿlīmāt virilmeksizin her bir ḫuṣūṣ reʾy ü tedbīrlerine iḥāle ile {7} her dürlü seyr ü sefer ve ḥareketlerinde ẕāt-ı saʿādetlerine istiḳlāl virilmiş iken bir vaḳt Bālyabādra’da tevaḳḳuf ve ʿavdet ile {8} Midillū’ye ḳadar gelerek gāvurlarıñ iki teknesini olsun istīṣāl itmeksizin ʿavdet [ve] meştā tertībi ṣūretine teşebbüs̠leri uyġunsuz {9} ve bi-ḥikmetillāhi Taʿālā şimdiye ḳadar baʿżı maḥallere ẕaḫīre īṣālinden ġayrı bir ḫidmete muvaffaḳ olamamaları taḳdīr-i Sübḥāniyye īcābından ise de {10} meltemleriñ şiddet üzere hübūbuyla eşḳıyā tekneleri līmānlara ṣaḳlanaraḳ aḫẕ ve iʿzāmlarına fırṣat-yāb olamadıḳları meʾāl-i {11} işʿārlarından müstebān olub ancaḳ gāvur tekneleriniñ süfün-i hümāyūna tāb-āver olamayaraḳ firār gösterüb iḫtirāʿ-ı ḥiyel ü desāyis ile {12} işlerini görmekde ve bu cihetle günden güne ḳuvvetleri artaraḳ Devlet-i ʿAliyye[’ye] bir dāhiye-i dehyā olmaḳda olduḳlarına mebnī “Bunlarıñ hübūb-ı {13} meltemden ṣıġınmış olduḳları līmān aġzına süfün-i hümāyūndan birḳaçını taʿyīn-birle iẓhār-ı saṭvet ü ṣavlet olunmaḳ mümkin olamıyor mı? {14} Ve mersūmlar süfün-i Donanma-yı Hümāyūn ile muḳābeleye ʿadem-i ḳudretlerini setr içün baʿżen āteş gemisi sevḳi ve baʿżen ḥiyel-i sāʾire iḫtirāʿıyla {15} berü ṭarafa şaşḳınlıḳ virmekde olduḳlarına muḳābeleten ṭaraf-ı saʿādetlerinden daḫi böyle bir ṣanīʿa ile līmānlara girmiş olan {16} sefīneleriniñ iḥrāḳ ü iġrāḳı çāresi bulunamıyor mı?” müṭālaʿası cevelān-gīr-i eẕhān olmaḳdadır. Eğerçi bugünlerde {17} Midillū’den daḫi ḳalḳub Ḳızılḥiṣār ve Eġrīboz ṭaraflarına ʿazīmet idecekleri taḥrīr buyurulmuş ise de oralarda daḫi böyle {18} ḳurı ḳurıya ḏolaşaraḳ ḳarīben bütün bütün Boġaz’a ʿavdetleri mülāḥaẓası ḫāṭır-ḫırāş olub gāvur tekneleri ḳış {19} ve ṭūfān dimeyüb ve meştā aramayub Baḥr-i Sefīd’i geşt ü güẕār iderek rāst geldikleri maḥallere īṣāl-i ḫasāret iderler iken {20} bizim donanmamız iki tekne olsun ele getürmeksizin şimdiden meştā mülāḥaẓasına düşmesi cā-yı istiġrābdır. Giçen sene süfün-i hümāyūndan {21} birazı Boġaz’da ḳışlamışlar iken gāvur tekneleriniñ Boġaz aġzında itmedikleri feżāḥat ü melʿanet ḳalmayub bizim gemilerden hiçbiri {22} çıḳub müdāfaʿalarına baḳmadıḳları maʿlūm-ı saʿādetleri olan ḳażāyādan ve ʿuṣāt-ı Rum’uñ ise baḥren ḳuvvetleri kesilmedikçe maṣlaḥat {23} bitmeyeceği maʿlūm olan mevāddan ve bunlarıñ ḳuvvet-i baḥriyyelerini ḳaṭʿ itmek ṣūreti daḫi mutlaḳā Donanma-yı Hümāyūn’uñ mütevaḳḳıf {24} idüği bedīhiyyātdan iken üç senedir bir işe yaramaḳsızın Donanma-yı Hümāyūn’uñ ʿavdeti bi’l-ʿaks gāvurlarıñ tezāyüd-i ḳuvvet ve cürʾetlerine {25} baʿis̠ olub derecesiz uyġunsuz ve şeʾni mūcib şey oldıġı nezd-i saʿādetlerinde daḫi maʿlūm olan keyfiyyātdandır. Donanma-yı Hümāyūn’uñ {26} taḳviyet-i heyʾet-i ictimāʿiyyesi Ocaḳlar sefāyiniyle ḥāṣıl gibi iken muḳteżā-yı istiḳlālleri üzere Dersaʿādet’e inhā ve istīẕān {27} itmeksizin bunlarıñ ʿavdetlerine ruḫṣatı ḥāvī buyuruldı virilmiş olması her ne ḳadar mecbūriyyetden nāşī olsa da bu daḫi uyġunsuz {28} bir şey olub çāresiz ber-muḳteżā-yı ḥükm-i İlāhiyye maṣlaḥat bu ṣūretlere gelmiş ve Ocaḳlar sefāyinine ruḫṣat virilmiş olmaġla bu bābda tekrār {29} bir şey dimeğe maḥal ḳalmamışdır. Donanma-yı Hümāyūn’uñ bu ḳış Aḳdeñiz’de ḳalmasındaki fāʾide kefere-i eşḳıyānıñ sevāḥil[e] olan {30} tasalluṭlarınıñ defʿi ve Dersaʿādet’e gelmesinde menfaʿat Devlet-i ʿAliyye’niñ şitāʾiyye maṣārifinden vāresteliği māddelerinden ʿibāret olaraḳ {31} taḫfīf-i maṣārif menfaʿatine baḳılaraḳ Donanma-yı Hümāyūn Dersaʿādet’e ʿavdet itdirilmek lāzım geldiği taḳdīrce eyyām-ı şitāda {32} eşḳıyānıñ tasalluṭları melḥūẓ olan sevāḥile ʿasker iḳāmesiyle taḳviye-i muḥāfaẓalarına baḳılmaḳ lāzım geleceği ve tasalluṭ-ı eşḳıyā {33} muḥtemel olan bunca sevāḥiliñ muḥāfaẓası emr-i ʿasīr olaraḳ geçenki Çāndārlı vaḳʿasınıñ ẓuhūrunda ʿaẓīm ḫalecān virüb {34} her ne ḥāl ise ṭaraf ṭaraf fermānlar neşriyle iḳtiżā iden sevāḥile ʿasker indirilmiş ise de ṣoñra bunlarıñ olduḳları {35} maḥallerde taʿyīnāt ve idāreleri daḫi başḳaca bir ġāʾile-i müteʿaẕẕire oldıġına naẓaran Donanma-yı Hümāyūn’uñ Dersaʿādet’e ʿavdetinden {36} ḥāṣıl olacaḳ menfaʿate ʿadem-i ʿavdetinden ẓuhūrı melḥūẓ olan fāʾide müreccaḥ olacaġı ve mevsim-i şitāda eşḳıyā tekneleri {37} şuraya buraya ṣarḳındılıḳ itmek ve bu ṭaraflara ḫalecān virmek ve sevāḥiliñ bundan böyle berren muḥāfaẓaları {38} müteʿaẕẕir olmaḳ cihetleriyle bu ḳış Donanma-yı Hümāyūn’uñ bütün bütün ʿavdeti ġayr-ı mücāz olaraḳ cenāb-ı müşīrīleriniñ bi’n-nefs {39} ḳalmalarına ḥācet mess itmeyüb belki evvelbahār içün Donanma-yı Hümāyūn’uñ tanẓīmi ve sāʾir gūne tedārükāt ü tertībātı icrāsı {40} müẕākerelerinde bu sene ḥāṣıl eyledikleri maʿlūmātları añlaşılaraḳ aña göre tedbīr ve mülāḥaẓa olunmaḳ üzere ẕāt-ı saʿādetleriniñ {41} Dersaʿādet’e gelmeleri ve bir muḳtedir başbuġ ile Boġaz’da biraz süfün-i hümāyūn tevḳīf ve istiḫdām olunması dāʾir-i dāʾire-i efkār olub {42} şöyle ki, Donanma-yı Hümāyūn’uñ külliyyen içerü alınması [?] vaḳt ü ḥāle göre cāʾiz olmadıġından cenāb-ı saʿādetleri bu ṭarafa gelmek üzere {43} bir muḳtedir başbuġ ile işe yarar tekneler Aḳdeñiz’de bıraġılub bunlar Boġaz’da tevḳīf ile aralıḳ aralıḳ havālar müsāʿid {44} olduḳça aḏalar arasına çıḳmaḳ ve fūrtunalar olduḳça yine Boġaz’a gelmek üzere meʾmūr ḳılınmaları sevāḥiliñ muḥāfaẓasına {45} medār olub yaʿnī bu ḳış Aḳdeñiz boġazını bütün bütün boş bıraḳmaḳ bir vechile cāʾiz olmadıġından ṣaġlam olan {46} süfün-i hümāyūndan münāsib miḳdārınıñ ol vechile tevḳīfi vācibāt-ı ḥālden oldıġına naẓaran tevḳīfe elviren sefāyin {47} ne miḳdārdır ve münāsib başbuġ maʿiyyetiyle mi olmaḳ lāzımdır ve nerelerde ḳışlayub geşt ü güẕārları ne vechile olacaḳdır {48} ve şitāʾiyye levāzımātları nedir ve naṣıl olmaḳ muḳteżīdir, buraları cenāb-ı müşīrīleriniñ bilecekleri ve reʾy ü tedbīr idecekleri {49} mevāddan ve tertībini işʿār buyurduḳları ḳūmānya içün Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḥīn-i iḫrācında girü ḳalub verādan {50} gönderilan iki ḳıṭʿa tüccār sefīnesine maḥmūl ẕaḫāyir ve erzāḳ ile’l-ān Midillū pīşgāhında ḳalmış oldıġından şimdi {51} bunları alub ḳūmānya ḥesābına idḫāl eylemeleri muḳteżayātdan olaraḳ bu āna ḳadar bir neviʿ ḫidmet ẓuhūra gelemediğinden (29) bārī ʿavdet mevsimine ḳadar nīrū-yı iḳdāmāt-ı beşeriyye fiʿile getürilerek bir yüz aḳlıġı ḥāṣıl olacaḳ ḫidmet ibrāzı {2} farīża-i maṣlaḥatdan ve meştā ḫuṣūṣunda mülāḥaẓāt-ı meẕkūreye göre nihāyet reʾy ü tedbīrleriniñ ṣavb-ı saʿādetlerinden istikşāf {3} ü istiʿlāmı irāde-i seniyye-i şāhāne muḳteżāsından olmaġla evvel-emrde muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve istiḳlāl-i müşīrīleri vechile giçen {4} seneki gibi olmayaraḳ bā-ʿavn-i Bārī ibrāz-ı ḳuvve-i fāʾiḳ-i İslāmiyye olacaḳ ṣūretle meştā ḫuṣūṣunda nihāyet reʾy ü tedbīrleri {5} ne vechile ise işʿāra mübāderet ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ ʿavdeti mevsimine ḳadar bir yüz aḳlıġı ḥāṣıl olmaḳ üzere ḫidemāt-ı {6} bergüzīde ẓuhūra getürmeğe beẕl-i yār[ā]-yı liyāḳat ve ṣarf-ı nīrū-yı ġayret iderek ẕātlarından meʾmūl ü muntaẓar olan meʾās̠ir-i şecāʿat {7} ü ḥamiyyeti ibrāz ü iẓhāra bi’l- vücūh himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl Sāḳız cezīresi firārīlerinden istiʿfā-yı cürm iden {8} firārīleriñ ʿavdet ve iḳāmetlerine ruḫṣat iʿṭāsı münāsib olub ancaḳ kendülerinden baʿd-ez-īn iṭmīnān ü emniyyeti müstelzim olaraḳ {9} bir ḥüsn-i ṣūret-i rābıṭaya ḳonılaraḳ ol vechile ruḫṣat virilmek īcāb-ı ḥālden ve iḳtiżā-yı irāde-i seniyyeden oldıġına mebnī {10} işbu ʿavdet istidʿāsında olan firārīlerden fī-mā-baʿd muġāyir-i emniyyet bir gūne ḥāl ü ḥareket vuḳūʿa gelmeyeceğine ve bunlar ile sāʾir {11} Sāḳızlu olmayaraḳ eşḳıyā gāvurları [ile] berāber Sāḳız’a gelüb Sāḳız’da olan reʿāyāyı daḫi taḥrīk idemamesine dāʾir bir ḥüsn-i {12} ṣūrete ḳonılaraḳ ve küfelāya rabṭ gibi şeyler yapılaraḳ öylece ruḫṣatı ḥāvī buyuruldı iʿṭā buyurmalarında beʾis olmadıġı {13} maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda ber-vech-i muḥarrer ḥarekete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 27 M 39
[1713/60] Ḳandiye muḥāfıẓına
{1} Cenāb-ı müşīrīleri māye-i merġūbe-i dirāyet ü feṭānet ve mādde-i maḳbūle-i rüşd ü reviyyetle müteḫalliḳ ü mefṭūr [?] olaraḳ ḥaḳḳıñızda {2} ḥüsn-i teveccüh ve iʿtiḳād-ı ʿālī derkār oldıġından bundan aḳdem rütbe-i sāmiye-i vezāret ile Ḳandiye muḥāfıẓlıġı ve Girīd serʿaskerliği ʿuhde-i {3} liyāḳatlerine iḥāle olunmuş oldıġına mebnī cenāb-ı saʿādetleri daḫi her ḥālde dirāyet-kārāne ḥareket ve umūr-ı ḥarbiyye[ye] dāʾir ḫuṣūṣātda saʿādetlü {4} Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ meʾmūrlarıyla güzelce ittiḥād ü muvāfaḳat ve levāzım-ı ītilāf ü riʿāyeti icrāya beẕl-i reviyyet-birle (31) her ḥālde ḳabūl-ı ʿāmme ḥāṣıl olacaḳ vechile ḥareket eylemeñiz iḳtiżā ider iken bu daḳīḳalara riʿāyet ve ṣarf-ı fikr-i feṭānet {2} itmediğiñizden geç geç ḥareket ve yolsuz ve ḏolaşıḳ kār ü eṭvāra mübāderet itmekde oldıġıñız bu defʿa müşārun-ileyh ṭarafından {3} inhā ve işʿār olunub müşārun-ileyhiñ bu vechile vāḳiʿ olan inhā[sı] ġālibā kendüyi gücendirecek baʿżı işleri {4} tecvīziñizden ve umūr-ı ḥarbiyye ve emr-i muḥāfaẓada yolsuz ve ḏolaşıḳ ṭavr ü ḥareketleriñizden neşʾet itmiş olması melḥūẓ olub {5} cenāb-ı saʿādetleri Girīd eyāletiniñ her ne ḳadar serʿaskeri iseñiz de ʿasker ciheti ve iʿānet ṣūretiyle cezīre-i Girīd’iñ levs̠-i {6} vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiyesiyle ḥüsn-i intiẓāmı müşārun-ileyhiñ liyāḳat ve iḳtidārına muḥavvel olaraḳ o mis̠illü geç meç eṭvār {7} ve ḳarışıḳ ve ḏolaşıḳ evżāʿ ü girdār tecvīziyle müşārun-ileyhi gücendirmek Girīd’e imdād ü iʿānet emrinde ṣarīḥan {8} anlarıñ şevḳ ü ġayretine fütūr virmekden ʿibāret olaraḳ ol ṣūret ise ḥasbe’l-vaḳt ne vechile vaḫīm olacaġı {9} ẓāhir ü bedīdār oldıġından bu kūşeleri güzelce müṭālaʿa ve ʿavāḳıbü’l-umūrı evvelce mülāḥaẓa-birle netāyic-i ḥālde ẓuhūrı {10} ḫāṭır-ḫırāş olan meḥāẕīriñ muḳaddeme-i indifāʿı olacaḳ ārā-yı nāfiʿa-i dirāyet-kārāne müşārun-ileyhiñ meʾmūrlarıyla {11} ḥüsn-i ītilāf ü muvāfaḳat ile mi ḥāṣıldır, yoḫsa kendü ile umūr-ı ḥarbiyye ve emr-i taḥaffuẓī ve baṣīretde mütteḥidāne muḫābere {12} ve mükātebe ile mi īcāb ider, şimdiden yoluyla ḥakīmāne iʿmāl ü icrā-birle cezīre-i meẕkūreniñ levs̠-i vücūd-ı ḫaveneden {13} taṣfiyesi ve ḥuṣūl-i revābıṭ-ı intiẓāmı emrine vaḳf-ı vücūd-ı iḳdām ve naṣb-ı nefs-i ihtimām eylemeleri farīżadan ve muḳteżā-yı {14} irāde-i seniyyeden olmaġla mecbūl olduḳları kemāl-i dūr-endīşī ve feṭānet ve mezīd-i kār-dānī ve feṭānet iḳtiżāsı üzere umūr-ı ḥarbiyyeye {15} dāʾir ḫuṣūṣda müşārun-ileyhiñ meʾmūrlarıyla güzelce ītilāf ü ittiḥād ve levāzım-ı riʿāyeti icrāya vücūhla ṣarf-ı ẕihn-i {16} ictihād iderek müşārun-ileyhiñ isticlāb-ı ḫāṭırlarını müstelzim olur vesāʾiliñ istiḥṣāl ü īfāsı ve geç ve meç eṭvār {17} ve ilişik ve ḏolaşıḳ ṭavr ü mişvārı tecvīz eylemeyerek iḳtiżā-yı vaḳt ü maṣlaḥatıñ icrāsıyla meşkūrü’l-mesāʿī {18} ve memdūḥü’l-meʾās̠ir olmaḳlıġa himmet ve ol vechile ẕātlarından meʾmūl olan ās̠ār-ı kār-dānī ve dūr-endīşīyi ibrāz ü iẓhāra {19} mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 M 39
[1713/62] Rumili vālīsi müşārun-ileyhe kenār
{1} Müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ Dersaʿādet’de olan ḫazīnedārına tevārüd itmiş olan şuḳḳasında Kerpeniş’den {2} iki günlük ẕaḫīre alaraḳ Mesolenk üzerine ḳalḳub Donanma-yı Hümāyūn Mesolenk ve ḥavālīsinde bulunaraḳ ẕaḫīre {3} ḫuṣūṣunda zaḥmet çekmeyeceği mülāḥaẓasında ise de Donanma-yı Hümāyūn anda bulunamadıġı taḳdīrce iş düşvār olacaġı {4} muḥarrer ü mesṭūr olub Donanma-yı Hümāyūn ol ṭarafdan ʿavdet ideli ḫaylī vaḳt olmuş ve müşārun-ileyh daḫi ṣunūf-ı {5} ʿaskeriyye ile ol ṭarafa gitmiş oldıġından ẕaḫīre ḫuṣūṣunda dūçār-ı ʿusret ü müżāyaḳa olmaması lāzımesiniñ istiḥṣāli {6} farīżadan olaraḳ muḳaddemce Preveze[’ye] ẕaḫīre tehyiʾe ve istiḥżārı żımnında ṣavb-ı serʿaskerīlerinden aḳçe gönderilmiş oldıġı ol vaḳt {7} tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīlerinden müstefād olmuş ise de maʿiyyet-i müşārun-ileyhde mevcūd ʿaskeriñ vefret [ü] külliyyetine ve Mesolenk māddesiniñ {8} şāyed biraz uzaması müṭālaʿasına naẓaran ol cānibde külliyyetlü ẕaḫīreniñ vücūdı īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatdan olmaġla {9} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından Bālyabādra’da bıraġılmış olan süfün-i hümāyūn başbuġı Ḫalīl Ḳapūdān’a daḫi {10} ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden veṣāyā-yı lāzımeniñ işʿārıyla gerek ẕaḫīre ḫuṣūṣı ve gerek baḥren iʿāne māddesinde {11} iḳdāmāt-ı muḳteżiyeniñ icrāsına vücūhla beẕl-i maḳdūr eylemesi eṭrāfıyla taḥrīr ü tenbīh buyurılaraḳ müşārun-ileyhiñ {12} ẕaḫīre emrinde maṣūnü’l-ġāʾile olacaġı vechile iʿānet-i lāzımeniñ icrā olunmasına bi’l-vücūh himmet ü iʿtinā buyurmaları {13} meʾmūldür. Fī 29 M 39
[1713/68] Rumili vālīsine
{1} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā {2} Paşa ḥażretleri Tırḥāla’da iken {3} Aġrafa derbendātı muḥāfaẓasını {4} bi’l-iltimās selefiñiz Meḥmed Paşa müşārun-ileyhe {5} iḥāle iderek ṭaraf-ı müşārun-ileyhden {6} muḥāfaẓacı taʿyīniyle Aġrafa ve Aspr- {7} -opoṭān nāḥiyeleri niẓāma rabṭ {8} ve aḫẕ olunmuş olan rehn ve silāḥları {9} anda tevḳīf ile bu defʿa ẕikr olunan {10} rehn ve silāḥları ṭarafına celb {11} itmek üzere iken ṭaraf-ı müşīrīlerinden {12} ẕikr olunan Aġrafa derbendātı {13} muḥāfıẓlıġınıñ āḫara iḥāle olunmuş {14} oldıġı mesmūʿı oldıġı beyānıyla {15} mārrü’ẕ-ẕikr rehnler ve silāḥlarıñ {16} ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden celbi iḳtiżā {17} ideceğini müşārun-ileyh Dersaʿādet’de olan {18} ḫazīnedārına mersūl şuḳḳasında işāret {19} itmiş oldıġından keyfiyyet ḥużūr-ı hümāyūn-ı {20} şāhāneye daḫi ʿarż ile maʿlūm-ı {21} kerāmet-melzūm-ı cenāb-ı cihān-dārī {22} buyurulmuşdur. Mārrü’ẕ-ẕikr Aġrafa {23} derbendātınıñ ṣavb-ı saʿādetlerinden {24} āḫara iḥāle olunmasınıñ sebebi {25} ġayr-ı maʿlūm olub (34a) her ne vechile ise bu ḫuṣūṣa {2} müşārun-ileyh ilişmiş oldıġı {3} siyāḳ-ı işʿārından ve ḫazīnedārı {4} mūmā-ileyhiñ ifādesinden {5} münfehim olaraḳ şu aralıḳ müşārun-ileyhi {6} ḳıracaḳ ve söz bulmaġa vesīle olacaḳ {7} şeyleriñ ʿadem-i vuḳūʿı īcābına {8} naẓaran derbendāt-ı meẕkūreniñ {9} müşārun-ileyhe iḥālesinde beʾis {10} ü maḥẕūr olmadıġı ṣūretde {11} gūyā muḳaddem aña iḥālesi cenāb-ı {12} serʿaskerīleriniñ maʿlūmı olmayaraḳ {13} āḫara virilmiş, yollu riʿāyet-i ḫāṭır {14} [ve] viḳāye-i maṣlaḥat ṣūretiyle yine {15} müşārun-ileyhe iḥālesini kendülüğüñüzden {16} yapar gibi bi’l-muḫābere uydurmaları {17} ḥasbe’l-vaḳt münāsib görülmüş ise de {18} ẕāt-ı saʿādetleri Rumili’niñ {19} serʿasker-i ẓafer-peykeri olaraḳ {20} ḫuṣūṣ-ı mezbūr muḥavvel-i ʿuhde-i {21} istiḳlālleri olan mevāddan {22} olub irāde-i seniyye-i şāhāne {23} daḫi bu uṣūl üzere {24} müteʿalliḳ olmaġla bu bābda ṣūret-i reʾy {25} ü tensībleri ne vechile ise icrāsı [?] {26} muḥavvel-i ʿuhde-i sipehdārīleri {27} oldıġı beyānıyla ḳāʾime. Fī 2 Ṣ 39
[1713/70] Müşārun-ileyhe [Ḳapūdān paşaya] kenār
{1} Mıṣır Vālīsi saʿādetlü Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretleri süfün-i Mıṣriyye’niñ on beş ḳıṭʿasını Girīd cezīresine taʿyīn ve on üç {2} ḳıṭʿasını daḫi üç biñ kīse aḳçe taḥmīliyle Cebel-i ʿAṭṭār[lı] İsmāʿīl Ḳapūdān maʿiyyetiyle bu ṭarafa irsāl-birle ve mebāliġ-i merḳūmeyi {3} bu cānibe baʿde’t-teslīm Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳ itmek üzere ḳapūdān-ı merḳūma tenbīh itmiş ve mārrü’ẕ-ẕikr sefīneler ile es̠nā-yı {4} seferde teṣādüf iden bir ḳıṭʿa mīrī ḳorveti ve Tūnus ḳapūdānası ve Bodrum’da ḳalmış olan dīger iki sefīneler {5} daḫi birleşerek Ḳoyun aḏasına geldikleri ve bi-mennihī Taʿālā Bozaḏa’ya vürūdlarında mebāliġ-i mezbūreyi teslīm ve tesyīr {6} eyleyecekleri ḳaraġollar ṭarafından cānib-i müşīrīlerine ifāde ve iḫbār olunmuş oldıġı ifādesine dāʾir ḳapu ketḫüdāları {7} ṭarafına mersūl şuḳḳa-i şerīfleri daḫi manẓūr ile meʾāl ü mezāyāsı maʿlūmumuz olmuşdur. Siyāḳ-ı işʿār-ı müşīrīlerine naẓaran sefāyin-i {8} merḳūme meblaġ-ı mezbūrı bu cānibe baʿde’t-teslīm ʿavd-birle Donanma-yı Hümāyūn’a iltiḥāḳ ideceğine mebnī süfün-i Donanma-yı Hümāyūn bu ṣūretle {9} külliyyet peydā ideceğinden kemīn-gāhlarda ve sāʾir körfez ve līmānlarda ve aḏalar arasında olan gāvur tekneleriniñ aḫẕ {10} ü istīṣālleri emrinde inşāʾallāh suhūlet ḥāṣıl olacaġından başḳa ʿuṣāt-ı kefereniñ mesken ü meʾvāları [?] olan {11} aḏalar ve baʿżı maḥalleriñ daḫi urılub taḫrīblerine ve firār eyledikleri līmānlara floḳa ve sāʾir ufaḳ sefīneler ile mümkin oldıġı {12} ḥālde iḥrāḳlarına yārā-yı miknet ve liyāḳat ḥuṣūle geleceği āşikār ve işbu sene-i mübārekede bi-ḥavlillāhi Taʿālā es̠er-i iḳdām {13} ü ġayret-i ṣalābet-kārāneleriyle Donanma-yı Hümāyūn bir iş göre[rek?] beyne’d-düvel sebeb-i sitāyiş ü teẕkār olacaḳ ḫidemāt-ı {14} bergüzīdeye maẓhariyyetleri ās̠ārınıñ ẓuhūrına teraḳḳub ü intiẓār-ı ʿālī derkār olaraḳ bu bābda beyān-ı veṣāyā ve iḫṭārāta {15} ḥācet bıraḳmayacaḳları vāreste-i ḳayd [ü] işʿār olmaġla māye-i fıṭrıye-i ḥamiyyet ü şecāʿatleri iḳtiżāsından oldıġı üzere {16} ẕikr olunan sefāyin-i Mıṣriyye ile daḫi birleşüb cemʿiyyet-i [?] süfün-i eşḳıyā olan maḥaller araşdırılaraḳ ve aḏalar arası {17} ve sāʾir iḳtiżā iden maḥaller ḏolaşılaraḳ şu gāvur tekneleriniñ ifnā ve külliyyen ḳahr ü istīṣālleri esbābınıñ {18} istiḥṣāline ve mesken-i eşḳıyā olan baʿżı aḏalar ve sāʾir maḥalliñ urılub taḫrīb olunması vesāʾiliniñ ikmāline vücūhla {19} ihtimām ü himmet ve her ḥālde ibrāz-ı meʾās̠ir-i ṣavlet ü şecāʿate mübāderet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i istiḳlāl-i düstūrīleri {20} idüği beyānı taḥşiye-i ḳāʾime-i meveddete bādī olmuşdur. Fī 3 Ṣ 39
[1713/76] Mıṣır vālīsine
{1} Girīd cezīresinde vāḳiʿ Ḳandiye ve Resmo’da ḫaylī fütūḥāt olaraḳ küffārdan vāfiri güẕārende-i ḳanṭara-i {2} ṣamṣām olmuş ve ḫaylīce esliḥa ve eşyā iġtinām ve sergerdeleri olan Ṭombāz nām melʿanet-enbāz ile {3} Ḳoloḳoṭron’uñ oġlı daḫi iʿdām olunmuş ve bu ṣūretle kefere-i dūzaḫ-nişāna [?] perīşānlıḳ gelmiş ise de {4} Ġrānbūsa ḳalʿasına bundan aḳdem Ḥānya ṭarafından müsteʾmen sefīnesiyle irsāl olunan ẕaḫāyir eyādī-i küffāra {5} geçdiğinden ve içinde olan ehl-i īmānıñ ẕaḫīresizlikden żarūretleri derece-i kemāle resān oldıġından mevcūd {6} olan üç-dört ḳıṭʿa ḳayıḳlarıyla Tīfāza’ya [?] gitmek üzere olduḳları Resmo ahālī ve tüccārları {7} cānibinden Dersaʿādet’de olan şerīkleri ṭarafına bu defʿa tevārüd iden kāġıdlarda muḥarrer ü meẕkūr olub cezīre-i {8} merḳūmeniñ levāzım-ı imdād ü iʿāneti bütün bütün ʿuhde-i ḥayderānelerine muḥavvel olmaḳ mülābesesiyle muḳaddemce {9} ḳalʿa-i merḳūmeniñ bir müddet[den] berü maḥṣūr ḳaldıġı ve ʿasākiriñ fıḳdānı ve ahālīniñ uyġunsuzluġı {10} cihetiyle nihāyet-i kār ḳalʿa-i merḳūmeyi vire ile gāvurlara virerek kendüleri ʿArabistān ṭarafına geçmek {11} dāʿiyesinde olduḳları istimāʿ olunaraḳ kendüsi ẕaḫīre ve mühimmāt ile imdād eylemekde ise de ʿasker ile muḥāfaẓasını {12} istiḥṣāl idemeyeceği saʿādetlü Ḥānya muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından işʿār olunmuş ve sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne {13} iḳtiżāsı üzere ḳalʿa-i merḳūmeye ez-her-cihet imdād ü iʿānet [?] ve muḥāfaẓasına ihtimām ü diḳḳat eylemeleriniñ Girīd’de {14} olan ʿasākir-i Mıṣriyye başbuġuna ve meʾmūrīn-i sāʾireye cānib-i düstūrīlerinden taḥrīr olunması ṣavb-ı düstūrīlerine bildirilmiş {15} oldıġından ẕāt-ı ġayret-simāt-ı müşīrāneleri daḫi şimdiye ḳadar iḳtiżāsını icrā buyurmuş olacaḳları ġayret ü ḥamiyyet-i {16} ẕātiyyeleriyle müs̠bet ise de bu defʿa vāḳiʿ olan işʿāra naẓaran ḳalʿa-i merḳūme ahālīsiniñ ẕaḫīresizlikden {17} mużḏarib olduḳları ẓāhir olaraḳ her ne vechile ise ḳalʿa-i merḳūmeye ẕaḫīre irişdirmeğe ġayret eylemeleri ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden {18} saʿādetlü Ḳandiye ve Ḥānya muḥāfıẓları ḥażerātıyla Girīd’de olan ʿasākir-i Mıṣriyye başbuġı bendelerine ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden {19} yazılmış olub ancaḳ Girīd’iñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan kāmilen taṣfiyesi ve ḥüsn-i intiẓāmı mütevaḳḳıf-ı müşīrīleri oldıġı {20} mis̠illü ḳalʿa-i merḳūmeniñ daḫi bi’l-vücūh imdād ü iʿānesi vābeste-i ġayret-i ẕātiyyeleri olan mevāddan olmaġla {21} ḳalʿa-i merḳūmeye ẕaḫīre irişdirilerek ez-her-cihet emr-i muḥāfaẓası īcāb ider ḥālātıñ sürʿat-i istiḥṣāli ne maḳūle {22} vesāʾile menūṭ [?] ise istiḥṣāle himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ṣ 39
[1713/85] Ḫudāvendigār mütesellimine
{1} Baḥr-i Sefīd boġazı sevāḥili muḥāfaẓası-çün Ḫudāvendigār sancaġı ḳażālarından bundan aḳdem bā-emr-i ʿālī tertīb-birle iḳtiżā iden {2} mīrīleri ḳażālar ṭarafından bedeliyye iʿṭā olunaraḳ saʿādetlü Boġaz muḥāfıẓı ḥażretleri maʿiyyetine irsāl ü tesrīb olunmuş olan {3} ḏoḳuz yüz yetmiş nefer ʿasākiriñ müddet-i meʾmūriyyetleri tekmīline ḳadar meʾmūr olduḳları maḥallerde iḳāmet ü s̠ebāt eylemeleri {4} iḳtiżā ider iken Kirmāstī ḳażāsı ʿaskeriniñ yiğirmi ve Burūsa-maʿa-Kite [?] ḳażāsı ʿaskeriniñ ḳırḳ iki ve Kebsūd {5} ḳażāsınıñ otuz sekiz ve Mīḫālīç ḳażāsınıñ ḏoḳuz ve Yārḥiṣār-maʿa-Bāzārcıḳ ḳażāsınıñ sekiz ve İnegöl {6} ḳażāsınıñ otuz sekiz ve Ḫarmencik ḳażāsınıñ on bir ve Aṭrānos ḳażāsınıñ otuz bir ve Domānīç ḳażāsınıñ {7} on beş ve Yeñişehir ḳażāsınıñ yiğirmi dört ve Gönān ḳażāsınıñ altmış beş neferi ki ẕikr olunan ḳażālar ʿasākiri olan {8} ḏoḳuz yüz yetmiş neferiñ üç yüz bir neferi maḥall-i meʾmūriyyetlerinden firār itmiş olduḳları müşārun-ileyh ṭarafından bā-taḥrīrāt {9} inhā olunub ʿasākir-i meẕkūreniñ mīrīleri tamāmen fuḳarādan taḥṣīl olunaraḳ yedlerine virilmiş iken ol miḳdār {10} ʿasākir müddet-i meʾmūriyyetleri münḳażiye olmaḳsızın ʿār-ı firārı irtikāba ibtidār itmiş olduḳlarından beyhūde {11} fuḳarāyı ıżrārdan viḳāye żımnında firār itmiş olan ol miḳdār ʿasākiriñ muḳaddem virilmiş olan mīrīleriniñ {12} tamāmen kendülerinden veyāḫūd kefīllerinden taḥṣīl[iyl]e fuḳarānıñ ḫiffet-i maṣārifi żımnında reddi īcāb-ı ḥaḳḳāniyyet olmaġla {13} ẕikr olunan ḳażālar ʿasākirinden firār itmiş olan cemʿan üç yüz bir nefer ʿasākir maḥallerinde maʿrifet-i şerʿle muḳaddem virilmiş {14} olan mīrīleri her ne ise tamāmen ve kāmilen kendülerinden veyāḫūd kefīllerinden taḥṣīl ve girü fuḳarāya redd ü teslīmiyle her bir {15} maḥalliñ firārī ʿaskeri mīrīleriniñ fuḳarāya redd itdirildiğini müşʿir lāzım gelan iʿlāmlarını taḳdīme mübāderet {16} eylemañ içün ḳāʾime. Fī 12 Ṣ 39
[1713/99] Ḳuşaḏası Muḥāfıẓı İlyāszāde’ye
{1} Ḳuşaḏası Muḥāfıẓı sābıḳ Reşīd Paşa’yı maḥall-i iḳāmetine īṣāle meʾmūr dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından Aḥmed Aġa ile {2} Ḳuşaḏası’nda ḥīn-i mülāḳātında Devlet-i ʿAliyye cānibinden ṭarafıña ruḫṣat buyuruldıġı taḳdīrce Balāṭ ovasında olan {3} Türkleriñ celb ü cemʿiyle Sīsām aḏasını żabṭ ü tesḫīr ideceğiñi hasb-i ḥāl ṣūretiyle ifāde eylediğiñi aġa-yı mūmā-ileyh {4} bu defʿa lede’l-ʿavde beyān ü ifāde idüb işbu Sīsām māddesi muḳaddemā seniñ meʾmūriyyetiñ iḳtiżāsından iken ol vaḳt {5} Mora māddesiniñ ṣıḳışması ve muʾaḫḫaren Sāḳız’a meʾmūriyyetiñ cihetiyle ḥāli üzerine ḳalmış ise de sen öteden berü ṣıdḳ ü istiḳāmet {6} ve dirāyet ü ġayret ile muttaṣıf ve şöhret-şiʿār ve velīniʿmetimiz olan Salṭanat-ı Seniyye’ye ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet eylemeği ẕimmet ve ṣadāḳatiñe {7} farż bilmiş bendegāndan oldıġıñ ecilden şu gāvurlarıñ bu āna ḳadar ümmet-i Muḥammed’e eyledikleri ihānet ü melʿanetiñ intiḳāmını almaḳ {8} niyyet-i ḫāliṣasıyla elden gelan ġayret ü ḫidmetiñ icrāsına müs̠āberet cümle ehl-i īmān ve meʾmūrīne müteḥattim-i ẕimmet-i diyānet oldıġına {9} bināʾen seniñ daḫi bu vechile bir ṣūret-i ḥasene ile şu Sīsām māddesini bitürüb dīnimize ve devletimize bu bābda bir ḫidmet ibrāzı {10} ve bu bābda olan meʾmūriyyet-i sābıḳañı daḫi īfā eylemek fikr ü emelinde olmañ tamām ṭarafıña olan ḥüsn-i ẓan ve meʾmūlümüzü {11} is̠bāt itmekle baʿis̠-i maḥẓūẓiyyet olmuş olub ancaḳ celb ideceğiñ adamları ne ṣūretle cemʿ ü iḥżār ve aḏa-i meẕkūrı żabṭ {12} ü tesḫīrde ne vechile reʾy ü tedbīre ibtidār eyleyeceğiñi açmayub faḳaṭ ber-vech-i meşrūḥ ifāde itmiş oldıġıñ ecilden bu bābda icrā {13} ideceğiñ tedbīr ü ārā nedir ve aḏa-i meẕkūruñ żabṭ ü tesḫīri ne ṣūret ve ṭarīḳ ile ḥāṣıl olmaḳ mümkindir ve ne ṭarīḳle {14} ḥareket ideceksiñ, ṭarafından lāzım gelmekle ḫuṣūṣ-ı meẕkūrda müṭālaʿa ve mülāḥaẓañ inşāʾallāhü Taʿālā Sīsām’ıñ {15} tesḫīrine muvaffaḳ olmaḳlıġa eylediğiñ tedbīr ne vechile ise serīʿan ve maḫfiyyen bu ṭarafa işʿāra diḳḳat ü mübāderet eylemañ {16} içün mektūmen işbu ḳāʾime. Fī 19 Ṣ 39
[1703/107] Menteşā mütesellimine
{1} Menteşā sancaġı sevāḥili ṣularında eşḳıyā tekneleri geşt ü güẕārdan ḫālī olmayub Gügercinlik iskelesine bir sāʿat {2} mesāfede vāḳiʿ maḥalle iki ʿaded eşḳıyā ḳayıḳları vürūd ve derūnunda olan ʿuṣāt-ı kefere ḳaraya ḫurūc itmişler iken {3} o sevāḥile meʾmūr adamlarıñ üzerlerine hücūm-birle sergerdeleri olan Moralı Petrākī nām laʿīni ihlāk {4} ve ḳuṣūrını perīşān iderek melāʿīn-i mesfūreniñ eks̠eri kendülerini deryāya ilḳā itmiş ve ẕikr olunan ḳayıḳlarıñ {5} bir ḳıṭʿa[sı] aḫẕ ü girift ve Bodrum līmānına rabṭ olunmuş ve mürd-i mesfūr ile hevādārlarından bir neferiniñ ser-i maḳṭūʿları {6} gönderilmiş ve ṭarafıñdan lāzım gelan maḥallere ʿasākir tertīb ve taʿyīn ḳılınmış ise de muḥāfaẓa-i sevāḥil teʾkīdini şāmil {7} bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdārı īcāb ideceğini ḥāvī tevārüd iden ʿarīżañ manẓūr ü meʾāl ve mezāyāsı maʿlūmumuz oldıġından ġayrı {8} ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i cenāb-ı cihān-dārī buyurulmuş ve ruʾūs-ı {9} maḳṭūʿa-i meẕkūre ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret ḳılınmışdır. Sen erbāb-ı ġayret ü ḥamiyyetden olaraḳ muḥāfaẓa-i sevāḥil ve enḥāya {10} diḳḳat ve bi-taḫṣīṣ melāʿīn-i mesfūreniñ ol vechile ḳahr ü tedmīrleri emrine ihtimām ü ġayretiñ tamām senden meʾmūl {11} olan şecāʿat ü ḥamiyyeti is̠bāt iderek vesīle-i ḥaẓẓ ü taḥsīn olmuş ve şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince {12} ṭıbḳ-ı işʿārıñ vechile teʾkīdi ḥāvī iḳtiżā iden emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olub ancaḳ meʾmūr-ı inşāsı (49) oldıġıñ ḳālyon-ı hümāyūnuñ daḫi bir ān aḳdem itmāmına ġayret ü ihtimām eylemañ lāzımeden ve muḳteżā-yı {2} irāde-i seniyyeden olmaġla mecbūl oldıġıñ ġayret ü ṣadāḳat iḳtiżāsı ve emr-i şerīf-i meẕkūr manṭūḳ {3} ü muḳteżāsı üzere Menteşā sancaġı sevāḥiliniñ keyd ü gezend-i eşḳıyādan maṣūn olacaḳ vechile istiḥṣāl-i {4} emr-i muḥāfaẓa ve istiḥkāmına diḳḳat ve ḳālyon-ı meẕkūruñ daḫi sürʿat-i inşāsıyla bir ān aḳdemce itmāmı {5} emrine bi’l-vücūh ihtimām ü ġayret ve ol vechile is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣıdḳ ü ḥamiyyete beẕl ve yārā-yı liyāḳat eylemañ içün {6} ḳāʾime. Fī 22 Ṣ 39
[1703/109] Rumili vālīsine
{1} Bādra Muḥāfıẓı saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri ṭarafından ʿulūfe ve ẕaḫāyir ve ʿasākir ḫuṣūṣlarına dāʾir mühürdārı yediyle {2} tevārüd itmiş olan taḥrīrātı ve bir ḳıṭʿa ʿulūfe defteri ve mühürdār-ı mūmā-ileyhiñ ḳaleme alınmış bend bend taḳrīri taḳdīm olundıġı {3} ve Gördūs ve Īnebaḥtī ʿaskeriniñ ʿulūfe muṭālebesinde olan ıṣrārları keyfiyyeti ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş olan {4} Köprili Aʿyānı Ḳapucıbaşı aġanıñ taḳrīrinden daḫi tebeyyün itmiş idüği ḫuṣūṣlarına dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleriyle {5} mühürdār-ı mūmā-ileyhiñ mārrü’ẕ-ẕikr taḳrīri bendleri bālāsına midād-ı surḫla vāḳiʿ olan işāretleri ve defter ve evrāḳ-ı sāʾire {6} mezāyāları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı feyż-gencūr-ı cenāb-ı cihān-dārīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i {7} ḥażret-i ḫilāfet-penāhī buyurulmuşdur. Beyāndan müstaġnī oldıġı üzere bundan aḳdem Gördūs[’den] Bālyabādra’ya çıḳmış olan {8} ṣadr-ı esbaḳ Seyyid ʿAlī Paşa [ve] Ḥasan Paşa ḥażerātı ve sāʾir rüʾesā maʿiyyetlerinde bulunan aylıḳlu ʿaskeriñ işlemiş ʿulūfeleri {9} virilemediğinden ʿaskerī beyninde sızıldı ve şemātet vuḳūʿı muḳaddemā inhā-birle gösterilan mebāliġiñ yekūnı külliyyetlü ve ḳatı {10} fāḥiş şey oldıġından ve ol es̠nāda saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri Donanma-yı Hümāyūn ile ol cānibde bulundıġından {11} şunuñ bir orṭasını bularaḳ işbu ʿulūfe muṭālebesinde olan ʿaskerīniñ iskātları çāresini istiḥṣāl ve keyfiyyeti {12} bu ṭarafa işʿār eylemesi ḫuṣūṣı müşārun-ileyhe taḥrīr olunmuş ise de müteʿāḳiben müşārun-ileyhiñ infikākiyle buña dāʾir henüz cevābı {13} ẓuhūr itmeyüb ancaḳ ẕikr olunan taḳrīr ve deftere naẓaran Gördūs ordusı ʿaskeriniñ yedlerinde olan ḫarc teẕkireleri mūcebince {14} maṭlūb eyledükleri ʿulūfeniñ yekūnı on biñ yedi yüz bu ḳadar kīseye bāliġ ve müşārun-ileyh Ḥasan Paşa’nıñ kendü maʿiyyetindeki {15} ʿaskeriñ biñ yedi yüz bu ḳadar kīse ʿulūfeleri-çün deyn [?] taḥvīli virmesine mebnī meblaġ-ı mezbūr fürū-nihāde olunduḳda ḏoḳuz biñ beş {16} kīse maṭlūbları ḳalub ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ reʾyiyle üç biñ yüz kīseye irżā olunmaḳlıġa saʿy olunmuş ise de {17} ʿaskerler nihāyet dört biñ kīseden aşaġıya rāżī olmadıḳlarından ʿalā-ḥālihī ḳalmış idüği muḥarrer olub müşārun-ileyhimā {18} Seyyid ʿAlī Paşa ve Seyyid Ḥasan Paşa iki senedir bu ʿulūfe aḳçeleri-çün peyderpey feryād itmekde iseler de şimdiye ḳadar bir ṣūret {19} virilemediğinden bundan böyle kendülere yeʾs gelüb ḳalʿaları terk ve ʿavdet itmeleri maẓnūn ve eğerçi bunlarıñ {20} orada ḏurmaları daḫi bir aḳçelik işe yaramamaları cihetiyle ʿabes̠ gibi oldıġından Rumili’ye ʿavdetlerine ruḫṣat {21} iʿṭāsıyla yerlerine münāvebe ṣūretinde āḫar ʿasker gönderilmeniñ imkānı bulunsa güzel olacaġı rū-nümūn ise de şimdi āḫar ʿasker {22} gönderilmeksizin müşārun-ileyhimānıñ ʿavdetlerine ruḫṣat virilmek lāzım gelse sāʾir ʿasker daḫi gerek ʿulūfe muṭālebesi ve gerek {23} bīzārlıḳları taḳrībiyle bunlarıñ ardına düşerek ʿumūmen Rumili’ye çıḳub ḳalʿalarıñ ʿaskerden ḫatm [?] ḳalması mis̠illü {24} meḥāẕīr ḫāṭır-güẕār ve ʿasākir-i mezbūreniñ işlemiş ʿulūfeleri-çün dört biñ kīseden aşaġıya rāżī olmadıḳları defterde {25} muḥarrer ise [de] baʿżı erbāb-ı vuḳūfuñ iḫbārına göre şimdi müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ṭarafına bu mādde içün naḳden iki biñ kīse {26} aḳçe gönderilse bunuñla iskātları çāresini bulabileceği meʾmūli derkār olub lākin fıḳdān-ı nuḳūd cihetiyle şimdi bu ḳadar {27} aḳçeniñ daḫi irsāli düşvār oldıġından ġayrı bu ʿulūfe isteyan ʿasker evvel ü āḫir işe yaramayub bulunduḳları yerlerde {28} itlāf-ı ẕaḫāyir ve ṭaleb-i mebāliġden ġayrı kār ü pīşeleri olmayub mesmūʿ oldıġına göre bu istenilan ʿulūfe müteveffā Ḫūrşīd {29} Paşa’nıñ ḥayātında virmiş oldıġı teẕākir ḥesābınca olaraḳ ol vaḳt teẕkire {30} virildiği bir bölükbaşınıñ yüz neferi bulunmuş ise [de] ṣoñra neferātı ḏaġılub el-yevm yalñız başına ḳalmış iken yine teẕkire {31} mūcebince ʿulūfe ṭalebinde olduḳları cihetinden bunlara velev iki biñ kīse olsun virilmek emr-i fāḥiş idüği bedīdār {32} ve baʿd-ez-īn bunlarıñ ve gerek müşārun-ileyhimānıñ Bālyabādra[’da] ḏurmaları żarardan ġayrı bir nesneyi müntic olmadıġından bunlarıñ {33} defʿleriyle sāʾir ʿaskeriñ ḏaġılması lāzım gelmeyeceği dāʾir-i dāʾire-i efkār olub şöyle ki, Bālyabādra’da bu ʿulūfelerini {34} muṭālebe iden ʿasker maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı vechile muḳaddemā Gördūs’den perīşān olaraḳ oraya çıḳub baḳiyyesi daḫi {35} orada ḏaġılmış ve el-ḥāletü-hāẕihī her bir sergerde faḳaṭ birḳaç adamlarıyla ḳalmış iken yine bu ḳadar fāḥiş ʿulūfe ṭalebinde {36} olmaları yaḳışıḳsız oldıġından māʿadā ber-muḳteżā-yı vaḳt ü ḥāl böyle beyhūde yere bu ḳadar aḳçe virilemeyeceğinden ve böyle {37} ʿāciz ü dermānde ʿaskeriñ Bālyabādra’da ḏurmaları itlāf-ı ẕaḫāyirden ġayrı bir nesneyi müntic olmayacaġı maʿlūm oldıġından {38} ve faḳaṭ bunlarıñ her ne vaḳt olsa birer miḳdār şey ile iskāt ve sızıldılarınıñ ḳaṭʿı lāzım geleceğinden cenāb-ı {39} müşīrīleri bu ḫuṣūṣı müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ile iḳtiżāsına göre muḫābere iderek eğer vaḳt ü ḥāle göre {40} bu ʿaskeriñ ve gerek müşārun-ileyhimā Seyyid ʿAlī Paşa ve Ḥasan Paşa’nıñ Rumili’ye defʿ ü iḫrāclarında bir gūne {41} beʾis ü maḥẕūr yoġ ise maṭlūb eyledikleri ʿulūfe māddesinde daḫi nihāyetü’n-nihāye birer miḳdār şey ile iskātları {42} ṣūretini istiḥṣāl-birle ol vechile ḳarārlaşdırub aña göre keyfiyyetiñ bu cānibe işʿārına ibtidārları īcāb-ı maṣlaḥatdan {43} ve iḳtiżā-yı irāde-i seniyyeden olmaġla mecbūl olduḳları dirāyet ü ḥamiyyet iḳtiżāsı ve irāde-i seniyye muḳteżāsı üzere {44} müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ile bi’l-muḫābere müşārun-ileyhimā Seyyid ʿAlī Paşa ve Ḥasan Paşa’nıñ Rumili’ye defʿ (50) ü iḫrāclarında bir beʾis [ü] maḥẕūr olmadıġı tebeyyün ider ise ve münāsib görilür ise ʿulūfe māddesiniñ daḫi ṣıyānet-i {2} mīrī farīżasını gözederek bir ḥüsn-i ṣūrete rabṭıyla sızıldılarınıñ ḳaṭʿını ḳarārlaşdırdıḳdan ṣoñra keyfiyyetiñ bu ṭarafa {3} işʿārı muḥavvel-i ʿuhde-i serʿaskerīleridir. Ḳaldı ki, müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ bir inhāsı daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerinden {4} saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleriniñ külliyyetlü ʿasker ile Ṣālona üzerinden Bālyabādra’ya imrārı taḳdīrinde ol ṭarafda {5} mevcūd olan ẕaḫāyir kifāyet itmeyeceğinden tekrār külliyyetlü ẕaḫāyir mübāyaʿasına iḥtiyāc ṣūretini işʿārdan ʿibāret ise de {6} muḳaddem ve muʾaḫḫar irsāl ve ol ṭarafda mübāyaʿa ile iddiḫār olunan ẕaḫāyir külliyyetlü şey olub bu miḳdār ẕaḫāyir ile bir-iki {7} ordu idāre olunur ve şimdiye ḳadar ise bir iş görmamiş iken şimdiden böyle ẕaḫīre içün feryād ṣūreti {8} gösterilmesi müstaġreb olub ḥālbuki bu sene-i mübārekede müşārun-ileyh Ḳapūdān paşanıñ Bālyabādra’ya Donanma-yı {9} Hümāyūn ile getürüb bıraḳdıġı ẕaḫīreden başḳa bir ṭaḳım daḫi daḳīḳ mübāyaʿa olunmuş ve müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ol cānibde iken {10} müsteʾmen sefāyininden daḫi ḳatı çoḳ ecnās-ı ẕaḫāyir iştirā ve iʿṭā itmiş oldıġından işbu ẕaḫāyir Bālyabādra’ya ve Ḳasteller {11} ve sāʾir ḳalʿalara bāliġan-mā-belaġ vefā itdikden ṣoñra Mora derūnuna sevḳ olunacaḳ ʿaskeriñ daḫi idāre-i taʿyīnātlarına {12} yetişür derecesinde oldıġı melḥūẓ oldıġından işbu ẕaḫāyiriñ keyfiyyet ü kemmiyyeti maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulmaḳ içün ḳuyūdına {13} bi’l-mürācaʿa iki ḳıṭʿa defteri iḫrāc ve ṣavb-ı serʿaskerīlerine irsāl olunmaġın defter-i meẕkūra naẓaran bu sene-i mübārekede Bālyabādra {14} ṭarafına bu ḳadar ẕaḫāyir virilmiş ve ol daḫi Mora derūnuna sevḳ olunacaḳ ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları ġarażına mebnī {15} olmuş ve bu āna ḳadar ise Mora derūnuna ʿasker idḫāl olunaraḳ ẕaḫīre virilmamiş oldıġına mebnī şimdi müşārun-ileyh Yūsuf {16} Paşa ṭarafından çārçābuk ẕaḫīresizlikden baḥs̠ olunması pek de tamāmına ṣayılur söz olmayub bi-mennihī Taʿālā cenāb-ı {17} müşīrīleri bundan böyle Mora derūnuna külliyyetlü ʿasker sevḳ iderek ol vaḳt ʿaskeriñ kes̠retine göre fī’l-ḥaḳīḳa {18} biraz ẕaḫīre daḫi alınmaḳ īcāb ider ise bu ṭarafa polīçe olunub pīç-ā-pīç olmaḳdan ise ol ṭarafda yine müsteʾmen sefīnelerinden {19} peşīn aḳçe ile iştirā itdirilerek keyfiyyetiñ bu ṭarafa taḥrīr ve defteriniñ tesyīr olunması münāsib olacaġı {20} ve irāde-i seniyye daḫi bu vechile müteʿalliḳ oldıġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda ol vechile iḳtiżāsınıñ icrāsıyla her ḥālde {21} icrā-yı levāzım-ı sipehdārī ve ġayret ve ibrāz-ı meʾās̠ir-i kār-dānī ve şecāʿate kemāl-i iḳdām ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. {22} Lede’l-vuṣūl mārrü’ẕ-ẕikr taḳrīriñ bir bendinde Gördūs ḳalʿası muḥāfaẓasında olan neferātıñ ẕaḫīresizlikden {23} ıżḏırābları keyfiyyātınıñ işʿārātına cevāb olaraḳ ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ surḫla vāḳiʿ olan işʿārātları {24} feẕlekesinde cenāb-ı müşīrīleri bunuñ bir çāresi cüst-cūsunda olduḳları muḥarrer ü meẕkūr olub ancaḳ Gördūs {25} ḳalʿası Mora Derbendi’niñ aġzında bir sedd-i sedīd olub elde olduḳça muvācehe-i aʿdāya bir maʿḳıl-i metīn olaraḳ {26} bi-ʿavnillāhi’l-Meliki’n-Naṣīr cezīre-i meẕkūreniñ tesḫīrine mūcib [ve] medār-ı küllī olacaġından maʿāẕallāhü Taʿālā {27} elden çıḳmaḳ lāzım gelür ise vücūhla uyġunsuz olacaġına mebnī Bālyabādra’da olan süfün-i hümāyūn başbuġı {28} Ḫalīl Beğ’e bu ḫuṣūṣ taḥrīr ü tenbīh olundıġı ṣūretde ol ṭarafdan sefāyin-i hümāyūn ile ḳalʿa-i meẕkūreye biraz ẕaḫīre {29} irişdirmesi ve bi-taḫṣīṣ ḳalʿa-i merḳūmeye biñ nefer olsun yeñiden ʿasker idḫāli ḳalʿa-i pādişāhīye ifāża-i {30} rūḥ ṣūretinde ḥayāt-ı tāze vireceğinden müsellemiyyetine mebnī süfün-i meẕkūre ile ol ṣūretiñ daḫi ḥuṣūli {31} mümkin olur gibi ḫāṭır-güẕār olmuş ise de bu ḫuṣūṣlar müteferriʿāt-ı ḫuṭūb-ı mevkūle-i serʿaskerīlerinden olaraḳ icrāsı {32} muḥavvel-i ʿuhde-i sipehdārīleri olan mevāddan olmaġın ne yaparsañız yapub tīz elden şu Gördūs ḳalʿasına miḳdār-ı {33} vāfī ẕaḫīre irişdirilmesi ve imkān müsāʿid oldıġı taḳdīrce biñ nefer daḫi ʿasker idḫāli emrine naṣb-ı nefs-i {34} iḳdām ü himmet buyurmaları farīża-i ḥāl ü maṣlaḥatdan idüği maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda ber-vech-i meşrūḥ ḥarekete himmet {35} buyurmaları meʾmūldür. Fī 23 Ṣ 39
[1713/111] Rumili vālīsine
{1} Muḳaddem gönderilmiş olan dört biñ kīse aḳçeniñ vuṣūlüyle Tırḥāla Mutaṣarrıfı saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleriniñ külliyyetlü {2} ʿasker ile Ṣālona üzerine sevḳ[i] taṣmīm buyurılaraḳ Mora Serʿaskeri saʿādetlü Yūsuf Paşa ve Ṣāliḥ Paşa {3} ḥażerātı daḫi berāber gitmek üzere kendülerine teklīf olunmuş ise de maʿiyyetlerinde olan ʿasākiriñ uyġunsuzluġı {4} sebebiyle ḫaṭve-i vāḥide ḥareket idemeyeceklerini müşʿir cevāb-nāmeleri gelmiş ve müşārun-ileyh Reşīd Paşa daḫi yalñız gitmekden {5} istinkāf eylemiş ve müşārun-ileyh Ṣāliḥ Paşa’nıñ ketḫüdāsı mīr-i mīrāndan İbrāhīm Paşa İzdīn’den ayrılub Yeñişehir’e gelmiş idüği {6} ve el-ḥāletü-hāẕihī cenāb-ı müşīrīleri inḥirāf-ı mizācdan bī-mecāl ve mużḏarib ve ol ṭarafda bulunan meʾmūrlarıñ hiçbirinden {7} ber- vefḳ-i dil-ḫāh-ı ʿālī ḥüsn-i ḫidmet ġayr-ı meʾmūl olaraḳ İbrāʾīl Muḥāfıẓı sābıḳ Ebūbekir Ṣıdḳī Paşa ḥażretleriniñ {8} ol semte meʾmūriyyeti mūcib-i maḥẓūẓiyyetleri olub müşārun-ileyhden māʿadā Çapar-zāde saʿādetlü Celāl Paşa ve Ḥaleb {9} Vālīsi Muṣṭafā Paşa mis̠illü birḳaç işe yarar vezīr daḫi taʿyīn olunsa iş görülmek melḥūẓ idüği ifādātını mübeyyin {10} ve işʿārāt-ı sāʾireyi mutażammın resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī oldıġından ġayrı {11} ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i cihān-dārī buyurulmuşdur. Cenāb-ı {12} serʿaskerīleriniñ iş görecekleri vaḳtde nā-mizāclıḳları maṣlaḥata sekte īrās̠ını müstelzim olaraḳ mūcib-i ḫadşe {13} ve teʾes̠s̠ür olmuş ise de o maḳūle ʿārıża-i cismāniyye ṣadaḳa-i ṣıḥḥat [ʿadd] olundıġından inşāʾallāhü Taʿālā şimdiye ḳadar mübeddel-i bürʾ {14} ü ʿāfiyet olaraḳ telāfī-i mā-fāta himmet buyurılacaġı meʾmūl olub el-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyhim Yūsuf Paşa ve Ṣāliḥ Paşa {15} ve Reşīd Paşa’nıñ ol vechile vāḳiʿ olan taʿallül[l]eri cihetiyle müşārun-ileyhimā Celāl Paşa ve Muṣṭafā Paşa mis̠illü işe yarar {16} birḳaç vezīriñ meʾmūriyyeti inhā buyurulmuş ise de öyle uzaḳ maḥalde olan vüzerānıñ Rumili’ye meʾmūriyyetleri {17} taḳdīrinde beher-ḥāl evvelbahāra ḳadar ancaḳ varabileceklerine naẓaran bu tedbīr evvelbahār tertībi dimek oldıġından evvelbahār {18} içün īcāb iden tedābīr ü tertībātıñ bundan ṣoñra iḳtiżāsına baḳılmaḳ lāzım gelerek bu sene-i mübārekede bi-ḫaşyetillāhi Taʿālā {19} Mora derūnunda bir iş görilemediğine mebnī evvel-be-evvel şu ḳış eyyāmında mevāḳiʿ-i lāzımeniñ olsun muḥāfaẓaları {20} esbābına diḳḳat ve İzdīn ṭaraflarınıñ daḫi taḳviyesiyle gāvurlar maʿāẕallāhü Taʿālā fürce-yāb olub berülere taḫaṭṭī ve tecāvüz {21} idemeyecek vechile iḳtiżā iden mesālik ve maʿābire muḥāfıẓlar iḳāmesi mis̠illü tedābīre mübāderet olunmaḳ aḳdem-i umūrdan {22} ve şimdiki ḥālde Mora derūnunda ehl-i İslām yedinde olan Moton ve Ḳoron ḳalʿaları ẕaḫīreden ġayrı şeyʾe muḥtāc olmayub {23} evvelbahāra ḳadar yetişecek ẕaḫīreleri daḫi mevcūd ve olmasa bile bundan böyle iḳtiżā ider ise bunlara biraz ẕaḫīre de {24} irsāli mümkin olub bu ḳış cümleden ziyāde Bālyabādra ṭarafınıñ ve Eġrīboz’uñ taḳviye-i istiḥkāmına baḳılmaḳ {25} lāzımeden ve rivāyet olundıġına göre el-yevm Bālyabādra’da ve Ḳasteller’de beş-altı biñ nüfūs mevcūd ise de eks̠erīsi {26} ʿaceze maḳūlesi olaraḳ içlerinde işe yarar faḳaṭ biñ beş yüz miḳdāra bāliġ olacaġından şimdiden {27} Sīrozī saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyetine Rumili’den iki biñ ḳadar işe yarar dinç ʿasker gönderilmesi münāsib olub {28} giçende müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ “Vonīça’da bıraḳdım” deyu işʿār eylediği biñ beş yüz miḳdārı ʿasker el-yevm {29} nerede ve ne ḥālde olduḳları maʿlūm değil ise de ʿacabā bunlara biraz ʿasker daḫi ʿilāve itdirilerek ve Bālya- {30} -bādra ṭarafında olan Donanma-yı Hümāyūn Başbuġı Ḫalīl Beğ’e daḫi yazılaraḳ Preveze’den süfün-i hümāyūna irkāben {31} baḥren Bālyabādra’ya imrārı mümkin midir, yoḫsa Evlād-ı Fātiḥān ʿaskerinden iki biñ nefer tertīb ile İskenderiye Mutaṣarrıfı {32} Muṣṭafā Paşa ol ḥavālīde iken Īnebaḥtī ṭarafından ḳarşu ḳastele geçürülmeleri mi āsāndır, ne vechile mümkin ve münāsib olur ise {33} şu Bālyabādra Muḥāfıẓı müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine iki biñ ḳadar ʿasker tertīb ve īṣāliniñ çāresine {34} baḳılmaḳ ve Eġrīboz’a biraz tāze ʿasker irsāliyle bu ḳış muḥāfaẓa ve istiḥkāmı ṣūreti icrā olunmaḳ farīża-i vaḳt {35} ü maṣlaḥatdan olaraḳ irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bu ṣūretle müteʿalliḳ olmaġla muḳteżā-yı kār-āgāhī ve reviyyetleri {36} üzere ne vechile olur ise müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine tīz elden iki biñ ḳadar ʿasker tertīb ve irsāli ve saʿādetlü {37} Eġrīboz Muḥāfıẓı ʿÖmer Paşa maʿiyyetine daḫi Rumili’den biñ beş yüz miḳdārı ʿaskeriñ īṣāli Ġolos ṭarafından {38} silāḥşordan mı olur, ṭaraf ve taḳrībiniñ istiḥṣāli ve İzdīn ve sāʾir ol ṭaraflarıñ ve īcāb iden maʿābiriñ gereği gibi {39} taḳviyet ü muḥāfaẓaları emr-i ehemmine himmet ve her ḥālde icrā-yı levāzım-ı sipehdārī ve ġayret ve ibrāz-ı meʾās̠ir-i ḥamiyyet ü dirāyete mübāderet {40} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 Ṣ 39
[1713/116] Edirne bosṭāncıbaşısına
{1} Sāḳız ve Semādirek ve maḥāll-i sāʾireden ġuzāt-ı muvaḥḥidīniñ seby ü istirḳāḳ iderek fürūḫt żımnında Edirne’ye {2} tevārüd eyleyan Rum üserāsınıñ baʿżısını reʿāyā iʿāne ve aḳçe iʿṭāsıyla esīrlikden taḫlīṣ ve kimisini daḫi kefere {3} ḳarıları alub āzād itmekde ve Efrenc ṭāʾifesi daḫi alub İzmīr ve Sāḳız ṭaraflarında olan aḳrabālarına göndermekde {4} olduḳları beyānıyla bu bābda irādeyi şāmil tevārüd iden taḥrīrātıñız meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿımız olub iḳtiżā-yı şerʿ-i şerīf {5} üzere kefere-i ehl-i ḥarbiñ es̠nā-yı muḥārebede seby ü istirḳāḳ olunan ʿiyāl ü evlādları emvāl-i ġanāyimden olaraḳ {6} beyʿ ü şirāsı mücāz ise de ehl-i İslām beyninde cereyāna maḳṣūr oldıġından ol vechile ʿamel ü ḥarekete iʿtinā ve diḳḳat {7} kāffe-i muvaḥḥidīne vaẓīfe-i ẕimmet ve ʿaksi ḥarekete cürʾet idenleriñ menʿ ü taḥẕīri īcāb-ı aḥkām-ı şerʿiyyeden idüği {8} vāreste-i ḳayd [ü] işāret olaraḳ fī-mā-baʿd kefereye Rum esīri fürūḫtuna cesāret veyāḫūd ziyāde bahā ile {9} ṣatmaḳ ümniye-i fāsidesiyle bir taḳrīb Anāpa cānibine irsāle cürʾet ider bulunur ise ḫaber alındıġı gibi gerek bāyiʿ {10} ve müşterī her kim olur ise olsun icrā-yı mücāzātda daḳīḳa fevt olunmaması ve işbu ḥālāt-ı mekrūheniñ {11} külliyyen menʿ ḳılınması bundan aḳdem Dersaʿādet’de lāzım gelenlere tenbīh ü teʾkīd olunmuş oldıġına göre Edirne’de daḫi bu uṣūlüñ {12} icrāsı lāzımeden olmaġla siz daḫi hiç ferdiñ kefereye bir taḳrīb nihānī ve āşikāre Rum esīri ṣatmamasına {13} kemāliyle diḳḳat iderek her kim bu kār-ı mekrūha cesāret ider ise icrā-yı mücāzātda daḳīḳa fevt olunmayacaġını lāzım {14} gelenlere işāʿa ve iʿlān ile fī-mā-baʿd bu mis̠illü bir vechile cāʾiz olmayan keyfiyyetiñ vuḳūʿa gelmamesine mezīd-i iʿtinā {15} ve mübāderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 27 Ṣ 39
[1713/117] Midillū nāẓırına
{1} Ayvalıḳ reʿāyāsından bundan aḳdem Şīre ve ol ḥavālī cezīrelerine firār iden reʿāyā el-ḥāletü-hāẕihī giriftār olduḳları ḥaḳāret {2} mülābesesiyle firārlarına nādim ü peşīmān olaraḳ dāmen-i ʿafv ü amāna teşebbüs̠ itmiş olduḳlarını baʿżı Frenk tüccārları {3} ṭarafıña iḫbār eylediklerinden baḥis̠le reʿāyā-yı mesfūreniñ vaṭanlarına ʿavdetleri ḫuṣūṣuna müsāʿade-i seniyye erzān buyuruldıġı {4} ḥālde ruḫṣatı ḥāvī ṭarafıña ḫiṭāben emr-i ʿālī ıṣdārı ḫuṣūṣı tevārüd iden ʿarīżañda beyān ü işʿār olunub {5} reʿāyā-yı mesfūre vaṭanlarına ʿavdetlerine ruḫṣat ve müsāʿade-i seniyye erzānī buyurulmasını muḳaddemā daḫi paṭrīḳleri maʿrifetiyle {6} bā-ʿarżuḥāl istidʿā itmiş ve şimdi seni tavsīṭ iderek bu vechile istirḥām eylemiş olduḳlarından merḥamet-efzā-yı ṣudūr {7} olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı cenāb-ı cihān-dārī manṭūḳ-ı münīfi üzere baʿd-ez-īn cizyelerini ʿale’r-ruʾūs virmeleri {8} ve ālāt-ı ḥarbiyye[ye] dāʾir bir nesne istiṣḥāb itmameleri ve ẕimmetlerinde güẕeşte tekālīf ve cizyeleri var ise tamāmen teʿdiye {9} itmeleri mis̠illü şerāyiṭ-i lāzıme derciyle iḳtiżāsı üzere ṭarafıña ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār olunmuş {10} ve vürūd idecek reʿāyāyı iḳtiżāsına göre bi’l-istīmān iskān itdirmesi ṭarafımızdan mektūb taḥrīriyle {11} Ayvalıḳ voyvodasına daḫi tenbīh ḳılınmış ve bu ḫuṣūṣı kendüsi daḫi reʿāyā-yı mesfūreye taḥrīr eylemesi ʿizzetlü {12} Reʾīsü’l-küttāb efendi cānibinden paṭrīḳ-i mersūma ifāde olunmuş olmaġla emr-i şerīf-i meẕkūr manṭūḳ-ı {13} münīfine taṭbīḳan reʿāyā-yı mesfūreniñ bi’l-istīmān celb ve vaṭanlarına iskānları {14} vesāʾilini istiḥṣāle diḳḳat-birle her ḥālde īfā-yı mübteġā-yı dirāyet ü ṣadāḳate müsāraʿat {15} eylemañ içün mektūb. Fī 28 Ṣ 39
[1713/118] Ayvalıḳ voyvodasına
{1} Bundan aḳdem Ayvalıḳ’da ve Yūnd aḏasında vuḳūʿı müteḥaḳḳıḳ olan mādde-i ʿiṣyān es̠nāsında bir taḳrīb baʿżı cezīrelere firār itmiş olan birṭaḳım reʿāyā {2} firārlarına nādim ü peşīmān olaraḳ dāmen-i ʿafv ü amāna teşebbüs̠ itmiş olduḳlarını Midillū Nāẓırı {3} Ḳapucıbaşı Muṣṭafā Aġa bu defʿa bā-ʿarīża beyān ü inhā idüb {4} mütecāsir-i ʿiṣyān ü şeḳāvet olan reʿāyānıñ ber-muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf teʾdīb ü terbiyeleri lāzım geldiği mis̠illü müteşebbis̠-i dāmen-i ʿafv ü amān olanlarıñ maẓhar-ı ʿafv ü şefḳat ve sāye-i ʿadālet-vāye-i ḥażret-i cihān-dārīde āsūde-nişīn-i emn ü rāḥat olmaları daḫi şīme-i mülk-dārī ve raʿiyyet-perverī iḳtiżāsından oldıġından {5} merḥamet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı ʿāṭıfet-maḳrūn-ı ḥażret-i pādişāhī manṭūḳ-ı münīfi {6} üzere vaṭanlarına ʿavdet eylemelerine ruḫṣatı ḥāvī nāẓır-ı mūmā-ileyhe {7} ḫiṭāben emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ve keyfiyyet ṭarafımızdan daḫi işʿār olunmuş ve vürūd idecek reʿāyāyı bi’l-istīmān [iskān] {8} itdirmañ ḫuṣūṣuna daḫi irāde-i seniyye taʿalluḳ eylemiş olmaġla muḳteżā-yı ṣadāḳatiñ üzere bundan böyle reʿāyā-yı {9} mesfūreden vürūd idenleriñ bi’l-istīmān iskān ve muḥāfaẓaları esbābını istiḥṣāl-birle her ḥālde icrā-yı {10} lāzıme-i dirāyete mübāderet eylemañ içün mektūb. Fī 28 Ṣ 39
[1713/119] Rumili vālīsine
{1} Nezd-i serʿaskerīlerinde maʿlūm oldıġı üzere her ne ḳadar iḳdām olunmuş ise [de] ber-muḳteżā-yı ḥükm-i ḫafiyye-i İlāhiyye bu sene {2} maṭlūb vechile bir iş görilemeyerek mevsim-i şitā daḫi taḳarrüb itmekde oldıġından bu keyfiyyet gāvurlarıñ bir ḳat daḫi {3} şımarub ellerinden gelan melʿaneti icrā dāʿiye-i fāsidesine düşmeleri ḫāṭır-ḫırāş olmaḳda ise de Ḥażret-i {4} Ḫayru’n-Nāṣırīn’iñ ʿavn ü nuṣretine iʿtimāden işbu emr-i dīnde ḳış ve yaz dimeyerek ve bir vechile saʿy ü himmete {5} fütūr virmeyerek hemān iş görilüb düşmen-i dīnden aḫẕ-ı s̠āra iḳdām erbāb-ı tevḥīde farīża-i ẕimmet {6} oldıġı vāreste-i ḳayd [ü] ifhāmdır. İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ Mesolenk üzerine ʿazīmeti {7} ḫaberi vürūd ideli ḫaylī zamān olmuş oldıġından inşā[ʾallāhü]’r-Raḥmān şimdiye ḳadar müşārun-ileyhiñ Mesolenk’i żabṭ ü tesḫīr {8} eylemesi elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ise de bu bābda ṭaraf-ı saʿādetlerinden bir gūne işʿār vāḳiʿ olmadıġından ve müşārun-ileyh {9} Muṣṭafā Paşa’dan lāyıḳıyla bir ḫaber alınamadıġından müşārun-ileyhiñ ḥareketi ne vechile oldıġınıñ ve şimdiye ḳadar {10} Mesolenk māddesi ne ṣūret kesb eylemiş idüğünüñ ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden istiknāhı īcāb-ı ḥālden {11} olmaġla müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ keyfiyyātına şimdiye ḳadar ne vechile ıṭṭılāʿ ḥāṣıl {12} eylemişlerdir ve müşārun-ileyhiñ ʿazīmet eylediği Mesolenk māddesi bu āna ḳadar naṣıl olmuşdur, {13} maḫṣūṣ cānib-i serʿaskerīlerinden adam ve taḥrīrāt gönderilerek istiknāh-ı aḥvāle diḳḳat ü müsāraʿat ile {14} keyfiyyeti tīz elden bu ṭarafa [işʿār] buyurmañız lāzım geldiğinden ġayrı Mesolenk māddesi ḳarīn-i ḥüsn-i ḫitām olduḳdan ṣoñra daḫi {15} müşārun-ileyhiñ ol ṭarafdan mevsim-i şitā serriştesiyle infikāki mücāz oldıġından bu bābda ne vechile reʾy ü tedbīr {16} olunmaḳ lāzım gelür, ve’l-ḥāṣıl müşārun-ileyhiñ keyfiyyet ve ḥareketi ve Mesolenk māddesi ne vechile olmuşdur ve el-ān {17} maṣlaḥat ne merkezdedir ve her ne ḳadar mevsim şitā olsa ol ḥavālīde şiddet üzere ḳış olmayacaġı maʿlūm {18} oldıġından müşārun-ileyhiñ bundan böyle daḫi s̠ebāt iderek germiyyetle iş gördirilmesi ṣūretinde müṭālaʿa-i {19} düstūrīleri ne vechiledir, bunları eṭrāfıyla serīʿan ve maḫfiyyen ṣavb-ı muḫliṣīye işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında {20} ʿicāleten maḫṣūṣ işbu ḳāʾime. Fī ġurret-i Ra 39
[1713/120] Edirne bosṭāncıbaşısına
{1} Īnöz reʿāyāsından bir taḳrīb izbāndīd eşḳıyāsı ṭaraflarında bulunmuş olanlarıñ el-ḥāletü-hāẕihī {2} kimi İzmīr ve kimi sāʾir aḏalara çıḳub perīşān ve sefīl ü sergerdān olaraḳ ḥaḳlarında merḥamet-i {3} seniyye sezāvār ḳılınması tażarruʿātında olduḳları beyānıyla bu mis̠illüleriñ ʿavd ü ricʿatları ḫuṣūṣuna müsāʿade-birle {4} ruḫṣatı ḥāvī bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdārı bu defʿa ṭarafıñızdan taḥrīr ve iltimās olunmuş ve bu bābda bir ḳıṭʿa iʿlām-ı {5} şerʿī gönderilmiş olub mütecāsir-i ʿiṣyān ü şeḳāvet olan reʿāyānıñ ber-muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf {6} teʾdīb ü terbiyeleri lāzım geldiği mis̠illü dāmen-i ʿafv ü amāna teşebbüs̠ idenleriñ daḫi uṣūl ü ādāb-ı raʿiyyete {7} muvāfıḳ ḥareketleri ḳavlen ve fiʿilen lede’t-taḥḳīḳ maẓhar-ı ʿafv ü şefḳat ve sāye-i ʿadālet-vāye-i mülūkānede {8} āsūde-nişīn-i emn ü rāḥat olmaları daḫi şīme-i kerīme-i mülket-dārī ve raʿiyyet-perverī iḳtiżāsından oldıġından {9} bu bābda vāḳiʿ olan iltimāsa mebnī lāzım gelan emr-i şerīf ıṣdār ve tesyār olunmuş olmaġla manṭūḳ [ü] {10} muḳteżāsınıñ infāẕ ü icrāsına mübāderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī ġurret-i Ra 39
[1713/121] Ḳapūdān paşaya
{1} Eyyām-ı şitāda eşḳıyā tekneleriniñ eṭrāf ve sevāḥile tasalluṭları mülāḥaẓasına mebnī bu ḳış Donanma-yı {2} Hümāyūn’uñ bütün bütün Dersaʿādet’e ʿavdeti tecvīz olunmayaraḳ havālar müsāʿid olduḳça aḏalar arasında geşt ü güẕār {3} ve fūrtuna mevsimlerinde münāsib līmānda ḳarār itmek üzere ṣaġlam sefāyinden münāsib miḳdārı ifrāz ve bir muḳtedir {4} başbuġ maʿiyyetiyle Aḳdeñiz[’de] tevḳīf olunması ve meştā taḫṣīṣi ḫuṣūṣlarında cenāb-ı şerīfleriniñ nihāyet reʾy ü tedbīr {5} ve mülāḥaẓātları istiʿlāmına dāʾir muḳaddemce mersūl-ı ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınan nemīḳa-i ḫāliṣānemize cevāben bu defʿa {6} resīde-i rāḥa-i vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfelerinde ḫuṣūṣāt-ı meẕkūreye dāʾir ifādāt ẕeylinde bu defʿa Midillū’den {7} faḳaṭ Cezāyir ve Ṭrāblus teknelerine evvelbahārda gelmek şarṭıyla iẕn virilüb Ṭūnus sefāyini tevḳīf olunmuş oldıġı {8} ve cenāb-ı müşīrīleriniñ meştāya ḳalmaḳ veyāḫūd Dersaʿādet’e gelmek şıḳlarında her ne vechile emr ü irāde-i ʿaliyye {9} müteʿalliḳ olur ise mūceb ü muḳteżāsı üzere ḥareket idecekleri ve Donanma-yı Hümāyūn sefāyininden taʿmīre muḥtāc {10} olanlar ile meştāya taḫṣīṣ olunacaḳlar başḳa başḳa gösterilerek defterini taḳdīm-birle bunlarıñ lāzım gelan {11} ḳūmānyaları Ḳālyonlar Rūznāmçesi’nden tertīb ü tanẓīm olunmaḳ lāzım geleceği ve meştāya ḳalacaḳ sefāyin Boġaz’da {12} eğlenmesi uymayacaġından şiddetlü havālarda līmānda ḳarār ve küşāyişli havālarda yemīn ü yesāra geşt ü güẕār itmek {13} ve dāʾimā ḫāricde bulunmaḳ üzere Foça līmānı meştā tertīb buyuruldıġı keyfiyyātı derc ü işʿār buyurulmuş oldıġından {14} bi’l-cümle meʾāl-i işʿārları maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı feyż-gencūr-ı ḥażret-i ḫilāfet-penāhīye daḫi ʿarż ile {15} meşmūl-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i cenāb-ı cihān-dārī buyurulmuşdur. Cenāb-ı müşīrīleri Devlet-i ʿAliyye’niñ ḥilye-i ẕekā ve feṭānet ile {16} ārāste-i zīver-i nühā ve rezānet ile pīrāste vüzerā-yı ʿiẓām-ı şecāʿat-ittisāmından olub süpürde-i dūş-ı {17} liyāḳat ü ehliyyetleri ḳılınan ḫuṭūb-ı muʿaẓẓamayı ber- vefḳ-i ḫāṭır-ḫāh-ı ʿālī tensīḳ ü tesviyeye bi’l-vücūh mücidd ü sāʿī {18} olduḳları ḥays̠iyyet[iy]le Donanma-yı Hümāyūn’a müteʿalliḳ bi’l-cümle ḫuṣūṣātıñ retḳ ü fetḳ ve ḥall ü ʿaḳdi muḥavvel-i {19} ʿuhde-i istiḳlāl-i müşīrīleri olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreñizde bu ḳış kendüñüzüñ Aḳdeñiz’de meştāya ḳalmaḳ {20} veyāḫūd Dersaʿādet’e gelmek şıḳlarında münāsibi taṣrīḥ olunmayub gönderilmiş olan defter-i meẕkūrda meştāya {21} ḳalacaḳ sefāyini başḳa başḳa göstererek bunlarıñ üzerine Riyāla beğin başbuġluġı işāretiyle kendüñüzüñ {22} ve Ḳapūdāna ve Paṭrona beğleriñ rākib olduḳları sefīneler Dersaʿādet’e gelecek süfün-i hümāyūn ṣırasına {23} yazılaraḳ taʿmīrlerine dāʾir ve sāʾir ṣarāḥaten bir şey dinmamiş oldıġına ve iḳtiżā-yı vaḳt ü ḥāle naẓaran şimdi cenāb-ı {24} müşīrīleriniñ bi’n-nefs meştāya ḳalmaları yāḫūd tevḳīf idecekleri sefāyini taʿyīn idecekleri {25} başbuġ maʿiyyetiyle bıraġub kendüñüzüñ Dersaʿādet’e gelmeleri şıḳlarınıñ ikisinde de birer gūne {26} mülāḥaẓa ḫāṭır-güẕār olub şöyle ki, cenāb-ı müşīrīleri biẕẕāt ḳaldıḳları ḥālde Donanma-yı Hümāyūn neferātınıñ {27} żabṭ ü rabṭıyla ḏaġılmamalarına medār-ı küllī ve Dersaʿādet’e geldikleri taḳdīrce evvelbahāra tanẓīm olunacaḳ Donanma-yı Hümāyūn {28} tertībātınıñ vaḳt ü zamānıyla rüʾyet ü ikmāline sebeb-i ḳavī olacaḳları cā-yı işkāl olmayaraḳ işbu iki ṣūretde {29} daḫi birer gūne fāʾide ve bi’l-ʿaks maḥẕūr görinüb bu ḳış Aḳdeñiz’de ḳalacaḳ süfün-i hümāyūn içün Foça līmānı {30} meştā tertīb olundıġı ṣarāḥaten işʿār buyurulmuş oldıġına mebnī vāḳıʿan līmān-ı meẕkūr İzmīr’e birḳaç sāʿat {31} mesāfede ġāyet vāsiʿ ve Foça-i ʿAtīḳ ḳalʿası daḫi līmāna ḳarīb ve maḥfūẓ olaraḳ meştā taḫṣīṣine tamām {32} münāsib maḥal oldıġından tevḳīf olunacaḳ sefāyin üzerine bir muḳtedir başbuġ naṣb ü taʿyīn idüb cenāb-ı {33} müşīrīleri bi-mennihī Taʿālā evvelbahār içün tehyiʾesi lāzım gelan Donanma-yı Hümāyūn’uñ vaḳt ü zamānıyla tertībāt ü levāzımı {34} tanẓīmine iḳdām itmek ve bu sene Aḳdeñiz’de ḥāṣıl eyledikleri maʿlūmāt añlaşılaraḳ iḳtiżāsı müẕākere {35} olunmaḳ üzere Dersaʿādet’e gelmeleri münāsib görinerek bu cānibe gelmelerinde bu ẕikr olunan fevāʾid derkār ise daḫi {36} ẕāt-ı saʿādetleri buraya gelecek olduḳları ḥālde Riyāla beği başbuġ bıraġaraḳ cenāb-ı şerīfleri ve Ḳapūdāna {37} ve Paṭrona beğleriñ rākib olduḳları süfün-i hümāyūnı daḫi berāber getürmek üzere göndermiş oldıġıñız {38} defter-i meẕkūra naẓaran Riyāla beğ maʿiyyetiyle bıraġılacaḳ sefāyin faḳaṭ üç ḳıṭʿa fırḳateyn ve iki ḳorvet {39} ve bir ḳıṭʿa brīḳ ve ġolet ile Tūnuslılarıñ yedi ḳıṭʿa sefīneleri ki cemʿan on dört pāre tekneden ʿibāret {40} ḳalacaġından bu miḳdār sefāyin deryāda geşt ü güẕār idebilürler mi ve s̠āniyen Foça līmānı her ne ḳadar {41} şöyle böyle olsa daḫi bu ḳış gāvurlar beher-ḥāl bunlarıñ üzerine düşerek ḥafaẓallāhü Taʿālā {42} her nerede olsa sūʾ-i ḳaṣd ve ihānet dāʿiyesine çalışacaḳlarına mebnī ve başbuġ bıraġacaḳları bendeleri {43} her ne ḳadar ġayretli adam olsa daḫi donanma ahālīsine siziñ ḳadar nüfūẕı olamayaraḳ istediği gibi ḳullanamaması {44} melḥūẓ idüğünden bu ṣūret maḥẕūr ü muḫāṭara mülāḥaẓātından sālim olub olamayacaġına ḥükm olunamayub {45} ancaḳ cenāb-ı düstūrīleri bi’n-nefs meştāya ḳaldıḳları ṣūretde Ḳapūdāna ve Paṭrona beğler daḫi berāber ḳalaraḳ {46} meştāya ḳalacaḳ sefāyiniñ ziyādeliğini müstelzim olacaġından māʿadā ahālī-i donanmanıñ żabṭ ü rabṭında {47} ve istediğiñiz gibi ḳullanılmalarında ve bütün ḳış meştāda yatmayaraḳ dāʾimā yemīnen ve yesāren geşt ü güẕāra (56) ḳıyām itdirilmelerinde cenāb-ı müşīrīleriniñ nüfūẕ ve ihtimāmlarıyla bıraġacaḳları başbuġuñ nüfūẕ ve iḳdāmında farḳ-ı ʿaẓīm {2} derkār ve cenāb-ı saʿādetleri Donanma-yı Hümāyūn’uñ biẕẕāt meʾmūr-ı müstaḳilli oldıġıñıza bināʾen kendüñüz ḳaldıġıñız ṣūretde {3} sāʾir başbuġ ve meʾmūra maḳīs olmayaraḳ her bir ḫuṣūṣda lāyıḳıyla saʿy ü diḳḳat ideceğiñiz işʿār ve bilḫuṣūṣ {4} siziñ bu ḳış Dersaʿādet’e gelmameñiz Aḳdeñiz’den Donanma-yı Hümāyūn’uñ ʿadem-i ʿavdeti şāyiʿasıyla gāvurlarıñ eṭrāfa tasalluṭa {5} cesāret idemameleri mis̠illü baʿżı fevāʾid-i ʿaẓīmeyi daḫi müstelzim olacaġı bedīdār olmaḳdan nāşī nihāyet taʿmīre muḥtāc olan {6} süfün-i hümāyūnı Dersaʿādet’e göndirüb içinden az vaḳtde taʿmīr ḳabūl idenleri çārçābuk yapılub gönderilmek ve el-yevm {7} Tersāne-i ʿĀmire’de derdest-i techīz olan fırḳatalar daḫi bi-mennihī Taʿālā az vaḳtde tekmīl ve irsāl olunmaḳ üzere bu ḳış {8} cenāb-ı şerīfiñiziñ Donanma-yı Hümāyūn üzerinde meştāya ḳalmaları ve bi’l-farż şifāhen ifāde idecekleri baʿżı mühim {9} tedābīr var ise şöylece menzil ile gelüb yine gitmek üzere daḫi olabileceği dāʾir-i dāʾire-i efkār olub lākin {10} lāyiḥ-i eẕhān olan işbu mülāḥaẓāt cümleten cenāb-ı müşīrīleriniñ donanma ricāliniñ bilüb düşünecekleri {11} şeyler olaraḳ meştā ittiḫāẕ idecekleri līmān maḥẕūrsuz olub olmadıġını ve tevḳīf idecekleri meẕkūru’l- miḳdār {12} sefāyin Aḏa[lar?] arasında geşt ü güẕāra elvirüb elvirmeyeceğini bi’l-müẕākere öylece tertīb itmiş olduḳları nümāyān {13} ve ʿalelḫuṣūṣ bu māddeleriñ īcāb ü iḳtiżāsını tefekkür ve icrā itmek cümleden evvel ẕāt-ı saʿādetleriniñ vaẓīfe-i meʾmūriyyetleri {14} olaraḳ maʿāẕallāhü Taʿālā uyġunsuz bir şey olması mesʾūliyyeti intāc ideceğinden bunlarıñ īcāb ü iḳtiżāları muḥavvel-i {15} ʿuhde-i dirāyetleri oldıġı vāżıḥ ü ʿayān oldıġından cenāb-ı müşīrīleri bu ḳış elvirecek ḳadar sefāyin ile biẕẕāt {16} meştāya ḳalub taʿmīri lāzım gelenleri Dersaʿādet’e göndermek veyāḫūd bunları münāsib gördiğiñiz başbuġ maʿiyyetiyle {17} bıraġub kendüñüz taʿmīr olunacaḳ sefāyin ile buraya gelmek şıḳlarından ḳanġısını īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatdan ʿadd ider iseñiz {18} öylece ḥareket ve icrā eylemeñiz müfevveż-i ʿuhde-i istiḳlālleri olan mevāddan olub, şu ḳadar ki; eğer cenābıñız Dersaʿādet’e {19} gelmeği münāsib görür ve iḫtiyār iderseñiz ʿacele itmeyerek meştā içün tertīb eylediğiñiz maḥalliñ gereği gibi taḳviyet ü istiḥkāmıyla {20} bıraḳacaġıñız süfün-i hümāyūnuñ gāvurlarıñ āteş gemileri maḥẕūrundan muḥāfaẓalarına dāʾir esbāb ne maḳūle tedābīr [ve] {21} vesāʾile mütevaḳḳıf ise ol ṣūretde kemā-hiye-ḥaḳḳuhā istiḥṣāl ü istikmāline ve gerek bunlarıñ dāʾimā rū-yı deryāda {22} geşt ü güẕārlarıyla eṭrāf-ı sevāḥili muḥāfaẓa itmeleri żımnında her gūne tedbīr ve muḳteżayātıñ icrā ve tanẓīmine bi’l-iḳdām {23} ḥüsn-i ṣūret virdikden ṣoñra gelmeleri lāzım geleceği bedīhiyyātdan olaraḳ irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bu uṣūli ḥāvī {24} olmaġla mecbūl ü mefṭūr olduḳları farṭ-ı dirāyet ü kiyāset ve mezīd-i rüşd ü feṭānet iḳtiżāsı üzere şıḳḳaynda ḫāṭır-güẕār {25} olan fevāʾid ve meḥāẕīri müṭālaʿa ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ her bir ḫuṣūṣ ve seyr ü ḥareketi ve cenāb-ı düstūrīleriniñ meştāya {26} ḳalub ḳalmamaları ʿuhde-i istiḳlāllerine muḥavvel oldıġından iḳtiżā-yı maṣlaḥat ve meştā maḥalliniñ taḳviyesini ve sāʾir {27} mażarrat-ı aʿdādan bā-ʿavn-i Bārī vāreste olacaġı mevāddı ve iş görülmek ṣūretini lāyıḳıyla tefekkür iderek {28} Dersaʿādet’e gelmeleri veyāḫūd meştāya ḳalmaları şıḳlarında ḳanġısı tercīḥ buyurılur ise muḳteżāsınıñ icrāsına ve Dersaʿādet’e {29} gelecek olduḳları ḥālde ber-vech-i muḥarrer ʿacele buyurulmayaraḳ her bir keyfiyyetiñ merkez-i lāyıḳında tanẓīm ü tetmīmine himmet-birle her ḥālde {30} icrā-yı muḳteżā-yı kār-āgāhī ve reviyyet ve īfā-yı levāzım ve dūr-endīşī ve besālete himmet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i {31} ḥaṣāfetleri oldıġı beyānıyla ḳāʾime. Fī ġurret-i Ra 39
[1713/124] Rumili vālīsine
{1} Muḳaddemce ṭaraf-ı serʿaskerīlerine taḥrīr ü işʿār olundıġı üzere Eġrīboz’a Selānīk mübāyaʿasından ẕaḫīre aḫẕ ve īṣāl {2} eylemesi saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine yazılmış oldıġına bināʾen bu defʿa müşārun-ileyh cānibinden tevārüd iden taḥrīrātda {3} ẕaḫīre-i meẕkūreyi Eġrīboz’a īṣāl ve Bülbülce maṣlaḥatı[nı] bir ṣūret-i ḥaseneye idḫāl eylemek üzere müşārun-ileyh es̠nā-yı {4} rāhda iken İşkātos cezīresi ʿuṣātı teknelerinden ve Çamlıca ve Ṣulıca ve İbṣāra gāvurları sefāyin-i menḥūselerinden {5} otuzdan mütecāviz Donanma-yı Hümāyūn üzerine īṣāl-i ḫasār ü melʿanet içün gelanleriñ birazı aḫẕ ü girift {6} ve ḳuṣūrı ġarḳ ü iḥrāḳ olunmuş ve ḳurtılabilenleri daḫi kenār-ı firāra bādbān-küşā-yı nikbet olmuş ve sergerdeleriniñ {7} rākib oldıġı tekne daḫi ḍarbe-i ṭopdan ġāyet zedelenüb seyr ü ḥareketden ḳalmış oldıġından kendü iḥrāḳ ile {8} ġarḳ olunduḳları müşāhede olundıġından ġayrı Eġrīboz ve Īzdīn körfezlerine meʾmūr eylediği süfün-i hümāyūn {9} daḫi eşḳıyā ġoletalarından beş ḳıṭʿasını iḥrāḳ ve ikisini aḫẕ ü girift eylemiş olduḳları ve Bülbülce ḳocabaşıları {10} cümleten nezd-i müşārun-ileyhe gelüb isāʾet-i [?] sābıḳalarından istiʿfā eylediklerine mebnī üç nefer muʿteber rehnleri {11} ve silāḥları aḫẕ olunduḳdan ṣoñra līmānlarında olan on dört ḳıṭʿa ḳadar sefīneleri ḫitām-ı ġāʾileye değin {12} ṭarafında ḥıfẓ olunmaḳ üzere ṭaleb olunmuş ise de bir-iki senedir metrūk oldıġından taʿmīr eyledikden ṣoñra kendüleri {13} Tersāne-i ʿĀmire’ye getürmek vechile taʿahhüd itdirilmiş ve ẕikr olunan rehnler Ḳapūdāna beğin süvār oldıġı {14} fırḳateyne müsāfir virilmiş ve bu cihetle Bülbülce ġāʾilesi bitmiş oldıġı ve Selānīk’den alub Eġrīboz’a īṣāl eylediği {15} ẕaḫīre derece-i kifāyeden dūn oldıġından müsteʾmen yedinden altı biñ keyl ḥınṭa ve dört biñ keyl ḳoḳoroz {16} mübāyaʿa ve iştirā ve Bülbülce sefīnelerinden iki ḳıṭʿa sefīneye ḳocabaşıları maʿrifetiyle taḥmīl ve Eġrīboz’a isrā olundıġı {17} ve ṭaraf-ı düstūrīlerinden Eġrīboz muḥāfıẓı ḥażretlerine īṣāl olunmaḳ üzere gönderilan yüz biñ ġurūşı daḫi bir ḳıṭʿa {18} Bülbülce sefīnesiyle irsāl eylemiş idüği ve Līvādya ḳażāsı ḳaryelerinden Eksīrihorī ve Ayā Yorgī ve Çiftlik Köyi nām {19} üç ʿaded ḳarye ḳocabaşıları daḫi müşārun-ileyh ṭarafına gelerek ḥarekāt-ı sābıḳalarına nādim ü peşīmān olub {20} esliḥa ve üç nefer rehnlerini cānib-i müşārun-ileyhe teslīm itmek şarṭıyla müteşebbis̠-i dāmen-i ʿafv ü amān olaraḳ idāreleri-çün {21} müşārun-ileyh Eġrīboz muḥāfıẓı cānibinden ve kendü ṭarafından birer adam ṭaleb eylemişler ise de rehnleri ṭarafından aḫẕ olunub {22} yedlerine reʾy buyuruldısı iʿṭā ve silāḥları aḫẕ olunmaḳ ve reʾy virilerek idārelerine ṭarafından adam taʿyīn {23} ḳılınmaḳ ḫuṣūṣları muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe yazılmış ve bu mis̠illü Rumili ḳażālarından nice reʿāyā gelüb reʾy ve amān {24} ricāsında olduḳları iḫbār olundıġından ve ol sevāḥilde böyle şeylerle iḳāmeti iḳtiżā itmediğinden o maḳūle ṭālib-i {25} amān olaraḳ ẓuhūr ideri olur ise ṭarafına ḫaber virmesini Bülbülce’de bıraḳdıġı dīvānḫāne çavuşuna tenbīh eylediği {26} muḥarrer ü mesṭūr olub lillāhi’l-ḥamd ve’l-ʿaṭāyā müşārun-ileyh ḥażretleri Donanma-yı Hümāyūn’a bir gūne gezend ü żarar vāḳiʿ olmaḳsızın {27} ḫaylī fütūḥāta maẓhar olmuş ve Bülbülce maṣlaḥatına ḳarār virüb Eġrīboz’a gidecek ẕaḫīre ve aḳçeyi daḫi īṣāl eylemiş {28} ve Līvādya ve sāʾir maḥaller reʿāyāsınıñ daḫi bu ṣūretle ṭavḳ-ı raʿiyyete ḫāhiş-ger olduḳlarını yazmış oldıġından keyfiyyetiñ {29} ṭaraf-ı saʿādetlerine taḥrīr ü inhāsı iḳtiżā eylediği maʿlūm-ı sipehdārīleri buyurulduḳda ẕāt-ı düstūrīleri daḫi her ḥālde {30} īfā-yı levāzım-ı dirāyet-kārī ve reviyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 5 Ra 39
[1713/136] Mora Serʿaskeri Yūsuf Paşa’ya
{1} Maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan ʿaskeriñ teşettüt ü perīşānlıḳları serriştesiyle Īzdīn’e ḳadar ʿavdet eyledikleri {2} keyfiyyetini şāmil muḳaddem ve muʾaḫḫar tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrāneleri meʾāl ü mezāyāları rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī ve ḫāk-pāy-ı {3} hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı cenāb-ı şehinşāhī olmuşdur. Ẕāt-ı saʿādet-āyāt-ı {4} müşīrīlerinden ġayret ü şecāʿat meʾmūl-ı ʿālīsi derkār olaraḳ bundan aḳdem Mora eyāleti ʿunvān-ı serʿaskerī ile {5} bi’l-intiḫāb ʿuhde-i saʿādetlerine iḥāle ve tevcīh olunmuş ve hemān ḳahr ü tenkīl-i aʿdāya mübāderet eylemek üzere {6} bu ṭarafdan lāzım gelan veṣāyā ṣavb-ı düstūrīlerine taḥrīr ḳılınmış oldıġından her ḥālde levāzım-ı merdī ve dirāyet-kārīye {7} teşmīr-i bāzū-yı iḳtidār ve ol vechile ḥaḳḳıñızda olan iʿtiḳādı taṣdīḳe saʿy-ı bī-şümār eylemeñiz lāzımeden iken {8} henüz şāyān-ı taḥsīn olacaḳ bir gūne ḫidmet ve ṣadāḳatiñiz sebḳ itmeksizin Esedābād’a ve andan daḫi Īzdīn’e ḳadar {9} ʿavdet eylemeñiz ḥaḳḳıñızda muʾāḫaẕe ve muʿātebeyi mūcib ise de ol vechile ʿavdetiñizi saʿādetlü Rumili vālīsi {10} ve serʿaskeri ḥażretleri iḳtiżā-yı ḳażā ve ḳadere ḥaml ile cürm ü ḳuṣūruñuzuñ ʿafvını ricā ve şefāʿat itmiş {11} oldıġına mebnī āḫar gūne muʿāmeleden iġmāż-ı ʿayn [ile] ʿafv olunmuş ve bundan böyle serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri {12} sizi ne vechile istiḫdām ider ise öylece ḥareket ve her ḥālde emr ü reʾyine mürācaʿat iderek cebr-i mā-fāt itmekliğe {13} ṣarf-ı vüsʿ ü maḳderet eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ itmiş ve ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ẓuhūra gelmiş olan işbu {14} müsāʿade ve merḥamet-i seniyyeye muḳābeleten dāmen-der-miyān-ı [?] ġayret ve zinhār ü zinhār evvelki gibi yine bir uyġunsuzluḳ ẓuhūra {15} gelür ise ol vaḳt ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde beġāyet vaḫīm olacaġını bilerek aña göre ġāfilāne ḥareket ve serʿasker-i {16} müşārun-ileyh ḥażretleri sizi ne vechile istiḫdām eyler ise emr ü irādesine mütābaʿat-birle cebr-i noḳṣān eylemekliğe {17} beẕl-i tāb ü tüvān ve miknet buyuraraḳ ṭaraf-ı saʿādetlerinden meʾmūl-ı ʿālī üzere ḥüsn-i ḫidmet vücūda getürmekliğe ṣarf-ı {18} mā-ḥaṣal-i saʿy ü ḳudret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ra 39
[1713/147] Rumili vālīsine
{1} Saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ Ġolos ḳalʿası pīşgāhında fekk-i lenger-i iḳāmet iderek ol ḥavālīde meʾmen līmān {2} olmadıġından Aḳdeñiz’e ḏoġrı ʿazīmetinden iki gün ṣoñra Çamlıca ve Ībṣāra ʿuṣātı teknelerinden ḳırḳ yedi ḳıṭʿa {3} gemi ẓuhūr ve Bülbülce reʿāyāsınıñ reʾylerini fesḫ itmek ḳaṣdıyla Bülbülce’ye hücūm eylemişler ise de altı sāʿat mesāfede {4} vāḳiʿ Arġalāştī ve Lefḳoz ṭarafları muḥāfaẓasına meʾmūr saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleriniñ biñbaşısı Ṭāhir Aġa {5} dört yüz nefer ile derḥāl Bülbülce’ye ʿazīmet ve faḳaṭ Bülbülce’niñ muḥāfaẓasına mübāderet itmiş ve ʿuṣāt-ı mesfūre {6} bir sāʿat mesāfede olan iskeleye çıḳub mevcūd bulunan beş ḳıṭʿa tekneyi aḫẕ ve maḫzenlerde mevcūd ẕaḫīre (67) ve baʿżı eşyāyı yaġma ve ġāret idüb biñbaşı-i merḳūmuñ vürūdını gördüklerinde süfün-i menḥūselerine rākib olaraḳ {2} Eġrīboz boġazı cānibine gitmiş oldıġı ve merḳūm biñbaşınıñ ol miktar nefer ile Bülbülce ve sāʾir meʾmūr oldıġı {3} maḥālli idāre idemeyeceği ve ẕaḫīre cihetiyle Bülbülce’de kemāl-i derece ṣıḳındı derkār idüği bu defʿa müşārun-ileyh Reşīd {4} Paşa ṭarafından inhā olunmuş olub maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere müşārun-ileyh Reşīd Paşa’nıñ ʿuhdesinde olan {5} Tırḥāla manṣıbı ṣarf ü taḥvīl ile Baḥr-i Sefīd boġazı ṭarafına ḏoġrı gelmesi irāde olunaraḳ ol bābda emr-i ʿālī ıṣdār {6} ve müşārun-ileyh Reşīd Paşa şimdiye ḳadar ṣūret-i meʾmūriyyetinden ḫaberdār olaraḳ berülere ḏoġrı gelmeğe mübāşeret itmiş {7} oldıġına naẓaran biñbaşı-i merḳūmı daḫi muḥāfaẓadan ḳaldırmış olması melḥūẓ olub şimdiye ḳadar bu ḫuṣūṣa dāʾir ṭaraf-ı {8} serʿaskerīlerinden bir gūne inhā vāḳiʿ olmamış ve muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri üzere şimdiye ḳadar Bülbülce’niñ muḥāfaẓasını {9} ve ẕaḫāyir cihetiyle iʿānet-i muḳteżiyeniñ ikmālini mūcib vesāʾiliñ istiḥṣāline himmet buyurulmuş olacaġı mütebādir-i ḫāṭır olmuş ise de {10} mevsim-i şitānıñ gereği gibi taḳarrübi ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḥasbe’l-mevsim berülere gelmesi cihetiyle gāvurlar bir aralıḳda uyġunca {11} havā bulduḳları gibi süfün-i menḥūseleriyle rāst geldikleri ve gözleri kesdiği maḥallere ṣarḳındılıḳ idecekleri ẓāhir {12} ve Bülbülce reʿāyāsı muḳaddem istīmān itmiş ve rehn virerek ṭavḳ-ı raʿiyyete girmiş olduḳlarından bunlarıñ muḥāfaẓasını īcāb {13} ider esbābıñ ikmāli lāzım gelmiş olub el-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh Reşīd Paşa’nıñ ʿazli ḫaberi şāyiʿ oldıġı gibi {14} ol ṭarafda olan ʿasker terk iderek Bülbülce eṭrāfı müstaḥfıẓdan ḫālī ḳaldıġı ṣūretde gāvurlar Bülbülce reʿāyāsını {15} yeñi başdan taḥrīk ve ṭavʿan ve kerhen ʿiṣyāna terġīb dāʿiyesine düşdükleri ve bu ṣūret uyġunsuz olacaġı ẓāhir {16} ve Bülbülce’niñ muḥāfaẓası ve ol ḥavālīye ʿuṣāt ṭarafından bir gūne gezend vuḳūʿa gelmamesi esbābınıñ sürʿat-i istiḥṣāli {17} cenāb-ı serʿaskerīleriniñ meʾmūriyyetleri iḳtiżāsından olacaġı müberhen ü bāhir olmaġla muḳteżā-yı ġayret ü dirāyetleri üzere {18} gerek Bülbülce’ye ẕaḫīre ve ʿasker irsāliyle emr-i muḥāfaẓasını ikmāle iʿtinā ve mübāderet ve gerek sāʾir lāzımü’l-muḥāfaẓa olan {19} maḥālliñ daḫi esbāb-ı muḥāreselerini istiḥṣāle ṣarf-ı yārā-yı himmet ve Bülbülce ve sāʾir ol ḥavālīniñ esbāb-ı muḥāfaẓasına {20} ne ṣūretle iʿtinā buyuruldıġı ḫaberiniñ işʿārına müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 Ra 39
[1713/148] Ḳapūdān paşaya
{1} Meştā ḫuṣūṣuna dāʾir muḳaddem vāḳiʿ olan inhā[-yı] müşīrīlerine mebnī meştā ittiḫāẕ olunan Foça līmānınıñ hengām-ı şitāda mażarrat-ı {2} eşḳıyādan maḥfūẓ olacaḳ vechile taḳviyet ü istiḥkāmı ve cenāb-ı saʿādetleriniñ biẕẕāt meştāya ḳalub yāḫūd {3} münāsib başbuġ naṣb iderek Dersaʿādet’e gelmeleri ḫuṣūṣları ve muḳteżayāt-ı sāʾire cümleten menūṭ-ı reʾy ü tedbīr {4} ve tercīḥ-i müşīrīleri oldıġı ṣavb-ı düstūrīlerine bundan aḳdemce taḥrīr olunmuş ve el-ḥāletü-hāẕihī cevāb olaraḳ resīde-i {5} rāḥa-i vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfelerinde Foça līmānı ḥaḳḳında muʾaḫḫaren mülāḥaẓa buyurılan baʿżı meḥāẕīre mebnī meştā {6} ittiḫāẕına elvirmediği ve meştāya ḳalacaḳ ṣaġlam sefāyin on ḳıṭʿadan ʿibāret oldıġına bināʾen eyyām-ı şitāda {7} ol miḳdār sefāyiniñ Aḳdeñiz’de gerek meştā ve gerek geşt ü güẕārları maḥẕūr ü muḫāṭaradan sālim olmadıġı ve cenāb-ı {8} müşīrīleriniñ biẕẕāt ḳalḳub ḳalmaları reʾy-i ʿālīye mütevaḳḳıf ise de bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda Donanma-yı Hümāyūn {9} iḫrācı īcābına mebnī taʿmīre muḥtāc sefāyiniñ beher-taḳdīr bir ān aḳdem Dersaʿādet’e celbiyle levāzım-ı taʿmīrāt ve tanẓīmatlarına {10} mübāşeret ü müsāraʿat olunmaḳ muḳteżī oldıġı ifādesi ve ifādāt-ı sāʾire tafṣīlen münderic ü mesṭūr oldıġından {11} meʾāl-i işʿārāt-ı müşīrīleri maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı {12} ʿāṭıfet-es̠er-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Cenāb-ı müşīrīleri muḳaddemki inhālarında meştāya bıraḳmaḳlıġa elvirir on dört {13} ḳıṭʿa sefīneniñ ikisini ẕaḫīre ile Eġrīboz’a ve ikisini daḫi taʿmīr içün Dersaʿādet’e göndirüb ḳuṣūr on ḳıṭʿa tekne {14} ḳalmaḳ lāzım gelmiş ve Foça līmānı daḫi meştā ittiḫāẕına uyamamış olaraḳ bu ḳış Aḳdeñiz’de donanma tevḳīfi ve bunlarıñ {15} mevsim-i şitāda geşt ü güẕārları maḥẕūr ü muḫāṭar[a]dan sālim olmadıġı meʾāl-i işʿārlarından tebeyyün itmiş olub gönderilmiş {16} olan defterde meştā içün ayrılan sefāyin içün daḫi bir maḥal-i meştā gösterilmamiş oldıġından cümle donanma Dersaʿādet’e gelsün {17} dinilmek gibi añlaşılub ve vāḳıʿan mevsim-i şitāda ol miḳdār sefāyin ile Aḳdeñiz’de ḏurulmaḳ muḫāṭaradan sālim olmayacaġından {18} taḥrīrāt-ı vāridelerinde gösterilmiş olan iʿtirāżāt becā oldıġı gibi şimdi Donanma-yı Hümāyūn bütün bütün Dersaʿādet’e gelmek {19} lāzım gelse gāvurlar meydānı ḫālī bulub sevāḥile itmedikleri mażarrat ḳalmayacaġı ve meştāya ḳalacaḳ sefāyin az olsa bile {20} donanma şāyiʿası Aḳdeñiz’de fāʾideden ḫālī olmayacaġı cihetlerinden nāşī şu meştāya elvirecek on ḳadar süfün-i hümāyūna el-yevm {21} Tersāne-i ʿĀmire’de derdest-i techīz ve tekmīl olan altı ḳıṭʿa fırḳata daḫi irsāl ve ʿilāve olunaraḳ mümkin olur ise Midillū {22} ve Sāḳız līmānları mis̠illü bir münāsib maḥalde ve nihāyet bunlar daḫi uymadıġı ṣūretde bārī Aḳdeñiz boġazında ḳışladılsalar {23} bu taḳdīrce cenāb-ı müşīrīleriniñ bi’n-nefs ḳalmaları lāzım gelmez ise bile üzerlerine bir münāsib başbuġ naṣbıyla havā müsāʿid {24} olduḳça Aḳdeñiz’e çıḳub aḏalar arasında geşt ü güẕār ve fūrtuna mevsimlerinde
[1713/151] Rumili vālīsine
{1} Saʿādetlü Adana ve Ḥaleb vālīleri ḥażerātınıñ külliyyetlü ʿasker ile Mora maṣlaḥatına meʾmūriyyetleri muḳaddem işʿār buyurılub {2} müşārun-ileyhimā mesāfe-i baʿīdede bulunaraḳ Mora üzerine meʾmūriyyetleri lāzım gelse maḥallerinden ḳalḳub varmaları {3} vaḳte muḥtāc olacaġı cihetiyle evvelbahār tertībi dimek olacaġından evvelbahār tertībātı bundan böyle eṭrāfıyla mülāḥaẓa {4} ve müṭālaʿa olunaraḳ icrāsına baḳılacaġı bundan aḳdem cevāben gönderilan taḥrīrāt-ı ḫāliṣānemizde teẕkār ḳılınmış {5} ise de ol ḥavālīniñ mevsim-i ṣayfı tīz ḥulūl iderek havālara şiddet-i germiyyet geldiği gibi vaḫāmetinden ʿaskere {6} ḫastalık ve perīşānlıḳ ʿārıż olmaḳda oldıġına mebnī bi-mennihī Taʿālā Receb-i Şerīf’de Yeñişehir’de mevcūd {7} bulunmaḳ üzere müşārun-ileyhimānıñ şimdiden meʾmūriyyetleri mütevaḳḳıf-ı irāde-i seniyye oldıġı ifāde ve ifādāt-ı {8} sāʾireyi ḥāvī resīde-i dest-i vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından {9} ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı mekārim-es̠er-i cenāb-ı ḫilāfet-penāhī buyurulmuşdur. {10} Müşārun-ileyhimā ol cānibe meʾmūriyyetleri evvel ü āḫir ṭaraf-ı serʿaskerīlerinde āverde-i zebān-ı ḫāme-i işʿār buyurılub {11} ancaḳ evvel-emrde müşārun-ileyh Adana Vālīsi Celāl Paşa şimdiye dek meʾmūr oldıġı maḥallerde ḥüsn-i ḫidmete {12} muvaffaḳ olamayaraḳ şöhreti ẕātına ġālib ve müşārun-ileyh Ḥaleb vālīsi Muṣṭafā Paşa’dan aña nisbetle işe yaramaḳ {13} meʾmūl ise [de] bunlarıñ ikisi mesāfe-i baʿīdede olaraḳ gerek şimdi ve gerek bundan böyle her ne vaḳt meʾmūr {14} ḳılınmaları lāzım gelse maḥallerinden ʿasker ṭoplayub Rumili’ye mürūr ve Yeñişehir’e vuṣūlleri ḫaylī vaḳte muḥtāc ve bilḫuṣūṣ {15} Mora üzerinde tekes̠s̠ür-i vüzerā teşettüt-i idāreden ġayrı bir fāʾide[yi] müntic olmadıġı bi’t-tecrübe maʿlūm ü mütebeyyin {16} oldıġı vāreste-i ḳayd [ü] iḥticāc oldıġından māʿadā bunlarıñ getürecekleri Anāḏolī ʿaskeriniñ maʿlūm ü mücerreb olan {17} ḥāl ü mişvārlarına naẓaran yorġın arġın Rumili’ye geçer geçmez müteferriḳ ü perīşān olacaḳları cihetden şu Mora {18} maṣlaḥatında gerek Anāḏolī ve gerek sāʾir ḥavālī ʿaskerleri işe yaramayaraḳ bu cihetlerle müşārun-ileyhimānıñ meʾmūriyyetleri {19} uyġun görünmeyüb bu işi yine Arnavudlara gördürmekden ġayrı çāre ve tedbīr ḫāṭıra gelmeyerek bu daḫi {20} ḥüsn-i iʿmāl ve tedbīre ve ez-cümle ne yapılur ise yapılub şu Arnavud paşalarını celb ü istimāletiñ çāre[si] bulunmaġa {21} mütevaḳḳıf olaraḳ işi bunlara gördürmekden aḥsen ṣūret olmadıġı bu ṭarafda lāyiḥ-i eẕhān olub fī’l-ḥaḳīḳa {22} ẕihn-i müşīrīleri tebādür idenlere böyle midir ve Rumili’de manṣıb mutaṣarrıfı olub ḥasbe’l-civār tenkīl-i eşḳıyāya {23} meʾmūr vüzerādan başḳa Anāḏolī ṭarafından Rumili’ye vüzerā imrārı teşettüt-i idā[re]yi müstelzim olageldiği tecrübe ol[un]dıġına naẓaran {24} beyhūde tekellüfi mūcib görineğor [?]. Bu ṣūretlerden başḳa mutlaḳā şu ġāʾileniñ müddet-i ḳalīleden [?] indifāʿı ḥāṣıl {25} olacaḳ başḳa tedbīr ne vechiledir, cenāb-ı müşīrīleri maṣlaḥatıñ meʾmūr-ı müstaḳilli ve aḳṭār-ı Rumili’niñ bi’l-istiḳlāl {26} serʿasker-i ẓafer-rehberi olduḳlarından her bir tertīb ve tedābīrde ne yapmaḳ ve ne vechile ḏavranmaḳ lāzım ü muḳteżī ise öylece icrā {27} ve istiḥṣāline ḳıyām ü iḳdām eylemeleri lāzımeden ve muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden olub Rumili ve Arnavudluḳ’dan olacaḳ {28} evvelbahār tertībātına dāʾir bu ṭarafdan istīẕān idecekleri ve evāmir-i ʿaliyye maṭlūb eyleyecekleri ḫuṣūṣāt her ne ise {29} bu cānibe taḥrīr ü inhā buyurulduḳça hemān muḳteżāları icrāsına baḳılacaġı maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda ḫuṭūb-ı mevkūle-i serʿaskerīleriniñ {30} ḥüsn-i tensīḳ ü temşiyetiyle icrā-yı levāzım-ı meʾmūriyyet ve ibrāz-ı meʾās̠ir-i merdī ve şecāʿate naṣb-ı nefs-i iḳdām ü ġayret buyuraraḳ nigāşte-i ṣaḥāyif-i ās̠ār {31} ve ilā-āḫiri’l-edvār elsine-zīb-i ṣıġār ü kibār olacaḳ ḫidemāt-ı bergüzīde iẓhārına himmet buyurmaları vābeste-i dirāyetleri oldıġı beyānıyla ḳāʾime. Fī 23 Ra 39
[1713/158] Rumili vālīsine
{1} Saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri ṭarafından Girīd cezīresine meʾmūr ʿasākir-i Mıṣriyye başbuġı Serçeşme Ḥasan Beğ Ḳandiye’ye lede’l-vürūd cezīre-i {2} merḳūmeniñ eks̠er nevāḥīsini geşt ü güẕār ve rāst geldiği ʿuṣāt-ı kefereyi ḳahr ü istīṣāl eyleyerek dört yüz çift ḳulaḳ {3} ve üç biñ reʾs esīr almış ve ẕikr olunan ḳulaḳları müşārun[-ileyh] ṭarafına irsāl ile ḳar ḳış ve ḏaġ ve ṭaş dimeyüb {4} mecmaʿ-ı küffār olan maḥalleri baṣaraḳ ḳahr ü tedmīrlerine beẕl-i maḳdūr ideceğini başbuġ-ı mūmā-ileyh ṣavb-ı müşārun-ileyhe yazmış {5} oldıġından müşārun-ileyh daḫi ẕikr olunan ḳulaḳları Dersaʿādet’e tesyār ile şu mevsim-i şitā mürūr itmeksizin ʿuṣāt-ı kefereniñ {6} mesken [ü] meʾvāları ne maḥaller ise baṣılaraḳ ʿiṣyān ü şeḳāvetde ıṣrār idenleri tedmīr [ve] iʿdām ve istīmān idenlere iʿṭā-yı {7} reʾy ve amān olunaraḳ ḥüsn-i itmām-ı ġāʾileye ṣarf-ı ihtimām eylemesi teʾkīdātını mübeyyin buyuruldı ile ḫaftāncısı[nı] cezīre-i {8} merḳūmeye iʿzām ü tesyār eylediği beyānıyla yaz gelmeksizin ʿuṣāt-ı mesfūreniñ maḳarr ü meskenleri olan maḥaller bi’l-cümle {9} baṣılub ḳahr ü tedmīr ve ele geçenleri esīr olunaraḳ ḳuṣūr istīmān idenlere daḫi amān virilüb Girīd ġāʾilesiniñ {10} bu ḳış bitürülmesi meʾmūl idüğüni bu defʿa Mıṣır vālīsi müşārun-ileyh bā-taḥrīrāt işʿār itmiş ve ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ bundan aḳdemce {11} tevārüd itmiş olan taḥrīrāt-ı şerīfelerinde ḫaṭb-ı cesīm-i sipehdārīye meʾmūriyyetlerinden berü ʿārıża-i inḥirāf-ı mizāc lāyıḳıyla ḥüsn-i {12} tensīḳ-i umūr-ı mevkūlelerine ḥaylūlet itmiş ise de bugünlerde vücūd-ı saʿādetlerinde ān-be-ān ās̠ār-ı bürʾ {12} ü ṣıḥḥat nümāyān olub ẕāt-ı saʿādetleri ise tenperverān-ı zamān mis̠illü ḳar ḳış ve çamur ve yaġaş deyu ifāte-i {14} vaḳt ve itlāf-ı fırṣata rāḥat ü ḥużūrı tercīḥ ider maḳūleden olmadıḳlarından ġayrı ḥaḳḳa’l-inṣāf iş görecek {15} vaḳt tamām ḳış mevsimi olaraḳ ʿuṣāt-ı reʿāyā evlād ü ʿiyāl ve aḥmāl ü es̠ḳālleriyle ḳaçırmaġa reh-yāb olmaḳsızın {16} bī-vaḳt min-ġayr-ı meʾmūl baġteten üzerlerine hücūm ü iḳtiḥām olunduḳda eks̠eri ṭuʿme-i şīr-i şimşīr olub baḳiyyesi ṭālib-i {17} reʾy ve amān olacaḳları beyānıyla işbu tedābīr-i ḫayriyyelerini ḳuvvetden fiʿile iḫrāc üzere olduḳları ifādātı {18} muḥarrer ü mesṭūr olaraḳ cenāb-ı serʿaskerīleriniñ işbu işʿārātıyla Mıṣır vālīsi müşārun-ileyhiñ vāḳiʿ olan tedbīr {19} ve ifādātı beyninde muvāfaḳat ẓuhūruyla Girīd ṭarafında olan fütūḥāt daḫi tedbīr-i meẕkūruñ reʾy-i ṣavāb idüğüni is̠bāt {20} eylemiş ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān ẕāt-ı saʿādetleri daḫi ol vechile ḥarekete himmet buyurduḳlarında ʿuṣāt-ı eşḳıyā meʾmūlleri olmayan {21} vaḳtde ṣavlet-i İslāmiyye’yi bi’l-müşāhede işbu ġāʾileniñ hemān bu ḳış rehīn-i ḥüsn-i ḫitām olmasına muvaffaḳ olmaları elṭāf-ı {22} İlāhiyye’den istidʿā olunmuş olaraḳ bi’l-cümle Mora meʾmūrları ve uṣūl-i ḫayriyyet-mevṣūli cenāb-ı serʿaskerīleri mis̠illü {23} iltizām-birle mevsim-i şitāya baḳmayub ve belki bu mevsimi tamām iş görecek ve gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳām idecek {24} vaḳt bilüb ṭaraf ṭaraf hücūm ü iḳtiḥāma derkār olmaları tamām ḥiyel-i ḥarbiyye ve farīża-i ḥāliyeden olaraḳ irāde-i seniyye-i {25} pādişāhī daḫi bu uṣūli ḥāvī oldıġından bu bābda şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince cenāb-ı müşīrīlerine {26} ve meʾmūrīn-i sāʾireye ḫiṭāben iḳtiżāsına göre evāmir-i ʿaliyye daḫi ıṣdār ve tesyār olunmaġla ẕāt-ı besālet-simāt-ı serʿaskerīleri {27} şecāʿat ü ḥamiyyet-i ẕātiyyeleri iḳtiżāsı ve vāḳiʿ olan taḥrīr ü işʿārları muḳteżāsı ve sünūḥ iden emr ü fermān-ı hümāyūn-ı ḥażret-i {28} ẓıllullāhī manṭūḳ ü mübteġāsı üzere ḳar ḳış ve çamur ve yaġaşa baḳmayub hemān ḳış mevsiminde göz açdırmaḳsızın {29} şu gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīri żımnında ṭaraf ṭaraf hücūm ü iḳtiḥām iderek ḫidemāt-ı külliyye ibrāzına ve ol vechile ḫuṭūb-ı {30} mevkūle-i serʿaskerīlerini ḥüsn-i tensīḳ ü temşiyete ve bu ṣūretle nām-āver olaraḳ ās̠ār-ı bergüzīdelerin mes̠būt-ı ṣaḥāyif-i {31} rūzigār itmekliğe ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i liyāḳat ve her ḥālde ibrāz-ı meʾās̠ir-i ṣavlet ü şecāʿate himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 Ra 39
[1713/161] Rumili vālīsine
{1} Mora cezīresinde vāḳiʿ Gördūs ḳalʿasında olan yüz ḳadar ricāl ve nisvān ve ṣıbyān ve beş yüz miḳdārı ʿaskerī {2} ṭaḳımı ẕaḫīresizlikden mużṭar olaraḳ ḳalʿa-i merḳūmeyi ṭop ve cebeḫāne-i mevcūdesiyle terk ve nā-çār vire ile çıḳub {3} iki ḳıṭʿa sefīneye rākib olmuş olduḳlarından ẕikr olunan sefīneleriñ biri giçen Rebīʿulevvelī’niñ yiğirminci güni Selānīk sevāḥilinde {4} vāḳiʿ Ayātmī [?] līmānına yanaşub müteveffā Ḥācī Ebūbekir Paşa tüfenkçibaşısı olub bir seneden berü ḳalʿa-i merḳūmede olan {5} Ḫalīl Biñbaşı maʿiyyetiyle iki yüz nefer ʿasker ve ḏoḳsan ḳadar ahālī çıḳmış olduḳları ve dīger sefīneniñ daḫi (75) bugünlerde vürūdı melḥūẓ oldıġı bu defʿa saʿādetlü Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretleri ṭarafından inhā ve iḫbār olunub {2} muḳaddemā tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleriniñ birinde ḳalʿa-i merḳūmeniñ müżāyaḳası oldıġı Sīrozī Yūsuf Paşa {3} ḥażretleri cānibinden inhā olunmuş idüği ve imdād ü iʿānetiñ çāresini cüst-cūda olduḳları muḥarrer ve bu ḫuṣūṣ [?] {4} ol es̠nāda saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafından gelan taḥrīrātda daḫi mesṭūr oldıġından Bālyabādra’da {5} bıraġılan Donanma-yı Hümāyūn Başbuġı Ḫalīl Beğ’e taḥrīr ü tenbīh ile ʿalā-eyyi-ḥāl ḳalʿa-i merḳūmeye ẕaḫīre irişdirilmeniñ çāresine {6} baḳmañız ve mümkin olur ise Rumili’den biñ nefer miḳdārı ʿasker irsāliyle daḫi imdād ü muʿāvenet eylemeñiz ṭaraf-ı müşīrīlerine ṣavb-ı {7} ḫāliṣānemizden yazılmış ve cenāb-ı saʿādetleri daḫi iḳtiżā-yı keyfiyyeti başbuġ-ı mūmā-ileyhe yazub biñ nefer ʿasker {8} irsāliniñ daḫi çāresini düşünmekde olduḳları cevāb-nāme-i vāridelerinde taḥrīr ü beyān olunmuş idi. Gāvurlarıñ {9} ümmet-i Muḥammed ʿaleyhine derkār olan sūʾ-i ḳaṣd ve ihānetleri şöylece olmayub mürtekib olduḳları ḫıyānet ü melʿanetde cānlarını {10} gözlerine alub ellerinden gelan ḫabās̠et ü leʾāmeti icrāda muṣır olduḳlarından ve bi’d-defaʿāt ṣavb-ı serʿaskerīlerine {11} yazıldıġı vechile iki-üç seneden berü ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den bu ḳadar aḳçe ṣarfıyla bunca iḳdām ü himmet olunmuş iken şimdiye ḳadar {12} meʾmūrlar bir ṭarafda bir iş görmediklerinden fażla elde bulunan maḥalleriñ imdād ve muḥāfaẓasına bile muḳtedir olamayaraḳ {13} küffāra virmeleri ḥavṣala-i ḥamiyyete ṣıġar şey olmadıġından ve bu keyfiyyet gāvurlarıñ yeñi başdan şımarmalarını müstelzim {14} olaraḳ sāʾir maḥallere daḫi hücūm ü istīlā dāʿiye-i fāsidesinde olacaḳları nümāyān idüğünden ve bu mādde āḫar şeyʾe {15} beñzemeyüb dīn ġavġāsı olaraḳ diyānet ü ḥamiyyetden ẕerrece behresi olanlara ḏurub oturacaḳ vaḳt olmayub {16} ḥāṣılı bundan böyle “geldi, gitdi” laḳırdılarıyla vaḳt geçürmeniñ ṣırası ṣavışub hemān cümle meʾmūrlar ittifāḳ {17} ü ġayret iderek Mora üzerine hücūm ü iḳtiḥāma dāʾir müteşebbis̠ olduḳları tedābīr ne ise bir ān aḳdem ḳuvveden fiʿile iḫrācıyla {18} ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Rabb-i Müsteʿān’a tevessülen iş görmekliğe beẕl-i vüsʿ ü maḳderet olunmaḳ lāzımeden ve muḳteżā-yı {19} irāde-i seniyye-i şāhāneden olmaġla mecbūl olduḳları ġayret ü şecāʿat ve diyānet ü ḥamiyyet iḳtiżāsı ve meʾmūriyyet-i {20} müstaḳille-i serʿaskerīleri īcāb ü mübteġāsı üzere baʿd-ez-īn “şu olmadı, böyle gitdi” laḳırdılarıyla vaḳt geçürmeniñ {21} ṣıraları ṣavışub hemān cümle ile bi’l-ittifāḳ Mora üzerine hücūm ü iḳtiḥām iderek saṭvet-i bāhire-i {22} İslāmiyye’niñ irāʾesiyle şu küffār-ı bed-tebārdan aḫẕ-ı s̠ārı müstelzim ḥālāt ne ise ol ṣūretiñ istiḥṣāl {23} ü istikmāline teşmīr-i bāzū-yı iḳdām ü himmet olunmaḳ ẕātlarından meʾmūl ü maṭlūb idüğüni bilüb aña göre şu ġāʾileniñ {24} bir ān evvel indifāʿı esbāb [ü] vesāʾiliniñ istiḥṣāline müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 R 39
[1713/179] Rumili vālīsine
{1} Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażretleri ṭarafından bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde Mesolenk üzerinde olan {2} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri ile bi’l-ittifāḳ Andalīḳoz’uñ żabṭ ü tesḫīrine iḳdām itmişler iken {3} gūyā müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ ʿaskeri şitā ve yaġmur bahānesiyle ıṣrāra ibtidār eylediklerinden ol ṭarafda olan {4} süfün-i hümāyūndan aldıḳları ṭop ve hāvanları girü donanma ṭarafına virerek ordusunı ḳaldırub Nārda cānibine {5} ʿavdet itmiş ve kendüsi daḫi nā-çār muvāfaḳat-birle Preveze yolunı ṭutmuş oldıġı muḥarrer ü meẕkūr ise de bu ḫuṣūṣa {6} dāʾir şimdiye ḳadar ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden Aġrafa ve Kerpeniş ve Bādracıḳ ve ḥavālīsi gāvurlarını müşārun-ileyhiñ bu vechile {7} ʿavdeti cihetiyle ʿuṣāt-ı sāʾire yeñi başdan taḥrīk iderek bir ḳat daḫi nāʾire-i ʿutüvv ü ʿiṣyānı işʿāl itmeleri {8} iḥtimāli ḫāṭır-ḫırāş-ı muḫliṣ-i ḫayr-endīşleri olacaġından fażla muḳaddem ve muʾaḫḫar güẕāriş-peẕīr-i ḫāme-i işʿār buyurulmuş {9} olan ārā-yı sipehdārīleriniñ icrāsına ne vechile teşebbüs̠ ol[un]dıġına dāʾir bu ṭarafda bir gūne maʿlūmāt daḫi olmadıġından {10} bu daḫi başḳaca bir fikr [ü] endīş olaraḳ müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ bu vechile ʿavdet eylemesi Bālyabādra {11} ṭarafında olan saʿādetlü Yūsuf Paşa’nıñ ve maʿiyyetinde bulunan cünūd-ı muvaḥḥidīniñ daḫi yeʾs ü fütūrlarını (81) müstelzim olacaġı ṣūret-i ḥālden nümāyān oldıġından müşārun-ileyhiñ ol vechile girü ʿavdetinden bir gūne şuʾūn [?] ve ġayretlerine {2} fütūr getürmeyüb her ḥālde merdāne ve dilīrāne s̠ebāt-birle mübālāt-ı dīniyyeyi iẓhār ü is̠bāt eylemesi bu defʿa {3} ṣavb-ı muḫliṣīden müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ḥażretlerine iḳtiżāsına göre yazılmış olub ancaḳ sālifü’l-beyān {4} Aġrafa ve Kerpeniş ve Bādracıḳ ve sāʾir ol ḥavālī reʿāyāsı yeñi başdan bir ġāʾile çıḳarırlar ise netīcesi düşvār {5} ve bu keyfiyyetler mücerred meʾmūrīniñ beṭāʾet-birle işbu emr-i ehemm-i dīnde üzerlerine farż olan ḫidemātı lāyıḳıyla {6} görmeğe saʿy itmamelerinden īcāb ideceği āşikār olub her ne ise ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı düstūrīleriniñ {7} bilüb düşüneceği mādde oldıġından [?] bu bābda ve her ḥālde reʾy ü tedbīr-i serʿaskerīleri ne ise icrā ile keyfiyyeti {8} serīʿan işʿār eylemeleri lāzımeden olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ḥaṣāfet-i müşīrīleri üzere müşārun-ileyh Muṣṭafā {9} Paşa’nıñ ʿavdeti māddesinde ve Bālyabādra ṭarafınıñ ḥüsn-i muḥāfaẓası emrinde maʿlūmāt ve tedābīr-i sipehdārīleri {10} nedir ve muḳaddem işʿār buyurılan tedābīr-i müşīrīleri icrāsına ne vechile teşebbüs̠ olunmuşdur ve Mesolenk’e ḳadar elde olan {11} maḥālliñ muḥāfaẓası ṣūreti ne vechile olmuşdur, serīʿan ve īżāḥan işʿār-birle her ḥālde īfā-yı levāzım-ı reviyyet-kārī {12} ve feṭānete mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 R 39
[1713/180] Sīrozī Yūsuf Paşa’ya
{1} Yānya Mutaṣarrıfı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleri ṭarafından {2} bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde Mesolenk üzerinde {3} olan İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa {4} ḥażretleriyle bi’l-ittifāḳ Andalīḳoz’uñ żabṭ ü tesḫīrine {5} iḳdām itmişler iken gūyā müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ {6} ʿaskeri şitā ve yaġmur bahānesiyle ıṣrāra ibtidār {7} eylediklerinden ol ṭarafda olan süfün-i hümāyūndan aldıḳları {8} ṭop ve hāvanları girü Donanma-yı Hümāyūn’a teslīm {9} iderek ordusunı ḳaldırub Nārda cānibine ʿavdet {10} itmiş ve kendüsi daḫi nā-çār muvāfaḳat-birle {11} Preveze yolunı ṭutmuş oldıġı muḥarrer ü meẕkūr {12} olub müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa Mora gāvurlarınıñ {13} gūyā didikleri metānete maġrūr olduḳları Mesolenk {14} ve Andalīḳoz’uñ berren ve baḥren ḥaṣr ü tażyīḳiyle tesḫīrine {15} mübāşeret iderek īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete {16} iʿtinā itmiş iken bu vechile bir iş görmeksizin {17} gāvurlara ḳarşu ḳurdıġı destgāhını {18} bozaraḳ ḫodbeḫod bilā-istīẕān ḳalḳub {19} gitmesi bādī-i taʿaccüb bir mādde olub ẕāt-ı dirāyet- {20} -simāt-ı düstūrīleriniñ ise ol ṭarafda {21} adamları bulunmaḳ ve müşārun-ileyhiñ bu vechile ḥareket {22} ve girü ʿavdeti sebebine ıṭṭılāʿ-i müşīrīleri {23} derkār olmaḳ melḥūẓ oldıġına bināʾen şimdiye ḳadar {24} ṭaraf-ı saʿādetlerinden bu māddeye dāʾir bir gūne taḥrīrāt {25} vürūd eylemamesi daḫi müstelzim-i ḥayret oluyor. {26} Maʿa-hāẕā ẕāt-ı ġayret-simāt-ı düstūrīleri diyānet {27} ü ḥamiyyet ve ḫānedānlıḳ ve ṣadāḳat meʾās̠irini is̠bāt iderek {28} bidāyet-i fesāddan berü Mora derūnunda bulunmuş ve ʿuṣāt-ı {29} kefere-i fecere ile bunca muḥārebe ve cihādları vāḳiʿ olaraḳ {30} dört ʿaded ḳılāʿ-i ḥaṣīniñ emr-i muḥāfaẓasına cānsipārāne {31} ve dilīrāne ġayret eylemiş saʿy ve ṣadāḳati meşkūr ve memdūḥ {32} vüzerā-yı ʿiẓāmdan iken bi-ḥikmetillāhi Taʿālā temādī-i fesād {33} ve ʿadem-i muvāfaḳat ü ittiḥād cihetiyle şimdiye ḳadar bu iş {34} görilemeyerek bu defʿa daḫi müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ {35} ol ṣūretle ḫodbeḫod ʿavdeti cenāb-ı şerīfiñize bir neviʿ {36} yeʾs ü fütūrı īrās̠ iderek bu ḳadar zamān çekdikleri {37} zaḥmet ve emr-i muḥāfaẓaya ṣarf eyledikleri emek hebā {38} olur mülāḥaẓası ḏoġrısı muḥibbiñize bir ḫāṭıra olmuşdur. {39} Ḫulūṣ-verleri mesned-i muʿallā-yı Ṣadāret-i ʿUẓmā’ya ṣuʿūdumuzda {40} bā-ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Müsehhilü’s-Ṣaʿāb ve imdād-ı {41} rūḥāniyyet-i cenāb-ı ḥabīb-i Fātiḥü’l-Ebvāb işbu meṣāliḥ-i {42} dīniyyede her vechile meʾmūriyyete suhūleti īcāb ider {43} vesāʾiliñ ikmāline ve billāhi’t-tevfīḳ iʿtinā ve mübāşeret olunmuş {44} ve ẕāt-ı şerīfiñiziñ tevārüd iden taḥrīrātlarında müraḳḳam mevāddıñ {45} daḫi iḳtiżāsı icrāsına teşebbüs̠ ḳılınmış olaraḳ {46} inşā[ʾallāhü]’r-Raḥmān her bir ḫuṣūṣda bu ṭarafdan lāzım gelan {47} iḳdāmātıñ icrāsında ifāte-i vaḳt olunmayacaġı mis̠illü {48} mecmūʿ-ı meʾmūrīn bu bābda ṣūret-i meʾmūriyyetleri dīn ġavġāsı {49} oldıġını derpīş eyleyerek īcāb-ı diyānete tevāfuḳ {50} idecek ṣūretle s̠ebāt eylemeleri ʿuhde-i ġayret ü ḥamiyyetlerine {51} vābeste idüği āşikār olub ẕāt-ı düstūrīleriniñ ne vechile {52} īrād-ı ḥüsn-i ḫidmete sāʿī olduḳları ve ne ṣūretle bu āna ḳadar {53} ol ṭarafda s̠ebāt ü ġayret eyledikleri mū-be-mū nezd-i muḫliṣīde maʿlūm {54} ve inşāʾallāhü Taʿālā işbu saʿy ve ṣadāḳatiñ iki cihānda {55} envāʿ-ı mükāfātını müşāhede buyuracaḳları (82a) emr-i ġayr-ı mevhūm olmaġla {2} göreyim cenāb-ı şerīfiñizi, müşārun-ileyh {3} Muṣṭafā Paşa’nıñ ol vechile ʿavdetinden ḳaṭʿan {4} kendüñüzde mevcūd olan cünūd-ı muvaḥḥidīne fütūr ü yeʾs {5} getürmeyerek hemān şerāyiṭ-i diyānet [ü] ḥamiyyetden olan {6} s̠ebātı icrā ve emr-i muḥāfaẓanıñ evvelkiden ziyāde icrāsına {7} saʿy ü iʿtinā-birle şevket-i İslāmiyye’niñ icrāsına {8} ve müşārun-ileyhiñ ʿavdeti sebebiniñ bu ṭarafa işʿārına {9} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 R 39
[1713/182] Rodos Mutaṣarrıfı Ḳapucıbaşı Şükrī Beğ’e
{1} Çamlıca ve Ṣulıca ve Ībṣāra gāvurlarınıñ Īnöz ve ḥavālīsiyle İstānköy ve Rodos cezīreleri ve Ḳuşaḏası {2} ve sāʾir Anāḏolī sevāḥiline tasalluṭ niyyet-i fāsidesinde olduḳlarına ve sāʾire dāʾir istiḫbār olunan ḥavādis̠ātı mübeyyin {3} tevārüd iden maʿrūżātıñ manẓūr ü meʾāl ve mezāyāları maʿlūmumuz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i cihān-dārīye {4} daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuşdur. Vāḳiʿ olan mesmūʿātıñ ḥavādis̠ ḳabīlinden {5} olaraḳ ṣıdḳ ü kiẕb iḥtimāli derkār ise de bu gāvurlarıñ şimdiye dek ehl-i İslām ʿaleyhine irtikāb {6} itmedikleri ihānet ü melʿanet ḳalmadıġından bunlarıñ mekr ü mekīdetlerinden bir ān ġaflet cāʾiz olmayub dāʾimen ve müstemirren {7} müteyaḳḳıẓ ü āgāh bulunmaḳ cümleye farīżadan ve levāzım-ı iḥtiyāṭiyyeden ve seniñ istirāḳ itmiş oldıġıñ işbu ḥavādis̠ {8} mis̠illü gūyā Rodos’uñ ḥīn-i fetḥinde Mālṭa’ya ḳaçmış olan gāvurlar bu vaḳti mevsim-i fırṣat bilerek {9} biraz aḳçe cemʿi ve sefāyin tedārüküyle vaṭan-ı aṣlīlerini ehl-i İslām yedinden almaḳ fikr-i bāṭılında olduḳlarına dāʾir Rodos {10} ḥaḳḳında baʿżı ḥavādis̠ rivāyet olunub bunlar her ne ḳadar mesmūʿāt ü ḥavādis̠ nevʿinden ʿadd olunsa daḫi {11} şimdiki ḥālden ziyāde şerāyiṭ-i ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyet farīża-i ḥāl ü maṣlaḥatdan oldıġına bināʾen cezīre-i Rodos’uñ {12} kemā-hiye-ḥaḳḳuhā taḳviyetine baḳılmaḳ ve mekr-i aġyārdan bir ān ġāfil bulunmayub dāʾimā şerāyiṭ-i tabaṣṣur ü āgāhīye riʿāyet olunmaḳ {13} farż-ı ʿayn olmaġın cezīre-i mezbūre içün muḳaddem Rumili’den tāmmü’l-ʿaded beş yüz nefer ʿulūfelü ʿasker celb {14} ü tedārük ve emr-i muḥāfaẓada istiḫdām olunmaḳ üzere īcāb iden aylıḳları bundan aḳdem Teke ve Ḥamīd ve Menteşā {15} sancaḳlarından tertīb olunmuş ve keyfiyyet ṭarafıña yazılmış oldıġından ʿasākir-i merḳūme cezīre-i meẕkūreye şimdiye dek {16} celb olunmamışlar ise ʿicāleten cemʿ ve tedārük olunaraḳ lāyıḳıyla emr-i muḥāfaẓayı ikmāl ve şerāyiṭ-i taḥaffuẓīyi {17} ber-vefḳ-i murād istiḥṣāl żımnında bu ṭarafa mürācaʿat olunaraḳ bir gūne tedbīr var ise serīʿan işʿār eylemañ lāzımeden (82) ve iḳtiżā-yı meʾmūriyyetiñden olmaġla cezīre-i mezbūre içün tedārük ideceğiñ beş yüz nefer henüz celb olunmamış {2} ise bir ān aḳdemce tedārük ve emr-i muḥāfaẓada istiḫdāmlarıyla cezīre-i mezbūreniñ keyd ü gezend-i düşmenden maṣūn {3} olacaḳ vechile taḳviyet ü taḥkīmine diḳḳat [ve] mekr ü mekīdet-i aġyārdan bir ān ve bir daḳīḳa ġāfil bulunmayub ve gice ve gündüz {4} dimeyüb dāʾimen ve müstemirren çigūnegī-i ḥāl ü ḥareketlerini taḥḳīḳ-birle ʿale’d-devām müteyaḳḳıẓ ü āgāh bulunmaġa ġayret, ve’l-ḥāṣıl {5} Rodos cezīresiniñ muḥāfaẓası seniñ ʿuhdeñe muḥavvel oldıġından aña göre her ḥālde īfā-yı levāzım-ı kār-āgāhī {6} ve reviyyete ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i liyāḳat eylemañ içün ḳāʾime. Fī 16 R 39
[1713/184] İstānköy, Limnī, İzmīr, Sāḳız, Ḳuşaḏası muḥāfıẓlarına; Midillū nāẓırına, Menteşā mütesellimine, Bālīkesir mütesellimine, Edremīd ve Ayāzmend voyvodalarına
{1} Ībṣāra cezīresinde bulunan eşḳıyā tecemmuʿ iderek bi’l-ittifāḳ Selānīk yāḫūd İzmīr ṭaraflarına geçüb icrā-yı {2} melʿanet fikr-i fāsidinde olduḳları ḥavādis̠i cihetiyle her ḥālde esbāb-ı muḥāfaẓanıñ istiḥṣāliyle dāʾimā mütebaṣṣır bulunmaları {3} selefimiz ḥażretleri cānibinden ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿār olunmuş imiş. Bu defʿa daḫi Rodos Mutaṣarrıfı Şükrī Beğ ṭarafından tevārüd iden {4} taḥrīrātda Çamlıca ʿuṣātı techīz idecekleri tekneleriyle Īnöz ve ol ḥavālīde olan aḏalara ve Ṣulıca eşḳıyāsı daḫi {5} İstānköy ve Rodos ve Ībṣāra kāfirleri daḫi Ḳuşaḏası ve sāʾir Anāḏolī sevāḥili üzerlerine varub īṣāl-i {6} ḫasār zuʿm-ı bāṭılında olduḳları ḥavādis̠i muḥarrer olub cemīʿ zamānda düşmen-i dīnden emniyyet ġayr-ı cāʾiz ve ḫaber-i meẕkūruñ {7} ṣıdḳ ü kiẕbe iḥtimāli olaraḳ her ne ḳadar gāvurlarıñ taḫdīş içün neşr eylemeleri muḥtemel olsa bile bu kāfirler {8} ḫālī bulduḳları maḥal[le] īṣāl-i ḫasār ü melʿanet itmeğe ictisār idecekleri tecārib-i sābıḳa ile maʿlūm olub {9} ḥattā bu es̠nāda eşḳıyā[-yı] mesfūre ṭrāta ile bir defʿa Ayāzmend iskelesine ve bir defʿa daḫi Emrūdābād sāḥiline {10} mütecāsir-i hücūm ü iḳtiḥām olmuşlar ise de anda olan cünūd-ı İslāmiyye müdāfaʿalarına ḳıyām ü ihtimām iderek mesfūrlar {11} kemāl-i ḫaybet ü ḫüsrān ile vādī-i firāra girīzān olduḳları Ayāzmend cānibinden tevārüd iden iʿlāmdan müstebān {12} ve bu cihetle şerāyiṭ-i ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyet lāzımeden ve īcāb-ı vaḳt [ü] maṣlaḥatdan ve meʾmūrīniñ ʿale’d-devām mütebaṣṣır {13} ü āgāh bulunmaları irāde-i seniyye-i şāhāne iḳtiżāsından olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri her ān mütebaṣṣır ü āgāh bulunaraḳ {14} İstānköy eṭrāfınıñ kemāl-i mertebe muḥāfaẓa ve muḥāresesi esbābınıñ istiḥṣāliyle dāʾimā semt-i aġyārdan ḫaberdār {15} olaraḳ īfā-yı levāzım-ı teyaḳḳuẓ ü intibāhīye diḳḳat ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 R 39
[1713/186] Rumili vālīsine
{1} Mora ordusunuñ Eġrīboz’dan ʿavdetlerinden ṣoñra gāvurlar şīrīnleyüb cemʿiyyetleri tekes̠s̠ür itmekde oldıġından {2} ḫāricde müdāfaʿaya mümkin olamayacaġına bināʾen Eġrīboz cezīresiniñ ṣaġ ḳollarında istīmān itmiş olan {3} ḳaryeler muḥāfaẓasına taʿyīn itmiş oldıġı ʿaskerini nezdine celb ile Nefs-i Eġrīboz ve Ḳarababa ḳalʿaları {4} muḥāfaẓasıyla iştiġāl itmiş ise de kefere-i maḫẕūleniñ ān-be-ān ruʿūnet ü şeḳāvetleri müşted olaraḳ bu ṣūretle (83) müdāfaʿa-i aʿdā ve taṭhīr-i cezīre mümkin olamayacaġından ġayrı Ḳızılḥiṣār ahālīsiniñ daḫi bi-ḥikmetillāhi Taʿālā müstevlī {2} olan ʿillet-i vebā taḳrībiyle eks̠eri fevt ve ḳuṣūrı daḫi perīşān-ḥāl olduḳlarından küffārıñ maʿāẕallāhü Taʿālā {3} ol ṭarafa hücūm[ı] lāzım gelür ise bir vechile imdād ü iʿāne olunamayacaġından keyfiyyeti ṣavb-ı serʿaskerīlerine işʿār ile {4} üç biñ ḳadar piyāde ʿasker irsālini iltimās itmiş ise daḫi henüz bir es̠er ẓuhūr itmediği ve Mānyalu Petro ile {5} Dīsāvī melʿūnlarınıñ Atina’ya vürūduyla sekiz-on biñ gāvur ile Ḳızılḥiṣār’a hücūm dāʿiyesinde {6} olduḳlarını istiḫbār eylediğinden başḳa bu es̠nāda Eġrīboz boġazınıñ aşaġı ṭarafından on iki ḳıṭʿa aʿdā {7} teknesi ẓuhūr [iderek?] Ḳızılḥiṣār sāḥillerinden ve Ḳademī [?] ṭarafından ḳara[ya] ʿasker döküb ol ṭarafda olan ʿasākir-i İslām {8} ile muḥārebe üzere olaraḳ netīcesi henüz mechūl idüği beyānıyla ṭaraf-ı sipehdārīlerinden iltimās itmiş oldıġı {9} ʿasākiriñ bir ān aḳdem irişdirilmesi tekrār ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿār eylemiş idüğ[ün]i bu defʿa Eġrīboz Muḥāfıẓı saʿādetlü ʿÖmer Paşa {10} ḥażretleri bā-taḥrīrāt inhā idüb müşārun-ileyh ol vechile Eġrīboz’da ʿaskersiz ḳalaraḳ gāvurlarıñ muhācemesi cihetiyle {11} esbāb-ı muʿāvenetiñ icrāsını ṣavb-ı serʿaskerīlerinden iltimās eylemiş oldıġına naẓaran şimdiye ḳadar bu ḫuṣūṣuñ {12} iḳtiżāsı ne ise icrāsına müsāraʿat buyurmuş olacaḳları meʾmūli derkār ve bundan aḳdem cenāb-ı müşīrīleriniñ {13} tevārüd itmiş olan taḥrīrātlarında Eġrīboz cezīresi-çün ketḫüdāları maʿiyyeti ve işe yarar sergerdeler refāḳatiyle dört {14} biñ yedi yüz elli nefer süvārī ve piyāde aylıḳlu ʿasker techīz ve irsāl buyuruldıġı muḥarrer olaraḳ müşārun-ileyhiñ {15} işbu taḥrīrātı ʿasker-i meẕkūruñ vürūdundan muḳaddem çıḳarılmış olmaḳ iḳtiżā ideceği bedīdār ise de istimāʿ {16} olundıġına göre gönderilan ʿasākiriñ ṭopı biñ beş yüz miḳdārı olaraḳ Eġrīboz’a varmış olub {17} miḳdār-ı işʿārlarından ol rütbelerde tenāḳuṣ bulması yollarda firār itmelerinden nāşī midir nedir, her neden olmuş ise {18} olub lākin biñ beş yüz nefer ʿasker miḳdār-ı kifāyeden beġāyet dūn ve cezīre-i meẕkūreniñ ise ʿasker ciheti {19} ve cihāt-ı sāʾire ile taḳviyet ü istiḥkāmı umūr-ı mefrūżadan ve müteferriʿāt-ı umūr-ı mevkūle-i serʿaskerīlerinden {20} idüği bedīhī ve rū-nümūn oldıġından ve müşārun-ileyhiñ işʿārına naẓaran tīz elden Eġrīboz’a imdād ü iʿānet {21} lāzım geldiğinden fī’l-ḥaḳīḳa gönderilan dört biñ bu ḳadar ʿasker yoldan ḏaġılaraḳ biñ beş yüz ḳalmış {22} ise ve her ne vechile mümkin olabilür ise şu Eġrīboz’a ʿasker ciheti ve cihat-i sāʾire ile lāzım gelan {23} imdād ü iʿānetiñ serīʿan icrāsıyla keyd ü gezend-i eşḳıyādan maṣūn olacaḳ vechile taḳviyet ü istiḥkāmı {24} çāresiniñ istiḥṣāli ṣavb-ı saʿādetlerinden ḥaṣren ve ḳaṭʿiyyen maṭlūb olmaġla muḳteżā-yı ġayret ü diyānet-i {25} serʿaskerīleri üzere ifāte-i vaḳt olmaḳsızın her ne vechile olur ise olsun beher-ḥāl cezīre-i merḳūmeye ʿasker {26} ciheti ve cihāt-ı sāʾire ile iḳtiżā iden imdād ü iʿāneti ḳuvveden fiʿile iḫrāc-birle ibrāz-ı meʾās̠ir-i ḥamiyyet {27} ü ṣadāḳate himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 R 39
[1713/193] Limnī Muḥāfıẓı saʿādetlü Nūrullāh Paşa ḥażretlerine
{1} İzbāndīd tekneleri bu aralıḳ üçer beşer Limnī cezīresine hücūm-birle muḥārebeye āġāz iderek īṣāl-i gezend ü ḫasār {2} efkār-ı fāsidesinde olduḳlarından mevcūd-ı maʿiyyet-i müşīrīleri olan ʿasākir ile müdāfaʿalarına iḳdām ü ihtimām {3} eylemekde iseler de mevcūd olan ʿasākiriñ s̠ülüs̠ānı ḫasta ve bī-mecāl, dīgerleri daḫi perīşān-ḥāl olmaları {4} cihetiyle maʿāẕallāhü Taʿālā bundan böyle gāvurlarıñ tekrār taʿaddīleri lāzım gelür ise ʿasākir-i merḳūme ile muḳābele müteʿassir {5} olacaġı beyānıyla gerek ʿasker ḫuṣūṣunda ve gerek aḳçe māddesinde muḥtāc-ı iʿānet-i seniyye olduḳlarını şāmil {6} mevḳiʿ-res-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı {7} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı cenāb-ı pādişāhīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı nigāh-ı ʿāṭıfet-iktināh-ı ḥażret-i şehinşāhī {8} buyurulmuşdur. Limnī muḥāfaẓası-çün maʿiyyet-i düstūrīlerine Kūtāhya sancaġında kāʾin Deñizli ḫāṣṣından māʿadā ḳażālardan {9} bā-fermān-ı ʿālī beş yüz nefer ʿasker tertīb olunaraḳ bir ān aḳdem irsāli ḫuṣūṣı ʿaṭūfetlü Anāḏolī vālīsi ḥażretlerine {10} çend rūz muḳaddem ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden taḥrīr ve teʾkīd ḳılınmış ise [de] işʿār-ı düstūrīlerine ve eşḳıyā tekneleriniñ Aḳdeñiz’i {11} ḫālī bularaḳ bu vechile icrā-yı ihānet ü melʿanet dāʿiyesinde olduḳlarına naẓaran cezīre-i mezbūrede el-yevm mevcūd {12} olan ʿasākir muḳābeleye vāfī olmayaraḳ ʿasākir-i mürettebe-i meẕkūreniñ daḫi irişmesi vaḳte muḥtāc {13} olacaġından ve cezīre-i mezbūreniñ taḳviyesi daḫi ehem oldıġından saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ {14} aḏalar arasında geşt ü güẕār itmek üzere Boġaz’da buraḳmış oldıġı Donanma-yı Hümāyūn sefāyininiñ {15} bugünlerde iḫtilās-ı havā ile Aḳdeñiz’e çıḳub gerek cezīre-i meẕkūre pīşgāhında ve gerek sāʾir {16} aḏalar arasında geşt ü güẕār itmelerini lāzım gelenlere taḥrīr eylemesi ve muḫliṣleriyle Dersaʿādet’e gelmiş ve gelmekde olan {17} ʿasākiriñ ziyādesinden üç yüz neferi ifrāz ve Aḳdeñiz boġazına irsāl olunaraḳ ve neferāt-ı merḳūmeyi {18} Donanma-yı Hümāyūn sefīneleriyle mi olur, yoḫsa Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetiyle ḳayıḳlara irkāben mi gönderilür, {19} imkānı ne vechile ise istiḥṣāl iderek bir gün evvel cezīre-i mezbūreye īṣāl olunmasınıñ saʿādetlü Boġaz muḥāfıẓı {20} ḥażretlerine yazılub bu ṣūretle ve Kūtāhya sancaġından müretteb sālifü’ẕ-ẕikr beş yüz nefer ʿaskeriñ ʿaynen celbinden {21} ṣarf-ı naẓar ile bedelleri alınaraḳ alınub da işbu gönderilecek ʿasākiriñ māhiyyeleri anıñla rüʾyet ve beş yüze {22} varıncaya ḳadar ḳuṣūr lāzım gelan iki yüz neferi daḫi ẕāt-ı saʿādetleri diledikleri yerlerden tedārük ve istiḫdāma {23} himmet olunmaḳ üzere ẕikr olunan beş yüz nefer ʿaskeriñ beher neferi maʿa-ḳatıḳ-bahā ḳırḳ beş ġurūşa ḳaṭʿ olunaraḳ {24} tīz elden ikişer aylıḳ bedelleri ṭaraf-ı saʿādetlerine peşīnen ve ḳuṣūrını daḫi pey-ā-pey taḥṣīl ve irsāl ol[un]masınıñ müşārun-ileyh {25} Anāḏolī vālīsi ḥażretlerine işʿār ü tezbīr ḳılınması tesrīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i mülūkāne daḫi bunuñ üzerine taʿalluḳ {26} iderek mūcebince Boġaz’da olan donanmanıñ iḫtilās-ı havā ile çıḳub cezīre-i meẕkūre pīşgāhında geşt ü güẕār {27} eylemesi ḫuṣūṣı müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ṭarafından donanma meʾmūrlarına ekīden yazdırılmış ve tīz elden bu ṭarafda olan {28} ʿasākirden daḫi üç yüz nefer güzīde ʿasker maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūr ḳılınaraḳ Boġaz’a iʿzām olunub bunları donanma sefīneleriyle mi {29} olur, yoḫsa donanma maʿiyyetiyle ḳayıḳlara irkāb iderek mi irsāl ider, ne vechile olur ise bir daḳīḳa evvel maʿiyyet-i düstūrīlerine {30} irişdirmesi Boġaz muḥāfıẓı müşārun-ileyhe ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden ġāyet müʾekked yazılmış ve Kūtāhya’dan müretteb bedeliyye-i merḳūmeniñ {31} daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerine irişdirilmesi Anāḏolī vālīsi müşārun-ileyhe taḥrīr ve teʾkīd ḳılınmış oldıġından başḳa cenāb-ı müşīrīleriniñ daḫi {32} aḳçe cihetiyle iḳdārları daḫi maṭlūb oldıġından muʿayyen olan muḥāfıẓlıḳ maʿāşından ve Limnī ḳalʿası taʿmīri {33} maṣārifi ve sāʾireden cānib-i mīrīde maṭlūbları olan cemʿan ḳırḳ sekiz biñ sekiz yüz altmış altı ġurūşdan māʿadā {34} aṭiyye-i seniyye olmaḳ üzere yiğirmi beş biñ ġurūş daḫi müteʿalliḳ olan irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne iḳtiżāsı üzere (86) bu defʿa ṭaraf-ı müşīrīlerine gönderilmiş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri mārrü’ẕ-ẕikr üç yüz neferi maʿiyyet-i {2} saʿādetlerine celb ve lāyıḳıyla istiḫdām ve üzerlerine lāzım gelan iki yüz neferi daḫi diledikleri yerlerden {3} tedārük iderek beş yüz neferi itmām ve emr-i muḥāfaẓayı lāyıḳıyla īfāya iḳdām-birle ṭaraf-ı düstūrīlerinden {4} meʾmūl olan dirāyet ü ġayret ve ṣadāḳat mādde-i memdūḥasını is̠bāt ü teʾkīde himmet ve inşāʾallāhü Taʿālā {5} bundan böyle daḫi her ḥālde lāzım gelan iʿānet ü iḳdāmıñ icrāsında bu ṭarafdan ifāte-i vaḳt {6} olunmayacaġını cezmen ve yaḳīnen bilerek ez-her-cihet muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ merkez-i merdī ve besāletde {7} s̠ābit olub emr-i muḥāfaẓayı ber-vefḳ-i merām icrāya saʿy-ı mā-lā-kelām ve ol vechile is̠bāt-ı müddeʿā-yı şecāʿat {8} ü ṣalābete ihtimām buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 R 39
[1713/200] Rumili vālīsine
{1} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ ʿaskerīsi şitā ve yaġmur bahānesiyle ricʿatı ıṣrār iderek Nārda’ya {2} ʿavdet itmiş oldıġı saʿādetlü Yānya mutaṣarrıfı ḥażretleri ṭarafından muḳaddemce işʿār olunub ṣavb-ı serʿaskerīlerinden bu ḫuṣūṣa dāʾir bir gūne {3} inhā vāḳiʿ olmadıġından Bālyabādra ṭarafınıñ ḥüsn-i muḥāfaẓası emrinde maʿlūmāt ve tedābīr-i sipehdārīleri nedir ve muḳaddem işʿār {4} buyurılan tedābīrleriniñ icrāsına ne vechile teşebbüs̠ olunmuşdur ve Mesolenk’e ḳadar elde olan maḥālliñ muḥāfaẓası ṣūreti ne vechile {5} olmuşdur, serīʿan işʿār buyurmaları ḫuṣūṣı bundan aḳdemce ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār olunmuş oldıġına naẓaran icrā-yı {6} muḳteżāsına himmet buyurmuş olacaḳları ẓāhir ise de maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere Mora maṣlaḥatınıñ ilerüde īcāb iden {7} eks̠er-i tedābīri Mesolenk maṣlaḥatınıñ ḫitāmına taʿlīḳ olunmaḳda iken ḥasbelḳader müşārun-ileyh daḫi ʿavdet iderek Mesolenk {8} maṣlaḥatı bitmeyüb bundan ṣoñra gāvurlar bir ḳat daḫi şīrīnleyerek maʿāẕallāh Bālyabādra ve Īnebaḥtī ve Ḳasteller’den daḫi {9} vesvese olunacaġına ve Mora maṣlaḥatı evvel ü āḫir umūr-ı cesīmeden olaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī her ṭarafda tekevvün iden fesādıñ menşeʾi {10} bütün bütün Mora maṣlaḥatı oldıġına naẓaran maʿāẕallāhü Taʿālā bundan böyle daḫi uzaması dürlü dürlü uyġunsuzluḳları müʾeddī olacaġından {11} bu maṣlaḥatıñ bir ḳavī tedbīri istiḥṣāl olunmaḳ lāzımeden ise de müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ Mesolenk üzerinden ʿavdeti ve gāvurlarıñ {12} şīrīnlemeleri cihetleriyle Bālyabādra ve Īnebaḥtī ve Ḳastelleri ṭaraflarına hücūm eylemeleri ve oralarda bulunan ahālī ve ʿasākire ez-ser-i nev {13} fütūr gelmesi mülāḥaẓasına bināʾen cümle tedbīrden evvel Bālyabādra ṭarafınıñ taḳviyet ü istiḥkāmı ṣūretine baḳılmaḳ lāzımeden {14} oldıġına bināʾen bu ṭarafdan müsteʾmen sefīneleri istīcārıyla Bālyabādra’ya otuz dört biñ kīle ḳadar ẕaḫīre gönderilmek üzere {15} ise de tīz elden müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine birḳaç biñ nefer tāze ʿasker irişdirilmesi vācibeden olaraḳ şeref-sünūḥ iden {16} irāde-i seniyye mūcebince Arnavudluḳ’dan iki biñ nefer işe yarar aylıḳlu ʿasker tedārük ve Preveze’den sefāyine irkāben Bālyabādra’ya {17} irsāle ġayret itmek üzere işbu iki biñ neferiñ meʾlūf olduḳları vechile ber-vech-i peşīn ikişer aylıḳları-çün yüz yiğirmi biñ {18} ġurūş Yānya mutaṣarrıfı müşārun-ileyh ṭarafına bu defʿa irsāl ile keyfiyyet-i irāde-i seniyye kendüye işʿār olunmuş olub bu mādde mevādd-ı {19} sāʾireye maḳīs olmayaraḳ ʿaṣamnallāhü [?] Taʿālā Bālyabādra’nıñ bir ṣūret-i āḫar kesb eylemesinde mesʾūliyyet ṣavb-ı serʿaskerīlerine rāciʿ {20} olacaġından cenāb-ı müşīrīleriniñ cemʿ itmekde olduḳları ʿasākirden daḫi ne yapar iseñiz yapub Bālyabādra ve Ḳasteller {21} ve Īnebaḥtī muḥāfaẓası-çün müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine serīʿan iki biñ nefer ʿasker irsāli çāresini istiḥṣāl eylemeñiz farīżadan {22} ve īcāb-ı irāde-i seniyye-i mülūkāneden olmaġla müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ṭarafından ol miḳdār ʿasker gider, ziyāde iḳtiżā itmez gibi zinhār {23} gevşek ṭutılmayub her ne ṣūretle olur ise cenāb-ı serʿaskerīleri muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyetleri üzere Preveze’den yā āḫar ṭarafdan {24} sefīne ile mi olur, āḫar vechile mi mümkin olabilür, müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine tīz elden beher-ḥāl iki biñ nefer ʿaskeriñ {25} irişdirilmesi çāresini istiḥṣāle ve tīz elden Bālyabādra’nıñ taḳviyesi istikmāline himmet ve her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı serʿaskerī {26} ve ḥamiyyete ṣarf-ı miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 R 39
[1713/201] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Mevsim-i şitānıñ ḥulūli baʿżı esbāb-ı īcābiyyeniñ terādüf ü teʿāḳubı cihetiyle bi’ż-żarūr Mesolenk üzerinden ḳal[ḳ]ub Nārda ṭaraflarına {2} vürūd ile ruḫṣat-ı seniyye vürūdına ḳadar anda iḳāmeti murād itmişler iken bi’l-īcāb andan daḫi ḥareket ve evvelbahārda tedārükāt-ı ḳaviyye ile {3} çıḳmaḳ ve tedārükāt-ı lāzımeye şimdiden teşebbüs̠ ü mübāşeret itmek üzere İskenderiye’ye ʿavdet itmiş olduḳları ifādesini ve ifādāt-ı sāʾireyi {4} ḥāvī muḳaddem ve muʾaḫḫar tārīḫ ile resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı (88) şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i cenāb-ı cihān-dārī buyurulmuşdur. Cenāb-ı müşīrīleri ṣādıḳ ü cesūr ve rıżā-kār {2} ü ġayūr vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den oldıġıñızdan ḫānedānıñız es̠erine iḳtiżā ile dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet {3} ve ṣadāḳat niyyet-i ḫāliṣasıyla Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīrine teşebbüs̠ ü iḳdām itmişler ve bu ḳadar vaḳt emr-i muḥāṣarada bulunmuşlar iken bu ṣūretle {4} ʿavdetleri mücerred terāküm-i esbāb-ı żarūriyye ile olacaġı maʿlūm ve bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda tedārükāt-ı ḳaviyye ile telāfī-i mā-fāta iḳdām idecekleri {5} emr-i ġayr-ı mevhūm olub lākin ʿindiñizde beyāndan müstaġnī oldıġı üzere bu Mora maṣlaḥatı bir vaḳtden berü imtidād bularaḳ ḥasbelḳader bu sene daḫi {6} böyle geçmiş ve ẕāt-ı şecāʿat-simātlarından ḥasbelḳader maṭlūb vechile gāvurlar şiddet ü zaḫm göremamiş olub yaʿnī cenāb-ı ġayret-meʾābları {7} ḥaḳḳında Mora gāvurlarınıñ ḳuvvetü’ẓ-ẓahr ʿadd idüb ḏayandıḳları Mesolenk māddesiniñ ḥüsn-i tesḫīr ve niẓāmıyla bütün bütün ʿuṣāt-ı {8} eşḳıyānıñ maẓhar-ı ḳahr ü dimār olmasını īcāb ider ḫidemāt-ı ḥasene ẓuhūrına intiẓār derkār oldıġı ḥālde bu ṣūretle vāḳiʿ olan ʿavdetleri {9} Mora māddesiniñ uyġunsuzlaşaraḳ bir ḳat daḫi gāvurlarıñ şīrīnleyüb tezāyüd-i şeḳāvet ü ʿiṣyānlarını ve envāʿ-ı meḥāẕīri müstelzim {10} olacaġı rütbe-i vużūḥda ise [de] inşāʾallāhü Taʿālā taḥrīr ü işʿārları vechile telāfī-i mā-fāt idecekleri ġayret-i ẕātiyyeleri [ile] ẓāhir ve bi-mennihī Taʿālā {11} şu ġāʾileniñ evvelbahārda ḥüsn-i ḫitāmı çāresi bulunmaḳ ve tedārükāt-ı ḳaviyyeye teşebbüs̠ olunmaḳ umūr-ı mefrūżadan oldıġı müberhen ü bāhir {12} oldıġına bināʾen dīn ü devletimize ḳalben ve ḳāleben ḥüsn-i ḫidmet iderek bu kāfirleriñ bu ḳadar vaḳtden berü uzamış olan ġāʾileleriniñ {13} indifāʿıyla ümmet-i Muḥammed’e eyledikleri ihānet ü melʿanetiñ intiḳāmını alaraḳ ʿuhde-i İslāmiyyet’e müteḥattim olan ġazā ve cihād şerāyiṭini icrā żımnında {14} Ḥażret-i Müsehhilü’ṣ-Ṣaʿāb’ıñ ʿavn ü nuṣretiyle her bir māddeye germiyyetle yapışılmaḳ lāzımeden ve bu cihetle cenāb-ı müşīrīleriniñ evvelbahāra ḏoġrı {15} reʾy ü tedbīrleri ve teşebbüs̠ idecekleri tedārükāt nedir, ṣavb-ı saʿādetlerinden bi’l-istişʿār bu cānibde daḫi bilinmek daḫi iḳtiżā-yı {16} maṣlaḥat ve muḳteżā-yı irāde-i seniyyeden olmaġla mecbūl ü mefṭūr olduḳları māye-i ġayret ü ḥamiyyet ve mādde-i rıżā-kārī ve besālet iḳtiżāsı {17} üzere şu gāvurlara ḥaddini bildirüb aḫẕ-ı intiḳām cümlemize farż oldıġını ve īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatı eṭrāfıyla mülāḥaẓa ve tefekkür {18} ü müṭālaʿa-birle evvelbahāra ḏoġrı reʾy ü tedbīr-i müşīrīleri nedir ve teşebbüs̠ buyuracaḳları tedārükāt ne vechiledir ve ne gūne olmaḳ lāzımdır, {19} keyfiyyeti bir ān aḳdem iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere Dersaʿādet’e taḥrīr ü işʿār-birle cebr-i mā-fātı müstelzim esbābıñ ikmāl ü istiḥżārına {20} himmet ve ol vechile ẕātlarından meʾmūl olan kār-dānī ve ġayret ve rıżā-kārī ve ḥamiyyet meʾās̠irini ibrāz ü iẓhāra nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i {21} miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 R 39
[1713/203] Sīrozī Yūsuf Paşa’ya
{1} Bundan aḳdemce ṭaraf-ı müşīrīlerine nigāşte-i ḫāme-i beyān ḳılındıġı üzere Mesolenk ve Andalīḳoz’uñ üzerinde olan {2} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri baʿżı esbāb-ı ẓāhireye mebnī ʿavdet ve İskenderiye’ye ḏoġrı {3} ʿazīmet eylemiş olub ancaḳ müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ bu ḳadar tekellüfle ẕikr olunan Mesolenk ve Andalīḳoz’uñ {4} ḥaṣr ü tażyīḳiyle tesḫīrine mübāşeret iderek īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete iʿtinā itmiş iken bu vechile bir iş görülmeksizin {5} ʿavdeti ḫavene-i eşḳıyānıñ bir ḳat daḫi şīrīnleyerek ol ṭaraflara daḫi icrā[-yı] ihānet dāʿiyesine düşmeleri {6} mülāḥaẓadan baʿīd olmayub gerçi ẕāt-ı düstūrīleriniñ şimdiye ḳadar cilveger-i mücellā-yı bürūz olan {7} ġayret ü ḥamiyyet ve s̠ebāt ü ṣalābetleri iḳtiżāsına naẓaran bā-ʿavn-i Bārī müdāfaʿa-i düşmen ve muḥāfaẓa-i ḳılāʿa evvelkiden {8} ziyāde beẕl-i himmet-birle ẕātlarından cümlemiziñ meʾmūli olan ṣalābet ve diyānet ü ṣadāḳat meʾās̠irini is̠bāta beẕl-i himmet {9} buyuracaḳları iʿtiḳādı derkār ve bi-ḥavlillāhi Taʿālā ez-her-cihet tedārükāt-ı ḳaviyye ve tedābīr-i lāzımeniñ derdest-i icrā oldıġı {10} bedīdār ise de tīz elden cenāb-ı ġayret-meʾāblarınıñ ez-her-cihet taḳviyetlerini īcāb ider vesāʾiliñ ikmāli daḫi lāzımeden oldıġından {11} bu ṭarafdan müsteʾmen sefīneleri istīcārıyla ṭaraf-ı düstūrīlerine otuz dört biñ kīle miḳdārı ẕaḫīre tertīb ve irsāline {12} iʿtinā ve mübāderet olunmuş oldıġından ġayrı maʿiyyet-i müşīrīlerine tāze ʿasker ve biraz aḳçe gönderilmek īcāb ideceğinden {13} ne yapar ise yapub Bālyabādra ve Īnebaḥtī ve Ḳasteller muḥāfaẓası-çün serīʿan ṣavb-ı saʿādetlerine iki biñ nefer ʿasker {14} īṣāliniñ çāresi Preveze’den sefīneler ile mi olur, ne vechile mümkin ise istiḥṣāline ġayret ü iḳdām eylemesi bu defʿa {15} şeref-sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye mūcebince Rumili vālīsi ve serʿaskeri ḥażretlerine ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden ber-vech-i ekīd yazılmış ve bundan {16} başḳa Arnavudluḳ’dan iki biñ nefer işe yarar aylıḳlu ʿasker tedārük ve Preveze’den sefāyine irkāben Bālyabādra’ya {17} irsāle ġayret itmek üzere işbu iki biñ neferiñ ber-vech-i peşīn ikişer aylıḳları-çün yüz yiğirmi biñ ġurūş daḫi naḳden {18} Yānya mutaṣarrıfına irsāl olunmuş ve cenāb-ı düstūrīleriniñ ʿasker ʿulūfesine dāʾir muḳaddem tevārüd iden taḥrīrātları iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere {19} derdest ise de tīz elden ʿale’l-ḥesāb olaraḳ ṭaraf-ı saʿādetlerine beş yüz kīse aḳçe tertīb ve maḫṣūṣ dāʾire-i ḫāliṣānemizden […] bendeleriyle {20} irsāl ü tesbīl ḳılınmış olub [?] inşā[ʾallāhü]’r-Raḥmān bundan böyle daḫi ez-her-cihet iʿānet-i muḳteżiyeniñ icrāsında bir vechile ḳuṣūr olunmayacaġı {21} bī-iştibāh olub ol ṭaraflarıñ tertībāt-ı külliyye ile bā-ʿavn-i Bārī tedārükāt-ı vefīreye temşiyet olunmuş olmaġla {22} fıṭrat-ı kāmile ve cibillet-i ḥaseneleri iḳtiżāsına terettüb eylediği üzere hemān cenāb-ı düstūrīleri ve ol ṭaraf ḳılāʿında {23} bulunan ümmet-i Muḥammed s̠ebāt ü metānetlerine ẕerre ḳadar fütūr ü kesel virmeyerek emr-i muḥāfaẓada merdāne ve dilīrāne ḳıyām {24} ü ḥareket ve Preveze’den gönderilecek ʿaskeriñ irkābı-çün Bālyabādra’da olan sefāyinden kifāyet miḳdārınıñ {25} Preveze’ye irsāli lāzım geleceğine bināʾen müşārun-ileyhimā ḥażerātıyla muḫābere iderek ḳanġı ṭarafıñ ʿaskeri Preveze’de mevcūd {26} olur ise sefīneler ile Bālyabādra’ya celbe iḳdām ü müsāraʿat ve müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ ol vechile ʿavdetinden ẕatıñızı (89) ve sāʾir ḳulūb-ı ʿaskeriyyeyi ʿārıża-i fütūrdan viḳāyet ile bundan böyle hemān şerāyiṭ-i İslāmiyye’den olan s̠ebāt {2} ü metāneti icrā ve emr-i muḥāfaẓanıñ evvelkiden ziyāde īfāsına saʿy-ı evfā-birle ḥaḳḳıñızda maẓnūn [?] ü meʾmūl olan {3} māye-i ṣarāmet ü şecāʿati teʾyīde nis̠ār-ı cihāt [?] ve miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. F 24 R 39
[1713/204] Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’ya
{1} Cenāb-ı müşīrīleri İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleriyle berāber Mesolenk üzerinde iken mevsim-i şitānıñ {2} ẓuhūr ve şiddeti ḥasebiyle müşārun-ileyhiñ ʿaskeri vilāyetleri ṭarafına ʿavdet dāʿiyesine düşerek nihāyet ḫāh ü nā-ḫāh {3} ʿavd ü ricʿatları vuḳūʿuyla müşārun-ileyh Nārda ṭarafına ve ẕāt-ı saʿādetleri Preveze cānibine gitmiş olduḳları ifādesine dāʾir {4} resīde-i cā-yı vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i cihān-dārīye {5} daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i cenāb-ı cihān-dārī buyurulmuşdur. Bu bābda İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ daḫi {6} taḥrīrātı vürūd itmiş olub bu defʿa gerek cenāb-ı düstūrīleriniñ ve gerek müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ iḳdām ü ġayretleri {7} maʿlūm ise [de] bu ṣūretle vāḳiʿ olan ʿavdet terādüf-i esbāb-ı żarūriyyeden neşʾet eyleyeceği ẓāhir olub ancaḳ el-ḥāletü-hāẕihī {8} Mesolenk maṣlaḥatı bitmeyüb bundan ṣoñra gāvurlarıñ şīrīnlemeleri lāzım gelerek Bālyabādra ve Īnebaḥtī ve Ḳasteller’e {9} muhāceme ve iḳtiḥām eylemeleri mülāḥaẓadan baʿīd olmadıġından şimdi cümleden evvel Bālyabādra ṭarafınıñ taḳviyet ü istiḥkāmı {10} ṣūretine baḳılmaḳ ve Bādra Muḥāfıẓı saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyetine serīʿan tāze ʿasker irişdirilmek lāzımeden {11} ve farīża-i ḥāl ü maṣlaḥatdan oldıġından cenāb-ı müşīrīleri ne yaparsañız yapub Arnavudluḳ’dan iki biñ nefer işe yarar {12} ve s̠ebāt ider güzīde aylıḳlu ʿasker tedārük ve Preveze’den sefāyine irkāben Bālyabādra’ya irsāl eylemeleri ḫuṣūṣuna {13} irāde-i seniyye-i mülūkāne müteʿalliḳ olaraḳ ol miḳdār ʿaskeriñ ber-vech-i peşīn ikişer aylıḳları olaraḳ yüz yiğirmi biñ {14} ġurūş tertīb ve ṣavb-ı ḫāliṣānemizden taʿyīn olunan […] ile ṭaraf-ı müşīrīlerine baʿs̠ ü tesrīb olunmuş olmaġla ʿuṣātıñ {15} Mesolenk’den dolayı ẓuhūra gelmesi melḥūẓ olan cesāretleri cihetiyle Bālyabādra’nıñ ez-ser-i nev taḳviyesine {16} medār olacaḳ ol miḳdār ʿaskeri ḳaṭʿan ve ḳāṭıbeten teʾḫīr ü teʾennī ile imrār-ı vaḳt olunmayaraḳ ʿicāleten tedārük {17} ü tehyiʾeleriyle müşārun-ileyh maʿiyyetine sürʿat-i īṣāliñ çāre ve tedbīrini istiḥṣāl eylemeleri ẕāt-ı saʿādetlerinden {18} ḳaṭʿī maṭlūb olmaġla ġayret-i ẕātiyyeñiz iḳtiżāsı ve ṭaraf-ı şerīfiñize derkār olan ḥüsn-i iʿtiḳād ve iʿtimād {19} muḳteżāsı üzere ẕikr olunan iki biñ nefer ʿasākiri Arnavudluḳ’dan güzīde ve işe yarar olmaḳ üzere {20} ʿicāleten tedārük ü istiḥżār-birle Preveze’den sefāyine irkāben müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine serīʿan irişdirmeğe {21} beẕl-i mā-ḥaṣal-i ḳudret ve ol vechile sizden meʾmūl ü muntaẓar olan meʾās̠ir-i kār-dānī ve ṣadāḳati ibrāz ü iẓhāra {22} ve keyfiyyeti işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 R 39
[1713/206] Rumili vālīsine
{1} Muḳaddem vāḳiʿ olan işʿār-ı müşīrīleri üzere Ṣālona ve İstifa ve sāʾir münāsib maḥallerden ḳol ḳol ʿuṣāt-ı kefere {2} üzerlerine sevḳ ü iʿzām itmek üzere cemʿ ve tedārük itmiş olduḳları on beş biñ nefer ʿasākiriñ tertīb {3} ü tanẓīm-i levāzımlarıyla iḫrāclarını taṣmīm itmişler ise de aḳçeye iḥtiyācları oldıġı ifādāt ve baʿżı erbāb-ı {4} vuḳūf ile bi’l-müẕākere Rumili cānibinden ve Arnavudluḳ’dan ʿulūfelü ve ʿulūfesiz tertībi iḳtiżā iden ʿasākir ile lāzım {5} gelan ʿulūfe ve ẕaḫāyir ve şütürān keyfiyyātını ḥāvī İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleriniñ Mesolenk {6} üzerinden ḳalḳub ʿavdet eylemiş oldıġını ve ol bābda sāʾir ifādātı muḥtevī muḳaddem ve muʾaḫḫar resīde-i cā-yı {7} vürūd olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḥużūr-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi {8} ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i cihān-dārī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı ġayret-simāt-ı düstūrīleri kemāl-i {9} kār-āgāhī [ve] ṣalābet ve mezīd-i umūr-şināsī ve ṣadāḳat ile müteḫalliḳ ü mefṭūr vüzerā-yı ʿiẓāmdan olaraḳ ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerī {10} bi’l-istiḳlāl muḥavvel-i ʿuhde-i liyāḳat ü istīhālleri oldıġından mehāmm-ı mevkūle-i sipehdārīleriniñ ḥüsn-i tensīḳi emrinde (90) iḳdāmāt-ı lāzımeniñ icrāsıyla ibrāz-ı ḫidemāt-ı bergüzīdeye bi’l-vücūh mücidd ü sāʿī olacaḳları iʿtiḳādāt-ı ḥasenesi ḥaḳḳ-ı {2} saʿādetlerinde derkār ve müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ ol vechile ʿavdeti cihetiyle şimdilik mevcūd olan ʿasākir ile elde {3} bulunan ḳażā ve ḳılāʿıñ muḥāfaẓası çāresini istiḥṣālden özge efkārları olmadıġı bir ḳıṭʿa şuḳḳa-i şerīfelerinde {4} nigāriş-peẕīr-i ḫāme-i işʿār olub müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa daḫi işʿārına göre terādüf-i esbāb-ı īcābiyye ile ʿavd ü ricʿata {5} mecbūr olaraḳ bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda çıḳub telāfī-i mā-fāta ibtidār itmek üzere şimdiden tedārükāt-ı lāzımeye teşebbüs̠ ideceğini {6} taḥrīrāt-ı düstūrīlerinden muḳaddemce bu cānibe inhā itmiş ve ol bābda ṣavb-ı ḫāliṣānemizden iḳtiżāsına göre kendüye cevāb-nāme yazılmış olub {7} ancaḳ maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı müşīrīleri oldıġı ve bi’d-defaʿāt ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazılmış oldıġı vechile Rum gāvurlarınıñ fesādı {8} taḳrībiyle bu āna ḳadar bu ḳadar ḫazāʾin telef olmuş ve olmaḳda iken henüz meydānda görülmüş bir iş olmadıġından başḳa her bir vaḳtde birer {9} ṣūretle meʾmūrīniñ uyġunsuz ḥareketi ve tesāmuḥ ve ʿadem-i ġayreti birbirine ʿazv iderek gāvurlar şımarub izdiyād-ı şeḳāvetleriyle {10} envāʿ-ı meḥāẕīri müstetbiʿ ve temādī-i ġavāʾili mūcib olmuş ve bir ṭarafdan aḳçe muṭālebesi ve ḫazāyin ḏayanmayacaḳ derecede maṣraf {11} irāʾesi daḫi ḫazāyin-i mīriyyede vücūd-ı nuḳūdı derece-i nefāda irişdirmiş ise daḫi cenāb-ı müşīrīleri muḳaddem ve muʾaḫḫar vāḳiʿ olan {12} işʿārları üzere ḳış mevsimine baḳmayaraḳ iş görmek aḳdem-i efkārları olaraḳ külliyyetlü mebāliġ maṭlūb buyurmuş {13} olduḳlarına mebnī bundan aḳdemce maṣārif-i serʿaskerīye medār içün ṣavb-ı saʿādetlerine biñ beş yüz kīse aḳçe gönderilmiş oldıġından {14} başḳa bu defʿa daḫi şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince biñ beş yüz kīse aḳçe daḫi tertīb ile cānib-i sipehdārīlerine baʿs̠ {15} ü tesrīb olunmuş olub bu ḳadar müddetdir fesād-ı meẕkūruñ indifāʿı meʾmūrlarıñ ḥaḳīḳī saʿy ü ġayret itmameleri {16} cihetiyle uzayub dīn ü devlete yarar işde lāyıḳıyla bulunulmamış olaraḳ bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda bu māddeye her ṭarafdan el birliğiyle {17} iḳdām ü himmet olmaḳ ḫuṣūṣunuñ derece-i ehemmiyyeti muḥtāc-ı taʿrīf ü beyān olmamaġla tertībi işʿār buyurılan ʿasākir ve ẕaḫāyir {18} ve şütürān maṣlaḥatları daḫi derdest-i müẕākere ve tanẓīm olaraḳ her bir keyfiyyet bundan ṣoñraca ṭaraf-ı serʿaskerīlerine beyān ü işʿār {19} olunacaḳ oldıġından hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri mecbūl olduḳları ṣalābet ü şecāʿat muḳteżāsı evvel ü āḫir vāḳiʿ olan {20} işʿārları iḳtiżāsı üzere icrā-yı şerāyiṭ-i ḥamiyyet ü ġayret ve elde olan ḳılāʿ ve ḳażā ve sāʾir maḥalleriñ taḳviyet ü muḥāfaẓası {21} ḳış ve yaġaş dimeyüb iş görerek her ḥālde ḫuṭūb-ı mevkūle-i serʿaskerīleriniñ ḥüsn-i tensīḳ ü temşiyetiyle ibrāz-ı meʾās̠ir-i {22} şecāʿat ü ṣadāḳate himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 R 39
[1713/207] Müşārun-ileyhe kenār
{1} İskenderiye mutaṣarrıfı müşārun-ileyhiñ Mesolenk üzerinden ʿavdeti cihetiyle Bālyabādra ve Īnebaḥtī ve Ḳasteller’iñ taḳviyet {2} ü taḥkīmi żımnında Bālyabādra Muḥāfıẓı saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleri maʿiyyeti-çün iki biñ nefer aylıḳlu Arnavud ʿaskeri {3} tedārük ve Preveze’den imrārı ḫuṣūṣı saʿādetlü Yānya mutaṣarrıfı ḥażretlerine yazılmış ise de cenāb-ı serʿaskerīleri daḫi celb {4} ü tedārük itmiş olduḳları ʿaskerden iki biñ nefer güzīde ʿasker ifrāz ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine irsāl-birle {5} levāzım-ı iʿāneti ikmāl buyurmaları ḫuṣūṣı bundan aḳdemce ṣavb-ı sipehdārīlerine maḫṣūṣan işʿār olunmuş oldıġından muḳteżāsınıñ {6} icrāsıyla icrā-yı şerāyiṭ-i serʿaskerīye müsāraʿat buyuracaḳları ẓāhir ise de istimāʿ ü iḫbār olundıġına göre {7} müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ ʿavdetinden ḏolayı gāvurlar şīrīnleyerek Bālyabādra ṭarafına daḫi icrā-yı ihānet {8} dāʿiyesinde olduḳlarından eğer şu mevsimde müşārun-ileyh Yūsuf [Paşa] maʿiyyetine işe yarar dinç ʿasker irişdirilemez ise maʿāẕallāhü Taʿālā {9} uyġunsuz olacaġı ecilden ne vechile olur ise hemān ḳış dimeyerek serīʿan Bālyabādra ṭarafınıñ muḥāfaẓasına baḳılmaḳ {10} farż derecesinde olub muḥāfaẓa ve taḳviyet dimek daḫi dinç ve güzīde ʿasker ile ḥāṣıl olacaġına bināʾen muḳaddemce vāḳiʿ {11} olan işʿār-ı muḫliṣī üzere işte Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’ya yazılmış ve ʿulūfeleri-çün aḳçe daḫi gönderilmiş ve bi-mennihī Taʿālā {12} ʿalā-eyyi-ḥāl ne vechile olur ise olsun ẕāt-ı serʿaskerīleri daḫi serīʿan ve ʿācilen müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine {13} iki biñ nefer işe yarar ʿasker irişdirmeleri ve sāʾir vechile daḫi muʿāvenet-i muḳteżiyeyi icrāya himmet buyurmaları {14} lāzımeden olub şöyle ki, şu aralıḳ müşārun-ileyh maʿiyyetine ʿasker irişdirilemeyüb maʿāẕallāhü Taʿālā Bālyabādra ve Ḳasteller {15} ve Īnebaḥtī ṭaraflarında daḫi uyġunsuzluḳ olmaḳ lāzım gelür ise umūr-ı serʿaskerī bi’l-istiḳlāl ʿuhde-i saʿādetlerine {16} muḥavvel olub bu ḫuṣūṣ daḫi evvel ü āḫir ṭaraf-ı saʿādetlerine bildirilmiş oldıġından mesʾūliyyeti netīce vireceğinde şübhe {17} olmamaġla aña göre müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ irsāl ideceği ʿaskere baḳmayaraḳ ne yapar iseñiz yapub ve ne maḳūle {18} tedbīr īcāb ider ise ʿalā-eyyi-ḥāl ol tedbīri ʿācilen ḳuvveden fiʿile getürüb müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿiyyetine {19} ʿicāleten iki biñ nefer dinç ve güzīde ʿaskeriñ irişdirilmesine ve sāʾir vechile daḫi lāzım gelan muʿāveneti icrāya [ve] {20} vüsʿ-i beşerde olan mesāʿī ve iḳdāmātı icrāya himmet buyurmaları beyānıyla taḥşiye-i metn-i meveddete ibtidār olundı. Fī 27 R 39
[1713/208] Rumili vālīsine
{1} Bālyabādra’da olan ṣadr-ı esbaḳ Seyyid ʿAlī Paşa ve Ḥasan Paşa ḥażerātı ve sāʾir rüʾesā-yı ʿaskeriyye maʿiyyetlerinde bulunanlarıñ işlemiş {2} ʿulūfeleri külliyyetlü ve ḳatı fāḥiş şey oldıġından başḳa bu ʿulūfe isteyan ʿasker evvel ü āḫir işe yarar maḳūleden {3} olmayaraḳ hemān bulunduḳları maḥallerde itlāf-ı ẕaḫāyir ve ṭaleb-i mebāliġden ġayrı kārları olmadıġı tecārib-i ʿadīde ile maʿlūm {4} ve istenilan ʿulūfe daḫi müteveffā Ḫūrşīd Paşa’nıñ olub maʿa-hāẕā ol vaḳt her ne ḳadar ʿadem-i diḳḳat ile teẕākir {5} virilmiş ise de yüz nefer içün virilan teẕkire żımnında şimdiki ḥālde bir nefer ḳalmamış iken mücerred meʾmūrīn bu uṣūli bir kār {6} ittiḫāẕıyla yine teẕkire mūcebince ʿulūfe ṭalebinde olduḳları cihetden bunlarıñ istedikleri ʿulūfeleri virilmek ṣūreti {7} başa çıḳar şey olmadıġına ve şimdiye ḳadar hiçbir işe yaramayub bundan ṣoñra daḫi yaramayacaḳları müteyaḳḳan oldıġına bināʾen {8} Sīrozī saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriyle bi’l-muḫābere müşārun-ileyhimānıñ ʿasākir-i sāʾireye sirāyet itmamek ve vechen mine’l-vücūh (91) Bālyabādra’nıñ taḥkīmine ḫalel virmeyecek vechile ṣūretini ḳarārlaşdırdıḳdan ṣoñra keyfiyyeti bu cānibe işʿār {2} buyurmaları ḫuṣūṣı bundan aḳdem ṣavb-ı dirāyet-evb-i müşīrīlerinden istiʿlām ü istişʿār olunmuş idi. El-ḥāletü-hāẕihī {3} bu ʿulūfe māddesi müteferriʿātdan olaraḳ İzdīn Muḥāfıẓı sābıḳ saʿādetlü Süleymān Paşa ḥażretleri ṭarafından muḳaddem ve muʾaḫḫar {4} tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde müteveffā Ḫūrşīd Paşa ve selefiñiz Meḥmed Paşa zamānlarında işlemiş olan iki biñ iki yüz {5} elli ḫarcıñ ġayr-ez-teslīm iḳtiżā iden dört yüz elli biñ ġurūşuñ tedārükünden ʿacz ve ıżḏırābını taḥrīr iderek {6} ʿināyet-i seniyye istidʿā olunmuş ise de müteveffā-yı müşārun-ileyhiñ girüyi düşünmeyerek ṣūret-i semāḥatde ol vechile ḫarc {7} teẕkireleri ibẕāl ve iʿṭā itmiş ve işbu teẕkireler üç seneden berü elden ele gezerek meʾmūrlara bir sermāye olmuş {8} ve ḥattā virilan teẕkireleriñ birazı daḫi iki seneden berü ol ṭarafdan müfāraḳat ile Anāḏolī ve Rumili’de {9} sāʾir vüzerā-yı ʿiẓām ḥażerātı ḫidmetlerinde bulunmuş sergerdelerde görülmüş iken yine meʾmūrlar bidāyet-i māddede virilan {10} teẕkire ḥesābınca aḳçe istemeleri velīniʿmetleri olan Devlet-i ʿAliyye’ye ʿadem-i ṣadāḳatlerinden ve müşārun-ileyh Süleymān {11} Paşa’nıñ iki biñ iki yüz elli ḫarc didiği daḫi bu ḳabīlden olub maʿa-hāẕā müşārun-ileyh Süleymān Paşa’nıñ {12} hiçbir işe yaramayaraḳ Īzdīn muḥāfaẓasında oldıġı vaḳtde ancaḳ maʿiyyetinde iki yüz nefer oldıġı maʿlūm iken {13} iʿẓām-ı mādde iderek bu vechile istidʿāsı mücerred celb-i menfaʿat idüği nümāyān oldıġına bināʾen bu maḳūle {14} vāhī muġālaṭalara ḥavāle-i sem ü iʿtibār olunmayacaġı ve nihāyeti ḥaḳḳında peşīmānlığı intāc ideceği beyānıyla {15} ḳalḳub manṣıbı ṭarafına gitmesi bu defʿa ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden iḳtiżāsı vechile müşārun-ileyh Süleymān Paşa’ya yazılmış {16} olmaġla ẕāt-ı serʿaskerīleri daḫi müşārun-ileyhi ol ṭarafdan taḥrīk ile manṣıbı ṭarafına iʿzāma ve muḳaddemki işʿār-ı {17} muḫliṣī üzere eğer müşārun-ileyhimā Seyyid ʿAlī Paşa ve Seyyid Ḥasan Paşa’nıñ şimdiki ḥālde faḳaṭ ʿaskerīye ḏoḳunmayaraḳ {18} yalñız kendüleriniñ bir ḥüsn-i ṣūretle çıḳarılmalarında bir gūne beʾis ü maḥẕūr yoġ ise ve müşārun-ileyhimānıñ çıḳmaları {19} vesīlesiyle ol ṭarafdan bir nefer çıḳmayacaġı[nı] gereği gibi teyaḳḳun ider ise ol vaḳt müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ḥażretleriyle {20} bi’l-muḫābere müşārun-ileyhimānıñ daḫi berü ṭarafa iḫrācları vesāʾiliniñ istiḥṣāline himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 R 39
[1713/217] Yānya mutaṣarrıfına
{1} Saʿādetlü Serʿasker paşa ḥażretleri ṭarafından muʾaḫḫaren saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ḥażretlerine irsāl olunmuş olan {2} dö[r]t yüz kīse aḳçeyi bir taḳrīb gāvurlarıñ almış olduḳları bu defʿa inhā ve iḫbār olunub müşārun-ileyh Yūsuf {3} Paşa’ya īṣāl olunmaḳ üzere giçen bu ṭarafda beş yüz kīse aḳçe tertīb ve çifte tatar ile irsāl ḳılınmış {4} oldıġından gāvurlarıñ bu vechile berren ve baḥren şiddet-i ʿiṣyānları cihetiyle ẕikr olunan beş yüz kīseniñ {5} Preveze’ye vürūdunda emniyyet-i ṭarīḳ ne vechile ise bi’l-istiḥṣāl meblaġ-ı mezbūruñ sālimen ṭarafına īṣāli {6} ve Bālyabādra’ya gönderilmesi muḳaddem ṭaraf-ı saʿādetlerine işʿār ve teʾkīd ḳılınmış olan iki biñ nefer ʿasker {7} henüz gönderilmediği ḥālde beher-ḥāl ʿasker-i meẕkūruñ sergerdeleriyle berāber bir ān aḳdem müşārun-ileyh ṭarafına {8} yetişdirilmesi çāresiniñ istiḥṣāli cenāb-ı şerīflerinden maṭlūb olan mevāddan olmaġla muḳteżā-yı {9} dirāyet ü ġayret-i düstūrīleri üzere meblaġ-ı mezbūruñ ʿuṣāt ṭarafından bir gūne ihānet olunmaḳsızın müşārun-ileyh {10} ṭarafına sālimen irsāl ve ʿasker-i mezbūruñ īṣāliyle bā-ʿavn ü ʿināyet-i Bārī bu ḳış şu Bādra ve Ḳasteller’iñ {11} keyd ü gezend-i aʿdādan viḳāyesi esbāb-ı lāzımesiniñ istikmāline ṣarf-ı naḳdīne-i ihtimām ü mübāderet buyurmaları {12} ẕāt-ı saʿādetlerinden ḳaṭʿī maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 4 Ca 39
[1713/221] Ḳapūdān paşaya
{1} Giçen gün Meclis-i Şūrā’da beyne’l-ḥużżār teẕekkür olundıġı üzere Ībṣāra cezīresiniñ urulması māddesinde īrād olunan {2} tedābīri mutażammın taḳdīm buyurduḳları bir ḳıṭʿa taḳrīr ve ol bābda irsāl buyurılan teẕkire-i şerīfeleri pāy-gāh-ı serīr-i şevket-maṣīr-i {3} cenāb-ı ḫilāfet-penāhīye ʿarż olunduḳda “Bu bābda müşārun-ileyhiñ mülāḥaẓası yollu ise de aṣl elzem olan Mora {4} cezīresiniñ evvel-be-evvel ḳol ḳol olaraḳ bi’l-ittifāḳ hücūm ve ʿavn ü ʿināyet-i Ḥaḳḳ’la żabṭ ü tesḫīr[i] olmaġla Meclis-i {5} Şūrā’da cümle ṭarafından īrād ve istiḥsān ol[un]dıġı üzere müşārun-ileyhiñ daḫi bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda Donanma-yı {6} Hümāyūn’um ile Mora[’ya] ʿazīmeti iḳtiżā ider.” deyu ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāne şeref-rīz-i ṣudūr olmuş [olmaġla] keyfiyyet maʿlūm-ı saʿādetleri {7} buyurulmaḳ siyāḳında teẕkire. Fī 5 Ca 39
[1713/228] Rumili vālīsine
{1} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri ḥasbelḳader Mesolenk maṣlaḥatını bıraġub ʿavdete mecbūr olmuş {2} ise de evvelbahārda tedārükāt-ı ḳaviyye ile yine bıraḳdıġı maṣlaḥatıñ üzerine geleceğini yazmış ve bu ṭarafda {3} olan müşārun-ileyhiñ ḫazīnedārı daḫi müşārun-ileyhiñ on beş biñ ʿasker ile ḳalḳabileceğini ifāde {4} itmiş ise de şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince şimdi giçen sene mis̠illü ʿuhdesinde olan sancaḳlardan {5} külliyyetlü Geġa ʿaskeriyle bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda ḳalḳub Ḳarlıili’niñ taṭhīri ve Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīri {6} maṣlaḥatına meʾmūr ḳılınmış ve müşārun-ileyhiñ bu ṭarafda olan ḫazīnedārı daḫi biẕẕāt müşārun-ileyhe tefhīm-i aḥvāl {7} içün ṭaraf-ı muḫliṣīden terfīḳ olunan meʾmūr ile berāber cānib-i müşārun-ileyhe gönderilerek müşārun-ileyhiñ meʾmūriyyetini {8} ḥāvī emr-i ʿālī ve ṭarafımızdan iḳtiżāsına göre taḥrīrāt iṭāresi tesyār ve Dūḳagīn Mutaṣarrıfı Nuʿmān Paşa daḫi {9} maʿiyyet-i müşārun-ileyhe meʾmūr ḳılınub müşārun-ileyhiñ ordusı-çün giçen sene oldıġı gibi maḫṣūṣ ẕaḫāyir ve aġnām {10} daḫi tertīb olunmuş oldıġı; {11} ve Yānya Mutaṣarrıfı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ daḫi işe yarayacaġı meʾmūl oldıġından üç biñ nefer bedeninden {12} ve beş biñ nefer aylıḳlu Ṭosḳa ʿaskeriyle maʿiyyet-i sipehdārīlerine meʾmūr ḳılınaraḳ ibtidā anıñ maʿrifetiyle müstaḳillen {13} Atina’nıñ żabṭ ü tesḫīri ve gāvurlarıñ Derbend’den berüye geçemameleri esbābınıñ istiḥṣāline taʿyīn-birle {14} bi-mennihī Taʿālā buña muvaffaḳ olduḳdan ṣoñra ilerülere sevḳ ile iḳtiżāsına göre istiḫdām olunması-çün her ḥālde {15} reʾy ü irāde-i müşīrīleri vechile ḥareket itmek üzere meʾmūr ve taʿyīn olunması mütebādir-i ḫāṭır olmuş ise de İskenderiye {16} Mutaṣarrıfı müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde olan Geġa ṭaḳımına aylıḳ laḳırdısı olmayacaġından ve her ne ḳadar {17} Ṭosḳa ṭaḳımıyla Geġa ṭaḳımı müşārun-ileyh Muṣṭafā Paşa’nıñ giçen sene mis̠illü Ḳarlıili’ye ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ {18} maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyetleri cihetleriyle birbirinden ayrılmış ise de yine seyyān muʿāmelesi olunmaḳ lāzım geleceğinden {19} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ ʿale’l-ıṭlāḳ sekiz-on biñ nefer Ṭosḳa ʿaskeriyle evvelbahārda maʿiyyet-i saʿādetlerine {20} meʾmūriyyeti ve cenāb-ı müşīrīleri daḫi müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’yı lā-aḳal sekiz biñ ʿasker ile çıḳarub Atina {21} ḳolunda istiḫdām iderek işbu ʿasker içün müşārun-ileyhe beş biñden ziyāde ḫarc virmeyerek ḳuṣūrını müşārun-ileyhiñ {22} kendü bedeninden idāre itdirmeleri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳuyla ol bābda müşārun-ileyhiñ aylıḳ laḳırdısı {23} olmayaraḳ sekiz-on biñ ʿasker ile maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyeti[ni] şāmil iḳtiżā iden emr-i ʿālī ıṣdār {24} ve maḫṣūṣ mübāşir ile tesyār olunmuş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri daḫi ber-vech-i muḥarrer müşārun-ileyhi lā-aḳal sekiz biñ {25} tām ʿasker ile çıḳarub maʿiyyet-i serʿaskerīlerine celb ve faḳaṭ beş biñ neferine ḫarc iʿṭāsıyla māʿadāsını {26} kendüye idāre itdirderek ol vechile Atina ḳolunda istiḫdām buyurmaları; {27} ve bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda maʿiyyet-i saʿādetlerine külliyyetlü ʿasker tertībi lāzım gelüb Rumili ḳażālarından giçen sene mis̠illü {28} ʿasker iḫrāc olunsa s̠ebātsızlıḳları cihetiyle işe yaramayacaḳlarından tertīb olunacaḳ ʿasākiriñ beher neferi {29} otuz beşer ġurūşdan altışar aylıḳ ḥesābıyla īcāb iden bedelleri ḳażālardan taḥṣīl ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerine {30} tevṣīl olunaraḳ ẕāt-ı saʿādetleri daḫi iḳtiżāsına göre Arnavud ve Rumili ve Ḳırcalu ʿaskerinden işe yarar ve tüvānā {31} ve güzīde olmaḳ üzere aylıḳlu ʿasākir celb ve muḳtedir ve kār-güẕār sergerde maʿiyyetleriyle īcāb ü iḳtiżāsına göre {32} istiḫdām itmek ve şu ḳadar ki; Rumili ve Ḳırcalu ṭaraflarından külliyyetlü işe yarar aylıḳlu ʿaskeriñ maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde {33} defʿaten tecemmuʿı ḥāṣıl olamaması mülāḥaẓasına bināʾen bu vechile aylıḳlu işe yarar ʿasker çıḳan maḥallere ṭaraf-ı Devlet-i {34} ʿAliyye’den maḫṣūṣ mübāşirler irsāliyle iḫrāc ü īṣāllerine iḳdām itdirmek üzere Rumili ḳażālarında giçen senelerde {35} tertīb olunan ʿasker baʿżı maḥalliñ derece-i taḥammülünden ziyāde ve noḳṣān ve baʿżısı dūn olmaḳ mülābesesiyle bu sene-i {36} mübāreke içün taʿdīl ve tesviye uṣūlüne riʿāyeten her bir ḳażānıñ maʿlūm olan ḥāl ve taḥammülüne göre tertīb olunması {37} tensīb olunaraḳ ol bābda sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince Filibe ḳażāsından biñ ve Manāstır ḳażāsından altı yüz {38} ve Ṣofya ḳażāsından yüz elli ve Fīlorina ḳażāsından yüz elli ve Serfīçe’den yüz yiğirmi ve Behlişte’den yüz {39} ve Prespe’den elli ve Görīce ḳażāsından iki yüz ve Rādomīr’den elli ve Köstendīl ḳażāsından iki yüz ve Petrīç ḳażāsından {40} iki yüz ve İştib ve Köprili ve Dobrīç ḳażālarından ikişer yüz ve Ḏoyrān ḳażāsından yüz yiğirmi ve Cumʿabāzārı’ndan {41} elli beş ve Ḫūrpişte ve Eğribucaḳ ḳażālarından ellişer ve Rādovişte ve Ḳūmānova ve Ḳīrçova ḳażālarından yüzer {42} ve Pirlepe ḳażāsından üç yüz ve Nāslīç ḳażāsından yüz elli ve Çehārşenbe ḳażāsından üç yüz ve Tatarbāzārı ḳażāsından {43} dört yüz ve Kesriye ḳażāsından iki yüz ve Drāma’dan beş yüz ve Menlik ḳażāsından iki yüz ve Ḳol[on]ya ḳażāsından elli {44} ve Tikveş ve Ustrūmca ḳażālarından yüz ellişer ve Ṭırnovī ḳażāsınıñ taḥammülüne bināʾen oradan daḫi biñ nefer ki cemʿan {45} yedi biñ üç yüz ḳırḳ beş nefer ʿasker bedelleri alınmaḳ üzere tertīb ve Ṣamāḳo-maʿa-İhtimān ḳażāsından {46} Ṣamāḳo nāẓırı veyāḫūd kendüye muʿādil başbuġ ile Nevreḳop ve Sīroz ve Timürḥiṣār ve Prāvişte {47} ve Zīḫne ve Rāzlıḳ ḳażālarınıñ ʿasākir-i mürettebesiyle aʿyānları kendü sevāḥilini muḥāfaẓa itmek ve buralardan maʿiyyet-i {48} müşīrīlerine istenilmamek üzere tanẓīm olunmuş oldıġından baʿd-ez-īn daḫi ol vechile īfā ve keẕālik Rumili ḳażālarından {49} Ṣırpluya civār olan ḳażālardan ʿasker tertībinden ḥasbe’l-iḥtiyāṭ bu sene daḫi ṣarf-ı naẓar-birle Çirmen sancaġından giçen sene {50} mutaṣarrıfı maʿiyyetine tertīb olunan altı biñ neferiñ bu sene-i mübārekede taḫfīfen-li’l-fuḳarā iki biñi tenzīl olunaraḳ maʿiyyet-i saʿādetleri {51} içün Yeñice-i Ḳaraṣu ḳażāsından māʿadā ḥāvī oldıġı ḳażālardan daḫi dört biñ nefer tertīb ve uṣūl-i meşrūḥa ile (98) bunlarıñ daḫi iḳtiżā iden bedelleri taḥṣīl ve ṣavb-ı sipehdārīlerine irsāl ḳılınmaḳ üzere iḳtiżāsına göre {2} lāzım gelan müʾekked evāmir-i şerīfesi ıṣdār ve maḫṣūṣ mübāşirler ile tesyār olunmaḳda oldıġı; {3} Evlād-ı Fātiḥān’dan daḫi ʿaynen iḫrāc [ve?] üç biñ nefer ʿasker tertībiyle maʿiyyet-i saʿādetlerine īṣāl ve Üskūb Nāẓırı {4} ʿAlī Ḥıfẓī Beğ daḫi Priştine’den māʿadā maḥallerden iki biñ beş yüz nefer güzīde ʿasker ve Üskūb Mutaṣarrıfı {5} Priştineli Yaşar Paşa daḫi Priştine ḳażālarından iki biñ nefer tüvānā ʿasker ve Īvrānyalı mīr-i mīrāndan {6} Ḥüseyin Paşa Īvrānya’dan ve bedeninden yedi yüz elli ve keẕālik Lesḳofçalı Maḥmūd Paşa daḫi Lesḳofça’dan {7} ve bedeninden yedi yüz elli ve ḳapucıbaşılardan Yeñice-i Ḳaraṣu Aʿyānı Emīn Beğ daḫi ḳażāsından ve bedeninden {8} biñ nefer güzīde ʿasker istiṣḥābıyla bi-mennihī Taʿālā Nevrūz ibtidāsında maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde is̠bāt-ı vücūd itmek {9} üzere muḳteżā-yı irāde-i seniyye üzere meʾmūr ve taʿyīn ḳılınaraḳ her birine lāzım gelan evāmir-i şerīfe taṣdīr ve başḳa {10} başḳa mübāşirler ile tesyīr olunmaḳ üzere idüği; {11} işbu tertībāta naẓaran bedelleri alınaraḳ yerlerine işe yarar aylıḳlu ʿasker istiḫdām olunmaḳ üzere Rumili ve Çirmen {12} sancaġı ḳażālarından ve Ṭırnovī’den tertīb olunan ʿasākiriñ ṭopı on bir biñ üç yüz ḏoḳsan beş nefere {13} bāliġ ve ʿaynen tertīb olunacaḳ Ṣamāḳo ve Evlād-ı Fātiḥān ve Üskūb ve Priştine ve Īvrānya ve Lesḳofça ve Yeñice-i Ḳaraṣu {14} ʿaskerleri daḫi cemʿan on biñ üç yüz nefere resīde olaraḳ yekūnı yiğirmi bir biñ altı yüz ḳırḳ beş nefer {15} ʿasker dimek olmaġla bunlardan başḳa Prizrīn Mutaṣarrıfı Maḥmūd Paşa daḫi biñ beş yüz ʿasker ile maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde {16} is̠bāt-ı vücūd itmek üzere meʾmūr ḳılınmış oldıġından paşa-yı mūmā-ileyhe götüreceği ʿaskeriñ ne miḳdārını {17} bedeninden aylıḳlu olaraḳ uydırabileceğini cenāb-ı serʿaskerīleri añlayub aña göre paşa-yı mūmā-ileyhle {18} muḫābere eylemeleri lāzım geleceği; {19} Rumili eyāletinde kāʾin bi’l-cümle eşkinci zuʿamā ve erbāb-ı tīmārı dört biñ neferi mütecāviz olmaġla bunlar daḫi {20} ʿumūmen Nevrūz ibtidāsında maʿiyyet-i saʿādetlerinde is̠bāt-ı vücūd itmek üzere meʾmūr ḳılınmaları lāzımeden ise de eyāletlünüñ {21} şürūṭ mūcebince meʾmūr olduḳları maḥalde mülāzımlarıyla berāber is̠bāt-ı vücūd eylemek lāzımeden iken alaybeğileri tamāmıyla {22} sancaḳlusunı istiṣḥāb itmediklerinden bu defʿa bunlarıñ daḫi kāmilen maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde is̠bāt-ı vücūd {23} eylemeleri żımnında sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince her bir sancaġıñ ne miḳdār aṣḥāb-ı tīmār ve zeʿāmetleri ve mülāzımları {24} var ise bir neferi girüye ḳalmayaraḳ tamāmen çıḳarub Nevrūz’a ḳadar maʿiyyet-i saʿādetlerine īṣāl ve is̠bāt-ı vücūd {25} itdirilmek üzere Dersaʿādet’den her bir sancaġa maḫṣūṣ birer ḳıṭʿa fermān-ı ʿālī ile başḳa başḳa birer muḳaddem mübāşir taʿyīn {26} ve ḫademe-i Devlet-i ʿAliyye’den daḫi maʿiyyet-i saʿādetlerine bir münāsib yoḳlamacı taʿyīniyle yedine virilecek cebe defterleriyle {27} varub Nevrūz’da maʿiyyet-i saʿādetlerine vürūd idecek sancaḳluları yegān yegān yoḳlayaraḳ is̠bāt-ı vücūd {28} itmeyanleriñ zeʿāmet ve tīmārlarını refʿlerinden mevcūd mülāzımlara ve sāʾir işe yarar ve tüvānā yiğitlere ʿarż itmek {29} ve bu vechile tevcīhleri bu ṭarafda icrā olunmaḳ üzere tanẓīm ve her bir sancaġıñ alaybeğilerine ḳaldırmaḳ içün {30} mübāşirler gitmekde olub yoḳlamaya bu ṭarafdan irsāli lāzım gelan yoḳlamacı intiḫāb ve irsāl olunmaḳda idüği; {31} ve Ṭosḳalıḳ beğzādelerinden müşārun- ileyh Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ile beynleri uyġun ve anıñ maʿiyyetiyle çıḳmaları {32} melḥūẓ olanlardan māʿadā yaʿnī müşārun-ileyhiñ maʿiyyetini ḳabūl itmeyüb maʿiyyet-i müşīrīlerine başḳaca meʾmūl olduḳları {33} ḥālde her biri vāfir ʿasker ile çıḳaraḳ bi-ʿavnihī Taʿālā ḫaylī işe yarayacaḳları istiḫbār ve taḥḳīḳ olunan {34} Ṭosḳalıġ’ıñ muʿteber ve muḳtedir beğ ve beğzādelerinden Avlonya sancaġında İbrāhīm Paşa yeğeni İsmāʿīl Beğ, {35} yine livāʾ-i mezbūrda Ḳoṣtaraşlı [?] Beğ-zāde Beğ, yine livāʾ-i mezbūr[da] Ergīrīli Murtażā Beğ, yine livāʾ-i mezbūrda {36} Silaḥdār İlyās Beğ, yine livāʾ-i mezbūrda Ḳaplan Paşa-zāde Ṭāhir Beğ, yine livāʾ-i mezbūrda ʿAlī Raʾūf Paşa- {37} -zāde Erşī [?] Beğ, yine livāʾ-i mezbūrda Ḳliṣūralı Rüstem Beğ, yine livāʾ-i mezbūrda Behşidli [?] Ḫalīl Beğ, yine livāʾ-i {38} mezbūrda Elmās Maḥmūd Aġa, yine livāʾ-i mezbūrda İslām Timür Aġa, yine livāʾ-i mezbūrda Vizālanlı [?] Ḳahramān Beğ, {39} yine livāʾ-i mezbūrda Līḥov[a]’da [?] Süleymān Beğ-zāde ʿİzzet Beğ, Ḳonīçeli İsmāʿīl Beğ, Frāşeli Süleymān Beğ-zāde, {40} Delvīneli Muṣṭafā Paşa-zāde Şāhīn Beğ, Delvīne’de Ḥasan Çapar’ıñ oġlı Zeynel Beğ, yine livāʾ-i mezbūrda {41} Muṣṭafā Dālyān, Delvīneli ʿAlī Mānya, Delvīne sancaġında İslām Permerte’niñ [?] oġlı Yūsuf, yine livāʾ-i mezbūrda {42} Meḥmed Çapar, yine livāʾ-i mezbūrda Ṭāhir Çapar muḳtedir olabildikleri güzīde ʿasākir ile ṭaraf-ı müşīrīlerine varub is̠bāt-ı {43} vücūd eylemek üzere maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūr ḳılınmış ve her birine yararlıḳları müşāhede olunduḳça ḥaḳlarında {44} mükāfāt-ı celīle erzān buyurılacaġı teşvīḳātıyla ʿale’l-esāmī başḳa başḳa fermānlar ıṣdār ve li-ecli’l- iḫrāc {45} maḫṣūṣ ḫaṣekīler mübāşeretiyle irsāl ü tesyār ḳılınmaḳ üzere oldıġından ẕāt-ı saʿādetleri daḫi muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri {46} üzere bunları ḥüsn-i teʾmīn ü istimāletle ṭaraf-ı saʿādetlerine celb ve istiḫdām eylemeleri lāzım geleceği; {47} giçen senelerde Rumili vālīsi bulunanlar maʿiyyetlerinde taḥaşşüd iden ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları-çün Rumili ḳażālarından {48} tertīb olunmuş olan yüz elli biñ kīle daḳīḳ ve yüz seksan biñ kīle şaʿīr ve elli beş biñ reʾs aġnāmıñ ʿaynen {49} taḥṣīline teşebbüs̠ olunmuş ise de envāʿ-ı ʿusreti müstelzim olmuş oldıġından bi-mennihī Taʿālā bu sene-i mübārekede meẕkūrü’l- miḳdār {50} daḳīḳ ve şaʿīr ve aġnāmıñ bedelleri alınaraḳ ḥāṣıl olacaḳ mebāliġden tecemmuʿ idecek ʿasākiriñ laḥm taʿyīnātları içün {51} lāzım gelan yüz sekiz biñ reʾs miḳdārı aġnām Yeñişehir ḥavālīsinden aḳçesiyle tedārük olunmaḳ ve ḳuṣūr mebāliġ daḫi ʿasākir {52} ʿulūfeleri maṣārifine ṣarf ḳılınmaḳ üzere ʿaynen lāzım gelan ẕaḫīre daḫi Orfān ve Selānīk iskeleleriniñ Dersaʿādet {53} mübāyaʿası tertībātından ḥavāle olunaraḳ maḥallerinde şimdiden tehyiʾe ve istiḥżār itdirilmesi ṭaraf-ı saʿādetlerinden inhā {54} ve īrād olunmuş olub vāḳıʿan Mora üzerine ḳol ḳol sevḳ olunacaḳ ʿasākir içün külliyyetlü ẕaḫīreniñ {55} tedārüki lāzımeden ve beyān olundıġı vechile bu miḳdār ʿasākir-i külliyyeye verādan ẕaḫīre irişdirilmek ḥayyiz-i imkānda (99) olmayub bu sene-i mübārekede Donanma-yı Hümāyūn ile yalñız Mora meʾmūrları-çün yüz biñ keyl ẕaḫīre gönderilmiş {2} ve saʿādetlü Ḳapūdān paşa ve Sīrozī Yūsuf Paşa maʿrifetleriyle müsteʾmen sefāyininden daḫi bī-nihāye ẕaḫāyir iştirā {3} olunmuş iken yine ẕaḫīresizlik şikāyeti vāḳiʿ oldıġına naẓaran evvelbahār içün tertīb olunacaḳ bu ḳadar ordularıñ {4} lāyıḳıyla idāreleri ẕaḫīre māddesinde daḫi ḥüsn-i ṣūreti istiḥṣāl olunması lāzım gelerek müteʿalliḳ olan {5} irāde-i ʿaliyye mūcebince eks̠erīsi peksimād ve daḳīḳ ve māʿadāsı şaʿīr ve baḳla olmaḳ üzere bir ṭaḳım külliyyetlü ẕaḫīre daḫi {6} Mıṣır’dan sefīnelere taḥmīlen Mora üzerine gönderilüb bi-mennihī Taʿālā ol vaḳte ḳadar müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri {7} daḫi Donanma-yı Hümāyūn ile Mora üzerine vuṣūl ile saʿādetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri ṭarafından olacaḳ {8} meʾmūr ile bi’l-muḫābere işbu ẕaḫīreniñ lüzūmı miḳdārını yaʿnī her ṭarafda tecemmuʿ ü taḥaşşüd idecek ordularıñ {9} ve evvelden bulunan ʿasākiriñ miḳdār [ve] kemmiyyetlerine göre kifāyet idecek ḳadarlarını Bālyabādra ve Īnebaḥtī {10} ve İzdīn ṭaraflarına iḫrāc ve meʾmūrlara teslīm ve ḳuṣūr ẕaḫāyiri daḫi sefīnelerde tevḳīf-birle ordular Mora derūnunda {11} ve ḥavālīsinde her ḳanġı maḥalle varub ẕaḫīre isterler ise bi’l-muḫābere oralara iḫrāc itdirilmek üzere tertīb olunaraḳ {12} ṣūret-i ḥāl Mıṣır vālīsi müşārun-ileyhe yazılmış ve bundan başḳa mümkin olabildiği ḥālde Mora derūnuna iḫrāc içün {13} ṭarafından münāsib başbuġ ile mümkin miḳdārı ḳara ʿaskeri daḫi tertīb ve irsāl eylemesi işʿār ü tenbīh ḳılınaraḳ {14} bu ḫuṣūṣlarıñ diḳḳat ve icrāsı żımnında ricāl-i Devlet-i ʿAliyye’den Bārūtḫāneler Nāẓırı Necīb Efendi daḫi Mıṣır {15} vālīsi müşārun-ileyh ṭarafına gönderilmek üzere oldıġı ve bu ṣūretle Mıṣır vālīsi müşārun-ileyh ṭarafından külliyyetlü ẕaḫāyir {16} irişdirilecek ise de Mıṣır’dan ẕaḫīre vürūdına ḳadar ve gerek ʿasākir-i müteḥaşşideniñ Yeñişehir’den sevāḥile {17} nüzūllerine değin idāreleri-çün yine ḫaylī ẕaḫīreye iḥtiyāc derkār olacaġından ve inhā-yı sipehdārīleri vechile {18} bedel uydırılması her vechile suhūlet ve ḥüsn-i ṣūreti müstevcib olub faḳaṭ Mıṣır’dan ẕaḫīre tertībi ḫuṣūṣı {19} cümleniñ mesmūʿ ve maʿlūmı olacaġına ve giçen seneki aġnām tertībiniñ miḳdārı dūn olaraḳ bu sene-i {20} mübārekede iki ḳatı miḳdārı aġnām tedārüki lāzım geleceğine naẓaran sene-i sābıḳa tertībātı olan {21} daḳīḳ ve şaʿīriñ her bir ḳażānıñ ḥāl ve taḥammülüne göre baʿżen nıṣfları ve baʿżen ziyāde ve noḳṣān uydırılaraḳ {22} ve aña muḳābil aġnām tertībi daḫi keẕālik ḥāl ve taḥammüllerine göre ḳabardılaraḳ [?] sene-i sābıḳa tertībinden {23} elli beş biñ bu ḳadar kīle tenzīliyle ḳuṣūr ḏoḳsan dört biñ yedi yüz bu ḳadar kīle daḳīḳ ve şaʿīriñ tertīb-i {24} sābıḳından daḫi altmış iki biñ bu ḳadar kīle tenzīliyle ḳuṣūr yüz on yedi biñ dört yüz bu ḳadar kīle {25} şaʿīr ve aġnām tertībine on altı biñ yedi yüz bu ḳadar reʾs żammıyla yetmiş bir biñ yedi yüz reʾs aġnām olmaḳ üzere {26} tertīb olunub raḥmen-li’l-fuḳarā taʿdīl ve tesviye uṣūlüne riʿāyeten ve ems̠āline ḳıyāsen daḳīḳiñ kīlesi sekizer ġurūş {27} ve şaʿīriñ kīlesi dörder ġurūş ve aġnāmıñ beher reʾsi altışar ġurūşdan bedeli alınub Yeñişehir defterdārı {28} efendi ṭarafına teslīm olunmaḳ üzere iḳtiżā iden evāmiri ıṣdār ḳılınmaḳda idüği; {29} ve bu vechile Rumili ḳażālarınıñ ẕaḫīre ve aġnām tertībi bedele ḳaṭʿ olunacaḳ oldıġından ve idāre ve taʿyīnāt içün {30} lāzım gelan aġnāmı cenāb-ı müşīrīleri Yeñişehir ḥavālīsinden rāyiciyle iştirā ve idāre idecek olduḳlarından {31} Mıṣır ẕaḫīresi vürūd idinceye ḳadar ḥasbe’l-iḥtiyāṭ ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den külliyyetlüce ẕaḫīre ve peksimād tertīb {32} olunaraḳ baʿdehū işiñ gelişine göre iḳtiżāsına baḳılmaḳ lāzım geleceğine bināʾen Orfān iskelesinden Dersaʿādet’e {33} müretteb ẕaḫīreden bundan aḳdem ṭabḫı fermān olunan on beş biñ ḳanṭār peksimād ile yiğirmi beş biñ kīle {34} daḳīḳ ve yiğirmi beş biñ kīle şaʿīr bi-mennihī Taʿālā evvelbahāra ḳadar tekmīl ü tehyiʾe ve āmāde olunaraḳ bundan böyle {35} ḳanġı ṭarafa irsālleri irāde olunur ise öylece tanẓīm olunmaḳ üzere anbārlarda ḥıfẓ olunması ve Selānīk {36} iskelesinden daḫi mümkin mertebe peksimād ve daḳīḳ ve şaʿīr bir ān aḳdem ṭabḫ ve tedḳīḳ ve iḥżār olunub {37} baʿdehū ne vechile irāde sünūḥ ider ise ol ṭarafa iʿṭā olunması ve Ġolos iskelesinde ḥāṣıl olan ẕaḫīre {38} keyfiyyeti bi’l-istiʿlām evvelbahāra ḳadar iskele-i mezbūrda āmāde ḳılınması iḳtiżā idenlere bā-evāmir-i ʿaliyye ve taḥrīrāt {39} tenbīh ḳılınmış oldıġından başḳa iḥtiyāṭa riʿāyeten Dersaʿādet’den daḫi aḳçesiyle müsteʾmen sefīnelerinden otuz biñ {40} kīle daḳīḳ ve yiğirmi biñ kīle şaʿīr mübāyaʿa olunaraḳ bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn iḫrācında müşārun-ileyh Ḳapūdān {41} paşaya teslīmen Mora üzerinde īcāb iden maḥalle iḫrāc olunmaḳ üzere tertīb ve irsāl olunması-çün {42} keyfiyyet bu ṭarafda ẕaḫīre nāẓırı vekīli efendi maʿrifetiyle derdest-i tanẓīm olub Mora ordusı-çün baʿżı maḥallerde {43} derdest-i ṭabḫ olan peksimādlar daḫi taʿcīl olunmuş olaraḳ ẕaḫīre naḳli-çün işʿār buyurılan develeriñ {44} ṣūret-i tertīb ü tanẓīmi derdest olaraḳ bunlarıñ ḥuṣūlüne iḳdām ü müsāraʿat ḳılınmaḳda oldıġı; {45} maʿiyyet-i müşīrīlerine cemʿ ve tertīb olunan ʿasākir-i külliyye ile bi-ʿavnihī Taʿālā müstaḳillen ve biẕẕāt Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīrine {46} ḳıyām buyuraraḳ Yeñişehir’den ḥareket ile Ṣālona’dan Mora’ya baḥren mi, yoḫsa Atina üzerinden varılub {47} Derbend’den mi mürūr buyurılur, yāḫūd bir başḳa ṣūret ve çāre mi mülāḥaẓa ḳılınur ve bu ḫuṣūṣuñ reʾy {48} ve istiḳlāl-i müşīrānelerine iḥāle olunması ve bu cihetle Yeñişehir’den biẕẕāt ḥareketlerinde idāre-i umūr ve verādan {49} īṣāl-i levāzım içün saʿādetlü Ebūbekir Paşa’nıñ yā āḫar münāsib biriniñ Yeñişehir’de tevḳīfi lāzım {50} geleceğinden bu māddeniñ daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerinden bi’l-istiʿlām ne vechile işʿār ve kim tensīb buyurılur ise {51} iḳtiżāsı icrā ḳılınması īcāb-ı irāde-i seniyyeden oldıġından muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyet-i aṣliyyeleri üzere {52} evvelbahārda celb ve istiṣḥāb olunacaḳ ʿasākir ile biẕẕāt ḥareket ve bu bābda giceyi gündüze ḳataraḳ {53} ber-vech-i muḥarrer Mora’ya ḳanġı cānibinden geçebilürler ise öylece mürūra ve Yeñişehir’de Ebūbekir Paşa ḥażretleriniñ veyāḫūd {54} āḫar bir münāsibiniñ ḳāʾimmaḳāmlıḳ ṣūretiyle tevḳīf ü iḳāmesi ṣūretinde reʾyleri ne gūne ise öylece fermān-ı ʿālī {55} gönderilmek üzere keyfiyyeti bu ṭarafa işʿār ü işāret buyurmaları lāzım geleceği; (100) inşāʾallāhü Taʿālā bu sene-i mübārekede ġayret olunub ḫitām-ı maṣlaḥat niyyet-i ḫāliṣasıyla bu ṭarafdan ber-vech-i bālā tedābīr-i {2} lāzıme icrā olunmuş ise [de] ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ daḫi ḫitām-ı maṣlaḥatıñ sürʿatini mūcib olur ve īcāb ider bunlardan {3} başḳa her gūne diyecek ve yapacaḳ tertībleri var ise ṣoñra “şöyle oldı” dinmamek içün bu ṭarafa işʿāra {4} ve siziñ yapacaġıñız var ise derḥāl icrāya himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 7 Ca 39
[1713/229] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Terādüf-i esbāb-ı īcābiyye cihetiyle bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda tedārükāt-ı ḳaviyye ile çıḳmaḳ ve şimdiden levāzımāt-ı seferiyyeye teşebbüs̠ {2} ü mübāderet itmek üzere Mesolenk maṣlaḥatı teʾḫīr olunaraḳ İskenderiye’ye ʿavdet itmiş olduḳları bundan aḳdem {3} ṭaraf-ı saʿādetlerinden inhā olunmuş oldıġına bināʾen bi-mennihī Taʿālā vaḳt-i meẕkūrda ibrāz-ı lāzıme-i ṣıdḳ ü ġayret żımnında {4} teşebbüs̠ idecekleri tedārükāta dāʾir reʾy ü tedbīr-i düstūrīleri ṭaraf-ı saʿādetlerinden istiʿlām olunmuş {5} ise de velīniʿmeti olan Devlet-i ʿAliyye ʿaleyhine ʿiṣyān iderek bu ḳadar ẕükūr ve inās̠ ve seyyid ve seyyide[ye] ḥavṣala-i İslāmiyye’ye {6} ṣıġmayacaḳ derece ihānet ü melʿanet itmiş olan Rum gāvurlarınıñ indifāʿ-i ġavāʾiliyle maḳarr-ı fesād ittiḫāẕ olunan {7} Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīri emrine ṭaraf-ı Salṭanat-ı Seniyye’den bunca iḳdām ü himmet olunmuş ve bī-nihāye maṣārifāt ve tekellüfāt {8} iḫtiyār olunmuş ve ẕātından ġayret ü şecāʿat meʾmūl olanlar daḫi meʾmūr ḳılınmış iken reʿāyā maḳūlesinden olan birṭaḳım {9} gāvurlarıñ ḥaḳḳından gelinmeyerek her bir defʿasında birer ṣūretle iş görilemeyüb nihāyet Mora māddesiniñ imtidādı {10} ḥāṣıl olmuş olub lākin bu vechile meʾmūrīniñ icrā-yı meʾmūriyyetde beṭāʾetleri uyġunsuz olub şöyle ki, {11} kāffe-i bendegān-ı Salṭanat-ı Seniyye nāʾil oldıġı fevz ü iʿtibār velīniʿmetimiz olan Devlet-i ʿAliyye’niñ sāyesinde oldıġı {12} ve sāye-i şāhānede kesb olunan şān ü nüfūẕ aṣḥābına reʿāyā maḳūlesinden aḫẕ-ı intiḳām olunamamaḳda {13} düvel-i Efrenciyye’ye ḳarşu ne vechile şeʾn ve naḳīṣayı [?] mūcib olacaġı ẓāhir oldıġından başḳa reʾs-i fesād bu Mora {14} māddesi olub bu māddeniñ böyle uzamasında dīnen ve mülken ne vechile meḥāẕīr olacaġı nezd-i erbāb-ı baṣīretde {15} āşikārdır. Bināʾen-ʿaleyh Müslümānım diyan ve şān ü rifʿatı ancaḳ bu devlet-i Muḥammediyye sāyesinde oldıġını bilenlere bu bābda {16} ḫāb ü rāḥatı terk iderek inşāʾallāhü Taʿālā hemān cān ü dilden şu ġāʾileniñ serīʿan ḥüsn-i ḫitāmına çalışmaḳ {17} farż olmuş oldıġına bināʾen ḥavl ü ḳuvvet-i Rabb-i Müsteʿān ile bu sene-i mübārekede maṣlaḥat ġāyet eṭrāflu {18} ve germiyyetlü ṭutılub meʾmūrīn daḫi şudur budur laḳırdısıyla muġāyir-i ḥamiyyet ü diyānet vaḳt geçürmeyüb inşāʾallāhü Taʿālā {19} maṭlūb vechile iş görülmek ġarażına mebnī her bir tertībāt nihāyet derecede icrā ve ikmāl olunmaḳ üzere saʿādetlü {20} Rumili vālīsi ḥażretleri maʿiyyetine külliyyetlü ʿasker taʿyīn olunaraḳ bi-ʿavnihī Taʿālā Mora’nıñ fetḥ ü tesḫīrine müstaḳillen {21} ve biẕẕāt ḳıyām iderek Yeñişehir’den ḳalḳub Ṣālona’dan Mora’ya baḥren mi geçer, yoḫsa Atina üzerinden {22} varub Derbend’den mi mürūr ider, yāḫūd bir başḳa çāre mi bilür, ne vechile ider ise ʿuhde-i istiḳlāline ḥavāle {23} olunaraḳ meʾmūr ve taʿyīn ve saʿādetlü Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażretleri daḫi mecmūʿ Ṭosḳa ʿaskeri {24} ve Ṭosḳa’nıñ ve baʿżı beğzādeleri daḫi muḳtedir olduḳları miḳdār ʿasker ile maʿiyyet-i müşārun-ileyhe {25} taʿyīn olunub ẕāt-ı saʿādetleri daḫi vāḳiʿ olan işʿār ve taʿahhüdleri vechile evvelbahārda tedārükāt-ı {26} külliyye ile gelecek olduḳlarından ve bu ṭarafda olan ḫazīnedārı bendeleri daḫi on beş biñ ʿasker ile ḳalḳacaḳlarını {27} söylemiş oldıġından ʿuhde-i saʿādetlerinde olan sancaḳlardan giçen sene mis̠illü külliyyetlü ʿasker ile ḳalḳub {28} Ḳarlıili’niñ taṭhīri ve Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīri maṣlaḥatlarına bi’n-nefs meʾmūr ve taʿyīn ḳılınmaları ḫuṣūṣuna {29} irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ iderek ol bābda lāzımü’ṣ-ṣudūr olan evāmir-i şerīfe ıṣdār ve tesyār olunmaḳ üzere {30} oldıġından ġayrı işbu sene-i mübārekede icrā olunacaḳ tertībāt ve ṣūret-i irāde-i seniyye-i şāhāne ve cihet {31} ve ehemmiyyet-i meʾmūriyyet-i müşīrīlerini şifāhen ifāde ve tefhīm itmek üzere Dersaʿādet’de olan ḫazīnedārları {32} mūmā-ileyh bendeleri ṭaraf-ı saʿādetlerine gönderilmiş ve dāʾire-i muḫliṣīden daḫi bu ḫuṣūṣ żımnında mühürdār-ı s̠enāverī {33} mīr-i mūmā-ileyhe terfīḳ ve irsāl olunmuş olub ṣūret-i irāde-i seniyye ve ehemmiyyet-i maṣlaḥat mūmā-ileyhimā bendeleriniñ {34} taḳrīrlerinden maʿlūm-ı saʿādet- melzūm-ı müşīrīleri buyurılaraḳ iḳtiżāsınıñ icrāsına müsāraʿat [ü] himmet buyurılacaġı {35} ẓāhir ise daḫi ber-vech-i meşrūḥ bu Mora māddesiniñ derece-i ehemmiyyeti ve bu bābda ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den {36} ṣarf ol[un]an himmet ṣūreti ednā mülāḥaẓa ile maʿlūm ve bu bābda bundan ṣoñra teʾennī ve terāḫī cümlemize ve dīn {37} ü devletimize beġāyet mużır olacaġı emr-i ġayr-ı mevhūm olub ḥālbuki ẕāt-ı saʿādetleriniñ bu vechile reʾsen ve müstaḳillen {38} Ḳarlıili ve Mesolenk ṭarafına meʾmūriyyetleri mücerred ṭaraf-ı saʿādetlerinden şevketlü efendimiziñ ber-vefḳ-i murād ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat {39} meʾmūl-ı ʿālīsinden neşʾet itmiş oldıġına naẓaran cenāb-ı düstūrīleri daḫi ḫānedānları es̠erine giderek ve inşāʾallāhü Taʿālā {40} ḥüsn-i ḫidmete ve īfā-yı meʾmūriyyete muvaffaḳ olduḳlarında envāʿ-ı mükāfātını müşāhede ideceklerini yaḳīnen bilerek aña göre {41} bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda külliyyetlü ʿasker ile Ḳarlıili’niñ taṭhīri ve Mesolenk’iñ yine bi’t-tażyīḳ żabṭ ü tesḫīri vesāʾilini {42} ʿavn-i Ḥaḳḳ’la istiḥṣāl itmek üzere şimdiden tedārükāt-ı ḳaviyyeye teşebbüs̠ ü mübāderet, ḥāṣılı ẕāt-ı saʿādetlerine bu ṭarafdan {43} ve serʿasker-i müşārun-ileyh cānibinden daḫi giçen seneden efzūn her kār ü maṣlaḥatda levāzım-ı muʿāvenet ve bir ṣūretle mübtelā-yı meşaḳḳat {44} olmamaları vesāʾilini istiḥṣāle diḳḳatde bir gūne ḳuṣūr ü beṭāʾet olunmayacaġı ve keyfiyyet ṭaraf-ı saʿādetlerinden daḫi ne vechile ḥüsn-i ḫidmet {45} ve ṣadāḳat meʾmūl oldıġı ḫazīnedārlarıyla maḫṣūṣ gönderilan adamımız mūmā-ileyhimānıñ taḳrīrlerinden daḫi {46} maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda dīn ü devletimize ḥüsn-i ḫidmet niyyet-i ḫāliṣasıyla şu gāvurlarıñ ḥaddini bildirerek {47} ve şevket-meʾāb efendimize ḫidmet beğendirerek iki cihānda ṣāʿid-i silm-pāye-i [?] fevz ü rifʿat olmaḳlıġa ṣarf-ı efkār ve diḳḳat {48} ve her ḥālde ẕātlarından muntaẓar-ı ʿālī olan merdī ve besālet-i müşīrīlerini is̠bāt ü iẓhāra müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ca 39
[1713/239] Rumili vālīsine kenar
{1} İşbu nemīḳa-i ḫulūṣ-verīye leffen irsāl-i sū-yı saʿādetleri ḳılınan mufaṣṣal bend bend ḳāʾime-i ḫāliṣānemizde {2} maiyyet-i serʿaskerīlerine tertīb olunacaḳ ʿasākirin bedelleri alınub yerlerine Rumili’nin ʿasker yaṭaġı {3} maḥallerinden aylıḳlu ʿasākir iḫrāc ve istiḫdāmı ḫuṣūṣu gösterilmiş olduğundan keyfiyyet maʿlūm-ı sipehdārīleri {4} olacaġı derkār ise de işbu ʿasker yaṭaġı dinilan maḥallere bu ṭarafdan mübāşirler gönderilerek aylıḳlu ʿaskerin {5} tedārük ve iḫrācı veyāḫūd nezd-i saʿādetlerinde olan sergerdeler maʿrifetiyle ṭarafıñızdan celb ve istiḫdāmı {6} şıḳlarında reʾy-i vālāları ne vechile ise yaʿnī nezd-i saʿādetlerinde tecemmuʿ lāzım gelan neferāt-ı külliyyeniñ miḳdārına {7} göre o mis̠illü aylıḳlu Türk ʿaskeriniñ ṭaraf-ı saʿādetlerinden vaḳtiyle cemʿi müteʿassir ise maḥallerine bu cānibden mübāşir {8} gönderilerek aylıḳlu ʿaskerin daḫi iḫrācına bu ṭarafdan iḳdām olunmaḳ lāzım geleceğine mebnī bu bābda {9} suhūlet-i maṣlaḥat ve īcāb-ı keyfiyyet ne vechile ise serīʿan icrā ve keyfiyyeti bu ṭarafa daḫi işʿār ve inbāya {10} himmet buyurmaları żımnında taḥşiye-i metn-i meveddete ibtidār olundı. Fi 8 Ca 39
[1713/245] Rumili vālīsine
{1} Bu defʿa saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ mühürdārı ile Dersaʿādet’e tevārüd iden taḥrīrātı {2} meʾālinde bi-taḳdīrillāhi Taʿālā bu sene-i mübārekede baʿżı esbāb-ı īcābiyyeye mebnī Mora ve Mesolenk meʾmūrlarınıñ {3} iş görmeksizin ʿavdetleri ve kendüsünüñ Preveze’de cemʿ eylediği ʿaskeriñ ḏaġılması cihetiyle sene-i {4} ātiyeye ḳalaraḳ bu keyfiyyetden kefere-i ʿuṣāt bir ḳat daḫi şīrīnleyüb bundan böyle Bādra ve Īnebaḥtī ve Ḳasteller {5} ḳalʿaları üzerlerine bī-muḥābā tasalluṭ ve hücūm idecekleri melḥūẓiyyetine ve bu keyfiyyet ḳılāʿ-i merḳūmede maḥṣūr olan {6} ehl-i İslām’ıñ yeʾs ü fütūrlarını mūcib olacaġına ve ṣadr-ı esbaḳ ʿAlī Paşa ve Ḥasan Paşa ḥażerātı maʿiyyetleriyle Gördūs’den {7} çıḳub el-yevm Bālyabādra’da olan ṭav[ā]ʾif-i ʿaskeriyyeniñ işlemiş ʿulūfeleri muṭālebesinden dolayı {8} mütecāsir olacaḳları ḥarekāt-ı rediyyeleri tebeyyün itmiş idüğüne mebnī içlerinden müfsid olanlarınıñ taṣfiyesiyle {9} Rūz-ı Ḫıżır’a ḳadar ḳıyām ü s̠ebātları żımnında ḥakīmāne tedbīr iderek işlemiş ʿatīḳ ʿulūfeleriniñ iʿṭāsıyla müceddeden virmiş {10} oldıġı ḫarc teẕkireleriniñ iḳtiżā iden dört aylıḳ ʿulūfeleri irsāl ve idāre-i taʿyīnāt-ı ʿasākir içün (107) ẕaḫīre tertīb ve isbāl olunması ve el-yevm Bālyabādra’da olan müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa ḥażretleriniñ {2} ol ṭarafda iḳāmeti beyhūde oldıġından Rumili’ye bi’l-iḫrāc bir şeyʾle ḳayırılması ve müşārun-ileyh Seyyid Ḥasan Paşa {3} daḫi mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿasker ile Īnebaḥtī ve Ḳasteli ḳalʿaları muḥāfaẓasına meʾmūr ḳılınub Şāhīn {4} ʿAlī Paşa’nıñ vefātı cihetiyle münḥal olan Çorum sancaġı ol ṭarafda olan Aḥmed Aġa’ya ḫidmet ve şecāʿat-i {5} sābıḳasına mükāfāten bā-rütbe-i mīr-i mīrānī iḥsān ve müşārun-ileyh maʿiyyetine meʾmūren Bālyabādra muḥāfaẓasına {6} taʿyīn olunması ḫuṣūṣātı mündemic ü meẕkūr olub vāḳıʿan şimdiye ḳadar icrā olunan bu ḳadar iḳdāmātıñ {7} s̠emeresi görülmeyerek bu sene daḫi Mora meʾmūrlarıyla İskenderiye mutaṣarrıfı ḥażretleriniñ maʿlūm olan uṣūl üzere {8} ʿavdetleri ḳażiyyesi Bālyabādra’da olanlara yeʾs ü fütūrı mūcib ve kefere-i ʿuṣātıñ bir ḳat daḫi {9} şīrīnleyerek Bālyabādra üzerine hücūm dāʿiyesine tecāsürini müʾeddī ve müstevcib olmaḳ müṭālaʿaları {10} mütebādir-i ḫāṭır olaraḳ bundan aḳdem ʿasākir ʿulūfelerine maḥsūben tīz elden müşārun-ileyhe beş yüz kīse aḳçe {11} irsāliyle veṣāyā-yı lāzıme yazılmış ve Bālyabādra’ya iki biñ nefer aylıḳlu ʿasker irişdirmesi-çün Yānya {12} mutaṣarrıfı ḥażretlerine taḥrīr olunaraḳ bir aylıḳ ʿulūfeleri daḫi gönderilmiş ve maʿiyyet-i müşārun-ileyhe ne vechile {13} olabilür ise serīʿan iki biñ nefer ʿasker irsāl ve sāʾir vechile daḫi iʿānet-i mümkineyi icrāya himmet {14} buyurmaları ẕāt-ı serʿaskerīlerinden daḫi muḳaddem ve muʾaḫḫar teʾkīd ḳılınmış oldıġı müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’ya {15} taḥkiye ve beyān ve fī’l-ḥaḳīḳa müşārun-ileyhiñ söz virmiş oldıġı ʿulūfe aḳçesiniñ iʿṭāsı çāresiniñ {16} istiḥṣāli lāzımeden oldıġından muḳaddemce irsāl olunan beş yüz kīse maḥsūb olunaraḳ ḳuṣūr lāzım {17} gelecek biñ kīse ile müceddeden virilmiş olan teẕkirelerden ḏolayı şimdilik iki aylıḳ içün {18} īcāb iden mebāliġe maḥsūben daḫi beş yüz kīse aḳçe ki cemʿan bu defʿa daḫi biñ beş yüz kīse aḳçe {19} tertīb ve Bālyabādra’ya getürüb müşārun-ileyh maʿrifetiyle taḳsīm itmek üzere ḫāṣṣa ḫaṣekīlerinden Ḥasan Aġa {20} mübāşeretiyle irsāl ü tesrīb olunmuş ve müşārun-ileyh Seyyid ʿAlī Paşa daḫi faḳaṭ kendü etbāʿısıyla Rumili’ye {21} iḫrāc olunmasına ruḫṣat-ı seniyye erzānī buyurılaraḳ keyfiyyet müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’ya taḥrīr olunmuş ve müşārun-ileyh {22} Seyyid Ḥasan Paşa’nıñ Īnebaḥtī ḳalʿaları muḥāfaẓasına meʾmūriyyetiyle lāzım gelan emr-i şerīfi gönderilüb {23} münḥal olan Çorum sancaġı müşārun-ileyhiñ iltimāsı üzere mūmā-ileyh Aḥmed Aġa’ya bā-rütbe-i mīr-i mīrānī tevcīh {24} ve meʾmūriyyetini nāṭıḳ lāzım gelan evāmiri ıṣdār ve tesyār ve bu bābda müşārun-ileyhe veṣāyā-yı muḳteżiye terḳīm {25} ü izbār olunmuş ise de muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı serʿaskerīlerine taḥrīr olundıġı vechile maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişdirilmesi {26} irāde ḳılınan iki biñ neferiñ şimdiye ḳadar irsāli çāresi istiḥṣāl buyurulmuş olacaġı fıṭrat-ı {27} ẕātiyyelerinde merkūz olan ġayret ü ḥamiyyet iḳtiżāsıyla müs̠bet olaraḳ ol bābda tekrār veṣāyāya ḥācet {28} olmadıġı hüveydā ise de cümleye rū-nümā oldıġı üzere Mora üzerinde bir iş görilemeyerek ol vechile {29} meʾmūrlarıñ ʿavdetleri cihetiyle ḫavene-i eşḳıyā tamām bu māddeyi serrişte-i fırṣat iderek maʿāẕallāhü Taʿālā {30} Bālyabādra ṭarafınıñ mekāyid ü mażārr-ı eşḳıyādan muḥāfaẓası ehemm ü aḳdem ve emr-i muḥāfaẓası daḫi {31} ʿalelʿacele tāze ve dinç ʿasker irişdirmeğe mevḳūf idüği vāreste-i ḳayd [ü] raḳam olmaġın mecbūl olduḳları {32} kār-güẕārī ve ḥaṣāfet iḳtiżāsı ve muḳaddem ve muʾaḫḫar teʾkīd ve taḥrīr ol[un]dıġı üzere henüz ʿasākir-i {33} meẕkūre gönderilmamiş ise bundan böyle ifāte-i vaḳti tecvīz buyurmayub ẕikr olunan iki biñ nefer {34} ʿaskeriñ maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişdirilmesi çāresini istiḥṣāle himmet ve her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı {35} serʿaskerī ve meʾmūriyyete ṣarf-ı yārā-yı miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ca 39
[1713/260] Bu defʿa Çirmen sancaġı ilḥāḳıyla Mora vālī[li]ği ve serʿaskerliği ʿuhdesine iḥāle olunan Dervīş Paşa’ya
{1} ʿĀmmeye maʿlūm olan Rum gāvurlarınıñ fesādı cihetiyle ḥāṣıl olan Mora ġāʾilesi meʾmūrlarıñ şerāyiṭ-i diyānet ü ḥamiyyete münāfī {2} ve ġayret ü ṣadāḳate muġāyir ḥareketleriyle imtidād ve cesāmet bularaḳ eşḳıyā gāvurları günden güne şımarub şeḳāvet (115) ve ġavāʾillerini tezyīd ile bu ḳadar ehl-i İslām’a itmedikleri ihānet ü melʿanet ḳalmayaraḳ ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den {2} ḥadd ü şümāra gelmez ḫazāʾin ṣarf olunmuş ve vaṣf ü taʿbīre gelmez ṣūretle saʿy ü iḳdām ḳılınmış iken yine bir iş görilemeyüb {3} gāvurlarıñ ünūf-ı naḫvet ü ruʿūnetleri büyümüş ve saṭvet-i ḳāhire-i İslāmiyye’yi lāyıḳıyla göremedikleri ḥays̠iyyet[iy]le {4} istidrāc ü istikbārları kemāle irişmiş oldıġından bu sene-i mübārekede daḫi bu ḫuṣūṣuñ gevşek ṭutulması {5} ḥālen ve istiḳbālen nice meḥāẕīr-i dīniyye ve mülkiyyeyi müstetbiʿ olacaġı ẓāhir ve ḥavl ü ḳuvvet-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’e {6} istināden işbu sene-i müteyemmenede tedābīr-i ḳaviyyeye teşebbüs̠ olunmaḳ mertebe-i farżiyyete varmış oldıġı bāhir olmaḳdan nāşī bi-ḥavlillāhi Taʿālā {7} işbu sene-i bāhirü’l-meymenede şu gāvurlardan gereği gibi aḫẕ-ı intiḳām olunmaḳ üzere berren ve baḥren tedābīr-i külliyyeye teşebbüs̠ olunaraḳ {8} Rumili ve Arnavudluḳ’dan külliyyetlü ʿasākir tertīb ve sene-i sābıḳadan efzūn Donanma-yı Hümāyūn sefāyini taʿyīn ve Mıṣır {9} cānibinden daḫi ẕaḫāyir ve ʿasākir mis̠illü tertībāt taḫṣīṣ olunaraḳ bunlarıñ cümlesi derdest-i icrā oldıġından ġayrı {10} saʿādetlü Rumili vālīsi ve serʿaskeri ḥażretleri daḫi biẕẕāt ḥareket-birle Mora’nıñ tesḫīrine iḳdām itmek üzere {11} meʾmūr ḳılınmış olub ancaḳ vālī-i müşārun-ileyhiñ ilerüsünce Mora’ya duḫūl itmek üzere Mora serʿaskerliğiniñ daḫi {12} ẕāten ve zamānen şecāʿat-i fıṭriyye ve ṣalābet-i dīniyye ile müteḫalliḳ eṣdaḳ ve fermān-ber bir vezīr-i besālet-semīriñ ʿuhde-i ehliyyet ü liyāḳatine {13} iḥālesinden lābüd ü muḳteżī olub nerīmān-ṣıfat-ı müşīrīleri ise evṣāf-ı meẕkūre ile muttaṣıf nāmdār ve ṣavlet-şiʿār {14} vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları cihetden Mora serʿaskerliği ʿunvānıyla Mora eyāletine ilḥāḳan Çirmen sancaġı ʿuhde-i istīhāl-i {15} düstūrīlerine ve Vidīn sancaġı daḫi el-yevm Edirne’de müsāfereten iḳāmet üzere olan Tırḥāla Mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü Reşīd {16} Paşa ḥażretlerine tevcīh olunub bir ān aḳdem ol cānibden ḥareket ve ṣavb-ı meʾmūrlarına ʿazīmete müsāraʿatları lāzımeden ise daḫi {17} ḫalef-i müşīrīleriniñ vürūduyla şerāyiṭ-i teslīm ü tesellümüñ icrāsı ḳāʿide-i serḥad-dārīden oldıġına mebnī hemān oldıġı {18} maḥalden ḳalḳub Vidīn’e irişüb icrā-yı emr-i tesellüme müsāraʿat eylemesi bu defʿa ḫalef-i müşīrīleri müşārun-ileyhe ṭaraf-ı {18} muḫliṣīden müʾekkeden işʿār olunmuş oldıġından ḫalefleri müşārun-ileyhiñ ol cānibe vürūdına ḳadar cenāb-ı müşīrīleri {19} itmām-ı levāzım-ı tehyiʾe[ye] ibtidār iderek ḥāżır ü müheyyā bulunub müşārun-ileyhiñ vürūdı ānda ḳāʿide-i teslīm ü tesellümi icrā-birle {20} hemān ḥareket ve gerek ol ṭaraflardan ve gerek manṣıb-ı müşīrīleri olan Çirmen sancaġı dāḫilinden maʿiyyetiñize külliyyetlü {22} ʿasākir celb ü cemʿiyle Edirne’ye uġramaḳsızın Edirne’de yine şimdiki mütesellimi mi istiḫdām buyururlar, yoḫsa ṭaraf-ı saʿādetlerinden {23} bir āḫar mütesellim mi gönderilür, ne vechile münāsib görür iseñiz öylece icrā iderek münāsib olan ṭarīḳden bir ān aḳdem ḏoġrı {24} Yeñişehir’e ʿazīmet ve Rumili vālīsi müşārun-ileyhle her bir ḫuṣūṣı müẕākere iderek vāḳiʿ olan reʾy ü tensībi üzere {25} ḥarekete mübāderet buyurmaları lāzımeden ve iḳtiżā-yı emr ü irāde-i şāhāneden olmaġla mecbūl ü mefṭūr olduḳları kār-dānī {26} ve kiyāset iḳtiżāsı ve emr ü irāde-i seniyye-i şāhāne mūceb ü muḳteżāsı üzere ḫalefleri müşārun-ileyhiñ Vidīn’e vürūdına {27} değin istiḥżār-ı levāzıma mübāderet-birle müşārun-ileyhiñ vürūdı ānda ḳāʿide-i teslīm ü tesellümi baʿde’l-icrā {28} hemān andan ḥareket ve ol ṭaraflardan ve Çirmen sancaġı dāḫilinden maʿiyyet-i saʿādetlerine külliyyetlüce ʿasker celb ü cemʿ iderek {29} Edirne’ye uġramaḳsızın münāsib ṭarīḳden Yeñişehir’e ʿazīmet ve bir ān aḳdem vuṣūl ü luḥūḳa müsāraʿat-birle Rumili {30} vālīsi müşārun-ileyhle her bir ḫuṣūṣı müẕākere iderek vāḳiʿ olan reʾy ü tensībi üzere ḥarekete mübāderet, ve’l-ḥāṣıl {31} ẕāt-ı saʿādetleriniñ bu vechile Mora serʿaskerliğine meʾmūriyyeti mücerred böyle dīn ü devlet maṣlaḥat[ın]ıñ ẕātıñızdan küllī ḥüsn-i {32} ḫidmet ẓuhūrı meʾmūl-ı ʿālīsine mebnī oldıġından cenāb-ı müşīrīleri daḫi aña göre ḥareket iderek ḥaḳḳ-ı şerīfiñizde olan {33} iʿtiḳād-ı ʿālīyi taṣdīḳ ile meşkūrü’l-mesāʿī olmaḳlıġa ve her ḥālde icrā-yı levāzım-ı ġayret ü ḥamiyyete himmet buyurmaları {34} siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 Ca 39
Ayniyat 1769
[1769/11] Devletlü veliyyü’n-niʿam Aġa efendimiz ḥażretleri ṭaraflarından Rumili vālīsine
{1} Meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri īcābından olaraḳ baʿżı veṣāyā ve iḫṭārāt-ı sāʾireyi mutażammın muḳaddem {2} ve muʾaḫḫar cānib-i meʿālī-menāḳıb-ı ḥażret-i vekālet-penāhīden taḥrīrāt-ı sāmiyeniñ ḥāvī oldıġı nüket {3} ü meżāmīni maʿlūm-ı ṣafderāneleri buyurılub ḫayr-ḫāhları bildiklerinden ol bābda resīde-i enmile-i {4} ṣādıḳānem olan şuḳḳa-i seniyyelerinde mündemic olan mevādd-ı ṣıdḳ-iʿtiyādları mū-be-mū rehīn-i ıṭṭılāʿ-i bendegī {5} olmuşdur. Vāḳıʿan cemīʿ zamānda ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīye meʾmūr olan ẕevātıñ aḳçe ve ẕaḫīre {6} ḫuṣūṣlarında ve mevādd-ı sāʾirede ḳıbel-i Salṭanat-ı Seniyye’den iḳdār ü iʿānelerine himmet buyurulmaḳ vācibāt-ı {7} umūrdan olub maʿlūm-ı devletleridir ki, Mora maṣlaḥatı bidāyet-i fesāddan giçen seneye gelince ḳadar {8} lāyıḳıyla ṭutılamayub yaʿnī gāh meʾmūrları beyninde teżād ü mübāyenet ve geh çatallıḳ ve ʿadem-i {9} taḳayyüd ile ilişüb vaḳt geçmiş olaraḳ bir iş vücūda gelmediği ecilden ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den {10} giçen sene tertībātına kemā-hiye-ḥaḳḳuhā taḳayyüd ü ihtimām ve bir şeyde şudur dinilecek mādde bıraġılmayaraḳ {11} ikmāl-i levāzımāt-ı cihādiyyeye iḳdām-ı tām olunmuş iken bi-ḥikmetillāhi Taʿālā yine bir iş başarılmaḳ muḳadder {12} olmayaraḳ ḳış gelmiş oldıġından ḥasbe’l-īcābi ve’l-maṣlaḥa cenāb-ı serʿaskerīleriniñ Mora {13} vālīsi devletlü paşa ḥażretleriniñ Mora’ya pā-nihāde-i vuṣūlüne ḳadar Alāmāna’dan ʿavdetleri {14} mücāz olmadıġından ol ṭaraflarınıñ bir ġāʾile-i zāʾide ḥudūs̠ünden muḥāfaẓasına himmetleri lāzım gelerek {15} ol bābda ṣūret-i meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri ṭaraf-ı eşref-i veliyyü’n-niʿamīden ṣavb-ı ʿālīlerine bi’t-tekrār {16} bildirilmiş oldıġı ẓāhirdir. Zīrā Mora gāvurlarınıñ azġınlıḳlarına naẓaran ol ṭaraflar {17} boş bıraġılmaḳ lāzım gelse ḫavene-i eşḳıyā Yeñişehir ovalarına ḳadar īṣāl-i ḫasāret ve istīlā {18} ve ol fırṣatla eṭrāfda bulunan gāvurlar daḫi yek-ḳademe baş ḳaldıracaḳları taṣavvurāt-ı vehmiyyeden {19} bīrūn idüği nezd-i kār-āzmūdegī-i veliyyü’n-niʿamīlerinde daḫi müsellem ü rū-nümādır. Ḳaldı ki, şuḳḳa-i seniyyeleriniñ {20} bir fıḳrasında İzdīn ve Bādracıḳ’da olan ʿaskere on biñ ḫarc virilmekde ve Yeñişehir ḥavālīsi muḥāfaẓası-çün {21} daḫi iki biñden ziyāde süvārī ʿasker istiḫdām olunmaḳda ise de bunlarıñ girüye ḳalan ʿulūfeleri {22} henüz virilemamiş ve meştā ʿaskerine taḫṣīṣ buyurılacaḳ ḫarc daḫi maʿlūm olamamış {23} oldıġından bu mādde bādī-i ḥayretleri oldıġını beyān-birle netīce-i ḳarārıñ {24} ṣavb-ı sāmīlerine bildirilmesi münderic ü mesṭūr olub cenāb-ı meʿālī-elḳābları Salṭanat-ı Seniyye’niñ {25} müşārun-bi’l-benān ve mümtāzü’l-aḳrān vüzerā-yı ʿiẓāmından olduḳlarından başḳa mevkūl-ı ʿuhde-i {26} istīhālleri buyurılan ḫuṭūb-ı muʿaẓẓama-i serʿaskerīleriniñ kāffe-i uṣūl ü fürūʿuna vāḳıf ü dānā {27} olduḳları ḥaḳḳ-ı ʿālīlerinde derkār ve meṣāliḥ-i sipehdārīlerine teferruʿ iden ārā-yı lāzımeniñ (11) icrāsında şimdiye ḳadar ḳuṣūr olunmadıġı mis̠illü bundan böyle daḫi tensīḳ-i umūr-ı mevkūlelerinde {2} muʿāmele-i tesāmuḥ tecvīz olunmayacaġı [?] āşikār ise de meştā ʿaskeri buyurılan on biñ {3} ḫarcdan murād-ı devletleri nedir, yaʿnī bu on biñ ʿasker teẕkire ḥesābınca mı oluyor, yoḫsa {4} ʿale’l-ḳarār ṣaḥīḥ on biñ nefer midir, eğer ḫarc teẕkire uṣūlünce on biñ dimek olur ise {5} ol uṣūl üzere on biñ ḫarc ḳaç nefer olmaḳ iḳtiżā ideyor, ṣūreti tavżīḥ ü beyān {6} buyurulmamış ve cenāb-ı müşīrīleri şimdiki ḥāle göre maṣlaḥatıñ īcābı nedir, ḳaṭʿīce “Şöyle olur, {7} böyle lāzım, yaʿnī filān maḥalle şu ḳadar ʿaskerden eksik uymaz, şuraya bu ḳadar ḳonmalı” yollu pürüzsüzce {8} ʿaskeriñ miḳdārını ve ol ḳadar ʿaskere şu ḳadar ḫarc virilmek lāzım geleceği[ni] ṣarīḥan işʿār {9} ü beyān buyurmamış olduḳlarından ve bi-taḫṣīṣ muḳaddemce gösterilan ḫarc ḫuṣūṣı cenāb-ı saʿādetleri {10} bu vechile bulunduḳları maḥalde ḳalmaları taḳdīrine göre olmayub ilerü teşrīf ile biraz fevz ü ġalebeye {11} maẓhariyyet taḳdīrinde oldıġından yaz mevsimi mis̠illü olmamaḳ iḳtiżā ider, müṭālaʿasına mebnī pürüzsüz {12} bilinmek lāzım gelmiş oldıġından keyfiyyeti maʿlūm olamayaraḳ ḥaḳīḳat-i ḥāl ṣavb-ı ʿālīlerinden {13} bi’l-istikşāf baʿdehū aña taṭbīḳan icrāsına ibtidār olunacaġı beyānıyla ʿarīża. Fī 10 R 40
[1769/12] Menteşā mütesellimine
{1} Menteşā sancaġında sāḥil[de] vāḳiʿ Māndālyāt ḳażāsıyla Güğercinlik ḳażāsı sevāḥiline Sīsām aḏasından {2} gāvurlar çıḳub ebnā-yı sebīle tasalluṭ eylediklerinden başḳa ḏaġlarda iḫtifā ile giceleyerek köylerden {3} ḥayvānāt sürüb götürdükleri bu defʿa iḫbār ve taḥḳīḳ olunub sen bundan aḳdem {4} sevāḥil-i meẕkūreniñ keyd ü mażārr-ı eşḳıyādan muḥāfaẓasına iḳdām itmek üzere mütesellim {5} taʿyīn olunmuş oldıġıñdan gice ve gündüz ġaflet itmeyerek emr-i muḥāfaẓayı lāyıḳıyla istikmāl {6} eylemañ lāzıme-i ẕimmet ve müterettib-i ʿuhde-i meʾmūriyyetiñ iken gāvurlarıñ bu ṣūretle bī-pervā sevāḥil-i {7} merḳūmeye çıḳub ebnā-yı sebīl ve ḳurā ahālīsine īṣāl-i gezend ü ḫasārete ibtidārları mücerred seniñ {8} müsāmaḥa ve ʿadem-i taḳayyüdüñden iḳtiżā ideyor. Muḥāfaẓa böyle mi olur? Bu gāvurlar ol ṭaraflarda {9} böyle melʿanet eylediği ḥālde seniñ mesʾūl olmañ iḳtiżā itmez mi? Böyle vaḳtde meʾmūr bulun[an]lar {10} leyl ü nehār ḫāb ü rāḥatı terk iderek dīn ü devleti yolunda çalışmaḳ farż iken (12) sen hemān “Ben mütesellimim” diyerek kendü nefʿiñe baḳub zīr-i idāreñde olan maḥālliñ muḥāfaẓasına {2} taḳayyüd itmameñ seniñ ḥaḳḳıñdan gelinmeği iḳtiżā ideceği maʿlūmuñ olduḳda ʿaḳlıñı başıña {3} devşirüb sevāḥil-i merḳūmeniñ lāyıḳıyla muḥāfaẓasına diḳḳat iderek baʿd-ez-īn {4} ol ḥavālīde bu mis̠illü şey vuḳūʿa gelmamesine ve ʿuṣāt-ı eşḳıyā gelürler ise mütebaṣṣır bulunub {5} ve göz açdırmayub ḳahr ü istīṣālleriyle ahālī-i ḳurā ve ebnā-i sebīliñ emn ü irāḥaları {6} vesāʾilini istiḥṣāle iʿtinā ve mübāderet ve ḫilāfından ḥaẕer ü mücānebet eylemañ içün {7} seni īḳāẓ żımnında maḫṣūṣ işbu mektūb. Fī 11 R 40
[1769/19] Sābıḳ Vidīn Muḥāfıẓı olub bu defʿa istiḳlāl-i kāmil ve ʿunvān-ı serʿaskerī ile Rumili eyāleti tevcīh olunan Reşīd Paşa’ya
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Rum gāvurlarınıñ rāyet-efrāz-ı şeḳā ve ṭuġyān olduḳları neyyir ve şerāre-i {2} şerr ü şūr ve mażarratlarınıñ inṭıfāsı emrinde berren ve baḥren bunca tedārükāt ü tertībāt-ı ḳaviyyeye teşebbüs̠ ile ḳıbel-i {3} Salṭanat-ı Seniyye’den ez-her-cihet ṣarf-ı vüsʿ ü maḳderet olunaraḳ gerek Rumili vālīsi ve serʿaskeri bulunan {4} ẕevātıñ ve gerek sāʾir meʾmūrlarıñ bi’l-vücūh iḳdārlarında dirīġ-i himmet olunmamış ve her bir serʿasker tebeddülünde ḳuvvet-i tāze {5} bulunmaḳ ve renc ü fütūrsuz ḳullanılmaḳ irādesiyle maḥal ve münāsibe göre istedikleri ve irāʾe eyledikleri {6} icrā olunaraḳ “şu eksik, bu noḳṣān” dinilecek bir şey bıraġılmamış iken bidāye-i fesāddan geçen seneye {7} gelince hiçbir ṭarafdan bir ḫidmet ü ġayret vücūda gelmeyerek günden güne maṣlaḥat fenālaşub maʿāẕallāhü Taʿālā {8} ḥālen ve istiḳbālen ve dāḫilen ve ḫāricen envāʿ-ı meḥāẕīri güneş gibi āşikār olan bir dāhiye-i dehyānıñ {9} ʿadem-i tenezzüli ve bilḫuṣūṣ bu sene-i mübārekede meʾmūrlarıñ hiç ġayret itmameleri cihetiyle imtidād-ı fesād[d]an ḏolayı {10} ḳāl ü ḳaleme gelmez gūn-ā-gūn mażarrat rū-nümā olmaġa ba[ş]lamış ve selefiñiz saʿādetlü Dervīş Paşa ḥażretleri {11} her ne ḳadar müstaḳīm vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den ise de kendü [ẕ]ā[tı]nda olan beṭāʾet ve vehm ciheti ve eṭrāfı {12} lāyıḳıyla iʿmāl idemamesi sebebiyle geçirerek bir iş görmeğe muvaffaḳ olamamış oldıġına ve Ḫudā-ne-kerde {13} ecsām-ı maṣlaḥata ʿilel-i müzmine ʿārıża olaraḳ ʿuṣāt-ı Rum fenn-i ḥarbi öğrenüb yevmen-fe-yevmen maṣlaḥat {14} bayaġı cesāmetlenmiş idüğüne bināʾen bu dāʾıñ bir ʿilāc ü çāresiniñ görülmesi farż derecesine varmış {15} ve şimdiye ḳadar telef olunan bī-nihāye aḳçe ve mühimmāt ile yine iş görilemamesiniñ menşeʾ ü sebebini taḥarrī {16} lāzım gelmiş oldıġından ibtidā Rumili vālīsi bulunan ẕevātıñ iş göremamelerine sebeb ü bādī {17} Arnavudlardan ġayrı ʿasker bulub ḳullanamamaları olub Arnavud ʿaskeri ise ʿulūfeye ilişmiş ve gāvurlar ile {18} uyuşmuş birṭaḳım maḫlūḳ olaraḳ hemān vaḳt geçürüb ʿulūfe almaḳ dāʿiyesinde olduḳlarına ve ol ṭarafıñ {19} maṣlaḥatı ise beher-ḥāl Arnavud ʿaskeriyle biteceği maʿlūm idüğüne mebnī evvel-emrde Arnavudluġ’ı lāyıḳıyla istiḫdāmıñ {20} çāresi bulunaraḳ bā-ʿavn-i Bārī bu mādde-i cesīmeyi Arnavudlara gördürmek īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥatdan {21} ve Arnavudlarıñ daḫi merām ü marżīleri Derbendāt oldıġı vāżıḥātdan olmaḳdan nāşī bu māddeniñ {22} īcāb-ı vaḳt ü ḥāle tevfīḳan icrāsı lāzım gelmiş ise de maṣlaḥatda üss-i esās Rumili eyāleti {23} taḳrībiyle evvel-emrde Devlet-i ʿAliyye’ye ṣıdḳ ü istiḳāmeti derkār ve Arnavudlarıñ uṣūlüni bilür {24} ve ḥüsn-i ṣūretle ḳullanmaġa muvaffaḳ olur bir ẕevātıñ Rumili vālīsi naṣb ü taʿyīniyle müteferriʿātınıñ {25} daḫi icrāsı lāzımeden oldıġına ve cenāb-ı ṣarāmet-elḳāb-ı düstūrīleriniñ evvel ü āḫir dīn ve Devlet-i ʿAliyye {26} uġurunda derkār olan ġayret ü ḥamiyyet ve ʿalelḫuṣūṣ bidāye-i fesād[d]a meʾmūr olduḳları ḫidmet-i {27} dīniyyede ibrāz buyurmuş olduḳları ṣalābet ü metānet ve bi-taḫṣīṣ Arnavudluġ’uñ mizācına kesb-i {28} ıṭṭılāʿ ile beğ ve beğzādegān ve vücūh ve ḫānedānıyla kesb-i āmīziş [?] ü iḫtilāṭ buyuraraḳ mizāc {29} ü mişvārlarını tecrübe buyurmuş olduḳları bedīdār olaraḳ bir gūne uzamasında maḥẕūr ü mażarrat {30} oldıġı ẓāhir olan böyle bir maṣlaḥatda cān ü baş ile çalışacaḳları iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde (17) manẓūr-ı ʿālī idüğüne bināʾen bu defʿa kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan irāde-i ʿināyet-ʿāde-i cenāb-ı pādişāhī mūcebince {2} ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i kītī-sitānīden istiḳlāl-i tāmme ve ruḫṣat-ı kāmile ve ʿunvān-ı serʿaskerī ile Rumili eyāleti {3} ʿuhde-i istīhāl-i düstūrīlerine tevcīh ü iḥsān-ı hümāyūn buyurılub ḳapu-ketḫüdāları bendelerine ilbās-ı ḫilʿat olunmuş {4} ve Vidīn muḥāfıẓlıġı daḫi Selānīk Mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü İbrāhīm Paşa’ya tevcīh ḳılınmış idüğüne naẓaran {5} ḳāʿide-i serḥad-dārīden oldıġı üzere ḫalefler[i] müşārun-ileyhiñ vürūdunda ẕāt-ı saʿādetleriniñ Vidīn’den {6} ḥareketleri lāzım gelmiş ise de ehemmiyyet-i maṣlaḥata göre cenāb-ı düstūrīleri bir ān aḳdem Yeñişehir’e vuṣūl ile {7} vaḳt geçmeksizin hemān işe yapışub ḫidmet görmeleri īcābından nāşī bu ṣūretde ḫalefleri müşārun-ileyhiñ {8} vürūdına baḳmayaraḳ hemān birḳaç gün yaʿnī nihāyet bir hafta ẓarfında Vidīn’den ḥareket ve yaġmur {9} ve yaşa baḳmayaraḳ ʿazīmet ve yemīn ü yesārdan istedikleri meʾmūrīn ve ʿaskeri ṭoplayaraḳ seyr-i serīʿ ile {10} Yeñişehir’e vuṣūle şitāb ü sürʿat buyurmaları daḫi irāde-i ḳāṭıʿa-i şāhāneden oldıġından Vidīn {11} muḥāfıẓlıġı ḳāʾimmaḳāmlığı ḫalefleri müşārun-ileyhiñ vürūdına değin el-yevm maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan mīr-i mīrāndan {12} Caʿfer Paşa’ya iḥāle olunaraḳ iḳtiżā iden emr-i şerīf ve taḥrīrāt daḫi gönderilmiş ve bi-mennihī Taʿālā Arnavudluġ’uñ {13} ber-vefḳ-i murād istiḫdāmıyla inşāʾallāhü Taʿālā hemān az vaḳtde şu ġāʾileniñ indifāʿı emrinde bi’t-taṣvīb {14} icrā olunan uṣūlüñ ber-vech-i ātī icrāsına ibtidār olunmaḳ üzere olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri {15} muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri ve iḳtiżā-yı irāde-i seniyye üzere mūmā-ileyh Caʿfer Paşa’yı muḥāfıẓ ḳāʾimmaḳāmı {16} naṣb iderek ve yaġmur ve yaşa baḳmayaraḳ nihāyet bir haftaya ḳadar Vidīn’den ḥareket ve yemīn {17} ü yesārdan istedikleri ʿasker ve meʾmūrları ṭoplayaraḳ bir daḳīḳa evvel Yeñişehir’e irişüb vaḳtiyle işe {18} yapışaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān şu ġāʾileniñ yüzüñüzden berṭaraf olmasına iʿtinā ve himmet-birle sizden {19} meʾmūl olan ḫidmet-i ḥaseneyi ibrāza beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat buyurmaları dirāyet-i ẕātiyyelerine muḥavvel idüği; {20} bend-i evvelde beyān olundıġı üzere bu maṣlaḥatıñ imtidādına sebeb Arnavud ʿaskeri olub {21} bu Arnavudluġ’uñ yolı bulunaraḳ iʿmāli çāresine baḳılmaḳ lāzım gelmiş ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa {22} ḥażretleri muḳaddemā müteveffā Ḫūrşīd Paşa zamānında vezāretle bekām olaraḳ Yānya ve Avlonya ve Delvīne {23} sancaḳları ʿuhdesine iḥāle olunmuş ve Mesolenk ṭarafınıñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiyesine meʾmūr {24} ḳılınmış ise de müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa bir iş başaramadıġından māʿadā ʿuhdesinde olan sancaḳları daḫi {25} yoluyla idāre idemeyerek eks̠er Arnavudluġ’uñ kendüden müteneffir oldıġı tebeyyün itmiş ve bu cihetle {26} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ daḫi ḥasbe’l-īcāb teʾmīn ü talṭīfiyle ol ṭaraflardan āḫar manṣıba naḳli {27} reʾs-i mesʾele ʿadd olunmuş oldıġına ve Selānīk eṭrāfında müşārun-ileyhiñ çiftlik ve ʿalāḳası {28} bulunaraḳ teʾmīnine medār olacaġına [?] bināʾen ḫalefleri müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa’nıñ ʿuhdesinden {29} münḥal olan Selānīk sancaġı daḫi müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya tevcīh olunaraḳ ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden (18) kendüye yazılan taḥrīrātda kendü her ne ḳadar Devlet-i ʿAliyye’niñ rıżā-kār ve fermān-ber vüzerāsından olub {2} ḥüsn-i ḫidmete saʿy itmiş ise de bi-ḥikmetillāhi Taʿālā ʿuhdesinde olan sancaḳları yoluyla idāreye {3} muvaffaḳ olamadıġından ʿazl ile kendüye Selānīk sancaġı tevcīh olunmuş oldıġı işʿār {4} ve işbu irāde ḥaḳḳında bir gūne iġbirārdan nāşī olmayub elviye-i sāʾirede olan tevcīhāt mis̠illü {5} oldıġından hemān ḳalḳub Selānīk’e gelerek żabṭ ü rabṭa ve eṭrāfınıñ mekāyid-i aʿdādan muḥāfaẓasına {6} saʿy-ı bī-şümār eylemesi iḳtiżāsına göre teşvīḳāt-ı lāzımesi derc ve teẕkār ḳılınmış ise de müşārun-ileyhiñ {7} mizācı nezd-i saʿādetlerinde mū-be-mū maʿlūm ve bu cihetle bir gūne vehm ile uyġunsuzluġa düşirecek mādde {8} vuḳūʿ bulmamasına iʿtinā īcāb-ı ḥālden idüği emr-i ġayr-ı mevhūm oldıġına bināʾen ṭaraf-ı düstūrīlerinden {9} daḫi ḫāliṣāne ve ḥaḳīḳī kelimāt taḥrīriyle teʾmīn ve īcāb ider ise ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden adam {10} gönderile[rek] teʾlīfi, ve’l-ḥāṣıl bu bābda müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ bir gūne vesveseye ẕāhib {11} olmayaraḳ manṣıbı olan Selānīk’e sürʿat-i ʿazīmeti ṣūret[in]iñ mizācına taṭbīḳan nāzikāne ve ḥakīmāne istiḥṣāline {12} ṣavb-ı sipehdārīlerinden daḫi iʿtinā olunması īcāb-ı irāde-i seniyyeden oldıġı; {13} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ ʿuhdesinden münḥal olan Yānya ve Avlonya ve Delvīne sancaḳları daḫi Arnavudluġ’uñ {14} merʿiyyü’l-ḫāṭır ve ʿaṣabiyyet üzere ḫānedānından münāsibine tevcīhi lāzım gelmiş oldıġından ẕikr olunan {15} sancaḳlardan faḳaṭ Avlonya sancaġı Avlonya’nıñ ḫānedānından bulu[nu]b Dersaʿādet’de olan Avlonyalı {16} İbrāhīm Paşa-zāde mīr-i mīrāndan Süleymān Paşa’ya tevcīh olunub el-yevm Berāt’da olan Tepedelenli mühürdārı {17} Aġo Mühürdār ʿOs̠mān Aġa ṣūret-i ẓāhirde ʿÖmer Paşa ṭarafında ise de maʿnen ʿÖmer Paşa’yı pek ister {18} ṭaḳımdan olmayub Avlonya ṭarafını daḫi naṣıl ister ise öylece ḳu[l]lanacaġı erbāb-ı vuḳūfuñ {19} iḫbārıyla maʿlūm oldıġına mebnī Berāt ḳalʿasınıñ ḥüsn-i ṣūretle ʿÖmer Paşa elinden alınması ve mūmā-ileyh {20} Süleymān Paşa’nıñ daḫi lāyıḳıyla ḳullanılması ümniyesiyle Berāt mütesellimliği ve paşa-yı mūmā-ileyhiñ {21} ketḫüdālıġı mūmā-ileyh Aġo Mühürdār ʿOs̠mān Aġa’ya bā-fermān-ı ʿālī iḥāle-birle kendüye serīʿan Berāt ḳalʿasınıñ {22} żabṭ ve muḥāfaẓası ve Süleymān Paşa’nıñ vālidesini derūn-ı ḳalʿaya idḫāl ile maṣlaḥatı yoluna ḳoyması {23} ve mūmā-ileyh Süleymān Paşa’nıñ evvelbahārda çıḳaracaġı ʿasker ve sāʾireniñ şimdiden tehyiʾesiyle {24} paşa-yı mūmā-ileyh manṣıbına vardıḳda ve manṣıbından daḫi meʾmūriyyeti cānibine gitdikde yine ol ṭaraflarıñ {25} ḥüsn-i idāresi ʿale’d-devām kendüden maṭlūb-ı ḳaṭʿī idüğ[ün]i mübeyyin meʾmūriyyet emri ve ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden {26} daḫi iḳtiżāsına göre taḥrīrāt gönderilmiş olaraḳ bi-mennihī Taʿālā paşa-yı mūmā-ileyh daḫi manṣıbına iḳʿād {27} olunmaḳ üzere maʿiyyetine dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından Ayaş Müftīsi-zāde Mesʿūd Aġa iḳʿāda {28} meʾmūr [?] olaraḳ paşa-yı mūmā-ileyhe terfīḳan hemān bu ṭarafdan taḥrīk ü iʿzām olunmaḳ üzere {29} olub Yānya ve Delvīne sancaḳları daḫi bu defʿa saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetiyle {30} Dersaʿādet’e gelmiş olan Īnebaḥtī Muḥāfıẓı Palāslızāde İsmāʿīl Paşa’ya ʿuhdesinde olan Ḳarlıili’ye {31} ilḥāḳan tevcīh olunmaḳ taṣmīm olunmuş ise de livāʾeyn-i merḳūmeyniñ şimdilik Rumili eyāletine ilḥāḳan {32} cenāb-ı düstūrīlerine tevcīhi ve mūmā-ileyh İsmāʿīl Paşa’nıñ daḫi şöylece maʿiyyet-i düstūrīlerine {33} meʾmūr ṣūretiyle Dersaʿādet’den iḫrāc ve ḏoġrı Yeñişehir’e iʿzāmıyla ẕāt-ı saʿādetleri bi-mennihī Taʿālā {34} Yeñişehir’e baʿde’l-vuṣūl Yānya ve Delvīne sancaḳlarınıñ mūmā-ileyh Palāslızāde’ye tevcīhini ʿarż iderek {35} inhā ve işʿārları üzere tevcīh olunması tensīb olunmuş ve ol vechile mūmā-ileyh İsmāʿīl Paşa {36} şimdilik Ḳarlıili ve Īnebaḥtī sancaḳları kemā-kān ʿuhdesinde ḏuraraḳ maʿiyyet-i müşīrīlerine meʾmūren (19) Yeñişehir’e ʿazīmet itmek üzere keyfiyyet kendüsüne bildirilerek çend rūz ẓarfında Dersaʿādet’den {2} çıḳarılmaḳda olmaġın [?] paşa-yı mūmā- ileyhiñ meslek ü mişvārı daḫi maʿlūm-ı müşīrīleri {3} oldıġından bu ṣūreti cenāb-ı serʿaskerī daḫi tensīb buyuracaḳları derkār oldıġına {4} naẓaran livāʾeyn-i meẕkūreyniñ paşa-yı mūmā-ileyhe tevcīh ve ilḥāḳını Dersaʿādet’e ʿarż ü inhā eylemeleri {5} viḳāye-i nüfūẕ-ı serʿaskerīlerini mūcib olacaġından ol vechile icrāsı daḫi iḳtiżā-yı irāde-i {6} seniyyeden idüği; {7} Arnavudluġ’uñ ḥüsn-i ṣūretle istiḫdāmıyla iş gördirilmesi lüzūmuna ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ {8} ol ṭaraflardan bi’t-teʾmīn tebʿīdi īcābına mebnī Yānya ve Delvīne sancaḳları dāḫilinde olan yerlere {9} lāzım gelan mütesellim ve muḥāfıẓlarıñ daḫi şimdiden intiḫāb ve taʿyīni iḳtiżā-yı maṣlaḥatdan oldıġından {10} Yānya mütesellimliği Yānya ḫānedānından ʿĀṣım Beğ-zāde Paşo Beğ’e iḥāle-birle Ṭāhir ʿAbbās’ı kemā-fī’s-sābıḳ {11} ḳapu bölükbaşılıġında istiḫdām itmek üzere ikisine ḫiṭāben başḳa ve Delvīne mütesellimliği daḫi ol ṭarafıñ {12} ḫānedānından Muṣṭafā Paşa-zāde Şāhīn Beğ’e ve sāʾir muḥāfaẓada olanlar daḫi kemā-kān muḥāfıẓlıḳlarda {13} ibḳā olunaraḳ başḳa başḳa meʾmūriyyet evāmir-i şerīfesi gönderilerek ʿÖmer Paşa ḥaḳḳında bir gūne {14} irāde olmayub mücerred ʿuhdesinde olan sancaḳları yoluyla idāreye muvaffaḳ olamadıġından sāʾir {15} sancaḳlarda oldıġı mis̠illü ʿazl olunaraḳ kendüye Selānīk sancaġı iḥsān olunmuş oldıġından {16} inhā-yı müşīrīleri üzere taʿyīn olunacaḳ sancaḳ mutaṣarrıfı varınca ḳadar eṭrāfıñ lāyıḳıyla muḥāfaẓa {17} ve ḥüsn-i idāresine iʿtinā ve diḳḳat eylemeleri kendülerine ḳaṭʿiyyen maṭlūb oldıġını mutażammın ṭaraf-ı {18} ḫāliṣānemizden her birine başḳa başḳa īcābına göre teşvīḳātı şāmil kāġıdlar gönderilmiş {19} olub Ḳapūdān Yorġākī’niñ Rum fesādı ẓuhūrundan berü ṣadāḳati meşhūd olmaġın Rumili {20} Vālīsi esbaḳ Ebūlubūd Meḥmed Paşa ṭarafından yedine virilan buyuruldı mūcebince ḳapūdānlıġı ve Nārda {21} ḳażāsında olan ḳapūdānlarıñ daḫi kemā-kān ḳapūdānlıḳları ibḳāsıyla bundan böyle daḫi {22} maẓhar-ı elṭāf-ı seniyye olacaḳlarını mübeyyin başḳa başḳa evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyār olunaraḳ bu gāvurlarıñ {23} daḫi bu vechile celb ü istimāletleri ṣūretine baḳılmış idüği; {24} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ yeğeni mīr-i mīrāndan Aḥmed Paşa başḳaca manṣıb emelinde olub paşa-yı {25} mūmā-ileyh müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ müsteşārı ṣūretinde oldıġı taḥḳīḳ ḳılınmış oldıġından baʿżısı[nı] {26} tevcīhle [?] yanından ayırmaḳ ve müşārun-ileyhi daḫi zımnen teʾmīn çıḳmaḳ içün Köstendīl sancaġı ve daḫi {27} Yergöği muḥāfıẓlıġına merbūṭiyyetden ifrāz ve mūmā-ileyh Aḥmed Paşa’ya tevcīh olunaraḳ bi’n-nefs manṣıbına {28} ʿazīmet eylemesi-çün iḳtiżāsına göre teʾmīn ü istimāleti mutażammın emr-i ʿālī ıṣdār ve ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden {29} daḫi taḥrīr ü işʿār ḳılındıġı; {30} Īnebaḥtī Muḥāfıẓı sābıḳ [ve]zīr-i mükerrem saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleri el-ḥāletü-hāẕihī Yānya’da {31} bulunmuş ve Nārda’nıñ daḫi muḥāfaẓası lāzım gelmiş olaraḳ müşārun-ileyhiñ serīʿan {32} Nārda’ya vuṣūl ile emr-i muḥāfaẓaya ḳıyām eylemesi bābında başḳa ve Delvīne sancaġında {33} vāḳiʿ Aydo [?] nām Ḥācī İslām Aġa güzīde iki yüz nefer ve Ḥasan Çapar-zāde Aḥmed Aġa (20) birāderiyle yüz elli ve silāḥşorān-ı ḫāṣṣadan Çapar-zāde Ṭāhir Aġa yüz nefer [—]{2} yine Yānya ḳapu bölükbaşılıġı üzerinde olaraḳ müşārun-ileyhle berāber ʿicāleten irişmek üzere beş yüz nefer {3} ve Rumili ordusunda olan Üskūb Nāẓırı Ḥıfẓī Beğ bendeleri daḫi maʿiyyeti ʿaskeriyle serīʿan Nārda {4} muḥāfaẓasına yetişüb muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh maʿiyyetinde olmaḳ üzere meʾmūriyyetlerini ve inhā-yı müşīrīleriyle {5} naṣb olunacaḳ sancaḳ mutaṣarrıfı varıncaya ḳadar emr-i muḥāfaẓaya ḳıyām eylemek üzere māhiyyeleri {6} ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den virileceğini mutażammın başḳa başḳa evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve her birine iḳtiżāsı vechile {7} cānib-i ḫāliṣānemizden mektūblar daḫi tesyār ḳılınmış ve Nārda muḥāfaẓasında olacaḳ işbu {8} ʿaskeriñ üç aylıḳ taʿyīnātlarıyla Sūlī ve Pārġa ve Vonīça ḳalʿalarında ẕaḫīreniñ ḳılleti oldıġı {9} taḳdīrinde iki aylıḳ ẕaḫīreleri iştirāsı-çün ʿale’l-ḥesāb olaraḳ Preveze Mütesellimi Ebūbekir Aġa’ya {10} yüz biñ ġurūş gönderilüb her ḥālde ġayret-i lāzımeyi icrā itmesi ṭaraf-ı muḫliṣīden teʾkīd ḳılınmış idüği; {11} işbu tedbīre göre Tırḥāla sancaġınıñ daḫi Arnavud paşalardan bir münāsibine tevcīhi īcābına {12} ve el-ḥāletü-hāẕihī Yergöği Muḥāfıẓı olan mīr-i mīrāndan Ṣāliḥ Paşa bendeleri öteden berü maʿlūm {13} ü meşhūd olan ḥüsn-i mişvārına mebnī tamām ehl ü cesbān oldıġına bināʾen şeref-ṣudūr olan {14} irāde-i şāhāne mūcebince livāʾ-i mezbūr daḫi paşa-yı mūmā-ileyhe ve Yergöği muḥāfıẓlıġı daḫi mūmā-ileyh {15} Caʿfer Paşa bendelerine tevcīh ve Caʿfer Paşa varıncaya ḳadar Yergöği muḥāfaẓasına Rūsçuḳ Muḥāfıẓı {16} Muṣṭafā Paşa ṭarafından neẓāret ve Yergöği ḳalʿası binā emīni Meḥmed Aġa daḫi muḥāfıẓ vekīli olaraḳ {17} ḳalʿada iḳāmet idüb mūmā-ileyh Ṣāliḥ Paşa hemān ḳalḳub Yeñişehir’e ʿazīmet ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde {18} ve her ḥālde emr ü reʾylerinde olaraḳ ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet itmek üzere meʾmūriyyet emr-i şerīfi gönderilmiş {19} ve saʿādetlü Ebūbekir Paşa ḥażretleri daḫi vezāreti ve Bolī ve Vīrānşehir sancaḳları ʿuhdesinde olaraḳ {20} baʿdehū ṣudūr idecek irāde-i seniyye vechile ḥareket itmek üzere cenāb-ı müşīrīleriniñ Yeñişehir’e {21} vuṣūllerine ḳadar kemā-kān ol ṭarafda iḳāmetle umūr-ı muḳteżiyeniñ rüʾyet ü idāresine diḳḳat {22} ve Tırḥāla Derbend Aġası Süleymān Aġa daḫi ol ḥavālīniñ emr-i muḥāfaẓasına müsāraʿat eylemek {23} üzere müşārun ve mūmā-ileyhimāya evāmir-i ʿaliyye ve taḥrīrāt ıṣdār ve tesyār olunmuş ve Tırḥāla mutaṣarrıfı {24} naṣb olunan mūmā-ileyh Ṣāliḥ Paşa’ya bu defʿa yazılan taḥrīrāt-ı ḫāliṣānemizde {25} Tırḥāla’nıñ ʿuhdesine tevcīhi gūyā cenāb-ı düstūrīleriniñ ḥaḳḳında vāḳiʿ olan {26} ḥüsn-i şehādetleriyle oldıġı īrād olunaraḳ nüfūẕ-ı müşīrīleriniñ viḳāyesi żarūreti {27} gösterilmiş oldıġı; {28} maʿlūm-ı feṭānet-kārīleri oldıġı üzere Arnavudluġ’uñ şimdiye dek bir iş görmek {29} merām idinmameleri mücerred aḳṣā-yı murādları olan Derbendāt’ıñ kendülerine iḥālesi efkārıyla idüği {30} vāżıḥātdan oldıġına ve ḥasbe’l-vaḳt şimdilik tek iş gördürülmek içün Derbendāt’ıñ {31} Rumili’ye ilḥāḳı fāʾidesinden ṣarf-ı naẓar ile bi’ż-żarūr Ṭosḳalıġ’a virilmesi īcāb-ı ḥālden {32} idüğüne naẓaran Derbendāt neẓāretiniñ Poda Silaḥdār İlyās Beğ’e ḳapucıbaşılıḳla iḥālesi baʿżı {33} rivāyete göre muḥassenātdan ise de rivāyet-i dīgere göre mūmā-ileyh Silaḥdār Arnavudluġ’uñ {34} muʿteber ḫānedānzādelerinden olmadıġından müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa gibi bunı daḫi çekemameleri {35} mülāḥaẓasından başḳa Derbendāt başḳaca virilmekden ise Yānya veyāḫūd Tırḥāla mutaṣarrıflarından (21) birine virilmesinde fevāʾid beyān olundıġı ecilden şimdilik Derbendāt kimesneye virilmamiş olmaġla {2} bi-mennihī Taʿālā cenāb-ı serʿaskerīleri Yeñişehir’e ḏoġrı vardıḳlarında taḥḳīḳ-i aḥvāl-birle Derbendāt’ıñ {3} bir münāsib rütbe ve pāye ile müstaḳillen Silaḥdār Poda’ya mı virilmesi münāsibdir, yoḫsa Yānya ve Delvīne {4} sancaḳlarına mutaṣarrıf olacaḳ ḳullarına ilḥāḳ olunması mı ensebdir, maṣlaḥata ḳanġısı evfaḳ görilür ve ne vechile {5} tensīb buyurılur ise aña iḥālesi-çün bi’t-taḥḳīḳ keyfiyyeti bu ṭarafa taḥrīr ü işʿāra himmet buyurmaları {6} daḫi īcāb-ı irāde-i ʿaliyyeden idüği; {7} selefiñiz müşārun-ileyh Dervīş Paşa ḥażretleri ḥasbelḳader bir iş görmeğe muvaffaḳ olamamış ise de {8} tafṣīlāt ve mücāzātı daḫi maṣlaḥat ü vaḳtiñ cesāmet ve īcābına baġışlanaraḳ ve vezāreti üzerinde {9} olaraḳ maʿzūl olub āḫar bir münāsib manṣıb münḥal oluncaya dek şimdilik müşārun-ileyh {10} ve gerek maʿiyyetinde bulunan bi’l-cümle meʾmūrīn cenāb-ı düstūrīleri ol ṭarafa varıncaya ḳadar {11} heyʾet-i mecmūʿasıyla bulunduḳları maḥalde ve İzdīn muḥāfaẓasında s̠ebāt ü ḳıyām eylemeleri içün {12} başḳa başḳa evāmir-i ʿaliyye ıṣdār olunmuş ve ʿaskeriñ ḳalmış olan ʿulūfe ḥesāblarını kemāliyle {13} tedḳīḳ ve tenḳīḥ iderek görüb defterini ṣavb-ı serʿaskerīlerine isrā ve cenāb-ı serʿaskerīleri Yeñişehir {14} ṭarafına vürūdlarında āḫar manṣıba naḳli meʾmūriyyeti taḥaḳḳuḳunda ʿazīmet eylemesi taḥrīr ü inhā ḳılınmış {15} olmaġla cenāb-ı müşīrīleri daḫi ol ṭaraflara varıncaya dek bunlarıñ bulunduḳları maḥalde {16} ve İzdīn muḥāfaẓasında s̠ebāt ü iḳāmetlerine dāʾir bu ṭarafdan yazılan tenbīhātı müʾekkid ve iḳtiżāsına göre {17} veṣāyā olunmasını mutażammın mekātīb ve buyuruldılar tasṭīr ve tesyīr, ve’l-ḥāṣıl bunları ilerüde {18} ne vechile ve ne ṭarafda ve ne miḳdār ʿasker ile ḳullanmaḳ murād buyurılur ise muḳteżā-yı istiḳlāl-i {19} düstūrīleri üzere kendülerine lāzım gelan veṣāyā iʿlān ve tezbīr ve ʿasākiriñ ḳalmış {20} ʿulūfe meṭāliblerine dāʾir fesādıñ daḫi nihāyet derecede ḥüsn-i tesviyesini derpīş {21} buyuraraḳ īcāb ü muḳteżāsını icrāya himmet buyurmaları lāzımeden oldıġı; {22} İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri baʿżı esbāba mebnī bi’n-nefs īfā-yı {23} meʾmūriyyet idemeyerek muḳaddem bedeninden olmaḳ üzere üç biñ nefer ʿasker tertīb ve irsāl {24} itmiş ise de muḳteżā-yı taʿahhüdi üzere bi-mennihī Taʿālā bu sene-i mübārekede ʿuhdesinde olan {25} İskenderiye ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarından beş biñ nefer tāmmü’l-ʿaded [?] işe yarar ʿasker {26} tertīb ve ṭarafından muḳtedir başbuġla Nevrūz’da maʿiyyet-i düstūrīlerinde mevcūd {27} bulunmaḳ üzere hemān iḫrāc ü irsāline mübāderet eylemesi-çün şimdiden meʾmūriyyeti ḥāvī {28} emr-i ʿālī ıṣdār ve ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden taḥrīrāt iṭāre ve tesyār olundıġı; {29} Berḳofçalı saʿādetlü Yūsuf Paşa’nıñ dīger irāde ṣudūrına dek Yeñişehir’de meks̠ {30} ü tevḳīfi muḳaddemce kendüsüne yazılmış ve müşārun-ileyh muḳaddem ve muʾaḫḫar her ne ḳadar ruḫṣat (22) istidʿāsında olmuş ise de cenāb-ı düstūrīleri Yeñişehir’e vuṣūllerinden ṣoñra iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere {2} şimdilik kemā-kān Yeñişehir’de iḳāmet eylemesi tekrār fermān-ı ʿālī ile teʾkīd ḳılınmış idüği; {3} nezd-i müşīrīlerinde beyāndan müstaġnī oldıġı üzere Arnavud ʿaskeri ʿulūfelerini vaḳt ü zamānıyla {4} almadıḳça işe yaramayub ʿulūfe nizāʿı çıḳarmaḳda olduḳlarından her ne ḳadar Rumili’den ʿasker {5} bedelātı tertīb olunacaḳ ise de yerlü [ye]rinden taḥṣīl ve īṣāli vaḳte muḥtāc ve inşāʾallāhü Taʿālā ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ {6} Yeñişehir’e vuṣūlleriyle berāber ʿasākir-i müctemiʿanıñ iki ayda bir kerre işlemiş ʿulūfeleri irsāl olunmaḳ üzere {7} maṣārif-i serʿaskerīleri-çün aḳçe irsāl olunaraḳ sāye-i hümā-vāye-i şāhānede size ṣıḳındı çekdirilmamesi {8} esbāb ü ārāsınıñ istiḥṣāline iʿtinā olunacaġı vāreste-i ḳayd [ü] iḥticācdır. Ḳaldı ki, Arnavud {9} ʿaskeriniñ ʿulūfeden ġayrı istedikleri olmadıġı mis̠illü Arnavud rüʾesāsınıñ daḫi {10} aḳçeden ziyāde emelleri çiftlik ve arāżī gibi şeylere münḥaṣır oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā {11} görecekleri ḫidmete ve gösterecekleri yüz aḳlıḳlarına göre cenāb-ı düstūrīlerine {12} ez-her-cihet mükāfāt olunacaġı bī-iştibāh olub şöyle ki, cenāb-ı saʿādetleri eslāflarına {13} maḳīs ü muvāzin ṭutulmayub mes̠elā iḳtiżāsına göre baʿżı iş görecekleri teklīf ideceğiñiz {14} ḫidmeti vücūda getürdükden ṣoñra incāz buyurmaḳ şarṭıyla rütbe ve aḳçe ve çiftlik mis̠illü {15} dil-ḫāhları olan vaʿadi itmek ve incāzı mevsiminde hemān icrā buyurmaḳ üzere cenāb-ı {16} düstūrīleri[ne] ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den ruḫṣat ve istiḳlāl virilmiş olub el-ḥāṣıl hemān maṭlūb {17} olan, iş görilüb bi-ʿavnihī Taʿālā az vaḳtde şu ġāʾileniñ berṭaraf olması oldıġı ve her ḥālde {18} reʾyiñizde müstaḳil olaraḳ cenābıñız[a] eslāfıñızdan ziyāde ruḫṣat ve istiḳlāl virilmiş {19} ve tertībāt-ı sāʾire daḫi derdest-i tanẓīm olaraḳ şimdiye ḳadar icrā olunan daḫi ber-vech-i meşrūḥ {20} idüği maʿlūm-ı serʿaskerīleri buyurulduḳda her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve serʿaskerīye şitāb {21} ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 R 40
[1769/21] Yergöği Muḥāfıẓı olub bu defʿa Tırḥāla sancaġı tevcīh olunan Ṣāliḥ Paşa’ya
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Arnavudluḳ şevketlü kerāmetlü pādişāhımız efendimiziñ ġayret {2} ü ṣadāḳat ile meşhūr birṭaḳım işe yarar ḳul ve ʿaskeri iken bi-ḥikmetillāhi Taʿālā birḳaç seneden berü {3} Mesolenk[’iñ] żabṭı ve Ḳarlıili’niñ taṭhīri müyesser olamaması ḳurb ü civārdan bulunan Arnavudluġ’uñ {4} reh-i Ḥaḳḳ ile ḏavranamamalarından nāşī olub reʿāyā maḳūlesinden olan dīni ayrı birṭaḳım {5} gāvurlarıñ bu vechile fürce-yāb olaraḳ fesādlarınıñ imtidādı Devlet-i ʿAliyye’niñ ʿaẓīm {6} uyġunsuzluġı müstelzim olacaġından beyne’l-meʾmūrīn derkār olan mübāyenetiñ ḫulāṣası {7} ve Arnavud ʿaskeriniñ lāyıḳıyla işe ṣaldırılaraḳ cān ü göñülden istiḫdāmları Arnavudluġ’uñ {8} uṣūl-i ḳadīmine rücūʿuyla bu āna ḳadar dīn ü devlet yolunda eyledikleri yüz aḳlıġı[nı] bi-mennihī Taʿālā {9} bundan ṣoñra yerine getürmek ṣūretiniñ icrāsı Salṭanat-ı Seniyye ẕimmet-i himmetine terettüb eylediğine {10} ve Rumili Vālīsi saʿādetlü Dervīş Paşa ḥażretleri daḫi bi-ḥikmetillāhi Taʿālā bir iş görmeğe {11} ve meʾmūrīn ve ʿalelḫuṣūṣ ṭavāʾif-i ʿaskeriyyeyi ilerü sevḳ ile ḳullanmaġa muvaffaḳ olamadıġından {12} ḥasbe’l-īcāb ṣarf ü taḥvīliyle Rumili eyāleti ve ḫuṭūb-ı serʿaskerī bu defʿa ʿavāṭıf-ı {13} cihān-şümūl-ı cenāb-ı pādişāhīden istiḳlāl-i tāmme ve ruḫṣat-ı kāmile ile (25) Vidīn Muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretlerine tevcīh ü iḥsān-ı hümāyūn ve Yānya ve Delvīne {2} sancaḳlarıyla Derbendāt neẓāreti daḫi müşārun-ileyh ḥażretleriniñ ʿuhde-i istīhāline iḥāle buyurulmuş ve Yānya {3} Mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretlerine daḫi Selānīk sancaġı virilmiş ve Vidīn muḥāfıẓlıġı Selānīk {4} Mutaṣarrıfı saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretlerine tefvīż olunub cenābıñızıñ nezd-i Devlet-i ʿAliyye’de {5} öteden berü maʿlūm ü meşhūr olan ḥüsn-i mişvārıñıza ve Rumili vālīsi lāḥıḳ müşārun-ileyhiñ ḥaḳḳıñızda {6} bu kerre sebḳat iden ḥüsn-i şehādetine bināʾen mücerred sizden dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat {7} bürūzı meczūm olaraḳ Tırḥāla sancaġı bu defʿa ʿavāṭıf-ı ʿaliyye-i ḫüsrevāneden ʿuhdeñize tevcīh {8} olunub ol bābda meʾmūriyyetiñizi ḥāvī iḳtiżā iden evāmir-i şerīfesi ıṣdār ve siziñ müşārun-ileyh {9} Rumili vālīsi ḥażretleri maʿiyyetinde bulunaraḳ īfā-yı meʾmūriyyete ḳıyām ü şitāb eylemeñiz īcāb-ı irāde-i {10} seniyyeden oldıġına ve ʿuhdeñizden münḥal olan Yergöği muḥāfıẓlıġı[nı]ñ daḫi Vidīn’de Rumili vālīsi {11} müşārun-ileyhiñ maʿiyyet[in]de bulunan mīr-i mīrāndan Caʿfer Paşa’ya iḥāle olunaraḳ paşa-yı mūmā-ileyh gelinceye dek {12} Rūsçuḳ Muḥāfıẓı Muṣṭafā Paşa Yergöği ḳalʿasınıñ muḥāfaẓasına neẓāret ve ḳalʿa binā emīni Ḳapucıbaşı {13} Meḥmed Aġa daḫi muḥāfıẓ vekāleti ṣūretiyle ḳalʿada iḳāmet eylemeleri bābında paşa-yı ve aġa-yı mūmā-ileyhimāya {14} ḫiṭāben emr-i ʿālī ıṣdār olunmuş olmaġla hemān cenābıñız ḳalʿa-i meẕkūreniñ bi’l-cümle mühimmāt-ı mevcūdesini {15} vekīl-i mūmā-ileyhe teslīm ve Rūsçuḳ muḥāfıẓı paşa-yı mūmā-ileyh [ile] bi’l-muḫābere Yergöği’niñ anlar ṭarafından muḥāfaẓası {16} istiḥṣāl olunaraḳ bir ān ve bir daḳīḳa eğlenmeyüb işbu nemīḳamızıñ vuṣūlünden nihāyet üç {17} gün ṣoñra ol ṭarafdan ḥareket ve mükemmel ḳapu ile manṣıbıñız olan Tırḥāla’ya ʿazīmet ve Yeñişehir’e vuṣūle {18} müsāraʿat ile Rumili vālīsi müşārun-ileyh ḥażretleriniñ ḳudūmüne intiẓār ve her ḥālde emr ü reʾyiyle {19} ḥarekete is̠bāt-ı naḳdīne-i iḳtidār iderek sizden meʾmūl ve manẓūr-ı ʿālī olan ās̠ār-ı ġayret-kārī {20} ve ḥamiyyeti icrā-birle beyne’l-aḳrān kesb-i imtiyāz itmekliğe ve her ḥālde īfā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete {21} mübāderet ve ṣavb-ı meʾmūruñuza ḥareket ü ʿazīmetiñizi inhā ve işʿār [?] eylemeñiz dirāyet-i ẕātiyyeñize {22} muḥavveldir. Livāʾ-i meẕkūruñ ʿuhdeñize tevcīhle bu defʿa icrā olunan tevcīhāt mücerred şimdiye ḳadar {23} meʾmūrlar ṭarafından bir iş görilemeyerek Rum fesādı günden güne fenālaşub dīnen ve mülken {24} envāʿ-ı meḥāẕīri müstetbiʿ olacaġı tebeyyün itmiş ve bu mādde daḫi Arnavudluġ’uñ lāyıḳıyla iʿmāl {25} olunamamasından neşʾet eylemiş oldıġından Arnavudluġ’uñ ḥüsn-i ṣūretle iʿmāliyle inşāʾallāhü Taʿālā {26} cümleñiz az vaḳtde şu ġāʾileniñ ortadan ḳaldırılması ġarażıyla oldıġı ve sizden daḫi {27} Salṭanat-ı Seniyye bu bābda ġayret ü ṣadāḳat meʾmūl iderek ol vechile Tırḥāla sancaġına naḳliñiz {28} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ eylediği maʿlūmuñuz olduḳda cenābıñız daḫi bu bābda etek {29} dermiyān idüb bir ān aḳdem Yeñişehir’e varub ʿasākir-i lāzımeyi cemʿ iderek ve manṣıbıñız {30} dāḫilini eṭrāfıyla muḥāfaẓaya iʿtinā iderek cümle ile ittifāḳ idüb ve Arnavud ʿaskeriniñ {31} ḥüsn-i ṣūretle istiḫdāmı ve iş gördirilmesi ṣūretini icrā eyleyüb bā-ʿavn-i Bārī iş {32} görmekliğe müsāraʿat ve ol vechile sāye-i şāhānede çerāġ ve maḥsūdü’l-a[ḳr]ān olmaḳlıġa {33} şitāb ü sürʿat eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 19 R 40
[1769/24] Bālyabādra Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya
{1} Cümleye maʿlūm oldıġı üzere Rum gāvurlarınıñ bāndıra-küşā-yı şeḳā olduḳlarından berü şerāre-i şerr ü {2} şūr ve mekīdetleriniñ inṭıfāsı emrinde berren ve baḥren bunca tedārükāt ü tertībāt-ı ḳaviyyeye teşebbüs̠ ile ḳıbel-i {3} Salṭanat-ı Seniyye’den ez-her-cihet ṣarf-ı vüsʿ ü maḳderet olunaraḳ gerek Rumili vālīsi ve serʿaskeri {4} bulunan ẕevātıñ ve gerek meʾmūrīn-i sāʾireniñ iḳdārlarında dirīġ-i himmet olunmamış iken şimdiye ḳadar bir iş {5} görilemeyerek maṣlaḥat günden güne fenālaşmış ve maʿāẕallāhü Taʿālā ḥālen ve istiḳbālen ve dāḫilen ve ḫāricen {6} envāʿ-ı meḥāẕīri güneş gibi āşikār olan bir dāhiye-i dehyānıñ indifāʿı ḫuṣūṣuna hiçbir ṭarafdan muvaffaḳ {7} olunamamış oldıġına ve inşāʾallāhü Taʿālā ġāʾile-i meẕkūreniñ bu sene-i mübārekede bir çāresi istiḥṣāliyle {8} defʿine her ne ḳadar iʿtinā olunmaḳ lāzım gelmiş idüğüne bināʾen bu bābda ṣarf-ı efkār olunaraḳ bu mādde-i {9} cesīmeniñ iḳtiżāsına göre indifāʿı Arnavudluġ’uñ ḥüsn-i iʿmāl ü idāresi ve Ḳarlıili ve Mesolenk’iñ {10} taṭhīriyle olacaġı ẓāhir ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ [?] ẕāt-ı saʿādetlerine taʿrīfden müstaġnī {11} oldıġı vechile derkār olan mizāc ü mişvārı taḳrībiyle müşārun-ileyh orada bulunduḳça Arnavudluġ’uñ {12} lāyıḳıyla istiḫdāmı iʿmāli müyesser olamayacaġı edille-i ʿaḳliyye ve naḳliyye-i ṣaḥīḥa ile tebeyyün ü taḥaḳḳuḳ itmiş oldıġından {13} gitdikçe ṣuʿūbete dūçār olmaḳda oldıġına bināʾen mücerred dīn ü devletimize her cihetle ażar olan fesād-ı meẕkūruñ {14} indifāʿı ġarażına mebnī ḫāliṣan Arnavudluġ’uñ uṣūl-i sābıḳına ircāʿ ve ḥüsn-i iʿmāli żımnında bu defʿa {15} Rumili eyāletiniñ Arnavudluḳ ile āmīzişi ḥāṣıl olmuş ve Devlet-i ʿAliyye’ye ṣadāḳat ve ḫidmeti geçmiş bir ẕātıñ {16} eyālet-i merḳūme ʿuhdesine iḥāle ile maḥāll-i sāʾireniñ daḫi Arnavudluḳ’da ʿaṣabiyyet ile ḫānedānından birine iḥāle[si] {17} lābüd olub ẕāt-ı saʿādetleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ her ḥālde icrā-yı emr ü irādesine muḳtedir {18} ve muʿtemed vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları müsellem ve bu āna ḳadar ol ṭarafda s̠ebāt ile ne vechile {19} ḫidemāt-ı ḥasene īrādına saʿy ü ġayret iderek şevketlü efendimiziñ yolunda ve dīn ü devlet {20} uġurunda olan ṣadāḳat ü ḥamiyyetlerini icrā buyurduḳları müs̠bet ise de el-ḥāletü-hāẕihī bulunduḳları {21} maḥalliñ daḫi es̠er-i iḳdām ü himmet-i müşīrīleriyle ber-vefḳ-i murād şimdiye ḳadar icrā olunmuş olan muḥāfaẓasına {22} bir ṣūretle īrās̠-ı sekte ider maṣlaḥat vuḳūʿ bulmaması emrine riʿāyet ḥasbe’l-vaḳt {23} farż menzilinde olaraḳ bi-ḥikmetillāhi Taʿālā saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ daḫi henüz ol ṭaraflara {24} vuṣūli ḫaberi gelmamiş ve geçende müşārun-ileyh ḥażretleri cānibinden tevārüd iden taḥrīrātda muʾaḫḫaren {25} daḫi Bodrum’dan ḥareket ü ʿazīmet eyledikden ṣoñra Girīd ṣularında eşḳıyā tekneleriyle ʿaẓīm muḥārebe iderek (30) ḥamden-lillāhi’l-Meliki’l-Müsteʿān maẓhar-ı ġālibiyyet olmuş ve ol es̠nāda fūrtuna ve muḫālefet-i havā sebebiyle {2} Rodos’a ʿavdet itmiş olub ḥasbe’l-mevsim maʿiyyetinde ʿasker ve mühimmāt maḥmūl olan iki yüzden {3} ziyāde tüccār tekneleriyle defʿaten Moton’a gidilmek müteʿassir olacaġından ẕikr olunan tüccār sefāyininden {4} birazını Rodos’da tevḳīf ile iḳtiżāsına göre bir ṭaḳımını Girīd’e sevḳ ve anları iḫrāc ey[ledi]kden ṣoñra {5} dīger ṭaḳımı daḫi celb-birle Girīd’den [müsāʿid] havā olduḳça ṭaḳım ṭaḳım Moton’a naḳl ve kendüsi daḫi ol vechile ʿazīmeti {6} taṣmīm iderek icrāsına mübāşeret eylemiş oldıġı muḥarrer ü meẕkūr oldıġına naẓaran inşāʾallāhü Taʿālā şimdiye ḳadar {7} işbu tedbīrini icrā itmiş olacaġı meʾmūl ise de henüz müşārun-ileyhiñ ṭaḳımıyla derūn-ı Mora’ya duḫūli {8} ḫaberi gelmamiş oldıġından cenāb-ı saʿādetleriniñ ol ṭarafdan infikākleri bir ṣūretle tecvīz olunamamış {9} ve Vidīn Muḥāfıẓı saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri daḫi Arnavudluḳ ile āmīziş itmiş ġayret-kār vüzerā-yı {10} ʿiẓāmdan bulunmuş idüğüne bināʾen bu defʿa ʿunvān-ı sipehdārī ile Rumili eyāleti müşārun-ileyh Reşīd Paşa {11} ḥażretlerine tevcīh olunub Yānya ve Delvīne sancaḳları daḫi müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ʿuhdesinden ṣarf ile {12} şimdilik serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretlerine ilḥāḳan iḥāle ve Avlonya sancaġı daḫi Avlonyalı müteveffā {13} İbrāhīm Paşa- zāde mīr-i mīrāndan Süleymān Paşa’ya tevcīh ü iḥsān buyurılub Selānīk sancaġı {14} daḫi müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya ve Tırḥāla sancaġı daḫi Yergöği Muḥāfıẓı İlbaṣanlı Ṣāliḥ Paşa’ya {15} tevcīh olunaraḳ Arnavudluġ’uñ iʿmāli ṣūretine ve sāʾir tertībāt ve mālzemeniñ sinīn-i {15} sābıḳaya maḳīs olmayaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā bu sene-i mübārekede kemāl-i ḳuvvet ile şu ġāʾileniñ {16} indifāʿı niyyet-i ḫāliṣasıyla ber-vech-i germiyyet icrāsına teşebbüs̠ olunmuş oldıġından bi-mennihī Taʿālā {17} müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleri daḫi şimdiye ḳadar ṭaḳımıyla Moton ve Ḳoron ṭaraflarına {18} vāṣıl olub ol ḥavālīniñ ve maḥāll-i sāʾireniñ maṣlaḥatı kesb-i suhūlet ideceği elṭāf-ı İlāhiyye {19} delāletiyle meʾmūl ve cenāb-ı ṣarāmet-elḳābları uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de bidāyet-i fesād[d]an berü {20} ibrāz buyurmuş olduḳları ġayret ü ḥamiyyet ve cānsipārāne himmetlerine ve çekdikleri miḥen ü meşāḳḳa {21} diyecek olmayaraḳ nezd-i Salṭanat-ı Seniyye’de ve bi’l-cümle vükelā-yı Devlet-i ʿAliyye ʿindlerinde {22} ẓāhir ü nümāyān ve bi-mennihī Taʿālā ḳarīben şu ġāʾileniñ defʿiyle murād ü marżīleri gibi mükāfātını {23} müşāhede eyleyecekleri bī-reyb ü gümān olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri bi-ḥavlillāhi Taʿālā bu sene-i [mübārekede] {24} ṭutılan uṣūl ġāyet eṭrāflu ve germiyyetlü oldıġını bilerek ve şimdiye ḳadar meşhūd {25} olan ḫidmet ve ṣadāḳatleri bir vechile ferāmūş olunur ḳabīlden olmadıġını cezm eyleyerek {26} bir müddet daḫi s̠ebāt-birle kemā-kān ġayreti elden bıraḳmayub diyānet-i ẕātiyyeleri iḳtiżāsını {27} icrā ve ol vechile ḥaḳḳ-ı ʿālīlerinde olan ḥüsn-i teveccüh ve iʿtiḳād-ı ʿālīyi bir ḳat daḫi taṣdīḳe {28} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 R 40
[1769/46] Rumili vālīsine kenār
{1} Bi-mennihī Taʿālā işbu Rum fesādınıñ ḳarīben indifāʿı emrinde Arnavudluġ’uñ iʿmāli tedābīrine teşebbüs̠ olunmuş oldıġından {2} bu defʿa Yānya ve Delvīne ve Avlonya sancaḳları dāḫillerinde olan mecmūʿ ḳażā ve ḳurā ve ḳaṣabātda mutavaṭṭın ʿulemā ve ṣuleḥā {3} ve eʾimme ve ḫuṭabā ve beğ ve beğzādegān, ve’l-ḥāṣıl ʿumūm ehl-i İslāmlarına ḫiṭāb olaraḳ ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ ṣūret-i {4} ḥareketleri uyġunsuz oldıġı īrādıyla Ḳarlıili ṭaraflarınıñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiye ve taṭhīri ve Mesolenk’iñ {5} fetḥ ü tesḫīri derece-i vücūbda oldıġından bu ṭaraflara hücūm ṣūretiyle żabṭ ü tesḫīr olunaraḳ dīn-i mübīn uġurunda {6} ibrāz-ı ḫidmete kemāl-i saʿy ü ġayret eylemeleri żımnında kemāl-i teşvīḳ ü iġrāyı ḥāvī üç ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve taḳviye-i {7} nüfūẕ-ı müşīrīleri içün ṭaraf-ı saʿādetlerine tesyār olunmuş olmaġla ẕāt-ı serʿaskerīleri eyālet-i Rumili’niñ ʿuhde-i saʿādetlerine {8} tevcīhiyle bu ḫaṭb-ı cesīme-i meʾmūriyyetlerini ḳażālara bā-buyuruldı iʿlān idecek olduḳlarından ẕikr olunan evāmir-i ʿaliyye {9} mūceblerince iḳtiżāsına göre ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden daḫi başḳa başḳa buyuruldılar yazılub maḫṣūṣ dāʾire-i saʿādetlerinden {10} iş bilür ve söz añlar bendeleri mübāşeretiyle elviye-i meẕkūreye irsāl ve gerek evāmir-i ʿaliyye-i meẕkūre {11} ve gerek buyuruldılarını ẕikr olunan sancaḳlarıñ ḥāvī oldıġı her bir ḳażā ve ḳaṣaba ve ḳurāda başḳa başḳa ḳırāʾat {12} itdirderek cümlesiniñ teşvīḳ ü iġrālarını mūcib ve bu maṣlaḥata hemān hücūm iderek iş görmeğe kemāl-i ḫāḫiş {13} ve iḳdāmlarını müstevcib esbāb-ı lāzımeyi istiḥṣāle himmet buyurmaları dirāyet-i ẕātiyyelerine muḥavveldir. Fī 20 R 40
[1769/49] Ḳapūdān paşaya teẕkire
{1} Maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere ḳaç seneden berü Rum fesādı imtidād kesb iderek bir iş görilemamiş {2} ve şimdiye ḳadar birḳaç serʿasker tebdīl olunaraḳ Devlet-i ʿAliyye envāʿ-ı himmeti icrāda ḳuṣūr itmeyüb giçen sene daḫi işe {3} yarar meʾmūlüyle bi’l-ittifāḳ ḥālā Rumili Vālīsi Dervīş Paşa ḥażretleri serʿaskerlik maṣlaḥatına meʾmūr ḳılınaraḳ {4} kāffe-i mesʾūlüne müsāʿade olunmuş ise de müşārun-ileyh daḫi bi-ḥikmetillāhi Taʿālā bir işe muvaffaḳ olamayaraḳ Alāmāna’ya {5} ʿavdet eylemiş oldıġına ve bu maṣlaḥatıñ bu vechile imtidādı gāvurlarıñ günden güne ḳuvvetleri artaraḳ {6} dīnen [?] [ve] mülken envāʿ-ı meḥāẕīri müstetbiʿ idüğüne bināʾen bir çāresi istiḥṣāli ve nīk ü bed-i maṣlaḥatıñ eṭrāfıyla {7} müṭālaʿasıyla dīn ü devletimize ʿāʾid işbu māddeniñ ḥüsn-i indifāʿı emrinde vüsʿ-i beşerde olan tedābīr {8} ü iḳdāmātıñ icrāsı farż olmuş oldıġından iḳtiżā idenler ile ʿaḳd-i encümen-i meşveret olunaraḳ vāḳiʿ {9} olan müẕākereniñ feẕlekesinde ḳaç seneden berü serʿaskerleriñ iş göremamesi Arnavud’dan başḳa ʿasker {10} bulub ḳu[l]lanamadıḳlarından ve Arnavud daḫi ʿulūfeye alışmış bir ḳavm olaraḳ maṣlaḥatı bitürmek {11} istemediklerinden nāşī olub bu maṣlaḥatı görecek ve Arnavudluġ’a ġalebe çalacaḳ miḳdār işe yarar {12} Türk ʿaskeri tedārüki derece-i istiḥālede oldıġına naẓaran bu māddeyi Arnavudlara ḥasbe’l-maṣlaḥa baʿżı (45) mümāşāt ile gördürmek iḳtiżā idüb bu ṣūretde daḫi Arnavudlarıñ marżī ve murādları Derbendāt oldıġı {2} ẓāhir ve Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’ya Derbendāt vir[il]üb ḫitām-ı maṣlaḥat kendüden maṭlūb oldıġı īrād olunsa müşārun-ileyhiñ {3} rivāyet olundıġına göre Arnavudluġ’da pek nüfūẕı olmadıġından başḳa evvel ü āḫir kendüden ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat {4} meʾmūl olunmayub şimdiye ḳadar tecrübe olunan isāʾeti daḫi bir iş görmeyerek ihānete cürʾet ideceğine delālet {5} ideceğinden bunuñ yerine Arnavudluġ’uñ ʿaṣabiyyet ve ricāl-i ḫānedānından bir münāsibiniñ bulunması īcāb-ı maṣlaḥatdan {6} idüği müberhen ü bāhir olaraḳ el-yevm maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan Palāslızāde İsmāʿīl Paşa ile Tepedelenli Silaḥdārı {7} Poda İlyās Beğ ḫāṭıra gelmiş ise de mūmā-ileyh Palāslızāde İsmāʿīl Paşa devlet bendesi ve rıżā-cūy ise de {8} Arnavudluḳ’da küllī temeyyüz ve iʿtibārı var mıdır, bilinemediğinden başḳa ẕātında biraz gevşekliği rivāyet ol[un]dıġına ve paşa-yı {9} mūmā-ileyh maʿiyyet-i saʿādetlerinde bulunaraḳ aḥvāl ü mizācını gereği gibi añlamış olduḳlarına ve ẕāt-ı saʿādetleri daḫi {10} Devlet-i ʿAliyye’niñ maḥrem vükelā-yı fiḫāmından bulunduḳlarına bināʾen ber-vech-i ḫafī keyfiyyetiñ ṭaraf-ı saʿādetlerinden istiʿlāmı ḫuṣūṣuna {11} irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmekle cenāb-ı düstūrīleri ʿāḳil ve kār-āzmūde [?] ve mücerreb-i rūzigār olduḳlarından {12} Rumili vālīleri bir ṭarafdan ve Arnavudluḳ daḫi ḥaḳīḳī işe yapışaraḳ dīger ṭarafdan sevḳ ü taʿyīn olunmaḳ vechile {13} Arnavudluḳ ṭaḳımınıñ ṣūret-i istiḫdāmı ne vechile olabilür, bu bābda olan müṭālaʿa-i düstūrīlerini ve mūmā-ileyh {14} Palāslızāde ḥaḳḳında şimdiye ḳadar olan maʿlūmāt-ı müşīrīlerini eṭrāfıyla serīʿan ber-vech-i īżāḥ maḫfiyyen ve mektūmen {15} işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 21 R 40
[1769/52] Rumili vālīsine
{1} Bā-ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn bu sene-i mübārekede evvel-be-evvel Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīriyle Ḳarlıili ṭarafınıñ {2} levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīri niyyet-i ḫāliṣasıyla Paşa Sancaġı’nda vāḳiʿ Nefs-i Ḳolonya ḳażāsınıñ bi’l-cümle ʿulemā ve żābiṭān {3} ve ahālīsi emr ü reʾy-i serʿaskerīleri üzere cümlesi çıḳub maʿiyyet-i serʿaskerīyle ʿuṣāt-ı kefere üzerine ʿazīmetleri ḫuṣūṣuna {4} irāde-i seniyye taʿalluḳ iderek ol bābda tehdīd ü teşvīḳi şāmil bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve ṣavb-ı saʿādetlerine göndermek {5} üzere ṭaraf-ı müşīrānelerine tesyār olunmuş olmaġla cenāb-ı serʿaskerīleri daḫi iḳtiżāsına göre buyuruldı yazaraḳ {6} maḫṣūṣ adam ile emr-i şerīf-i meẕkūrı ḳażāʾ-i merḳūma tesyār ve ḳırāʾat itdirderek ve vaḳt ü ḥāle teşvīḳ {7} ü terġīb eyle[ye]rek cümlesiniñ celbiyle iş gördürmeğe sevḳi ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları dirāyet-i ẕātiyyelerine muḥavvel idüği {8} beyānıyla ḳāʾime.
[1769/61] Avlonya Mütesellimi Mühürdār ʿOs̠mān Aġa’ya
{1} İnşāʾallāhü Taʿālā bu sene-i mübārekede şu ʿuṣāt-ı Rum eşḳıyāsı ġāʾilesiniñ indifāʿına cümlemiz birden {2} göñül birliğiyle yapışub ġayret ü ḥamiyyeti icrā itmek niyyet-i ḫāliṣasıyla teşebbüs̠ ve icrā olunan tedābīr muḳaddemce {3} ṭarafıña yazılmış ve Avlonya sancaġı daḫi müteveffā İbrāhīm Paşa-zāde Süleymān Paşa’ya tevcīh olunaraḳ Avlonya {4} mütesellimliği ve paşa-yı mūmā-ileyhiñ ketḫüdālıġı ʿuhde-i ġayret ü ṣadāḳatiñe iḥāle ile ol bābda iḳtiżā iden emr-i ʿālī {5} daḫi ṭarafıña irsāl olunaraḳ keyfiyyet bildirilmiş oldıġından şimdiye ḳadar keyfiyyet maʿlūmuñ olaraḳ {6} muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñ üzere Berāt ḳalʿasını żabṭ ve paşa-yı mūmā-ileyhiñ vālidesini derūn-ı ḳalʿaya idḫāl {7} iderek Avlonya sancaġınıñ dāḫilen ve ḫāricen żabṭ [ve] ḥüsn-i idāresine iʿtinā itmiş olacaġıñ senden meʾmūl ü muntaẓar {8} oldıġı ḥālde müteʿāḳiben ḥālā Avlonya mutaṣarrıfı paşa-yı mūmā-ileyhiñ daḫi meʾmūriyyet-i lāzımesine ḳıyām itmek {9} üzere iḳʿādına ḥasbe’l-ʿāde meʾmūr ḳılınan dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından Mesʿūd Aġa müfāraḳatıyla bu defʿa {10} iʿzām olunmuş olmaġla inşāʾallāhü Taʿālā paşa-yı mūmā-ileyhiñ ol ṭarafa vuṣūlünde senden meʾmūl-ı ʿālī olan ġayret {11} ü ṣadāḳat iḳtiżāsı ve muḳaddemce bildirilmiş olan irāde-i seniyye mūceb ü muḳteżāsı üzere Avlonya sancaġınıñ dāḫilen {12} ve ḫāricen ḥüsn-i idāresiyle bi-mennihī Taʿālā paşa-yı mūmā-ileyh ile kefere-i ʿuṣāt üzerine çıḳarılacaḳ ʿasākiriñ {13} ve mevādd-ı sāʾireniñ tesviye ve istiḥżārı ḫuṣūṣuna vuḳūf ve dirāyetiñ üzere bu bābda ihtimām ü diḳḳat {14} ve paşa-yı mūmā-ileyh lāyıḳıyla iḫrāc olunduḳdan ṣoñra yine livāʾ-i mezbūr ve lāzımü’l-muḥāfaẓa olan maḥalleriñ (50) güzelce idāreleri, ve’l-ḥāṣıl ol ṭarafa ve paşa-yı mūmā-ileyhe dāʾir kāffe-i meṣāliḥiñ evvel ü āḫir merkez ü miḥverinde rüʾyet {2} ü tanẓīmle bir müddetden berü zīr-i ḫafāda mestūr olan Arnavudluḳ nāmūsunı meydāna çıḳarub dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye {3} ḫidmet vücūda getürmeğe diḳḳat eylemañ senden ḳaṭʿī maṭlūb olub paşa-yı mūmā-ileyhiñ daḫi ḥüsn-i idāresi {4} ṭarafıña muḥavvel oldıġından sen daḫi bu bābda ġayret-i lāzımeyi icrāya ṣarf-ı ẕihn ve diḳḳat ve her ḥālde icrā-yı {5} lāzıme-i imtis̠āl-kārī ve meʾmūriyyete mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 24 R 40
[1769/64] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} Evlād-ı Fātiḥān ṭāʾifesi bidāyet-i fesād[d]an berü meʾmūriyyetden ḫālī olmayaraḳ ḳu[l]lanılmış ve muḳaddem daḫi Belġrād ṭarafına {2} meʾmūr olunaraḳ hiç boş bıraġılmamış ve giçen sene daḫi selef-i müşīrīleri maʿiyyetine üç biñ nefer taʿyīn ḳılınmışlar ise de {3} faḳaṭ biñ sekiz yüz miḳdārı varub māʿadāsı gidemamiş ve anlarıñ daḫi eks̠eri telef olmuş {4} oldıġından bu cihetler ile ṭāʾife-i merḳūme bayaġı çürümüş ve el-ḥāletü-hāẕihī Selānīk Mutaṣarrıfı sābıḳ İbrāhīm Paşa {5} ḥażretleri ṭarafından vürūd itmiş olan taḥrīrātda ṭāʾife-i merḳūmeniñ Mora üzerinde giçen sene {6} bir işe yaramadıḳlarından ve Selānīk sevāḥiliniñ daḫi muḥāfaẓ[as]ı elzem olaraḳ sevāḥil-i meẕkūre daḫi bunlarıñ {7} meskenlerinden maʿdūd olaraḳ ol ṭarafda işe yaramaları melḥūẓ idüğünden beher sene taʿyīni muʿtād olan {8} üç biñ nefer Evlād-ı Fātiḥān’ıñ nıṣfı Ḳāsım’dan Rūz-ı Ḫıżır’a ḳadar ve nıṣf-ı dīgeri daḫi Rūz-ı Ḫıżır’dan {9} Ḳāsım’a ḳadar ber-vech-i münāvebe istiḫdām olunmaḳ üzere Selānīk mutaṣarrıfı maʿiyyetine meʾmūr ve taʿyīn ḳılınması muḥarrer {10} ü meẕkūr ve bu sene-i mübārekede henüz Evlād-ı Fātiḥān ʿaskeriniñ bir ṭarafa meʾmūriyyetleri icrā olunmamış oldıġı {11} vāreste-i ḳayd [ü] süṭūr olaraḳ evvel-emrde bu māddeniñ daḫi vaḳt ü ḥāle tevfīḳan ve Evlād-ı (51) Fātiḥān ʿaskeriniñ hal[e] taṭbīḳan īcāb ü iḳtiżāsınıñ ṭaraf-ı saʿādetlerinden istiknāhı lāzımeden olmaġla ṭāʾife-i {2} merḳūmeniñ giçen sene mis̠illü maʿiyyet-i serʿaskerīlerine meʾmūriyyetleri yāḫūd Selānīk sevāḥiliniñ muḥāfaẓası-çün Selānīk {3} mutaṣarrıfı sābıḳ müşārun-ileyhiñ inhāsı vechile Selānīk mutaṣarrıfları maʿiyyetine taʿyīn ḳılınmaları veyā terkleri şıḳlarından {4} ḳanġısı īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥata evfaḳ ise aña göre iḳtiżāsınıñ icrāsı-çün keyfiyyetiñ bu ṭarafa taḥrīr ü işʿārı {5} ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 R 40
[1769/65] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} İstiḳlāl-i tāmme ve ruḫṣat-ı kāmile ile Rumili eyāleti ve serʿaskerliğiniñ ʿuhde-i düstūrīleri[ne] iḥālesiyle {2} Arnavudluġ’uñ cihet-i iʿmāl ü istiḫdāmından icrā olunan tedābīr keyfiyyetini mutażammın bend bend yazılmış olan mufaṣṣal {3} ḳāʾime-i ḫulūṣ-verī meʾālinde tertībāt-ı sāʾire daḫi derdest-i icrā oldıġı beyān ve īmā ḳılınmış idi. İnşāʾallāhü Taʿālā {4} bu sene-i mübārekede ẕāt-ı serʿaskerīleri maʿiyyetiñize celb ü cemʿ idecekleri ʿasākir-i külliyye ve ḳol ḳol sevḳ ve iʿmāl {5} ideceğiñiz meʾmūrīn ile evvel-be-evvel Ḳarlıili ve Mesolenk ṭaraflarınıñ taṭhīr ü taṣfiyesine bi’l-iḳdām bā-ʿavn-i {6} Bārī bir ḥamlede iş görilüb Mesolenk ṭaraflarınıñ maṣlaḥatı berṭaraf oldıġı ḥālde andan ṣoñra {7} Eġrīboz ṭaraflarınıñ żabṭ ü tesḫī[ri]-çün saʿādetlü Eġrīboz muḥāfıẓı ḥażretleri maʿiyyetine kifāyet miḳdārı ʿasker {8} ve meʾmūr gönderilerek ve işiñ gelişine göre ḥareket iderek ʿināyet-i Cenāb-ı Bārī’yle gāvurları gereği gibi {9} ḥaṣr ü tażyīḳ ve iş bitmeyince ʿavdet itmeyecek oldıġıñızdan külliyyetlü cebeḫāne ve mühimmāt [ve] tertībāt[a] {10} iḥtiyāc mess ideceği ẓāhir ve giçen sene Rumili ḳażālarından tertīb olunan ẕaḫīre ve ʿasker bedelātı maḥallerinden {11} taḥṣīl ve Yeñişehir ṭarafına tesbīl olunmuş ve Dersaʿādet’den daḫi külliyyetlü aḳçe gönderilmiş ise de Yeñişehir’de ʿasker {12} ʿulūfesine ve nüzül emīnlerine virilerek ḥesābı ḳarışmış ve bir iş daḫi görilemeyerek bu ḳadar aḳçe {13} telef olmuş oldıġından ve meʾmūrlar yine vaḳtiyle ʿaskere ʿulūfe virmeyerek ʿaskerī ṭāʾifesini iʿmālde {14} ʿulūfe viremedikleri cihetle muvaffaḳ olamamış olduḳlarından ve inşāʾallāhü Taʿālā bu sene-i mübārekede iş {15} görilüb şu beliyyeniñ ümmet-i Muḥammed üzerinden defʿi niyyet-i ḫāliṣasıyla gerek ẕāt-ı saʿādetleriniñ maʿiyyetlerinde {16} olan ve gerek meʾmūrīn ṭaraflarında bulunan ʿasākiriñ ber-vefḳ-i murād istiḫdām-ı ʿaskere muvaffaḳ olmalarıñız {17} içün ʿaskeri boş ḏurdıġıñız [?] ḥālde iki ayda bir kerre işlemiş ʿulūfeleri bu ṭarafdan naḳden {18} gönderilecek oldıġından ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān Rumili ordusı berülerde ilişmeyerek ḏoġrı külliyyetle {19} Ḳarlıili ṭarafına ʿazīmet olunacaġına naẓaran īcāb idecek ẕaḫāyir-i külliyyeniñ berren tedārük ve irsāli mümkin {20} olamayaraḳ beher-ḥāl cümlesiniñ bu ṭarafdan sefāyin ile bir ān aḳdem semtlü semtine irsāli münāsib olacaġından {21} ve işbu ʿulūfe ve ẕaḫīre aḳçesi ḳatı külliyyetlü mebāliġe mütevaḳḳıf idüğünden bu defʿa bā-irāde-i seniyye Rumili {22} ḳażālarından giçen seneye ḳıyāsen tertīb olunan ʿasker bedeliyyesiyle aġnām ve ẕaḫāyir bedelleriniñ {23} iḳtiżā iden tertīb defterleriniñ birer ḳıṭʿa ṣūretleri iḫrāc ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerine tesyār olunmuş ve mecmūʿ maṣraf {24} bu ṭarafdan naḳden ve peşīnen virileceğine mebnī işbu bedel[l]eriñ taḥṣīliyle ḏoġrı Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye irsāli ṣudūr iden {25} evāmir-i ʿaliyyede taṣrīḥ ü beyān ḳılınmış oldıġı; {26} ve cenāb-ı düstūrīleri muḳteżā-yı istiḳlāl-i düstūrīleri üzere defter-i meẕkūrda muḥarrer maḥallerden {27} tekrār nefīr-i ʿām ʿaskeri ve mübāyaʿa-i mīriyye ṣūretiyle ẕaḫīre ve aġnām istemeleri taḳdīrinde bu keyfiyyet iki {28} başlı olaraḳ fuḳarāya güçlükli olacaġından bu ṣūret uymayacaġı nezd-i saʿādetlerinde daḫi taʿrīfden {29} muġnī ise de baʿżı işe yarar ḳażā aʿyānlarınıñ kendülerini li-ecli’l-istiḫdām maʿiyyet-i saʿādetlerine celb {30} veyāḫūd ʿulūfelerini cenāb-ı müşīrīleri başḳaca virmek üzere Rumili’niñ baʿżı maḥallinden {31} aylıḳlu ʿasker ve aḳçesiyle ẕaḫīre ve aġnām ṭaleb itmeleri īcāb eyledikde ḫuṣūṣ-ı meẕkūruñ ṭaraf-ı sipehdārīlerinden {32} buyuruldı icrāsı lāzım geleceği; (52) bi-ḥavlillāhi Taʿālā ʿuṣāt-ı kefereden ber-vefḳ-i murād aḫẕ-ı s̠ār ile evvel-emrde Mesolenk ve Ḳarlıili’niñ żabṭ {2} ü tesḫīr ve taṣfiyesi emrine ḳıyām itmek üzere Mesolenk üzerine teveccühlerinde eslāfları mis̠illü ibtidā {3} Yeñişehir’de tecemmuʿ ve baʿdehū İzdīn üzerinden ʿazīmet buyuracaḳları taḳdīre göre evvelā Yeñişehir ṭaraflarınıñ {4} vaḫāmet-i havāsından ʿasker zedelenüb İzdīn ṭarīḳiyle ʿazīmetlerinde daḫi eğerçi İzdīn’den Ḳarlıili’ne altı {5} günlük mesāfe ise de yolları ġāyet ṣaʿab ve sengistān ve Amlāna [?] Derbendi mis̠illü eşḳıyā taḥaṣṣungāhı {6} ve ṣuʿūbetlü memerr ü maʿberler oldıġından her vechile zaḥmet ü ʿusret çekilmekde oldıġı tecrübe olunmuş ve ḥālbuki {7} bu ṭarīḳe gidilmeyerek ve Yeñişehir’e daḫi uġranmayaraḳ ḏoġrı Manāstır üzerinden Meçova ve andan Yānya ve Nārda ve Preveze {8} ṭarīḳiyle gidildiği ṣūretde yollar hem āsān ü sehl olacaġından başḳa eṭrāfdan daḫi ʿasker celb ü cemʿine ve ẕaḫīre {9} naḳl idecek ḥayvānāta uyġunluḳ olacaġı ve bi-ʿavnillāhi Taʿālā buralarıñ żabṭ ü tesḫīri ḥāṣıl olduḳdan ṣoñra {10} İzdīn yolunda olan Ṣālona ve İstifa ve Atina mis̠illü maḥalleriñ daḫi āsānlıḳla biteceği erbāb-ı vuḳūf ṭarafından {11} īrād ü iḫbār olunub bu ṣūrete yaʿnī Yānya ṭarīḳinden gidilmek ṣūretine göre şimdiki ḥālde ṭaraf-ı saʿādetlerinden {12} İzdīn ve Bādracıḳ ve sāʾir ol ṭaraflarda lāzım gelan maḥallere beş-altı biñ ḳadar ʿasker ve meʾmūrlar iḳāmesiyle {13} hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri Manāstır ve Yānya yoluna ʿazīmet buyurmaları münāsib mülāḥaẓa olunmuş ise de murād-ı {14} ḳaṭʿī “Şu vādīye gidilsün” dinilmek olmayub mücerred erbāb-ı vuḳūfuñ iḫbārına bināʾen teshīl-i ṭarīḳ dāʿiyesiyle {15} bir iḫṭār oldıġı ve cenāb-ı maʿārif-elḳābları ol ḥavālī ve ṭarafıñ semt-i suhūlet ve maṣlaḥatlarına muvāfaḳat ve mülāyemet {16} ṣūretlerini cümleden ziyāde bilmiş ve gözetmiş olduḳlarından bu bābda Mesolenk’e ne cānibden gidilmesi münāsib ve vaḳt {17} ü maṣlaḥata ne ṭaraf muvāfıḳ ise öylece icrāsı reʾy-i rezīn-i düstūrīleri[ne] müfevveż olub, şu ḳadar ki; İzdīn {18} ṭarīḳinden gidilecek olur ise bu ṭarafdan Īzdīn iskelesine müterettib ẕaḫīre tamāmca ol cānibe gönderilmek {19} ve eğer Mesolenk’e Preveze ṭarīḳiyle gidilmek nezd-i saʿādetlerinde daḫi taṣvīb buyurılur ise ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ {20} Yeñişehir’e ṣapamayub ḏoġrı Manāstır’ı teşrīf ile beş-o[n] gün Manāstır’da iḳāmetlerinde īcāb idecek {21} ẕaḫīre pek külliyyetlü olmayacaġından her vechile çāresi istiḥṣāli mümkin olacaġına bināʾen ol vaḳt İzdīn ṭaraflarında iḳāme {22} idecekleri muḥāfaẓa meʾmūrları ne miḳdār olacaḳ ise iḳtiżā iden ẕaḫīreleri aña göre tertīb ve başḳaca {23} İzdīn’e tesrīb olunmaḳ üzere ṣūret-i reʾy ü ḳarārlarını serīʿan bu ṭarafa işʿār buyurmaları īcāb eyleyeceği {24} ve bu bābda olan iḫṭārımız mücerred reʾs-i mesʾele-i meʾmūriyyetlerinden olan Mesolenk’iñ bi-ʿavnillāhi Taʿālā fetḥ ü tesḫīri {25} emrinde rivāyet olunan ṭarīḳiñ semt-i suhūletini beyāndan ʿibāret idüği; {26} erbāb-ı vuḳūfuñ ifādelerine ve giçen sene selef-i düstūrīleriniñ Amlāna [?] Derbendi’nde ilişdiği tecrübesine göre {27} Mesolenk’iñ berren ve baḥren ḥaṣr ü tażyīḳi ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ aşaġı yuḳarı geşt ü güẕār ile baḥren {28} daḫi iẓhār-ı saṭvet olunmasından lābüd oldıġına ve bi-mennihī Taʿālā gerek ẕaḫāyir ve mühimmāt ve cebeḫāne {29} ve sāʾireniñ maḥallerine īṣāli ve gerek Mesolenk’iñ baḥren daḫi muḥāṣarası īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥatdan {30} ve bu maḳṣūduñ ḥuṣūli daḫi başḳaca bir ṭaḳım Donanma-yı Hümāyūn tertīb ve iḫrāca mütevaḳḳıf {31} oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetine müretteb olan Donanma-yı {32} Hümāyūn ile evvelbahārda müşārun-ileyh ḏoġrı Bālyabādra ve Preveze ṭaraflarına ʿazīmet ve gönderilecek {33} bārūt ve mühimmāt ve mürettebāt-ı sāʾireyi maḥallerine īṣāl itmek ve Mesolenk’iñ ḥaṣr ü tażyīḳi içün {34} tehyiʾe olunmuş olan lāncon taʿbīr itdikleri ḳayıḳları daḫi berāber istiṣḥāb iderek cenāb-ı {35} serʿaskerīleri Mesolenk’iñ berren muḥāṣarasına mübāderetlerinde ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ daḫi baḥren ḥaṣr ü tażyīḳe {36} mübāşeret ve sāʾir ṭaraflarda daḫi iḳtiżāsına göre imdād ü muʿāvenet eylemek üzere meʾmūriyyeti {37} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ itmiş ve bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda müretteb maʿiyyeti olan Donanma-yı Hümāyūn ile istiṣḥāb {38} ideceği mühimmāt-ı sāʾireyi maḥallerine īṣāl iderek icrā-yı meʾmūriyyete ḳıyām itmek üzere şimdiden {39} tehyiʾe-i esbāb-ı ʿazīmete müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri teşebbüs̠ ü ibtidār eylemiş ise de evvelki sene {40} oldıġı gibi müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri ol ḥavālīlerde ilişüb ḳalur ise işe yaramayacaġından {41} bu cihetle ḳara meʾmūrlarınıñ daḫi vaḳtiyle Mesolenk üzerine varub işe başlaması farīża-i ḥāl {42} ü maṣlaḥatdan oldıġı maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda bi-tevfīḳillāhi Taʿālā ẕāt-ı serʿaskerīleri ḳapūdān-ı (53) müşārun-ileyh ile bir mevsimde irişilüb berren ve baḥren şimşīr-i zehr-āb-dāre-i İslāmiyye[’yi] kefere-i eşḳıyāya {2} iẕāḳa [?] ile bir ḥamlede Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīriyle ibrāz-ı meʾās̠ir-i meşkūreye muvaffaḳ olmaḳ üzere {3} inşāʾallāhü Taʿālā vaḳt ü mevsimiyle cümle meʾmūrīni Mesolenk üzerine sevḳ ve ẕāt-ı saʿādetleri daḫi {4} vaḳtiyle irişmeğe beẕl-i cüll-i himmet buyurmaları īcāb-ı irāde-i seniyyeden oldıġı; {5} bi-mennihī Taʿālā maʿiyyet-i sipehdārīlerinde istiḫdām buyuracaḳları süvārī ve piyāde ʿasākiriñ ṭopı ḳırḳ beş biñ nefer olmaḳ {6} farż ü taḫmīn olunaraḳ Kānūn-ı S̠ānī ibtidāsından gelecek Teşrīn-i Evvel ġāyetine değin ḏoḳuz ayda idāre-i taʿyīnātları-çün {7} cemʿan üç yük yiğirmi biñ kīle daḳīḳ ve beş yük otuz dört biñ bu ḳadar kīle şaʿīr ve Eġrīboz’da taḥaşşüd idecek {8} ʿasākir içün daḫi bir yük bu ḳadar kīle daḳīḳ ve elli biñ altı yüz bu ḳadar kīle şaʿīr tertīb olunaraḳ ẕaḫāyir-i {9} merḳūme peyderpey bu ṭarafdan müsteʾmen sefāyini istīcārıyla iḳtiżāsına göre ṭaḳım ṭaḳım İzdīn ve Preveze {10} ve Eġrīboz ṭaraflarına gönderilmek üzere tanẓīm olunmuş oldıġı; {11} bi-ḥavlillāhi Taʿālā Mesolenk üzerine gidecekleri yollarda peksimād daḳīḳden ziyāde işe yarayacaġından Yeñişehir’de {12} Tırḥāla Mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü Ebūbekir Paşa ḥażretleri maʿrifetiyle ṭabḫı derdest yiğirmi biñ ḳanṭār peksimād {13} elli biñ keyli daḳīḳ ḥesābıyla Yeñişehir tertībinden aşaġı varılaraḳ ḳanġı ṭarafından ʿazīmet buyurılacaḳ ise {14} peksimād-ı meẕkūrdan lüzūmı miḳdārını istiṣḥāb ve māʿadāsınıñ īcāb iden maḥallere maʿrifet-i serʿaskerīleriyle {15} ḥavālesi tensīb olunmuş ve keyfiyyet müşārun-ileyh Ebūbekir Paşa ḥażretleriyle Yeñişehir Nüzül Emīni Muṣṭafā Beğ bendelerine {16} daḫi yazılmış olmaġla bā-ʿavn-i Bārī eşḳıyā-yı kefere üzerine ʿazīmetlerinde peksimād-ı meẕkūrdan lüzūmı {17} miḳdārını istiṣḥāb ve māʿadāsınıñ īcāb iden maḥallere ḥavālesi muḥavvel-i ʿuhde-i serʿaskerīleri idüği; {18} ḥālā Selānīk sancaġına mutaṣarrıf saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleri ṭarafından muḳaddemce vāḳiʿ olan inhāya mebnī müşārun-ileyh {19} maʿiyyetinde bulunmaḳ üzere Cebeḫāne-i ʿĀmire mevcūdundan beş yüz ṣandıḳ fişenk tertīb ve Yeñişehir cānibine baʿs̠ {20} ü tesrīb ḳılınmış ise de vuḳūʿ bulan tebeddülāt cihetiyle ẕikr olunan fişengiñ müşārun-ileyh ṭarafında lüzūmı ḳalmamış {21} oldıġından ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ ol ṭarafa vürūdlarında ṭaraf-ı düstūrīlerine redd ü teslīm olunması ḫuṣūṣı {22} müşārun-ileyh Ebūbekir Paşa ḥażretlerine taḥrīr ü işʿār ḳılınmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī maʿiyyet-i düstūrīlerinde mühimmāt-ı cebeḫāneniñ {23} lüzūmı olacaġından ẕikr olunan beş yüz ṣandıḳ fişenk muḳteżī olan maḥallere ṣarf ve iʿṭā içün {24} müşārun-ileyh Ebūbekir Paşa ḥażretlerinden bi’t-taʿdād aḫẕ ve iḳtiżāsı vechile ṣarf ve iʿṭāsı muḥavvel-i ʿuhde-i {25} sipehdārīleri idüği; {26} maʿiyyet-i sipehdārīlerinde taḥaşşüd idecek ʿasākir ve meʾmūrīn içün külliyyetlü bārūt ve fişenk ve baʿżı ḳılāʿ {27} ve mevāḳiʿ içün cebeḫāne ve mühimmāt-ı mütenevviʿa ve Mesolenk üzerinde istiʿmāl olunmaḳ içün ḳazma ve kürek {28} mis̠illü levāzımātıñ derece-i kifāyede olaraḳ tertīb ü tehyiʾesiyle bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda Donanma-yı Hümāyūn {29} maʿiyyetiyle istīcār olunacaḳ ehl-i İslām tüccārı teknelerine taḥmīl ve irsāl olunmaḳ ve bunlarıñ cümlesini müşārun-ileyh {30} Ḳapūdān paşa ḥażretleri gönderüb defteriyle yerlü yerine virmek üzere mühimmāt-ı meẕkūresiniñ şimdiden {31} tehyiʾe ve tanẓīmine mübāderet eylemesi ḫuṣūṣı ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olunmuş olaraḳ derdest-i tehyiʾe {32} ve tanẓīm oldıġı; {33} mīr-i mīrān-ı kirāmdan Zoḳa Maḥmūd Paşa ile Debre vücūhundan Ḳapucıbaşı Ḥasan Beğ’iñ maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūriyyeti {34} münāsib olacaġı erbāb-ı vuḳūf ṭarafından iḫbār olundıġına mebnī paşa ve mīr-i mūmā-ileyhimānıñ maʿiyyet-i serʿaskerīlerine {35} meʾmūriyyetleri bābında iki ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve ṣavb-ı saʿādetlerine iṭāre ve tesyār olunmuş ise de {36} bunlarıñ maʿiyyet-i saʿādetlerine celbi veyāḫūd terki mücerred reʾy-i şerīfiñize muḥavvel olan mevāddan oldıġından (54) eğer mūmā-ileyhimā bendeleriniñ maʿiyyet-i düstūrīlerinde işe yarayacaḳları ve ḫidmet görecekleri nezd-i irfan-penāhīlerinde {2} daḫi mübeyyen ü muḳarrer olaraḳ celb ve istiḫdāmları taṣvīb buyurılur ise ẕikr olunan meʾmūriyyet {3} emrleriniñ kendülerine irsāliyle maʿiyyet-i düstūrīlerine celbi bu ṣūret tensīb olunmadıġı ḥālde terk ile {4} emr-i şerīfe-i meẕkūreniñ iʿādesi reʾy-i rezīn-i düstūrīlerine vābeste idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 27 R 40
[1769/75] Defterdār efendiye
{1} Maʿlūmuñuz oldıġı ve meclisde müẕākere ḳılındıġı vechile Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri {2} maʿiyyetinde Kānūn-ı S̠ānī ibtidāsından gelecek Teşrīn-i Evvel ġāyetine değin mevsim-be-mevsim ziyādelenerek derece-i {3} nihāyede on beş biñ süvārī ve otuz biñ nefer piyāde ki cemʿan ḳırḳ beş biñ nefer ʿasākiriñ maʿa-aylıḳ {4} iḳtiżā iden ʿulūfeleri terḳīm itmiş oldıġıñız deftere naẓaran otuz iki biñ yedi yüz altmış kīseye bāliġ olub {5} ẕaḫāyir maṣārifi olan on bir biñ kīse aḳçe ve ḥayvānāt kirāları ve cebeḫāne ve mühimmāt taḥmīli-çün {6} istīcār olunacaḳ [?] ehl-i İslām tüccār tekneleriniñ māhiyyeleri ve vālī-i müşārun-ileyhiñ serʿaskerlik maṣārifi {7} içün kendüsüne daḫi başḳaca irsāli īcāb idecek mebāliġ mis̠illü maṣārif-i sāʾire ile yekūnı elli biñ {8} kīse dimek olacaġından müşārun-ileyh maʿiyyetinde taḥaşşüd idecek ʿasākiriñ iki ayda bir kerre işlemiş ʿulūfeleri {9} bu ṭarafdan naḳden irişdirilmek īcābına mebnī buña ve maṣārif-i sāʾireye peyderpey aḳçe iʿṭāsı lāzım {10} geleceğinden ẕikr olunan elli biñ kīse aḳçeniñ şimdiden mümkin mertebe yeri bulunaraḳ Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye {11} tertīb ve taḫṣīṣ olunmaḳ īcāb eylediğinden Meclis’de ḳırāʾat olunan tertīb defteri nāṭıḳ oldıġı üzere {12} Rumili ve Vidīn ve Nīğbolī ve Silistre ve Çirmen sancaḳları ḳażālarından giçen seneki tertībātıñ ʿaynı olmaḳ üzere {13} beher neferi māhiyye otuz beşer ġurūşdan altışar aylıḳ tertīb olunan ʿasākir bedeliyyesiniñ yekūnı yedi biñ altı yüz {14} ḳırḳ bir kīse ve ẕaḫāyir ve aġnām bedelātı üç biñ iki yüz yedi kīseye bāliġ olub elli biñ kīse aḳçe maṣārifine başḳa {15} bir şey dimek olmayacaġından bi’ż-żarūr bu senelik Anāḏolī ṭarafından daḫi faḳaṭ ʿasker bedeliyyesi tertībi lāzım {16} geleceğinden taḳdīm eylediğiñiz defter-i meẕkūr ẕeylinde terḳīm olundıġı vechile Anāḏolī cānibinde kāʾin elviye ve ḳażālardan {17} beher neferi ikişer yüz ellişer ġurūş ḥesābıyla ʿasker bedeliyyesi tertībi taṣvīb olunub bunuñ daḫi yekūnı {18} sekiz biñ dört yüz kīse ki Rumili ve Anāḏolī’nıñ bedeliyye-i mürettebeleri on ḏoḳuz biñ üç yüz ḳırḳ ḏoḳuz kīseye {19} bāliġ oldıġından hemān mebāliġ-i meẕkūre yerlü yerinden taḥṣīl ve Dersaʿādet’e celb ile maṣārif-i meẕkūreye taḥṣīṣan {20} Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye teslīm olunmaḳ üzere ʿasākir bedelātı evāmiri Dīvān-ı Hümāyūn ṭarafından ve ẕaḫīre ve aġnām {21} bedelleri evāmiri daḫi ṭarafıñıza ḥavāle ile iḳtiżāsına göre yaʿnī bu vechile bedelāt tertībine neden ḥācet mess itdiği {22} ve Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye taḫṣīṣi neden iḳtiżā eylediği keyfiyyātı cümleniñ añlayacaġı vechile derc ü tasṭīr ve bu ṭarafdan {23} ḳapu ketḫüdāları maʿrifetiyle taḥṣīli mümkin olan maḥalleriñ fermānları ḳapu ketḫüdāları ṭarafına virilüb māʿadāsı daḫi münāsib {24} mübāşir ile tesyīr ḳılınması ḫuṣūṣlarına irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳuyla mūcebince Dīvān-ı Hümāyūn ṭarafından (58) ıṣdār olunacaḳ evāmir derdest-i taṣdīr olmaġla siz daḫi bedeliyye-i merḳūme ol vechile taḥṣīli bābında iḳtiżā iden {2} evāmirlerini taṣdīr ve Bāb-ı ʿĀlī’ye irsāl itdirdesiz deyu. Fī 29 R 40
[1769/79] Defterdār efendiye
{1} Maʿlūmuñuz oldıġı ve meclisde müẕākere ḳılındıġı vechile bi-mennihī Taʿālā Rumili vālīsi ḥażretleri maʿiyyetinde {2} işbu Kānūn-ı S̠ānī ibtidāsından iʿtibāren mevḳiʿ-be-mevḳiʿ ziyādelenerek istiḫdām ideceği ʿasākiriñ {3} gelecek Teşrīn-i Evvel ġāyetine değin ḏoḳuz māhda idāre-i taʿyīnātları-çün iḳtiżā iden daḳīḳ {4} ve şaʿīr ile Eġrīboz’da taḥaşşüd idecek ʿasākiriñ taʿyīnātları lāzımesinden olan ẕaḫāyir {5} içün Edirne anbārında istibdāl olunacaḳ ẕaḫīreden ve Memleketeyn’den ṣarf-ı naẓar ile Edirne ve Tekfūrḏaġı {6} ve Silivrī ve Berġos ve Alçaḳlar iskelesine merbūṭ ḳażālardan celb olunacaḳ ẕaḫāyir içün taʿvīżan {7} Anbār-ı ʿĀmire’den virilerek tertībātı devrinde yerine ḳonılaraḳ zinhār Dersaʿādet tertībātına ḫalel ü sekte {8} gelmeyecek vechile ẕaḫīre nāẓırı efendiniñ beyān ü ifādesi vechile uydırılmaḳ ve bu ṭarafdan {9} peyderpey müsteʾmen sefāyini istīcārıyla iḳtiżāsı vechile ṭaḳım ṭaḳım Īzdīn ve Preveze ve Eġrīboz {10} ṭaraflarına gönderilmek üzere evāmir-i muḳteżiyesi ıṣdār olunması ve tertīb olunacaḳ ẕaḫāyir ve nevl {11} ve ṣiġorṭa ve maṣārifāt-ı sāʾiresi-çün iḳtiżā iden mebāliġden Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye tertīb olunacaḳ {12} bedelātdan taʿvīż ṣūretiyle nāẓır-ı mūmā-ileyh cānibine ʿale’l-ḥesāb biñ kīse aḳçe virilmesi ve işbu ẕaḫīre {13} maṣlaḥatı nāẓır-ı mūmā-ileyh maʿrifetiyle rüʾyet olunacaḳ ise de her bir maḥalle ṭaḳım ṭaḳım ne miḳdār ẕaḫīre gönderileceği {14} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ maʿlūmı olub bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn ol ṭaraflara vardıḳda {15} iḳtiżāsına göre ḥareket olunması lāzım geleceğinden istīcār olunacaḳ sefāyiniñ ḥāl ü keyfiyyet ve ṣūret-i {16} istīcārları ve gerek tedārük ve taḥmīl olunacaḳ ẕaḫāyiriñ keyfiyyet ve iḳtiżāları evvel-emrde müşārun-ileyh {17} Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni beğefendi ile söyleşerek müşārun ve mūmā-ileyhimānıñ {18} inżimām-ı reʾyleriyle tanẓīm olunmasını ve zinhār ü zinhār telef ü seref vuḳūʿa gelmeyerek gerek ẕaḫāyir-bahā {19} ve gerek nevl ve ṣiġorṭa māddeleriniñ gereği gibi tedḳīḳ ve taṣarrufa diḳḳat olunması ve İzdīn tertībi her ḥālde {20} tehyiʾe- birle Rumili vālīsi müşārun-ileyhiñ semt-i ʿazīmeti tebeyyün eyledikde Īzdīn ẕaḫīresi aña göre {21} gönderilmesi ḫuṣūṣları ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneden istīẕān olunduḳda ol vechile icrāsı {22} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ itmiş ve keyfiyyet müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleriyle Tersāne-i ʿĀmire {23} emīni mūmā-ileyh[e] bā-fermān-ı ʿālī beyān ḳılınmış olmaġla bu māddeyi muḥtekir ṭāʾifesi serrişte {24} iderek “Ẕaḫīreniñ lüzūmı varmış” deyu ẕaḫāyiriñ ġalāsını mūcib olmayacaḳ vechile ṣūret-i {25} mübāyaʿa ve tedārükünde kimlere evāmir-i şerīfe ıṣdārı lāzım gelür ise ẕaḫīre nāẓırı efendiyle bi’l-müẕākere {26} aña göre īcāb iden evāmir-i ʿaliyye ıṣdārıyla ẕaḫīre nāẓırı mūmā- ileyhiñ müşārun ve mūmā-ileyhimā maʿrifetiyle {27} tanẓīm olunmaḳ üzere meʾmūriyyetini ve ʿale’l-ḥesāb olaraḳ ol vechile taʿvīżan Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den {28} biñ kīse aḳçe iʿṭāsını tanẓīm eyleyesin deyu. Fī 29 R 40
[1769/84] Anāḏolī vālīsi ḥażretlerine
{1} Limnī cezīresi-çün Kūtāhya sancaġı ḳażālarından müretteb ʿasker bedeliniñ vaḳtiyle irişdirilmesi tenbī[hi]ni şāmil iṭāre-i {2} ṣavb-ı sāmīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden ve bedel-i meẕkūruñ ẕikr olunan ḳażālarıñ {3} perīşānlıḳları cihetiyle taḥṣīli güçlüklü oldıġından baḥis̠le bedel-i meẕkūrdan Eskişe[hi]r ve Ḳaraḥiṣār-ı {4} Ṣāḥib sancaḳlarına daḫi ḥınṭa ṭarḥı bābında emr-i ʿālī ṣudūrını müştemil firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı {5} şerīfeleri meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuşdur. Bi-ḥikmetillāhi Taʿālā Rum fesādı ġāʾilesiniñ {6} imtidādı cihetiyle her bir maḥal fuḳarāsı birer gūne meşaḳḳate ibtila olmuş ve vedīʿa-i Bārī olan fuḳarā-yı raʿiyyetiñ {7} taḫfīf-i bārı cümleye ve biẕẕāt ẕāt-ı şevket-simāt-ı ḥażret-i pādişāhīye dāġ-ı derūn oldıġından her-bār {8} bu māddeniñ icrāsı çāresine naṣb-ı nefs ḳılınmış ise de inşāʾallāhü Taʿālā bu sene-i {9} mübārekede icrā olunan tedābīr-i külliyye taḳdīre tevāfuḳ iderek ġāʾile-i meẕkūreniñ defʿiyle {10} cümleye āsāyiş geleceği elṭāf-ı İlāhiyye delāletiyle ẓāhir ve tertīb-i cedīdden iḳtiżā iden maḥallere {11} ḥiṣṣe ṭarḥ olunmuş oldıġından muḳaddem tanẓīm olunan bedeliyye-i meẕkūreniñ daḫi ol vechile ṭarḥ ü taḥmīli {12} münāsib olmayacaġı nezd-i şerīflerinde müberhen ü bāhir olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri bedel-i meẕkūruñ muḳaddem {13} icrā olunan uṣūl üzere bir müddetçik daḫi Kūtāhya sancaġı ḳażālarından taḥṣīliyle māh-be-māh iʿṭā {14} ve teʾdiyesi ṣūretiniñ ikmāline himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī ġurret-i Ca 40
[1769/90] Bālyabādra Muḥāfıẓı Yūsuf Paşa’ya
{1} Bundan aḳdem vāḳiʿ olan işʿār-ı müşīrīleri üzere Gördūs ṭaḳımından teẕkire virilmiş olan maʿa-sergerde {2} yedi yüz elli nefer süvārī ve biñ ḳırḳ iki nefer piyāde delīl ve tüfenkçi ve sekbānānıñ geçen şehr-i Şevvāl ġāyetine değin {3} işlemiş olan ʿulūfelerinden ġayr-ez-irsāl biñ üç yüz şu ḳadar kīse maṭlūbları görünmüş ve muḳaddemā {4} Īnebaḥtī ʿaskeri-çün gönderilmiş olan üç yüz kīse aḳçe nezd-i saʿādetlerinde tevḳīf ḳılınmış oldıġından {5} sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince ẕikr olunan üç yüz kīse bu ṭarafdan Īnebaḥtī’ya irsāl ve cenāb-ı müşīrīlerine {6} biñ kīse aḳçe isbāl olunmuş ve on biñ nefere altı aylıḳ ẕaḫīre olmaḳ üzere üç biñ keyl şaʿīr ve yiğirmi {7} yedi biñ keyl ḥınṭa ve daḳīḳ daḫi tertīb ve tesrīb ḳılınaraḳ keyfiyyet ṣavb-ı ḫāliṣānemizden sū-yı müşīrīlerine {8} bildirilmiş idi. El-ḥāletü-hāẕihī Ġastonlı ʿAlī Efendi bendeleriyle tevārüd iden taḥrīrāt-ı müşīrīleri meʾālinde ʿasākir-i merḳūmeniñ {9} taʿdād olunan eski maṭlūbları ve yeñi teẕkireler mūcebince terāküm itmekde olan ʿulūfeleriniñ ʿadem-i ẓuhūrı ve ẕaḫīreniñ {10} fıḳdānıyla gāvurlarıñ mürtekib olduḳları fesād ü melʿanetde ıṣrārları cihetiyle yeʾs ü fütūr gelerek ʿaskerī {11} ṭāʾifesi s̠ebāt ü ḳarārdan rū-gerdān ve ʿatīḳ ve cedīd ʿulūfeleri muṭālebesiyle uyġunsuzluḳları nümāyān {12} oldıġından ʿulūfeleriniñ irişdirilmesi ve müsteʾmen tüccārıyla ṣarrāfları Şāpçı ṭarafına göndermiş olduḳları {13} polīçeñiz ḳabūl olunmamış oldıġından bu keyfiyyet iʿtibārıñızıñ tüccār beyninde suḳūṭunı īcāb eyleyeceği muḥarrer ü meẕkūr {14} olmaġın meʾāl ü mezāyāsı ve mūmā-ileyh bendeleriniñ bi’l-istinṭāḳ vāḳiʿ olan ifādātı ve ḳaleme aldırılan taḳrīri daḫi {15} maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olmuş ve ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı mekārim-peymā-yı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı {16} mülūkāne buyurılaraḳ bu bābda sabr ü s̠ebāt ve envāʿ-ı miḥen ü meşāḳḳa dūçār olaraḳ metānetleri {17} ḥaḳ bu ki baʿis̠-i taḥsīn ü āferīn olub inşāʾallāhü Taʿālā bu ʿusrüñ ḳarīben yüsri ẓuhūruyla mükāfāt-ı ḥaseneye (64) maẓhariyyetleri elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl olub bu vechile ḫidemāt-ı dīniyyede ber-vefḳ-i murād-ı ʿālī s̠ebāt ü ġayret ve ibrāz-ı meʾās̠ir-i {2} merdānegī ve ḥamiyyet buyurmuş olduḳlarından işbu ḫidmetleri cümle ʿindinde cā-yı teslīm olaraḳ tesviye-i işʿārāt-ı {3} vāḳıʿalarında bir vechile bu ṭarafdan ifāte-i vaḳt olunmayub taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārlarını īcāb ider esbābıñ vüsʿ ü imkān {4} derecesi icrāsı aḳdem-i efkār ü maḳṣūd ve gönderilan ʿulūfe māddesine dāʾir olan deftere naẓaran gerek {5} Gördūs ʿaskeriniñ ve gerek cedīd teẕkire virilan Bālyabādra ve Īnebaḥtī ʿaskerleriniñ ve sāʾireniñ işlemiş {6} ʿulūfeleriniñ yekūnı yedi biñ yedi yüz şu ḳadar kīseye resīde oldıġı ẓāhir ü rū-nümūd ise de muḳaddemki {7} ḥesāb üzere iki biñ iki yüz altmış şu ḳadar kīse aḳçe ʿatīḳ ʿulūfeden ṣarf-ı naẓar ile muʾaḫḫaren üç yüz kīse Īnebaḥtī’ya {8} ve biñ kīse aḳçe ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş oldıġına göre ḳuṣūr dört biñ şu ḳadar kīse bāḳī görinür ise daḫi {9} giçen sene müceddeden teẕkire virilan ʿasākiriñ māh-be-māh işleyecek ʿulūfeleri bu ṭarafdan gönderileceği mevʿūd olaraḳ {10} muḳaddemce tertīb ve irsāl olunan biñ kīse aḳçe Şevvāl’e ḳadar işlemiş ʿulūfeleri-çün olub faḳaṭ yetmiş beş biñ ġurūş {11} andan ṣoñra işleyecek ʿulūfeye maḥsūb olunmaḳ üzere tanẓīm olunmuş ve el-ḥāletü-hāẕihī Şevvāl’den işbu ḥulūl iden {12} Cemāẕiyelūlā ġāyetine ḳadar māhiyye yüz on üç biñ sekiz yüz ġurūşdan yedi māhda işlemiş ʿulūfeniñ {13} yekūnı mārrü’ẕ-ẕikr yetmiş beş biñ ġurūş fürū-nihāde olunduḳdan ṣoñra biñ dört yüz ḳırḳ iki kīse aḳçe yüz on {14} dört ġurūşa bāliġ olmuş [?] oldıġına ve Mora Vālīsi saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ Mora’ya vuṣūlüne ḳadar {15} ʿasker-i meẕkūruñ s̠ebātları esbābınıñ istiḥṣāli ehemmiyyetine bināʾen ẕikr olunan biñ dört yüz ḳırḳ iki kīse aḳçe küsūr {16} şu ḳadar ġurūşuñ ṣavb-ı müşīrīlerine irsāli ve ol ṭarafda olan ser[ge]rdegān ve ahālī ve ṭavāʾif-i ʿaskeriyyeniñ {17} şimdiye ḳadar dīn ve Devlet-i ʿAliyye uġurunda s̠ebāt ü metānetleri ve içlerinde ṣadāḳat erbābından olanlarıñ yararlıḳları {18} yegān yegān maʿlūm olaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā bundan böyle ḳarīben meʾmūrlar berren ve baḥren ol ṭaraflara irişerek maṣlaḥat {19} bitinceye ḳadar kemā-kān emr-i muḥāfaẓada s̠ebāt ü metānetleri maṭlūb-ı ḳaṭʿī ve baʿdehū her birlerine sāye-i Salṭanat-ı Seniyye’de {20} mükāfāt ḳılınacaġı bedīhī oldıġı mis̠illü şāyed içlerinde kendüyi bilmezler bıraġub gitmek dāʿiyesine düşerek {21} maʿāẕallāhü Taʿālā bir fenālıḳ vuḳūʿuna sebeb olmaları lāzım gelür ise hiçbir maḥalde pençe-i ġażab ve ḳahr-ı pādişāhīden {22} taḫlīṣ-i girībān idemeyeceklerini bilüb aña göre ḥareket eylemeleri bābında istimālet ve terhībi şāmil ṣavb-ı saʿādetlerine {23} ve sāʾir ol ṭarafda olan ser[ger]degāñ ve ahālī ve ʿaskerīye ḫiṭāben emr-i ʿālī ıṣdārı ve derdest olan {24} polīçeler girü çevrilmeyerek bu ṭarafda çāresiniñ istiḥṣāl olunması ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne {25} taʿalluḳ iderek mūcebince meblaġ-ı mezbūr biñ dört yüz ḳırḳ iki kīse aḳçe yüz on dört ġurūş Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den {26} iḫrāc ü irsāl ve ẕikr olunan fermān-ı ʿālī daḫi ıṣdār ve isbāl ḳılınmış oldıġından başḳa derdest olan {27} polīçeleriniñ daḫi ne vechile olur ise olsun uydırub polīçeleri girü çevirmeyerek bir ṣūret-i {28} ḥasenesini ikmāl eylemeleri daḫi ḳapu ketḫüdāları Necīb Efendi ile ṣarrāfları mesfūra ekīden tenbīh itdirilmiş {29} olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ ve ḫuṣūṣāt-ı vāḳıʿaları isʿāfında bu ṭarafdan ẕerre ḳadar {30} terāḫī olunmayacaġını cezm buyuraraḳ aña göre iḳtiżā-yı metānet ü ṣalābeti icrā ve müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa {31} ḥażretleri Mora’ya ṣavlet-endāz oluncaya ḳadar s̠ebāt ü ġayret-birle ahālī ve ʿaskerī ṭāʾifesiniñ {32} bir uyġunsuzluġa cürʾet idemameleri vesāʾiliniñ ikmāline kemāliyle iʿtinā ve diḳḳat eḫaṣṣ-ı maṭlūb-ı {33} ḫāliṣānemiz idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 3 Ca 40
[1769/94] Yānya Ḳapu Bölükbaşısı Ṭāhir ʿAbbās ve Dervīş Ḥasan Aġa’ya, Delvīne sancaġında Aydonātlı Ḥācī İslām Aġa’ya, Ḥasan Çapar-zāde Aḥmed Aġa ve Silāḥşor Çapar-zāde Ṭāhir Aġa’ya, Üskūb Nāẓırı Ḥıfẓī Beğ’e ve Libohovalı ʿİzzet Beğ’e, Ergīrīli ʿAlī Zot Paşa-zāde Erşī [?] Beğ’e ve Meḥmed Beğ’e ve Naʿīm Beğ’e, Ergīrīli filān paşazādeler Ṭāhir Beğ ve Fālū [?] Beğ’e
{1} Vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleriniñ Nārda muḥāfaẓasına meʾmūriyyetiyle seniñ daḫi müşārun-ileyh maʿiyyetine meʾmūriyyetiñ {2} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne taʿalluḳ iderek ne miḳdār ʿasker ile irişmañ ve inşāʾallāhü Taʿālā meʾmūrlara bir gūne {3} ṣıḳındı çekdirilmeyeceğinden hemān īfā-yı meʾmūriyyete ibtidār eylemañ ḫuṣūṣı saña bildirilmiş oldıġından şimdiye ḳadar {4} icrā-yı irāde-i ʿaliyyeye diḳḳat iderek dīn ü devlet ġayretini icrā eyleyeceğiñ meʾmūl ise de ol ḥavālī gāvurlarınıñ {5} söylenmekde olan ḥareket ve ʿāṣīliḳlerine göre Nārda ḳalʿasınıñ ziyāde muḥāfaẓası lāzımeden {6} ve sen Devlet-i ʿAliyye’niñ ṣādıḳ ve ġayretli bendesi olub böyle vaḳti ḏurub oturacaḳ zamān {7} bilmeyüb hemān eliñden gelan saʿy ü ġayreti icrā ideceğiñ maʿlūm olaraḳ Devlet-i ʿAliyye daḫi böyle {8} ṣadāḳatle çalışan bendesi ḥaḳḳında hiçbir şey esirgemeyeceği āşikār oldıġından gerek seniñ {9} götüreceğiñ ve gerek sāʾir gidecek ʿasākiriñ işleyecek ʿulūfelerine ʿale’l-ḥesāb olaraḳ {10} taḳsīm olunmaḳ üzere bu defʿa müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i pādişāhāne mūcebince müşārun-ileyh {11} Ḥasan Paşa ḥażretlerine iki yüz kīse aḳçe gönderilmekle bundan böyle daḫi gerek ʿulūfe ve gerek {12} sāʾir şeylerde hiç meʾmūra s̠ıḳlet ve zaḥmet çekdirilmeyeceği bī-iştibāhdır. Hemān dīn-i Muḥammedī {13} ve devlet-i ʿOs̠māni ġayretini çeküb dünyā ve āḫiretde zaḥmet çekmameği isteyan eṣdiḳāya lāzım olan {14} ġayret idüb iş görerek iki cihānda emeline nāʾil olmaḳ olmaġla sen daḫi Devlet-i ʿAliyye {15} ve şevketlü ḳudretlü pādişāhımız efendimiz senden ġayret ü ṣadāḳat meʾmūlüyle seni meʾmūr itmiş oldıġını (67) bilerek eğer şimdiye ḳadar ḳalḳmamış iseñ bundan ṣoñra bir daḳīḳa eğlenmeyüb hemān ḳalḳaraḳ muḳaddem tenbīh {2} olundıġı miḳdār ʿaskeri alub müşārun-ileyh Ḥasan Paşa maʿiyyetine irişmeğe diḳḳat ve meʾmūruñ biri daḫi sen {3} oldıġıñdan bir gūne uyġunsuzluḳ vāḳiʿ olmayub her ḥālde emr-i muḥāfaẓaya lāyıḳıyla baḳaraḳ is̠bāt-ı ṣadāḳate {4} müsāraʿat eylemañ içün maḫṣūṣ işbu mektūb. Fī 6 Ca 40
[1769/96] Ḥüseyin Paşa ḥażretlerine
{1} Birḳaç günden berü Ḳaraburun ḥavālīsine ecnebī devlet beğliği olaraḳ iki ḳıṭʿa sefīne geşt ü güẕār iderek {2} bir ḳıṭʿası deñize açılub dīger bir ḳıṭʿası Boġaz aġzında ḏolaşmaḳda oldıġı Ḳaraburun meʾmūrları ve Boġaz {3} nāẓırı bendeleri ṭaraflarından ṣavb-ı saʿādetlerine inhā olunaraḳ ẕikr olunan sefīneler Boġaz’dan içerü girmek dāʿiyesinde {4} olurlar ise ṭop endāḫtı istīẕān olunmuş oldıġına dāʾir olan teẕkire-i şerīfeleri [ve] gönderilan kāġıd mezāyāsı {5} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Bu ḫuṣūṣ Boġaz nāẓırı mūmā-ileyh ṭarafından ʿizzetlü Yeñiçeri Aġa[sı] bendelerine daḫi işʿār {6} olunmuş olub cümleye maʿlūm oldıġı üzere her ḳanġı devletiñ olur ise olsun beğlik cenk sefīneleriniñ {7} gerek Aḳdeñiz ve gerek Ḳaradeñiz boġazlarından duḫūli ʿahden ve şarṭan menʿ-i küllī ile memnūʿ olub hiçbir vaḳtde {8} buña müsāʿadeye mesāġ olamayacaġı āşikār ve ẕikr olunan sefīneler Boġaz’dan girmek dāʿiyesinde olurlar ise {9} ḳavāʿid-i baḥriyye üzere ibtidā Boġaz ḳılāʿından mümānaʿat ʿalāmeti gösterilerek Boġaz’a duḫūlüne ruḫṣat {10} virilmamesi ve diñlemez ise menʿ olunması lāzım geleceği bedīhī ve bedīdār olmaġla cenāb-ı düstūrīleri gerek {11} Boġaz nāẓırı mūmā-ileyh ve gerek sāʾir iḳtiżā idenlere müʾekked tenbīh buyuraraḳ eğer meẕkūr sefīneler {12} Boġaz’dan girmek dāʿiyesinde olurlar ise ḳavāʿid-i baḥriyye üzere ibtidā mümānaʿat işāreti çeküb (68) diñlemez ise ṭo[p] endāḫtıyla menʿi ḫuṣūṣuna, ve’l-ḥāṣıl beğlik cenk sefīnesi Boġaz’dan girmek memnūʿ {2} oldıġından bir vechile duḫūlüne mesāġ göstermeyüb ṭop endāḫtıyla menʿine kemāl-i taḳayyüd eylemelerini ekīden {3} tenbīhe himmet ve Boġaz meʾmūrları gūyā kendülüklerinden olaraḳ ṣandāl ile ẕikr olunan sefīneleriñ üzerine {4} varub dostāne muʿāmele ile “Buralarda ne gezeyorsuñuz, nedir?” diyerek suʾāl idüb gerek gemileriñ {5} ḥāl ü keyfiyyetini ve gerek niçün gezdiklerini ve Boġaz ḥavālīsinde gezmekden ġarażları ne oldıġını {6} ḫaber aldırub bu bābda olan taḥḳīḳātıñızı serīʿan işʿār ü işāret buyurmaları siyāḳında {7} teẕkire. Fī 6 Ca 40
[1769/110] Vidīn muḥāfıẓı ḥażretlerine
{1} Rumili Vālīsi esbaḳ Ebūlubūd Meḥmed Paşa’nıñ Arnavud bölükbaşılarından ʿAbdullāh nām kimesne bundan on bir māh {2} muḳaddem Selānīk ḳaṣabasında Ḳaramaḥalle memleketlerinden ve sefīne ḳapūdānlarından Nīḳola nām ẕimmīniñ oġlı ṣaġīr {3} Lūḳa ẕimmīyi küfri ḥālinde bir taḳrīb alub “ʿUṣāt-ı reʿāyā üserāsıdır” diyerek fürūḫt itmiş {4} ve bundan evvel ṣaġīr-i mersūm Dersaʿādet’e gelmiş oldıġından lede’l-istinṭāḳ ʿuṣāt-ı reʿāyā evlādı {5} olmadıġını ve ol vaḳt bölükbaşı-i merḳūm kendüyi ḫilāf-ı şerʿ-i şerīf fużūlī żabṭ ve fürūḫt eylediğini {6} ifāde ve taḳrīr itmiş ve şeref-i İslām ile müşerref olmuş ise de mersūmuñ istiʿlām-ı ḥāli żımnında {7} muḳaddemce cānib-i muḥibbānemizden ṭaraf-ı müşīrīlerine taḥrīrāt gönderilmiş idi. İle’l-ān {8} bir gūne ḫaber ü es̠er ẓuhūr itmameğin muḳaddem vāḳiʿ olan işʿār-ı ḫāliṣānemiz vechile mersūm Nīḳola {8} ʿuṣāt-ı reʿāyādan mıdır, yoḫsa oġlı mersūmuñ ifādesi vechile taḥt-ı raʿiyyetde oldıġı ve ʿuṣāt-ı eşḳıyādan {9} olmadıġı ḥālde mi oġlı mersūm bölükbaşı-i merḳūm ṭarafından esīr şekline ḳonılaraḳ fużūlī {10} żabṭ ve fürūḫt olunmuşdur, vuḳūʿ-ı ḥāl ü keyfiyyet ne vechile olmuş ise eṭrāfıyla lāzım gelenlerden {11} suʾāl ü taḥḳīḳ olunaraḳ ḥaḳīḳat-i maṣlaḥatıñ bu ṭarafa işʿār ü tenmīḳine himmet buyurmaları siyāḳında {12} mektūb. Fī 10 Ca 40
[1769/111] Rumili vālīsine
{1} ʿAvāṭıf-ı cihān-şümūl-ı cenāb-ı pādişāhīden Rumili eyāleti ve ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerī inżimāmıyla Yānya ve Delvīne sancaḳları {2} ve Derbendāt neẓāreti ʿuhde-i istīhāl-i düstūrīlerine tevcīh buyuruldıġını nāṭıḳ [şeref-baḫş-ı] ṣaḥāyif-i ṣudūr olan evāmir-i ʿaliyye ve gönderilan {3} taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden ve ol bābda īfā-yı resm-i teşekkür ü maḥmedetden baḥis̠le muḳteżā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerī {4} üzere maʿiyyet-i düstūrīlerinde bulunan Caʿfer Paşa bendeleri Vidīn’e muḥāfıẓ ḳāʾimmaḳāmı taʿyīn buyurılaraḳ {5} Yānya ve Delvīne ve Avlonya sancaḳları ahālīlerine ḫiṭāben ıṣdār olunan evāmir-i ʿaliyye mūceblerince ṭaraf-ı {6} serʿaskerīlerinden daḫi iḳtiżā iden buyuruldılar neşr ve tesyīr olunaraḳ hemān cenāb-ı düstūrīleri sekiz-on günüñ {7} ẓarfında ṣavb-ı meʾmūrlarına ḥareket ü ʿazīmete şitāb buyurulmaḳ üzere olduḳları beyānıyla maʿiyyet-i sipehdārīlerinde {8} olacaḳ ordu-yı meʾmūrīleriniñ iştikāya maḥal bıraġılmayacaḳ vechile ẕāt-ı düstūrīleri aḳçe ve ẕaḫāyir ḫuṣūṣlarında {9} żarūretden viḳāye ḳılınması ve maʿiyyet-i saʿādetlerine münāsib biri defterdār taʿyīn olunaraḳ ʿasākir ve ẕaḫāyir ve ḥayvānāt {10} ḳanġı ṭarafdan tertīb olunacaḳ ise ẕāt-ı düstūrīleri āgāh ḳılınması ve bu sene-i mübārekede Rumili’nden müretteb {11} ʿasākir her ne ḳadar bedele ḳaṭʿ olunmaḳ üzere tertīb olunmuş ise de baʿżı ḳażālarıñ bi’n-nefs aʿyān ve żābiṭānı {12} ḳażāsı ʿaskeriyle taʿyīn ḳılındıġı ṣūretde ez-her-cihet işe yarayacaḳlarından Üskūb Nāẓırı Ḥıfẓī Beğ ve Prizrīn {13} ve Priştine ve Alacaḥiṣār sancaḳları mutaṣarrıfı bendeleri maʿlūmü’l-miḳdār ve Rādomīr ve Ustrūmca ve İştib ve Vonīça ve Kesriye {14} ve Naslīç aʿyānlarıyla Manāstır vücūhundan Rüstem Beğ bendeleri daḫi ḳażālarından çıḳarabildikleri ḳadar ʿasker ile {15} Rūz-ı Ḫıżır’dan muḳaddem maḥall-i meʾmūrlarına irişmek üzere meʾmūr ve taʿyīn ve İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā {16} Paşa ḥażretleriniñ daḫi meʾmūr-ı iḫrācı oldıġı ʿaskeriñ nihāyet Mārt āḫirine ḳadar maʿiyyet-i serʿaskerīlerine irişdirilmesi {17} taʿcīl olunması ve Yānya ve Delvīne sancaḳlarıyla Derbendāt neẓāretiniñ inhā-yı müşīrīleri vuḳūʿundan evvel bir kimesneye {18} iḥāle olunmaması iḫṭārını ve ifādāt-ı sāʾireyi şāmil bu defʿa firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı düstūrīleri {19} mezāyāsı mū-be-mū maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olub ol vechile īfā-yı resm-i teşekkür ü maḥmedete himmet ve icrā-yı levāzım-ı serʿaskerī {20} ve meʾmūriyyete şitāb ü sürʿatleri ẕāt-ı feṭānet- simāt-ı düstūrīlerinden muntaẓar-ı ʿālī olan ās̠ār-ı bergüzīde-i ġayret-şiʿārīyi {21} teʾyīd itmekle ẕerīʿa-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı mevrūdeleri derḥāl ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile {22} meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Ṣavb-ı saʿādetlerine beyāndan müstaġnī oldıġı ve muḳaddem ve muʾaḫḫar {23} telvīḥ ü beyān ḳılındıġı vechile bi-ʿavnillāhi Taʿālā bu sene-i mübārekede dāḫilen ve ḫāricen tertībāt-ı ḳaviyye ile şu Mora ġāʾilesiniñ {24} ümmet-i Muḥammed üzerinden indifāʿı niyyet-i ḫāliṣasıyla mevkūl-ı ʿuhde-i düstūrīleri ḳılınan ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīye müteferriʿ kāffe-i ḫuṣūṣāt {25} ġāyet eṭrāflu ve germiyyetlü ṭutılaraḳ bir māddeniñ noḳṣān bıraġılmamasına kemāl-i iʿtinā ve ihtimām olunmuş ve olunmaḳda ve maṣlaḥat-ı {26} mevkūleleriniñ mevḳūfün-ʿaleyhi olan ʿasākir ve ẕaḫāyir ve ḥayvānāt ve sāʾir tertībāt-ı lāzımeniñ cümlesi semt ve münāsibiyle {27} müṭālaʿa olunaraḳ bi’l-icrā keyfiyyātı muḳaddemce ʿale’t-tafṣīl ṣavb-ı serʿaskerīlerine işʿār ü inbā ḳılınmış ve işbu taḥrīrātları {28} anıñ vuṣūlünden muḳaddem çıḳarılmış olub inşāʾallāhü’r-Raḥmān taḥrīrāt-ı meẕkūreniñ şimdiye ḳadar vuṣūlüyle her bir {29} ḫuṣūṣ maʿlūm-ı ʿilm-i feṭānet-melz[ū]mları buyurılacaġı derkār ve cenāb-ı düstūrīleri aṣḥāb-ı rüşd ü kiyāsetden ve Arnavudluḳ {30} ve ol ḥavālīniñ mizāc ü mişvār ve keyfiyyātına kesb-i ıṭṭılāʿ ü vuḳūf buyurmuş vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları {31} müsellem-kerde-i enām olub sinīn-i sābıḳa aḥvāli derpīş ve eslāfları vaḳtlerinde sebḳat iden nīk ü bed-i keyfiyyeti kemāl-i {32} tefekkür ü endīş ile bu ṭarafdan bi’t-taḥḳīḳi ve’t-teʾennī icrā olunmuş olan tedābīriñ baʿżısı sāniḥ-i ḫāṭırları müṭālaʿaya {33} tevāfuḳ itmamiş gibi münfehim olmuş ise de tedābīr-i meẕkūreniñ cümlesi Arnavudluḳ ve umūr-ı ḥāliye keyfiyyātına vuḳūf-ı {34} tāmmı olanlar ile bu ṭarafda bi’t-tedḳīḳ icrā olunmuş olub vāḳıʿan işʿārlarından müstefād olan ṣūrete daḫi {35} vuḳūf ü maʿlūmātları cihetiyle diyecek yoġ ise de tertībāt-ı meẕkūre ber-vech-i meşrūḥ erbāb-ı vuḳūfuñ iḫbārıyla {36} olmuş ve muḳaddemce evāmiri neşr ile icrā ḳılınmış oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā cümlesi muḳārenet-i tevfīḳāt-ı {37} Sübḥāniyye ile her vechile Devlet-i ʿAliyye ḥaḳḳında ḫayr ü menāfiʿi müşāhede olunması elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā ve işʿārları mis̠illü (76) ẕikr olunan Yānya ve Delvīne sancaḳları ve Derbendāt neẓāretiniñ inhā-yı düstūrīleri vuḳūʿundan evvel bir kimesneye {2} tevcīh olunmaması muḳteżā-yı maṣlaḥatdan olaraḳ mültezem olan nüfūẕ-ı serʿaskerīleriniñ viḳāyesi żımnında muḳaddem {3} bu ṭarafda daḫi ol vechile ḳarār virilmiş ve keyfiyyet ṣavb-ı saʿādetlerine daḫi beyān ü işrāb olunmuş olmaḳ mülābesesiyle {4} bundan böyle daḫi bu bābda ve sāʾir müteferriʿāt-ı maṣlaḥatda ne vechile ʿarż ü inhāları vāḳiʿ olur ise ol vechile {5} iḳtiżāsına baḳılacaġı ve maʿiyyet-i düstūrīlerinde münāsib bir bendeleriniñ defterdārlıḳ ʿunvānıyla bulunmasında beʾis {6} yoġ ise daḫi muḳaddem ṣavb-ı sāmīlerine yazıldıġı üzere Rumili ḳażālarından müretteb bedelāt mücerred ʿulūfe {7} māddesinde ṭaraf-ı serʿaskerīlerine bir neviʿ meşaḳḳat olmamaḳ içün bu defʿa sābıḳları mis̠illü Yeñişehir’e {8} gönderilmeyerek bu ṭarafa gelüb ẕāt-ı saʿādetleriniñ istiḫdām idecekleri ʿasākiriñ iki ayda bir {9} işlemiş ʿulūfe[leri] bu ṭarafdan naḳden ṭaraf-ı serʿaskerīlerine irsāl olunacaġına bināʾen ol vechile meʾmūr taʿyīni {10} tekellüfüne ḥācet mess itmeyeceği müṭālaʿasıyla o māddeden ṣarf-ı naẓar olunmuş ve işbu inhāları daḫi muʾaḫḫaren tertībāt keyfiyyet[in]e dāʾir yazılan meẕkūr {11} taḥrīrātımızıñ vuṣūlünden muḳaddem olmaḳ iḳtiżā ideceği ẓāhir ve aʿyānları maʿiyyetleriyle ʿaynen ʿasker tertīb {12} eyledikleri ḳażālarıñ baʿżıları muḳaddemki bedel tertībinde dāḫil oldıġından işʿār buyurduḳları ḳażālar {13} ifrāz ile ẕikr olunan buyuruldı-i düstūrīleriyle her ne ḳadar ʿasker maṭlūb buyurılur ise bilā-noḳṣān {14} tanẓīm ve bi’n-nefs kendüleri istiṣḥāb iderek Nevrūz’dan evvel maʿiyyet-i düstūrīlerine irişmek {15} ve bir neferi noḳṣān olmamaḳ üzere sālifü’ẕ-ẕikr ḳażālar aʿyānlarına ḫiṭāben başḳa başḳa evāmir-i ʿaliyye {16} ıṣdār ve mutaṣarrıfīn-i mūmā-ileyhim ve Üskūb nāẓırı mīr-i mūmā-ileyh bendelerine daḫi taṣrīḥ buyurulmuş olan miḳdār vechile {17} taʿyīn ve tertīb olunan ʿasākiri her birleri bi’l-istiṣḥāb vaḳt-i meẕkūrda īfā-yı meʾmūriyyete şitāb eylemeleri {18} bābında mūmā-ileyhim bendelerine ḫiṭāben daḫi evāmir-i şerīfe taṣdīr ve maḫṣūṣ mübāşirler taʿyīn ve tesyīr olunmuş ve İskenderiye {19} mutaṣarrıfı müşārun-ileyh muḳaddem ḥīn-i tertībde beş biñ ʿasker iḫrācına meʾmūr olmuş oldıġından şimdi işʿār-ı serʿaskerīleri {20} vechile üç biñ nefer göndermesi teʾkīd olunsa evvelki irādeye münāfī olacaġından başḳa beş biñ nefer daḫi tām {21} olaraḳ çıḳarılacaġı mechūl olaraḳ muḳaddem meʾmūriyyetiniñ taʿcīl ve teʾkīdinde üç biñ ve daḫi ziyādece ʿasker {22} irsāl eyleyeceği ve ṭaraf-ı düstūrīleriyle müşārun-ileyh muḫābere iderek beş biñ neferden birazını cenāb-ı serʿaskerīleri {23} tenzīl buyururlar ise hem nüfūẕ-ı müşīrīleri muḥāfaẓa olunmuş ve hem ṭaraf-ı serʿaskerīleriyle olan muḫābere vechile iḫrāc {24} ideceği ʿasker tamām olmaḳ lāzım geleceği mülāḥaẓa ḳılınmış oldıġından müşārun-ileyhiñ muḳaddemce meʾmūr-ı iḫrācı {25} oldıġı vechile beş biñ nefer ʿaskeriñ bir neferi noḳṣān olmamaḳ ve cengāver ve güzīde olmaḳ üzere {26} beher-ḥāl Nevrūz’dan evvel maʿiyyet-i saʿādetlerinde is̠bāt-ı vücūd eylemeleri veṣāyāsı derciyle teʾkīd ve istiʿcāli {27} mutażammın tekrār müşārun-ileyhe emr-i ʿālī ve ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden daḫi taḥrīrāt iṭāre ve isbāl ḳılınmış olmaġla muḳteżā-yı {28} d[ir]āyet ve meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri-çün ẕikr olunan ḳażālarıñ her birinden ne miḳdār ʿasker maṭlūb buyurılur ise {29} ṭaraf-ı düstūrīlerinden buyuruldılar tasṭīr ve irsāliyle ṭaleb ve istiʿcāl ve ḫuṣūṣāt-ı mevkūle-i sāʾirelerinde daḫi {30} muḳteżā-yı istiḳlāl-i tām ve ruḫṣat-ı kāmile-i mā-lā-kelāmları üzere ve vaḳt [ü] ḥāl ve maṣlaḥatı bildikleri {31} gibice icrā-birle her ḥālde ẕāt-ı şecāʿat-simāt-ı müşīrānelerinden meʾmūl-ı ʿālī olan ās̠ār-ı bergüzīde-i reviyyet-mendī {32} ve kār-güẕārī levāzımını teʾyīd ider mesāʿī-i maḳbūle ibrāzına diḳḳat ü himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ca 40
[1769/113] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Cümleye maʿlūm ü rūşenā oldıġı üzere bu Rum ʿuṣātı ġāʾilesi indifāʿında dīnen bi’l-cümle ümmet-i Muḥammed’den {2} olanlarıñ cihet-i iştirākiyyesi derkār olub ʿalelḫuṣūṣ sāye-i hümā-vāye-i şāhānede iktisāb-ı rüteb {3} ve iştihā[r] ile mübeccel olan vüzerā-yı ʿiẓām ve mīr-i mīrān-ı kirām ve sāʾir ḫademe-i Devlet-i ʿAliyye-i ebed-ḳıyāmıñ cümleden {4} ziyāde şu meṣāʾibiñ defʿ ü imḥāsına mālen ve bedenen saʿy ü iḳdām eylemeleri farīża-i ẕimmetleri āşikārdır. {5} Cenāb-ı asalet-meʾābları bi-ḥamdillāhi Taʿālā sāye-i Devlet-i ʿAliyye’de aḳrān ü iḫvānlarına tesābuḳ itmiş ḫānedān-ı {6} ḳadīm olan vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳları ḥays̠iyyet[iy]le bu māddede terk-i ḫāb ü rāḥat {7} ve beẕl-i vücūd ü ḳudret iderek dīn-i Muḥammedī uġurunda ve emīrü’l-müʾminīn olan şevketlü pādişāhımız {8} efendimiziñ yolunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ve iẓhār-ı ġayret ile is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣadāḳat eyleyeceğiñiz iʿtiḳādı {9} ḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde derkār ve bu cihetle muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere sene-i sābıḳada vāḳiʿ olan taʿahhüdleri {10} vechile ʿuhde-i müşīrīlerinde olan sancaḳlarından başbuġ maʿiyyetiyle beş biñ nefer güzīde ʿasker tertīb ve iḫrācına {11} müsāraʿat eyleyecekleri bedīdār ise de el-ḥāletü-hāẕihī serʿasker-i ẓafer-rehber saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri {12} ṭarafından tevārüd iden taḥrīrātda muḳteżā-yı meʾmūriyyeti üzere Vidīn’den ḥareket iderek inşāʾallāhü Taʿālā Mārt’dan {13} bir ay-yiğirmi gün muḳaddem icrā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete ḳıyām itmek üzere meʾmūrīniñ ol vaḳte ḳadar maʿiyyetine {14} is̠bāt-ı vücūd eylemeleri lāzım geleceği beyān olunmuş ve evvelbahār ān-be-ān çatmaḳda ve meʾmūrlarıñ iş üzerinde {15} bulunacaḳları mevsim girmekde oldıġından cenāb-ı saʿādetleriniñ daḫi nihāyetü’n-nihāye Mārt’dan yiğirmi gün evvel {16} beş biñ nefer ʿaskeri serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetinde is̠bāt-ı vücūd itmek üzere hemān tehyiʾe ve tanẓīm ve iḫrāc ü irsāl {17} itmeleri lāzım gelmiş oldıġından ol bābda şeref-sünūḥ iden emr ü irāde-i ḥażret-i pādişāhī mūcebince bu defʿa {18} teʾkīd ve istiʿcāli ḥāvī bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ol[un]maġla bu mādde dīn-i mübīn maṣlaḥatı olub {19} bu gāvurlarıñ ġāʾilesiniñ imtidādı uyġunsuz olaraḳ ümmet-i Muḥammed’den olanlara bu bābda ġayret farż {20} olmuş oldıġını bilerek ġayret-i ẕātiyyeleri iḳtiżāsı ve emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāne muḳteżāsı üzere meʾmūr-ı {21} iḫrācı oldıġıñız beş biñ nefer ʿaskeriñ münāsib başbuġ maʿiyyetiyle tamāmen ve serīʿan iḫrāc ve beher-ḥāl Nevrūz’dan {22} vāfir vaḳt evvel maʿiyyet-i müşārun-ileyhde is̠bāt-ı vücūd itmek üzere irişdirmeğe mezīd-i saʿy ü himmet-birle {23} ẕātıñızdan muntaẓar-ı ʿālī olan ās̠ār-ı bergüzīde-i ġayret-kārī ve ḥamiyyete ṣarf-ı yār[ā]-yı liyāḳat ve ʿasākir-i {24} merḳūmeniñ bi’s-sürʿa iḫrāc ü irsālleriyle keyfiyyeti işʿāra mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ca 40
[1769/119] ʿAlāʾiyye ve Ḳızılcaṭuzla ve Edremīd ve Sulṭāniyye ve Ṭāşoz ve Ḳavāla ve Finike ve Gilindire ve Ḳazḏaġı ve Ḏalama ve Ḳaraaġaç ve Tekfūrḏaġı ve Kemer-i Edremīd ve Mekrī ve Īnöz ve Meyis nāʾiblerine ve Midillū nāẓırına ve Eġrīboz ve Sāḳız ve Ḳandiye ve Baḥr-i Sefīd Boġazı muḥāfıẓlarına ve Teke mütesellimine
{1} Velīniʿmetleri olan Devlet-i ʿAliyye’ye ʿiṣyān feżāḥatini mürtekib olan Rum gāvurları dürlü dürlü ḥīleler {2} ḳullanaraḳ Efrenc ḳıyāfetinde sevāḥil-i İslāmiyye’den kerāste ve edevāt-ı ḥarbiyyeye müteʿalliḳ eşyā iştirāsıyla kesb-i {3} ḳuvvet eylediklerine ve bu sene-i mübārekede ʿuṣāt maṣlaḥatı beġāyet diḳḳatlü ṭutılaraḳ baḥren ve berren tedābīr-i {4} muḳteżiyeye teşebbüs̠ ḳılınmış oldıġına bināʾen edevāt-ı ḥarbiyyeden olan kerāste ve levāzım-ı sāʾireniñ memālik-i {5} maḥrūseden müsteʾmenāna iʿṭāsı memnūʿ oldıġı mis̠illü velev ehl-i İslām mālı olub diyār-ı İslāmiyye’ye {6} gidecek olsun, altı ay ḳadar hiçbir sefīne ve ḳayıġa kerāste ve fūçī çenberi ve fūçī taḥtası {7} ve gönye [?] ve ḏoñ yaġı ve sāʾir levāzım-ı ḥarbiyye taḥmīl ve bir maḥalden bir maḥalle naḳl olunmaması ḫuṣūṣuna irāde-i {8} ḳāṭıʿa-i ḥażret-i pādişāhī taʿalluḳ iderek ol bābda lāzım gelan maḥallere ekīd ü şedīd evāmir-i ʿaliyye ıṣdārıyla {9} tenbīh ḳılınmış ve ol bābda ṭarafıñıza ḫiṭāben daḫi bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī taṣdīr olunmuş oldıġından muḳteżāsı üzere {10} ḥareket lāzımeden olub şöy[le] ki, eğer bu bābda ṣādır olan emr-i ʿālīye muġāyir Ḳızılcaṭuzla iskelesinden {11} bir sefīneye altı ay müddetde bir dal kerāste yāḫūd levāzım-ı ḥarbiyyeye müteʿalliḳ eşyā virilür ise {12} ṣoñra “şöyle oldı, böyle gitdi” diyerek ideceğiñiz iʿtiẕāra iʿtibār olunmayub günāhı boynuñuza, {13} ibtidā siziñ ḥaḳḳıñızdan ve baʿdehū virenleriñ ḥaḳlarından gelineceği yaḳīnen maʿlūmuñuz olaraḳ aña göre {14} bu bābda ṣādır olan emr-i ʿālī muḳteżāsı vechile ḥareket eylemeñiz içün evvel-emrde tenbīhen işbu mektūb. Fī 14 Ca 40
[1769/123] Berḳofçalı Yūsuf Paşa’ya
{1} Birṭaḳım ḳapusuz başı boş ʿasker ṭāʾifesi Tırḥāla sancaġında Yeñişehir ḳażāsında kāʾin emlāk-ı hümāyūn {2} çiftlikātına ḏaġılaraḳ çiftlikāt-ı merḳūme reʿāyāsınıñ eks̠erīsi vāḳiʿ olan rencīdeye tāb-āver {3} olamayaraḳ firār itmiş ve baḳiyye reʿāyā daḫi perīşān olmaḳlıġa yüz ṭutmuş oldıġı bu defʿa maḥallinden {4} bā-iʿlām ve maḥżar inhā ve istirḥām olunub çiftlikāt-ı merḳūme emlāk-ı hümāyūn-ı şāhāneden ve reʿāyāsınıñ {5} daḫi bi’l-vücūh emn ü āsāyişlerini mūcib ḥālātıñ istikmāline iʿtinā lāzımeden oldıġından ġayrı {6} ẕāt-ı saʿādetleri Rumili vālīsi ve serʿaskeri ḥażretleriniñ ol ṭaraflara vuṣūlüne ḳadar ol cānibde iḳāmete {7} meʾmūr oldıġıñızdan ol ḥavālīniñ lāyıḳıyla esbāb-ı muḥāfaẓasıyla żabṭ ü rabṭ-ı ʿasker ile bir gūne uyġunsuzluḳ {8} vuḳūʿa gelmamesine mezīd-i ihtimām ü iʿtinā eylemeñiz lāzıme-i ẕimmet-i meʾmūriyyetiñiz olub ʿasākiriñ żabṭ ü idāresine {9} daḫi muḳtedir oldıġıñız maʿlūm olan ḥālātdan iken ʿaskerī ṭāʾifesiniñ çiftlikāt-ı hümāyūn reʿāyāsına {10} ve reʿāyā-yı sāʾireye vāḳiʿ olan ẓulm ü taʿaddīleriniñ menʿ ü defʿiyle tenfīẕ eylemameñiz mūcib-i istiġrāb olmaġla {11} muḳteżā-yı dirāyet-i düstūrīleri üzere bi-mennihī Taʿālā serʿasker-i müşārun-ileyh ol ṭaraflara vuṣūlüne ḳadar ʿaskeriniñ {12} żabṭ ü idāresiyle gerek emlāk-ı hümāyūn reʿāyāsına ve gerek reʿāyā-yı sāʾireye bir vechile cevr {13} ü eẕā vuḳūʿa gelmamesi vesāʾilini istiḥṣāl ile teʾmīn-i ahālī ve fuḳarā emrine iʿtinā ve himmet buyurmaları {14} siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 Ca 40
[1769/127] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} ʿUṣāt-ı eşḳıyā-yı Rum’uñ ḥavl ü ḳuvvet-i Cenāb-ı Bārī’yle şikestī-i bāzū-yı nikbet ü ġurūrları niyyet-i ḫāliṣasıyla evvel-emrde {2} Mesolenk’iñ āverde-i dest-i tesḫīr olması Arnavudluḳ’dan altı biñ nefer ʿasker tertīb olunaraḳ Aġrāfa üzerinden {3} baʿs̠ ü tesrīb ile bi-luṭfillāhi Taʿālā Aġrāfa[’nıñ] levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiyesi müyesser olduḳda iḳtiżā iden maḥal[lere] {4} muḥāfaẓa ʿasker[i] muḥārese ḳılındıḳdan ṣoñra ḳuṣūr ʿasker ile bir ḳoldan Mesolenk’iñ tesḫīrine iʿtinā olunduḳda tesḫīri {5} bā-ʿavn-i Bārī az vaḳtde tesḫīri elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl oldıġı ve Mesolenk ṭop ve hāvan ile tażyīḳe {6} muḥtāc oldıġından muḳaddemā Bālyabādra’da bulunan Donanma-yı Hümāyūn sefāyini anda oldıġı ḥālde beşer ve yedişer vuḳıyyelik {7} dört-beş ḳıṭʿa ṭop ve hāvan irsāl eylemesi Bālyabādra Muḥāfıẓı saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretlerine işʿār olunması {8} ve Atina ve Ṣālona ṭaraflarına ne vechile ve ne miḳdār ʿasker sevḳi iḳtiżā ideceği ḫuṣūṣlarına dāʾir lāyiḥ-i ḫāṭır-ı düstūrīleri olan {9} tedābīri şāmil beş bendi müştemil olan bir ḳıṭʿa taḳrīr gūne şuḳḳa-i şerīfeleri meʾāl ü müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-pīrā {10} ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı şehinşāh-ı cihān-ārā olub {11} süpürde-i dūş-ı ihtimām ü himmet-i dilīrāneleri ḳılınan ḫaṭb-ı cesīm-i sipehdārīleriniñ mütevekkilen ʿalellāhi Taʿālā sürʿat-i icrāsına {12} bu ṣūretle olan iḳdām ü ġayret-i düstūrīleri ẕāt-ı ʿarāfet-simāt-ı sāmīlerinden meʾmūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı bergüzīde-i {13} dir[ā]yet-kārīyi is̠bāt itmişdir. Cenāb-ı saʿādetleri maṣlaḥat-ı ehemme-i dīniyyeye istiḳlāl-i tāmme ve ruḫṣat-ı kāmile ile {14} meʾmūr olduḳlarından bu bābda kāffe-i meṣāliḥiñ fetḳ ü retḳi ʿuhde-i istiḳlāl-i düstūrānelerine muḥavvel oldıġı mis̠illü {15} ẕimmet-i himmet-i Salṭanat-ı Seniyye’ye terettüb iden iḳdāmāt-ı lāzıme ve ihtimāmāt-ı muḳteżiyeniñ bir daḳīḳa girü ḳalmayaraḳ {16} kāmilen icrāsı nezd-i ʿālī ve ʿind-i ḫulūṣ-verī ve bi’l-cümle vükelā ʿindlerinde derece-i nihāyede mültezem olaraḳ işbu {17} maṣlaḥat-ı ehemme-i dīniyyede bu ṭarafdan icrāsı lāzım gelan mevāddıñ sürʿat-i icrāsına gice ve gündüz dinmeyerek iḳdām {18} olunmaḳda oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān ẕāt-ı saʿādetleri daḫi ḥaḳḳ-ı şerīflerinde olan iʿtiḳādı bu bābda taṣdīḳ niyyet-i ḫāliṣasıyla {19} bu ṭarafda icrā olunan iḳdāmāta muḳābil ṣarf-ı himmet buyurduḳları taḳdīrce yüzüñüzden az vaḳ[t]de bu ġāʾile {20} ber-vefḳ-i murād ḳarīn-i ḫitām olacaġı elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā ve Bālyabādra’da inhā eyledikleri Donanma-yı {21} Hümāyūn sefāyini el-ḥāletü-hāẕihī Mora Vālīsi saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde olduḳlarından anlardan ṭop {22} ve hāvan ḥavālesine maḥal olmayaraḳ bundan aḳdem gerek Mesolenk maṣlaḥatı ve gerek sāʾir maḥāl ve ḳılāʿ içün {23} ṣavb-ı serʿaskerīlerine irsāli iḳtiżā iden ṭop ve hāvan ve cebeḫāne ve mühimmāt-ı sāʾire ve ẕaḫāyir bu ṭarafda {24} bi’l-müẕākere tertīb ve şimdiden iḳtiżāsına göre tanẓīm ü tehyiʾe olunmaḳ üzere olaraḳ bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda {25} Donanma-yı Hümāyūn ile baḥren gönderilecek oldıġından işbu inhā eyledikleri ṭop ve hāvanlarıñ daḫi {26} işʿār-ı düstūrīleri vechile tertībine iʿtinā olunaraḳ derdest olan tertībātıñ keyfiyyet ü kemmiyyeti maʿlūm-ı saʿādetleri {27} olmaḳ içün müfredāt defteri tanẓīm ve ṭaraf-ı saʿādetlerine irsāl olunmuş oldıġından icrā olunan tertībāt {28} keyfiyyeti defter-i meẕkūrdan maʿlūm-ı serʿaskerīleri buyurılacaġı hüveydā olmaḳdan nāşī inşāʾallāhü Taʿālā ẕāt-ı düstūrīleri {29} berren Mesolenk üzerine hücūm ü iḳtiḥām idinceye ḳadar Donanma-yı Hümāyūn daḫi baḥren ol ṭaraflara vāṣıl olacaġından {30} götüreceği ṭop ve hāvan ve mühimmāt-ı sāʾireyi Mesolenk maṣlaḥatında ve sāʾir īcāb iden maḥallerde (85) iḳtiżāsına göre ṣarf ve istiʿmāl eylemeleri ve Mesolenk ve Atina ve Ṣālona ṭaraflarına sevḳ ü tesyīri lāzım gelan {2} ʿasākiri inhā buyurılan tedābīr ü ārā vechile mi sevḳ ü taʿyīn idersiñiz, yoḫsa Yeñişehir’e ḏoġrı vardıḳdan ṣoñra {3} bir ḳat daḫi taḥṣīl ideceğiñiz maʿlūmāta ve īcāb-ı maṣlaḥata göre başḳa dürlü mi yapmañız iḳtiżā ider, ne vechile iḳtiżā {4} ider ise bunlarıñ cümlesi tedābīr-i ḥarbiyye ve serʿaskerlik meʾmūriyyeti müteferriʿātından oldıġına naẓaran her bir ḫuṣūṣda {5} ne yapmaḳ lāzım gelür ise muḳteżā-yı dirāyet ve istiḳlāl-i müşīrīleri üzere öylece icrā eylemeleri ʿuhde-i istiḳlāl-i {6} serʿaskerīlerine muḥavvel oldıġı ve Atina maṣlaḥatında Eġrīboz Muḥāfıẓı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ istiḫdāmı vāḳıʿan {7} münāsib olacaġından ẕāt-ı serʿaskerīleri kendüsüne ne vechile reʾy ü irāde ider iseñiz ol vechile ḥareket ve mecbūl oldıġı {8} yararlıġı ibrāza diḳḳat eylemek üzere sünūḥ iden emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne mūcebince ṣūret-i meʾmūriyyeti muḥāfıẓ-ı {9} müşārun-ileyhe ṣavb-ı muḫliṣīden ḳāʾime taḥrīriyle teʾkīd ḳılındıġı ve cenāb-ı düstūrīleri bi-mennihī Taʿālā Yeñişehir’e vürūd ile {10} her ṭarafıñ esbāb-ı fetḥ ü tesḫīrlerine mübāşeret ve Ṣālona ḳoluna sevḳ ve tertīb idecekleri ʿaskeri daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerinden {11} münāsib başbuġla iḫrāc iderek bunları Ṣālona maṣlaḥatını bitirdikden ṣoñra ṭaḳımıyla muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh maʿiyyetinde {12} olmaḳ üzere mi meʾmūr eylersiñiz, ḥāṣılı ne vechile reʾy ü tedbīr ider ve müşārun-ileyhi ne ṣūretle ḳullanur iseñiz ol vechile {13} iḳtiżā iden veṣāyāyı müşārun-ileyhe işʿār ve ẕikr olunan ḳāʾime-i muḫliṣīyi daḫi tesyār-birle ṭıbḳ-ı tensīb-i {14} düstūrīleri üzere Atina maṣlaḥatında müşārun-ileyhi bi’l-istiḫdām gerek Atina’nıñ żabṭ ü tesḫīri ve gerek Mesolenk {15} ve maḥāll-i sāʾireniñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiye ve taṭhīri vesāʾilini [?] ikmāl buyurmañız içün Eġrīboz muḥāfıẓı {16} müşārun-ileyhe yazılan mārrü’ẕ-ẕikr ḳāʾime-i muḫliṣī daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerine gönderildiği bi-mennihī Taʿālā muḥāṭ-ı ʿilm-i müşīrīleri buyurulduḳda {17} bu bābda īcāb-ı ḥāl ve iḳtiżā-yı maṣlaḥat ne ise aña göre ḥareket ve tertībāt keyfiyyeti daḫi defter-i mersūle-i meẕkūreden maʿlūm-ı {18} saʿādetleri buyurulduḳda aña göre ġayret ü ḥamiyyet ile ẕātlarından meʾmūl olan diyāneti is̠bāta himmet buyurmaları siyāḳında {19} ḳāʾime. Fī 18 Ca 40
[1769/128] Eġrīboz muḥāfıẓına
{1} Maʿlūm-ı düstūrīleri buyuruldıġı üzere bu sene-i mübārekede ʿavn ü nuṣret-i Sübḥāniyye’ye bi’t-tevessül defʿ-i şerr ü şūr-ı eşḳıyāyı {2} müstelzim olur esbāb ü tedābīriñ icrāsı beġāyet eṭrāflu ve germiyyetlü ṭutılaraḳ muḳaddemce Rumili eyāleti ve istiḳlāl-i {3} tām ile serʿaskerliği vezīr-i mükerrem saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri ʿuhdesine iḥāle ve tefvīż olunmuş ve bu defʿa {4} serʿasker-i müşārun-ileyhiñ tevārüd iden taḥrīrātı meʾālinde evvel-emrde Ṣālona üzerine kifāyet miḳdārı ʿasker gönderilerek {5} Ṣālona ve ḥavālīsiniñ levs̠-i vücūd-ı kefereden taṣfiyesi ṣūreti istiḥṣāl olunduḳdan ṣoñra Atina ḳalʿasınıñ {6} fetḥ ü tesḫīri żımnında tertīb olunacaḳ cünūd-ı İslāmiyye üzerine müstaḳillen ʿasker-perver şücaʿā vüzerādan {7} bir ẕātıñ meʾmūriyyeti ve Eġrīboz’a ḳalʿa-i merḳūme on iki sāʿat mesāfe olaraḳ lāzım gelan ẕaḫāyir ve mühimmāt-ı {8} ḥarbiyyeniñ Eġrīboz’a irsāl ve iddiḫārı muḳteżī oldıġı muḥarrer ü meẕkūr olub ẕāt-ı besālet-simāt-ı müşīrāneleri {9} kemāl-i ḥamiyyet ü diyānet ve mezīd-i merdānegī ve şecāʿat ile maʿrūf ü müştehir olaraḳ dīn-i mübīn uġurunda ve pādişāhımız efendimiziñ {10} uġur-ı hümāyūnlarında mültezemleri olan ġayret ü ṣadāḳatleri ve bi-taḫṣīṣ Eġrīboz ḥavālīsiniñ çirk-i vücūd-ı ʿiṣyān- {11} -ālūd-ı müşrikīnden taṭhīriyle istikmāl-i vesāʾil-i muḥāfaẓası emrinde cilve-nümā-yı sāḥa-i ẓuhūr olan saʿy ü himmetleri mū-be-mū maʿlūm {12} ü āşikār ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān bundan böyle daḫi nice nice ḫidemāt-ı ḥaseneye maẓhariyyetle fāʾiḳu’l-aḳrān ve müşārun-bi’l-benān {13} olacaḳları iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı şerīflerinde derkār oldıġına ve Atina’nıñ Eġrīboz’a ḳurbiyyeti cihetiyle inşāʾallāhü Taʿālā {14} müşārun-ileyh Serʿasker paşa ḥażretleri Atina üzerine ʿasker sevḳinde cenābıñızıñ bu ḫuṣūṣa meʾmūriyyeti (86) tensīb ḳılınmış idüğüne bināʾen serʿasker-i müşārun-ileyh Atina ḳalʿasınıñ fetḥ ü tesḫīri maṣlaḥat-ı ḫayriyyesinde ẕāt-ı saʿādetlerini ne vechile {2} ḳullanur ve reʾy ider ise ol vechile ḥareket eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ itmiş ve keyfiyyet serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretlerine {3} bildirilerek īcāb iden ẕaḫāyir ve mühimmāt-ı sāʾireniñ daḫi Eġrīboz’da iddiḫār olunmaḳ üzere irsāli ṣūretine {4} teşebbüs̠ ḳılınmış olmaġla mecbūl oldıġıñız imtis̠āl-kārī ve dirāyet iḳtiżāsı üzere ḳalʿa-i merḳūmeniñ bā-ʿavn-i Bārī {5} eyādī-i ʿuṣāt-ı kefereden fetḥ ü tesḫīri māddesinde serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri ẕāt-ı düstūrānelerini ne ṣūretle {6} istiḫdām ider ve ne gūne reʾy ü tedbīr eyler ise ol vechile ḥarekete himmet ve ẕātıñızdan meʾmūl olan kār-güẕārī ve yararlıġı fevḳa’l-melḥūẓ {7} ibrāz ü is̠bāta ġayret ve ṣarf-ı maḳderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 Ca 40
[1769/129] Rumili vālīsine
{1} Muḳaddemce ṣavb-ı düstūrīlerine telvīḥ ü işāret olundıġı vechile bi-ʿavnillāhi Taʿālā ẕāt-ı saʿādetleriniñ muʿasker-i sipehdārīlerine {2} ḳadem-nihāde-i celādet ve vuṣūllerine ḳadar selefleri saʿādetlü Dervīş Paşa ḥażretleriniñ bulundıġı maḥalde s̠ebāt ü ḳarār {3} ve umūr-ı lāzımeniñ rüʾyet ü idāresine ibtidār eylemesi irādesine dāʾir gönderilan emr-i ʿālī ve taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīye {4} cevāben bu defʿa müşārun-ileyhiñ tevārüd iden taḥrīrātı meʾālinde icrā-yı meʾmūriyyete iʿtinā itmekde ise de muʾaḫḫaren bu ṭarafdan kendüye {5} gönderilmiş olan beş yüz kīse aḳçe es̠nā-yı tebeddülde vāṣıl olmuş oldıġından mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿaskeriñ nıṣf aylıḳlarına bile {6} vefā itmeyerek gūyā ʿasker-i merḳūm güẕeşte ʿulūfelerini muṭālebe ile ḳīl ü ḳāle ibtidār eyledikleri ve bunlarıñ güẕeşte ʿulūfelerini {7} teʾdiyeye muḳtedir olamadıġı beyānıyla ḥīn-i teşrīflerinde ʿulūfe sızıldısınıñ defʿine suhūlet olmaḳ içün ṭaraf-ı düstūrīlerine aḳçe {8} irsāl olunması ḫuṣūṣları mündemic ü muḥarrer olub müşārun-ileyhiñ işbu işʿārından müstenbaṭ oldıġına naẓaran ʿasākir-i merḳūme {9} güẕeşte māhiyyelerini tamāmca ṭaleb ve ıṣrār itmiş olduḳlarından ẕikr olunan beş yüz kīse aḳçe henüz ʿaskere virilmeyerek {10} nezdinde mevcūd olmaḳ iḳtiżā ideceği ẓāhir ise de ʿinde-ūlī’n-nühā maʿlūm ü rūşenā oldıġı üzere Devlet-i ʿAliyye’niñ {11} muḥīṭ-i müterākimü’l-emvāc mis̠illü fevcen fevcen mübtelā oldıġı maṣārifāt-ı lā-yuḥṣāsı derkār iken nā-be-maḥal ḫazīne itlāfına rıżā-yı {12} Ḥażret-i Bārī ve emr-i cenāb-ı ẓıllullāhī olmayub zīrā ʿulūfelü ʿasker ictimāʿından maḳṣūd beyhūde vaḳt geçürmeyerek {13} ilerü sevḳ ile iş görmek ve ara yerde bir sekte olur ise de ḏurġunluḳ getürmeyüb maṣlaḥatı ḥüsn-i intāca {14} irişdirmek iken bunlar şimdiye ḳadar bir aḳçeye yarayacaḳ ve tamāmca ʿulūfeye müstaḥaḳ olacaḳ bir iş göremeyerek {15} hemān imrār-ı vaḳt ile ʿulūfe işletmiş ve cerr-i menfaʿatlerinden bir maṣlaḥata yaramamış olduḳlarından böyle iş {16} görmeksizin ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den meccānen istedikleri ḳadar ʿulūfe virilmesi bir vechile cāʾiz olur mevāddan {17} olmadıġı rū-nümā ve bi-tevḳīfillāhi Taʿālā cenāb-ı serʿaskerīleriniñ bugünlerde ṣavb-ı meʾmūrlarına vuṣūlleri sāḥa-i teyessürde {18} cilve-nümā olması elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā oldıġına bināʾen bi-mennihī Taʿālā ol ṭarafa vardıḳları gibi ʿaskerī ʿulūfesi {19} saḫānetinden dāne [?] olur żımnında maṣārif-i serʿaskerīlerine maḥsūben şeref-sünūḥ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince bu defʿa cenāb-ı müşīrīlerine {20} iki biñ beş yüz kīse aḳçe irsāl olunmuş ve müşārun-ileyhiñ işʿārına naẓaran ẕikr olunan beş yüz kīse aḳçe daḫi ʿaskere virilmeyerek {21} nezdinde mevcūd bulunmuş oldıġından meblaġ-ı mezbūruñ ʿasker ʿulūfesine virilmek içün ṭaraf-ı düstūrīlerine devr [ü] teslīmi ḫuṣūṣı {22} müşārun-ileyhe daḫi maḫṣūṣ yazılmış ve bu cihetle üç biñ kīse aḳçeye bāliġ olmuş olmaġla muḳteżā-yı feṭānet ve ḥaṣāfet-i {23} düstūrīleri üzere ẕikr olunan beş yüz kīse ile bu defʿa gönderilan mārrü’l-beyān iki biñ beş yüz kīse aḳçeyi aḫẕ {24} ü ḳabż-birle ʿasker-i merḳūmuñ iddiʿā eyledikleri ʿulūfelerini bi’t-tedḳīḳ nihāyet imkānı mertebe tenḳīḥ iderek işbu {25} üç biñ kīseden edā ve māʿadāsını daḫi sāʾir maṣārifāt-ı serʿaskerīlerine ṣarf ve iʿṭā buyurub ʿasker-i merḳūmeniñ {26} güẕeşte ʿulūfeleri-çün nihāyet tenḳīḥden ṣoñra ne miḳdār aḳçe virilür ise maʿlūm olmaḳ içün iḳtiżā iden {27} mümżā defteriyle keyfiyyeti bu ṭarafa taḥrīr ü inbāya himmet ve her ḥālde icrā-yı mübteġā-yı reviyyet-mendī ve meʾmūriyyet-i {28} serʿaskerīye beẕl-i yārā-yı miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 Ca 40
[1769/138] Limnī muḥāfıẓına
{1} Meʾmūr-ı muḥāfaẓası oldıġıñız Limnī cezīresi mütemekkinlerinden ve fesādda medḫali olanlardan olub bundan aḳdem {2} firār itmiş olan gāvurlarıñ cezīre-i merḳūmede olan müteʿalliḳātlarına aḳçe ve kāġıd irsāl eylemekde olduḳları {3} mesmūʿ-ı şerīfleri olaraḳ bu ḫuṣūṣa diḳḳat-birle bu defʿa mesfūrlarıñ ʿiyāl ü müteʿalliḳātlarına göndermiş {4} olduḳları yiğirmi ḳıṭʿa kāġıdlarıyla ḫarclıḳ nāmıyla gönderdikleri biñ sekiz yüz altmış bir ġurūş ele getürilerek {5} meblaġ-ı mezbūr tevḳīf olunmuş ve meẕkūr kāġıdlar lede’t- tercüme meʾāli aḳçe gönderildiğinden ʿibāret idüği tebeyyün eylemiş {6} oldıġı ifādesine dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve gönderilan pūṣula müfādı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {7} olmuşdur. Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere Rum gāvurı bilā-mūcib ʿiṣyān feżāḥatini mürtekib olaraḳ ellerinden gelan {8} ihāneti icrā dāʿiye-i fāsidesinde olduḳlarından bunlardan emniyyet ġayr-ı cāʾiz ve siyāḳ-ı işʿārıñızdan mersūmlarıñ {9} fesād[d]a eli olaraḳ firār itmiş olduḳları bedīhī ve bāriz oldıġına naẓaran ol ṣūretle mersūmlarıñ cezīre-i merḳūmede {10} bulunan müteʿalliḳātlarıyla kāġıdlaşmaları uyġunsuz olacaġından bunlarıñ birbirleriyle mükātebe ve muḫābereye fırṣat-yāb olamamaları {11} vesāʾiliniñ ḥakīmāne ikmāli meʾmūriyyet-i maḫṣūṣalarına müteferriʿ mevāddan ve meʾāl-i taḥrīriñize göre mersūmlar meblaġ-ı mezbūrı {12} ḫarclıḳ olaraḳ göndermiş olduḳlarından maḥallerine iʿṭāsı reʿāyā-yı sāʾireniñ teʾmīni[ni] mūcib olacaġı {13} bedīhiyyātdan olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri meblaġ-ı mezbūrı yerlü yerine iʿṭā-birle fī-mā-baʿd cezīre-i merḳūmede bulunan reʿāyānıñ {14} firārī gāvurlar ile bir cihetle muḫābere ve mükātebeye fırṣat bulamamaları esbāb [ü] vesāʾiliniñ icrā ve istiḥṣāline himmet ve her ḥālde {15} īfā-yı muḳteżā-yı kār-āgāhī ve taḥaffuẓīye mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 20 Ca 40
[1769/140] Mora vālīsine
{1} Maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan Donanma-yı Hümāyūn ṭaḳımından baʿżıları muʿayyen ve muʿtād olan yaz ve ḳış mevāciblerini {2} istidʿā ve taṣdīʿden ḫālī olmadıḳlarından lāzım gelan mevācibleriniñ irsāli ve ber-mūceb-i defter muḳteżī olan {3} ālāt ve mühimmāt ü edevātıñ daḫi isbāli ḫuṣūṣı muḳaddemce ṣavb-ı saʿādetlerinden [i]nhā ve işʿār olunub el-ḥāletü-hāẕihī {4} maʿiyyet-i saʿādetlerinde seferber olan Ḳapūdāna ve Paṭrona Beğ ile Başbuġ Ḫalīl Beğ bendeleri ṭaḳımları olan {5} fırḳateyn ve ḳorvet ve brīḳ mis̠illü yiğirmi yedi ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn gediklüleriniñ iki yüz otuz ḏoḳuz {6} senesi ḳısṭ-ı s̠ālis̠ ve rābiʿ ve işbu ḳırḳ senesi ḳısṭ-ı evvel mevācibleri ve ṭaşra neferātınıñ bāġlıḳ ve küsūr {7} ve ṣayf ve şitā mevācibleri ve ġābyārānıñ yedi aylıḳ māhiyyeleri ve ḳapūdānıñ bir senelik maʿāşları {8} ve dört ḳıṭʿa Tūnus Ocaġı tekneleri ʿavdet itmamişler ise anlarıñ üç ḳısṭ mevācibleriyle (91) ḳapūdānlarınıñ bir senelik maʿāşları cemʿan üç biñ üç yüz elli kīseye bāliġ olmuş ise de bunlardan {2} baʿżılarınıñ meʾmūriyyetleri iki seneyi mütecāviz ve birazınıñ bir seneye ḳarīb olaraḳ külliyyetlü noḳṣānı olması {3} meʾmūl olduḳlarından süfün-i mezbūre ṭaḳımınıñ mevcūd ve nā-mevcūdı bilinüb aña göre mevācibleriniñ {4} iʿṭāsı īcāb-ı maṣlaḥatdan idüği emr-i ġayr-ı mechūl olaraḳ müteʿalliḳ olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince {5} Tersāne-i ʿĀmire cānibinden paşa gemisi ḫācesi İbrāhīm Ḫāce bendeleri İskenderiye’ye meʾmūr ve irsāl {6} ve lāzım gelan defterleri isbāl-birle ṭaraflarından daḫi meʾmūr-ı merḳūm maʿiyyetine adam terfīḳ iderek aña göre {7} mevācib ve maʿāşlarınıñ İskenderiye’de iʿṭāsı ḫuṣūṣı vezīr-i dilīr peder-i vālāları ʿaṭūfetlü {8} Mıṣır vālīsi ḥażretlerine iḥāle ile taḥrīr ü işʿār ḳılınmış ve ber-mūceb-i defter maṭlūb buyurılan ālāt ve mühimmāt {9} ü edevātıñ daḫi bir ḳadem aḳdem irsāl ü tesyīri ḫuṣūṣuna ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni beğefendi {10} bendeleri maʿrifetiyle bi’l-iḳdām şiddet-i şitānıñ ḥaylūleti cihetiyle tārīḫ-i nemīḳa-i ḫāliṣānemiz es̠nāsında bu ṭarafdan iḫrāc {11} olunmaḳ üzere olmaġla ẕāt-ı ʿālīleri keyfiyyeti iḳtiżā idenlere ifāde ve inhā iderek bi-mennihī Taʿālā Mora’ya {12} çıḳdıḳdan ṣoñra pederleri müşārun-ileyhiñ geçenlerde bu ṭarafa vāḳiʿ olan taḥrīrine bināʾen ṭaraf-ı ḫāliṣānemiz[den] daḫi cenāb-ı {13} saʿādetlerine işʿār olundıġı üzere süfün-i merḳūmeniñ ṭaḳımıyla İskenderiye’ye iʿzām ü isrā olunması esbābınıñ {14} istiḥṣāline himmet ü iʿtinā-birle her ḥālde īfā-yı levāzım-ı ġayret ve celādete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 Ca 40
[1769/155] Rumili vālīsine
{1} ʿUṣāt-ı Rum’uñ şimdiye değin Mesolenk[’e] virdikleri istiḥkāmāta naẓaran fetḥ ü tesḫīri mücerred {2} ṭop ve hāvan ve edevāt-ı ḥarbiyye-i sāʾire ile ḍarb ve tażyīḳine menūṭ ise de o maḳūle ṭop ve hāvan {3} ve mühimmāt-ı sāʾireniñ berren sevḳ ü tesbīli düşvār olacaġı beyānıyla Bālyabādra’da bulunan sefāyin {4} el-yevm ol ṭarafda ise beşer ve yedişer ḳıyyelik dört-beş ḳıṭʿa ṭop ve havānıñ maʿiyyet-i serʿaskerīlerine irsāli {5} ṣūretiniñ istiḥṣāli ve eğer ẕikr olunan sefāyin ol ṭarafda değil ise ol miḳdār ṭop ve havānıñ Donanma-yı {6} Hümāyūn sefāyiniyle irişdirilmesi ḫuṣūṣı muḳaddemce tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīlerinde derc ü inbā {7} buyurulmuş oldıġından ḫuṣūṣ-ı mezbūruñ derdest-i tertīb idüği ṣavb-ı serʿaskerīlerine bildirilmiş idi. {8} Mesolenk maṣlaḥatı-çün muḳaddem on altı ve on dört ve on bir çaplarında dört ḳıṭʿa bālyemez ve bir buçuḳ {9} çapında iki ḳıṭʿa sürʿat ve muʾaḫḫaren yedi çapında obūs ki cemʿan tertīb olunmuş olan sekiz ḳıṭʿa ecnās-ı {10} ṭop ve dört ḳıṭʿa hāvan ile mühimmāt-ı sāʾireniñ ṣūret-i defter ve ifāde-i ḥāl emr-i şerīfi ʿahd-i {11} ḳarībde ṣavb-ı saʿādetlerine gönderilmiş ve işbu inhāları emr-i şerīf-i meẕkūruñ vuṣūlünden muḳaddem olaraḳ {12} şimdiye ḳadar keyfiyyet maʿlūm-ı serʿaskerīleri olmuş olacaġı ẓāhir ise de muḳaddem ve muʾaḫḫar tertīb olunan {13} ve cins ve ʿaded ve çapları beyān ḳılınan mārrü’ẕ-ẕikr ṭop ve hāvanlar kāfī oldıġı ṣūretde bu defʿa {14} taḥrīr olunan ṭop ve hāvanlarıñ terki ve lüzūmı oldıġı taḳdīrce anlarıñ daḫi tertīb ve irsāli {15} ḫuṣūṣ[un]uñ icrāsı żımnında keyfiyyetiñ ṣavb-ı serʿaskerīlerinden istiʿlām olunması īcāb eylediğini (104) ʿizzetlü Defterdār efendi bā-taḳrīr ifāde itmekle emr-i şerīf-i meẕkūr mūcebince muḳaddem ve muʾaḫḫar tertīb {2} olunan ṭop ve hāvan ve mühimmāt-ı sāʾire kāfī midir ve bunlardan başḳa olaraḳ bu defʿa {3} inhā buyurılan ṭop ve hāvanlarıñ lüzūmı var mıdır, evvel-emrde bilinüb iḳtiżāsınıñ {4} icrāsına baḳılmaḳ içün keyfiyyeti serīʿan taḥrīr ü işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 Ca 40
[1769/156] Bālyabādra muḥāfıẓına
{1} Ġaston ḳażāsında kāʾin Beden [?] ve Fenḳārī [?] nām ḳaryeleri eşḳıyā-yı kefere cā-yı taḥaṣṣun ittiḫāẕ iderek {2} aralıḳ bulduḳça Bālyabādra ṭaraflarına īṣāl-i gezend ü ḫasāra cesāret itmekde olduḳlarından {3} üzerlerine sevḳ ü taʿyīn buyurmuş olduḳları ʿasker ḳaryeteyn-i merḳūmeteyne vararaḳ muḥārebeye bi’l-ibtidār {4} ḫavene-i müşrikīn tāb-āver-i muḳāvemet olamadıḳlarından semt-i cibāle firār itmiş ve es̠nā-yı muḥārebede {5} aḫẕ olunan seksan altı nefer eşḳıyānıñ ḳulaḳları taḳdīm ḳılınmış oldıġı ve Mesolenk gāvurlarınıñ {6} tedārük itmiş olduḳları ḳayıḳlar mürūr ü ʿubūr iden sefāyine tasalluṭ itmekde olduḳlarından İngiltere {7} donanması ḳomandārları maʿrifetiyle meẕkūr ḳayıḳlarıñ līmāndan çıḳamamaları ṣūreti istiḥṣāl {8} olunmuş ise de bu defʿa Ḳorfa cenerāli meẕkūr ḳayıḳlara Ḳorfa bayraġı küşād itdirderek gezmekliğe {9} ruḫṣat virmiş oldıġından bu ḫuṣūṣda menʿ ü taḥẕīr żımnında İngiltere devleti ilçisinden cenerāl-i mersūma {10} ve sefāyinleri ḳomandārlarına kāġıdlar aḫẕ ve irsāli lāzımeden ve o mis̠illü Mesolenk ḳayıḳları ol ṭaraflarda {11} ẓuhūr ider ise bāndīralarına iʿtibār olunmayaraḳ aḫẕ ü girift olunmaları īcāb-ı maṣlaḥatdan idüği {12} beyānıyla lede’l-iḳtiżā ne maḳūle muʿāmele olunmaḳ lāzım gelür ise işʿār ḳılınması ve Mesolenk ve Bālyabādra {13} pīşgāhında olan eşḳıyā tekneleri bu es̠nāda Mora gāvurları beynine şiḳāḳ taṭarruḳuna mebnī ol ṭarafdan {14} gitmiş olduḳları ve muḳaddem ve muʾaḫḫar vāḳiʿ olan işʿār-ı müşīrīleri vechile Bālyabādra’da olan {15} ʿasākiriñ işlemiş ʿulūfeleri-çün aḳçe ve idāreleri żımnında ẕaḫīre irişdirilmesi ve ḥasbe’ż-żarūr {16} ol ṭaraflarda baʿżı müsteʾmen teknelerinden deyn temessüki iʿṭāsıyla iştirā itmiş olduḳları ẕaḫīreniñ {17} bahāları[nı] göndermesi ḫuṣūṣlarını şāmil ve Cidde ve Mora Vālīsi vezīr-i dilīr saʿādetlü İbrāhīm Paşa {18} ḥażretleriniñ Sūda līmānına gitdiğine dāʾir mesmūʿāt-ı müşīrīleriyle ifādāt-ı sāʾireyi müştemil tevārüd iden {19} taḥrīrāt-ı saʿādetleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub bu vechile ẕikr olunan ḳaryelere {20} tecemmuʿ itmiş olan eşḳıyā üzerine ʿasker sevḳiyle istiḥṣāl-i esbāb-ı ḳahr ü iżmiḥlāllerine maṣrūf buyurılan {21} himem-i şerīfeleri tamām ẕāt-ı besālet-simātıñızdan meʾmūlümüz olan ās̠ār-ı bergüzīde-i merdānegī ve diyāneti is̠bāt itmiş {22} olmaġın bādī-i ḥaẓẓ ü taḥsīn olmuş ve taḥrīrāt-ı meẕkūreleri taḳdīm-i ʿatebe-i ʿulyā-yı pādişāhī ḳılınaraḳ {23} meşmūl-ı liḥāẓa-i kerāmet-ifāża-i ḥażret-i şehinşāhī buyurulmuş ve gönderilan ḳulaḳlar daḫi pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda {24} ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Cenāb-ı ḥamiyyet-niṣāb-ı müşīrīleri zīver-i besālet ü feṭānet ile ārāste {25} vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olaraḳ şimdiye ḳadar Bālyabādra’da nümāyān olan saʿy {26} ü ġayret ve iltizām buyurmuş olduḳları merdlik ve ṣadāḳatleri cümle ʿindinde müsellem ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān {27} sāye-i hümā-vāye-i mülūkānede iżʿāf-ı mużāʿaf mükāfāt-ı celīlesine maẓhariyyetle beyne’l-aḳrān [?] (105) müşārun-bi’l-benān olacaḳları vā[re]ste-i ḳayd [ü] raḳam ve ez-her-cihet taḳviye-i bāzū-yı miknet ü iḳtidārlarını īcāb {2} ider esbābıñ ikmāli marżī ve mültezem olub bundan aḳdem vāḳiʿ olan işʿārāt-ı müşīrīleri vechile {3} sünūḥ iden irāde-i merāḥim-ʿāde-i mülūkāne mūcebince ʿasākir-i merḳūmeniñ ʿulūfeleri-çün iki {4} defʿada ṣavb-ı saʿādetlerine iki biñ dört yüz bu ḳadar kīse aḳçe gönderilmiş ve altı aylıḳ olmaḳ üzere {5} daḫi otuz biñ keyl ẕaḫāyir tertīb olunaraḳ keyfiyyetleri muḳaddem ve muʾaḫḫar ber-vech-i tafṣīl ṭaraf-ı müşīrīlerine {6} beyān ü taḥrīr olunmuş ve mebāliġ-i merḳūmeden bundan evvelce gönderilan biñ kīse aḳçeniñ Preveze’ye {7} vuṣūli ḫaberi gelmiş oldıġına naẓaran inşāʾallāhü Taʿālā şimdiye ḳadar bi’s-selāme cümlesi ṣavb-ı şerīflerine {8} vāṣıl olmuş olacaġı ve ẕaḫāyir-i mürettebeniñ daḫi şimdiye ḳadar nıṣfından ziyādesi gönderilmiş oldıġından {9} ḳuṣūrı da hemān sefīnelere taḥmīl ve tesbīl olunmaḳ üzere oldıġı derkār olub ṣūret-i işʿār {10} ü ifādelerine göre eşḳıyā gürūhuna perīşānlıḳ gelmiş ve içlerine nifāḳ düşmüş oldıġına {11} ve inşāʾallāhü Taʿālā muvāfaḳat-ı havā ile müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ bugünlerde Mora’ya {12} saṭvet-endāz olması meʾmūl idüğüne mebnī eşḳıyā-yı kefere ʿan-ḳarībi’z-zamān mürtekib olduḳları fesād {13} ü ʿiṣyānıñ mücāzātını görerek belālarını bulacaḳları ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Müntaḳim ve Ḳahhār delāletiyle {14} meczūm idüği vāreste-i ḳayd [ü] işʿār ve ẕāt-ı saʿādetleriniñ mecbūl olduḳları dirāyet ü ḥamiyyete naẓaran {15} ol ṭarafıñ uṣūlüne taṭbīḳan Mesolenk ḳayıḳlarınıñ o maḳūle Ḳorfa bayraġıyla ẓuhūrunda aḫẕ {16} ü giriftlerine himmet buyuracaḳları derkār ise de ṭıbḳ-ı işʿār-ı müşīrīleri vechile keyfiyyet ʿizzetlü {17} Reʾīsü’l-küttāb efendi ṭarafından daḫi ilçi-i mūmā-ileyhe ifāde olunmaḳ üzere oldıġından ḳarār-ı {18} keyfiyyet bundan ṣoñra ṣavb-ı müşīrīlerine işʿār olunacaġı [?] āşikār olmaġla ẕāt-ı ḥamiyyet-simāt-ı {19} müşīrāneleri her ḥālde muṭmaʾinnü’l-ḳalb olaraḳ ve taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārıñızı mūcib olur {20} himmet ü iḳdāmda bir ān ve daḳīḳa ifāte-i vaḳt olunmayacaġını cezm buyuraraḳ aña göre īfā-yı {21} lāzıme-i meʾmūriyyet ve ḥamiyyet ve ibrāz-ı meʾās̠ir-i merdānegī ve şecāʿate ṣarf-ı maḳderet-birle ẕātıñızdan {22} meʾmūl-ı ʿālī olan ḫidemāt-ı merġūbeyi nev-be-nev iẓhāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 Ca 4[0]
[1769/173] Mora vālīsine
{1} Vālid-i mācid-i bāhirü’l-meḥāmidleri vezīr-i ṣalābet-semīr ʿaṭūfetlü Mıṣır Vālīsi El-Ḥāc ʿAlī Paşa {2} ḥażretleriniñ vāḳiʿ olan işʿārlarına mebnī cenāb-ı ġayret-meʾāb-ı müşīrīleriniñ vezānī-i tevfīḳ-i {3} Bārī’yle Moton’a çıḳdıḳdan ṣoñra maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde bulunan sefāyin-i Donanma-yı Hümāyūn’uñ {4} ṭaḳımıyla İskenderiye’ye gitmeleri irādesini mutażammın ıṣdār ve tesyār olunan emr-i ʿālī {5} ve taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden baḥis̠le muḳaddem mevcūd-ı maʿiyyet-i düstūrīleri olan {6} ʿasker ve mühimmātdan birazını istiṣḥāb ve māʿadāsını ṣoñra almaḳ üzere Marmaris’den ḥareket {7} ve Sūda līmānına varub götürdükleri ʿaskeri sāḥile iḫrāc ve ẕaḫāyir-i muḳteżiyelerini {8} iʿṭā ile māʿadāsını daḫi almaḳ üzere Marmaris līmānına ʿavdet buyurmuş olduḳlarından {9} inşāʾallāhü Taʿālā cümlesini birden taḥrīk ile muvāfıḳ havā ẓuhūrunda ḏoġrı Moton’a ʿazīmete himmet {10} buyurılacaġı ve İskenderiye’ye irsāli irāde olunan sefāyin-i Donanma-yı Hümāyūn’dan baʿżısınıñ {11} muḥtāc oldıġı taʿmīr İskenderiye’de tanẓīm olunmaḳ mümkin olmayaraḳ Tersāne-i ʿĀmire’ye irsāle {12} mütevaḳḳıf görinür ise de bu bābda sünūḥ iden irāde-i ʿaliyyeniñ īfāsına ṣarf-ı iḳtidār {13} buyurılacaġı ḫuṣūṣunı şāmil bu defʿa firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı {14} düstūrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḥużūr-ı mekārim-mevfūr-ı ḥażret-i {15} pādişāhīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿālem-şümūl-ı cenāb-ı ẓıllullāhī buyurulmuşdur. Cenāb-ı {16} ḥamiyyet-meʾāb-ı düstūrīleri Salṭanat-ı Seniyye’niñ ẕātıyla müfteḫir oldıġı bir vezīr-i ẕī-şānıñ {17} maḫdūm-ı dirāyet- melzūmı olaraḳ ṭaraf-ı şerīfiñizden Devlet-i ʿAliyye’ye küllī ḫidmet meʾmūlüyle {18} ḫaṭb-ı serʿaskerī ʿuhde-i istīhāl-i müşīrīlerine iḥāle olunmuş ve ẕāt-ı saʿādetleri daḫi el-ḥaḳ {19} şimdiye ḳadar īfā-yı meʾmūriyyete ṣarf-ı himmet buyurmuş iseler de bi-ḥikmetihī Ḫudā bu sene-i mübārekede {20} eks̠er-i evḳāt lodos ile geçüb muḫālefet-i havā Mora ṭarafına vuṣūlüñüze sedd-i rāh-ı mümānaʿat {21} olaraḳ bu āna ḳadar deñiz üzerinde envāʿ-ı miḥen [ü] meşāḳḳa giriftār olmalarını müstelzim olmuş (120) oldıġı mis̠illü ḳara meʾmūrları daḫi iş üzerine varamayaraḳ bir maṣlaḥat görilemeyüb beyhūde {2} vaḳt geçerek bu ḳadar tedābīr ü ārā bir nesneyi müfīd olmamış ve gāvurlar bir ḳat daḫi şımarub ellerinden {3} gelan ihāneti icrāya muṣır olmuş olduḳlarından ve ḳara meʾmūrlarınıñ iş göremamelerine sebeb-i müstaḳil {4} ittifāḳ ü ittiḥād merāsiminiñ icrāsına ʿadem-i taḳayyüd olub birbirleriyle tevāfuḳ ü teʿāżud itmamelerine bādī daḫi {5} ḥasbe’l-mevḳiʿ Mora’nıñ ḫāricinde gāvurlarıñ ḳuvvetü’ẓ-ẓahr ittiḫāẕ eyledikleri Ḳarlıili {6} ve Mesolenk ṭaraflarınıñ żabṭ ü tesḫīri Arnavud ʿaskeriniñ ol ḥavālī uṣūlüne derkār olan vuḳūfları {7} cihetiyle anlarıñ iḳdāmıyla olub Türk ʿaskeri bu bābda pek işe yaramadıḳları ẓāhir ve Arnavud ʿaskeriniñ {8} ise ḥāli ʿulūfeden ġayrı bir şey bilmeyerek ḥüsn-i istiḫdām ile iş gördürmeğe mütevaḳḳıf ü merbūṭ {9} ve Arnavudluġ’uñ işe yarar sancaḳları Yānya Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’nıñ ʿuhdesinde bulunub ṭāʾife-i merḳūmeniñ {10} daḫi müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya ıṣınamamaları taḳrībi her ṭarafdan birer gūne iġfāl ü taḥrīk ile Rumili {11} vālīsi bulunanlar Arnavud ʿaskerini iʿmāl ü istiḫdāma muvaffaḳ olamadıḳlarından hemān beyhūde ḥadd ü ḥesāba gelmez {12} ʿulūfe aḳçesiniñ telefini müstelzim olmuş idüğünden inşāʾallāhü Taʿālā cenāb-ı müşīrīleri derūn-ı Mora’ya ʿahd-i {13} ḳarībde pā-nihāde-i ṣavlet olduḳlarında Rumili ṭarafı olan Ḳarlıili ve dāḫilinde bulunan Mesolenk cānibleriyle {14} Eġrīboz ṭaraflarınıñ daḫi levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiyesi niyyet-i ḫāliṣasıyla her ṭarafdan birden ʿuṣāt-ı {15} eşḳıyā üzerine hecme-zen-i celādet olmaḳ üzere ārā-yı ṣāʾibeniñ icrāsı lāzım gelmiş oldıġına mebnī muḳaddemce {16} Selānīk sancaġı müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’ya tevcīh olunaraḳ sürʿat-i ḥareket ve Selānīk’e vuṣūle şitāb eylemesi tenbīh olunmuş {17} ve esās maṣlaḥat Arnavudluġ’uñ ḥüsn-i iʿmāli oldıġından Arnavudluḳ ile muḳaddemki meʾmūriyyetinde ḥüsn-i āmīziş ü iḫtilāṭ {18} eylemiş olan Vidīn Muḥāfıẓı sābıḳ saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretlerine daḫi Rumili eyāletiyle Yānya ve Delvīne sancaḳları {19} tevcīh olunaraḳ Avlonya sancaġı daḫi Avlonya’nıñ ḫānedānından müteveffā İbrāhīm Paşa-zāde Süleymān Paşa’ya {20} ve Tırḥāla sancaġı daḫi Yergöği Muḥāfıẓı sābıḳ İlbaṣanlı Ṣāliḥ Paşa bendelerine tevcīh olunaraḳ Nārda muḥāfaẓasına Īnebaḥtī {21} Muḥāfıẓı sābıḳ saʿādetlü Ḥasan Paşa ḥażretleri meʾmūr ḳılınmış ve Arnavudluġ’uñ beğ ve beğzāde ve söz ṣāḥiblerinden {22} ve Geġalıḳ ve Ṭosḳalıḳ paşalarından maʿlūmü’l-esāmī kesan ve sāʾir ṣunūf-ı ʿaskeriyyesi Rumili vālīsi müşārun-ileyh {23} maʿiyyetine meʾmūr ḳılınaraḳ İskenderiye Mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa daḫi vālī-i müşārun-ileyh maʿiyyetine beş biñ nefer ʿasker {24} irsāl itmek üzere meʾmūr ḳılınmış ve sāʾir Rumili ḳażālarından istediği ʿaskeri çıḳarılmaḳ ve ʿulūfeleri {25} ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den virilmek üzere bā-ʿavn-i Bārī ḏoġrı Ḳarlıili ṭarafınıñ dāḫilen ve ḫāricen levs̠-i vücūd-ı {26} eşḳıyādan taṣfiyesiyle Eġrīboz ṭarafınıñ daḫi taṭhīri emr-i ehemmine müşārun-ileyh Reşīd Paşa ḥażretleri meʾmūr ḳılınmış {27} ve imtidād-ı vaḳt ile birḳaç senedir bir iş görülmamesine sebeb olan māddeniñ biri daḫi Rumili vālīsi {28} bulunan iḫtilāf-ı meʾmūrīn cihetiyle vaḳtiyle iş başına varamayub ʿasker meʾmūrları celb idinceye dek yazıñ ortası {29} olaraḳ tamām ḥarāret-i eyyāmda tecemmuʿ iden ʿaskerden neşʾet iden naġż [?] cihetiyle ʿaskerī ṭāʾifesine müstevlī olan {30} ḫastalık oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā bu sene-i mübārekede Rumili vālīsi müşārun-ileyh vaḳtiyle yaʿnī nihāyet-i Rūz-ı Ḫıżır’dan {31} evvelce Nevrūz es̠nālarında işiñ üzerine varub muḥārebe ve tesḫīre meʾmūr ḳılınaraḳ ṣūret-i meʾmūriyyeti beyān ile taʿcīl {32} olunub müşārun-ileyh daḫi derḥāl Derbend’den ḥareket ve bugünlerde Yeñişehir’e varub anda daḫi nihāyet sekiz-on gün {33} tevaḳḳuf ve meʾmūrlardan gelmeyanleri celb-birle derḥāl Nārda üzerinden ḏoġrı Mesolenk’e gitmek ve Ṣālona ḳolundan daḫi {34} başḳaca birṭaḳım ʿasker göndermek üzere taṣmīm-birle es̠nā-yı rāhda oldıġı ḫaberi gelmiş ve müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa daḫi {35} Selānīk’e gelmek üzere oldıġını yazmış ve Rumili vālīsi müşārun-ileyh maʿiyyetine meʾmūr ḳılınan ʿasker ḳırḳ biñ nefer dimek {36} olub bir ṭaḳımı Aġrāfa üzerinden Ṣālona ḳolundan sevḳ olunacaḳ oldıġından ve işbu ʿasker ile (121) Rumili vālīsi müşārun-ileyh ibtidā iki ḳoldan sāḥil ṣırasıyla ve bir ṭarafdan daḫi Aġrāfa ḏaġları ṭarafından {2} taṭhīre başlanaraḳ Mesolenk üzerinde tecemmuʿ-birle Mesolenk’i bā-ʿavn-i Bārī tażyīḳ ve tesḫīre ibtidār eyleyeceklerinden {3} gerek sāḥil ṣırasıyla giden ve gerek ḳara cānibinden sevḳ olunacaḳ ʿaskeriñ īcāb iden külliyyetlü ẕaḫāyir ve mühimmāt[ın]ıñ {4} daḫi berren irsāli derece-i istiḥālede olub beher-ḥāl Dersaʿādet’den baḥren īṣāle tevaḳḳuf eyleyeceğinden ġayrı {5} iḫbār olundıġına göre birḳaç seneden berü gāvurlar Mesolenk’e kemāliyle taḳviyet virüb ve cevānib-i erbaʿasından {6} üç ṭarafı baḥr ile muḥāṭ oldıġından yere mülāṣıḳ olan ṭarafına daḫi ʿamīḳ ḫendeḳ ḥafrıyla ṣu ḳoyvirmiş {7} olduḳlarına bināʾen Mesolenk[’iñ] yalñız berren muḥāṣarasıyla ṭūl müddet uġraşılmaḳda ise [de] baḥren daḫi lāncon taʿbīr olunur {8} ḳayıḳlar ile ṭop ve ḫumbara endāḫt olunaraḳ tażyīḳi suhūlet-i maṣlaḥatı mūcib olacaġına ve inşāʾallāhü Taʿālā {9} cenāb-ı düstūrīleri ʿan-ḳarīb Mora derūnuna celādet-nümā-yı tesḫīr olub ol es̠nāda ḳara {10} meʾmūrları daḫi Ḳarlıili ve Mesolenk üzerine vararaḳ ve Donanma-yı Hümāyūn sefāyini daḫi pederleri {11} müşārun-ileyh ḥażretleriniñ es̠er-i himmet ü iḳdām-ı ḥayderānesiyle aḏalar üzerine ṣavlet-endāz olub gāvurlarıñ {12} birbirlerine muʿāvenete ḳudretleri ḳalmayaraḳ her ṭarafdan birden dest-i diyānet ile işe yapışılması bir daḳīḳa {13} evvel ḥüsn-i ḫitām-ı maṣlaḥatı mūcib idüğüne mebnī şu aralıḳ maʿāẕallāhü Taʿālā ʿaskeriñ mühimmāt ve ẕaḫīreden {14} ṣıḳılmaması ve Mesolenk’iñ daḫi ol ṣūretle baḥren tażyīḳi ṣūretine baḳılmaḳ īcāb eyleyeceğinden vezīr-i mükerrem saʿādetlü {15} Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi müceddeden tertīb olunan bir ṭaḳım Donanma-yı Hümāyūn ile Rumili ordusuna {16} taḥaşşüd idecek ʿasākiriñ ẕaḫāyiri ve mühimmāt-ı muḳteżiye taḥmīl olunan tüccār gemilerini bi’l-istiṣḥāb ḏoġrı {17} Preveze’ye īṣāl ve Ḳarlıili sāḥilini muḥāfaẓa ve andan Mesolenk ṭarafınıñ baḥren tażyīḳ[in]e ibtidār itmek {18} üzere meʾmūr ḳılınaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā hemān evvelbahār duḫūlünde bir ṭarafdan iḫrāc ü iʿzām olunmaḳ üzere {19} ḳarār virilmiş ve Donanma-yı Hümāyūn sefāyininden baʿżıları taʿmīr[e] muḥtāc oldıġı āverde-i ḫāme-i işʿār {20} buyurulmuş ise de bu bābda kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhāneniñ ʿibāre-i münīfesinde “Bu {21} sefāyin içün Mıṣır vālīsiniñ inhāsına göre Mora vālīsi müşārun-ileyhi Moton’a götürdükden ṣoñra {22} ṭaḳımıyla İskenderiye’ye ʿazīmetlerine irāde-i şāhānemiz taʿalluḳ itmiş idi. Bu taḥrīrāta göre bunlarıñ {23} birazı küllī taʿmīre muḥtāc oldıġından beher-ḥāl Tersāne-i ʿĀmire’mize gelmeğe tevaḳḳuf ideyor ise de {24} gerek Mora vālīsi müşārun-ileyhiñ taḥrīrātı ve gerek tertībāt-ı sāʾireniñ cümlesi şimdiden ʿale’t-tafṣīl {25} Mıṣır vālīsine ṭarafıñdan taḥrīr ve irsāl olunsun. Sefāyin-i meẕkūre ḥaḳḳında müşārun-ileyhiñ ne diyeceği {26} bilindikden ṣoñra ol vechile icrāsına baḳılur” deyu emr ü fermān-ı hümāyūn-ı mülūkāne sünūḥ itmiş ve işbu {27} tertībāt ve keyfiyyāt ʿale’t-tafṣīl pederleri müşārun-ileyhe taḥrīr ve istiʿlām olunmuş olub ancaḳ {28} Donanma-yı Hümāyūn sefāyininden Tersāne-i ʿĀmire’ye küllī [?] irsāle mütevaḳḳıf olanlar ḳaç ḳıṭʿadır {29} ve ne maḳūle taʿmīrdir, īżāḥ buyurulmamış oldıġından ġayrı bunlarıñ Boġaz’a ve andan Tersāne-i {30} ʿĀmire’ye gelüb taʿmīrāt-ı lāyıḳaları baʿde’t-tanẓīm tekrār iʿāde ve İskenderiye’ye iʿzām ü īṣālleri {31} ḫaylī vaḳte muḥtāc olacaġına ve pederleri müşārun-ileyh ḥażretleri daḫi sefāyin-i mezbūreniñ bir ān evvel {32} irsāllerini ṭaleb eylemiş olduḳlarından ġayrı taʿmīrāt-ı meẕkūreniñ İskenderiye yāḫūd Rodos gibi {33} ṭaşra līmānlarında daḫi yapılur şey olması melḥūẓ oldıġına naẓaran mümkin olanlarını oralarda tanẓīm {34} itdirmeğe iḳdām, ve’l-ḥāṣıl bu bābda icrā-yı maṣlaḥatıñ icrāsına saʿy-ı mā-lā-kelām buyurmaları lāzım geleceği {35} ve bu vechile icrā olunan tedbīr ü ārā mücerred bu ġāʾileniñ imtidādı cihetiyle gerek cenāb-ı müşīrīleri {36} ve gerek peder-i vālā-güherleri müşārun-ileyh ḥażretleri baḥren ve ḳara meʾmūrları daḫi berren birden inşāʾallāhü’r-Raḥmān (122) nihāyet-i Nevrūz es̠nālarında işe yapışub gāvurlarıñ birbirlerine muʿāvenete ḳudret-yāb olamayaraḳ {2} her ṭarafdan ibrāz-ı ṣavlet-i İslāmiyye ile indifāʿ-i ġāʾile niyyet-i ḫāliṣasıyla oldıġı maʿlūm-ı düstūrīleri {3} buyurulduḳda muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ḥamiyyet-i düstūrīleri üzere sefāyin-i meẕkūreniñ bi-ʿavnillāhi Taʿālā {4} Moton’a vuṣūlleri ānda ol vechile mümkin olanlarını oralarda tanẓīm ve mecmūʿ-ı Donanma-yı Hümāyūn’uñ {5} bir daḳīḳa evvel İskenderiye’ye irsāllerine mezīd-i ihtimām ü himmet ve şāyed taʿmīre muḥtāc dinilan {6} sefāyiniñ içlerinde beher-ḥāl Tersāne’ye gelmekl[iğ]e tevaḳḳuf idenleri var ise ol bābda īcāb-ı {7} maṣlaḥatıñ icrāsına ve her ḥālde īfā-yı lāzıme-i ḥaṣāfete ṣarf-ı küll-i miknet buyurmaları siyāḳında {8} ḳāʾime. Fī ġurret-i C 40
[1769/175] Ṭolcī Ḳalʿası Muḥāfıẓı Ḳapucıbaşı Yūnus Aġa’ya
{1} Rūsyalunuñ baʿżı ḥavādis̠inden ve içlerinde ẓuhūr iden ḫastalık cihetiyle berü ṭarafa solṭāt {2} ve reʿāyānıñ firāren gelmeleri iḥtimālātından baḥis̠le o maḳūle firārları vuḳūʿuyla istirdādları iddiʿāsı {3} lāzım gelür ise ne vechile muʿāmele olunmasınıñ ṭarafıña işʿār ḳılınması ḫuṣūṣuna dāʾir bu defʿa tevārüd iden {4} ʿarīżañ mezāyāsı maʿlūmumuz olmuşdur. Muḳaddemā ṭarafıña yazılmış oldıġı vechile Devlet-i ʿAliyye ile Rūsyalu {5} beyninde münʿaḳid olan ʿahd-nāmede iki devlet reʿāyāsından baʿżıları āḫar töhmet ve ʿadem-i (123) iṭāʿat veyāḫūd ḫıyānet idüb devleteyniñ birine ilticā ve iḫtifā ḳaṣdında olur ise Devlet-i ʿAliyye’de {2} dīn-i İslām’ı ḳabūl ve Rūsya devletinde tanaṣṣur idenlerden māʿadā aṣlā bir bahāne ile ḳabūl ü ḥimāyet olunmayub {3} der-ʿaḳab red veyāḫūd hiç olmaz ise ilticā eyledikleri devletiñ memālikinden ṭard ile gerek ehl-i İslām {4} ve gerek Ḫristiyān zümresinden bir kimesne bir dürlü tafṣīlāt idüb her ne mülāḥaẓa ile bir ṭarafa ilticā ider ise {5} bu mis̠illüler ṭaleb olunduḳça bilā-teʾḫīr redd olunmaları muṣarraḥ ve meşrūṭ oldıġından her ne ḳadar işbu ʿahd {6} ü şarṭıñ icrāsına Devlet-i ʿAliyye ihtimām itmekde ise de icrā-yı ʿahd iki devlet beyninde cārī olmaḳ iḳtiżā ider {7} iken Rum milleti beyninde taḥaddüs̠ iden fesādda aṣl bādī-i fesād olan Devlet-i ʿAliyye reʿāyāsıyla envāʿ-ı {8} ihānet ü ḫabās̠eti ẓāhir ü müs̠bet ḫaylī ehl-i ẕimmet reʿāyā Rūsya diyārına firār ile ḳabūl olunmuş {9} ve bunlarıñ reddinde lāzım gelan ʿahd ü şarṭı icrāda Rūsyaluya her ne ḳadar teklīf ve ıṣrār ḳılınmış ise de {10} Rūsyalu redd itmediğinden berü ṭarafa firār iden Rūsya reʿāyāsınıñ daḫi redd ü ṭardında bi’l-muḳābele {11} iġmāż-ı ʿayn ve müsāmaḥa olunaraḳ derḥāl reddi dāʿiyesine düşülmeyerek ve açıḳdan açıġa daḫi {12} teṣāḥub ü ḳabūl ṣūreti gösterilmeyerek ḥakīmāne ḥareket ile ḥudūddan berüye tebʿīd olunmaları {13} iḳtiżā itmiş olmaġla ṭabīʿatıyla kendülüklerinden berü ṭarafa geçüb ilticā iden o maḳūle Rūsya firārīleriniñ {14} redd ü ṭardında iġmāż-ı ʿayn ve tesāmuḥ olunaraḳ hemān nāzikāne bilmezlikden gelerek ḥudūddan {15} berüye tebʿīd ile Rūsyalu “Bizim şu vechile ʿaskerimizden şunlar firār eyledi” dinilerek istirdādı {16} iddiʿā olunduḳda “Devlet-i ʿAliyye’niñ ʿahd ü şarṭı icrāya kemāliyle riʿāyeti derkār olaraḳ Salṭanat-ı Seniyye {17} meʾmūrlarına dāʾimā teʾkīd ü tenbīh eylediği ḫuṣūṣāt-ı maʿlūmedendir ve firārī reddi devleteyn beyninde cārī {18} ve muʿteber olacaḳ keyfiyyāt-ı vāżıḥadandır” dinilerek bir ṭarafdan bilmezlik ṣūretinde o maḳūle firārīleri {19} taḥarrī ideceğini Rūsyalunuñ iʿtimād eyleyeceği ṣūretle ifādeye ve bir ṭarafdan daḫi bu mādde {20} göz ya[yı]ndıraraḳ [?] iġmāż ü tesāmuḥa mübāderet ile her ḥālde şerāyiṭ-i daḳīḳa-dānī ve uṣūl-āşināyīyi {21} is̠bāta mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 5 C 40
[1769/176] Rumili vālīsine
{1} Bundan aḳdem ṭaraf-ı saʿādetlerine taḥrīr ü inbā olundıġı üzere selef-i müşīrīleri saʿādetlü Dervīş {2} Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde bulunan ʿasākiriñ bi’t-tenḳīḥ ʿulūfeleriniñ iʿṭāsıyla sızıldılarınıñ {3} indifāʿı żımnında müşārun-ileyhiñ nezdinde olan beş yüz kīse aḳçe ile bu ṭarafdan daḫi {4} maṣārifāt-ı serʿaskerīlerine maḥsūben ṭaraf-ı düstūrīlerine gönder[il]miş olan iki biñ beş yüz {5} kīseden bi’t-taṣarruf virilmesi ḫuṣūṣı ṣavb-ı müşīrīlerine bildirilmiş oldıġından bi-tevfīḳillāhi Taʿālā {6} şimdiye ḳadar Yeñişehir’e vāṣıl olaraḳ īfā-yı muḳteżā-yı reviyyet-mendāneye himmet buyurmuş {7} olacaḳları ẓāhir ise de el-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından vārid olan {8} taḥrīrātda maʿiyyetinde müstaḫdem ʿasākiriñ Rebīʿulāḫir selḫine ḳadar terāküm [iden] ʿulūfeleri dört {9} biñ dört yüz bu ḳadar kīseye bāliġ olaraḳ muṭālebesinde ıṣrār itmiş ve muḥāfaẓayı {10} terk ile İzdīn ve Bādracıḳ ahālīsini berāber alub Yeñişehir’e ʿazīmete ḳarār virmiş (124) olduḳlarından bi’ż-żarūr maṭlūblarınıñ nıṣfı olan iki biñ iki yüz bu ḳadar kīseniñ iʿṭāsına {2} ʿahd-birle defʿ-i şemātet olunmuş ise de müşārun-ileyhiñ yanında muḳaddem gönderilmiş olan beş yüz {3} kīseden başḳa aḳçe olmayaraḳ ve bir ṭarafdan daḫi istidāneniñ imkānı bulunamayaraḳ ḥayretde {4} ḳalmış ve ʿasākir-i merḳūme ayaḳlanaraḳ kendüyi aḳçe muṭālebesiyle tażyīḳe ibtidār eylemiş {5} olduḳları ve müşārun-ileyhi tażyīḳ idenler mīr-i mīrāndan ʿAbbās Paşa ve delīlbaşılardan {6} Kör Ḳāsım ve Arnavud Aḥmed nām şaḫṣlar idüği muḥarrer ve müstedʿā olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri {7} inşāʾallāhü’r-Raḥmān şimdiye ḳadar ol ṭarafa vāṣıl olaraḳ ol ḥavālī uṣūlüne taṭbīḳan iḳtiżāsınıñ {8} icrāsına himmet buyuracaḳları āşikār olmaġla mücerred keyfiyyet maʿlūm-ı düstūrīleri olmaḳ içün {9} ifāde-i ḥāl siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 C 40
[1769/177] Rumili vālīsine
{1} Ẕāt-ı serʿaskerīleri Yānya ve Nārda ve Preveze ṭaraflarına ʿazīmet idecek iseler de Donanma-yı Hümāyūn ile {2} gönderilecek ẕaḫīreniñ vürūdı üç māha tevaḳḳuf ideceği ve el-yevm maʿiyyet-i düstūrīlerinde {3} mevcūd olan altı biñ miḳdār ʿasākiriñ Rūz-ı Ḫıżır’a ḳadar idāre-i taʿyīnātları ẕaḫāyir-i {4} külliyyeye muḥtāc olub ol ṭarafda mevcūd ẕaḫīre daḫi olmamaḳ ḥasebiyle Rūz-ı Ḫıżır’a ḳadar {5} īcāb iden ẕaḫāyiriñ müsteʾmen sefāyiniyle gönderilmesini şāmil ve Tırḥāla Sancaġı Mutaṣarrıfı {6} sābıḳ saʿādetlü Ebūbekir Paşa ḥażretleri yiğirmi biñ ḳanṭār peksimād ṭabḫına meʾmūr olmuş {7} ise de ancaḳ beş biñ ḳanṭār peksimād ṭabḫ itdirileceğinden Īzdīn ve ḥavālīsine li-ecli’l-muḥāfaẓa {8} taʿyīn olunacaḳ ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātı-çün muḳteżī olan ẕaḫāyiriñ mümkin oldıġı {9} vechile irsāli lāzım gelmiş oldıġı ve İzdīn cānibinde ḥabbe-i vāḥide şaʿīr olmayub mevcūd {10} olan daḳīḳ daḫi İzdīn ve ḥavālīsi muḥāfaẓasında bulunan ʿasākire virilmekde oldıġından {11} bundan māʿadā Yeñişehir mültezimleri yedlerinde bulunan ẕaḫāyiriñ maʿrifet-i şerʿ ve cümle ittifāḳıyla {12} miḳdār-ı keyli taḥrīr ve temhīr-birle īcāb iden es̠mānı nüzül emīni ṭarafından aṣḥābına iʿṭā olunmaḳ {13} üzere ẕaḫāyir-i meẕkūreniñ emīn-i mūmā-ileyhe devr [ü] teslīmi-çün bā-buyuruldı muʿtemed adamlar {14} taʿyīn ve irsāl olunmuş ise de ẕaḫāyir-i meẕkūre daḫi taʿyīnāt-ı ʿaskeriyye ve dāʾire-i müşīrīlerine {15} on beş gün kifāyet idebileceği ifādesini müştemil tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri {16} meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḥibbī olduḳdan ṣoñra ʿizzetlü Defterdār efendi bendelerine {17} lede’l-ḥavāle tertīb-i ʿatīḳden muḳaddemā bā-irāde-i seniyye sekiz ḳıṭʿa sefāyine taḥmīlen Preveze {18} iskelesine irsāl olunan ẕaḫāyirden faḳaṭ Nemçelü Borsobek [?] bāzergā[n] kefāletiyle {19} istīcār ve dört biñ sekiz yüz altmış ḏoḳuz buçuḳ keyl daḳīḳ ve üç biñ ḏoḳuz yüz {20} elli keyl şaʿīr taḥmīl olunaraḳ Esḳādya [?] nām ḳapūdān sefīnesi ḥamūlesi olan ẕaḫāyir-i {21} meẕkūreyi ʿuṣāt-ı Rum keferesi aḫẕ ü girift eylediklerinden ber-mūceb-i muḳāvele {22} aḳçesi bāzergān-ı mersūmdan taḥṣīl olunmaḳda oldıġını ve māʿadā yedi ḳıṭʿa (125) sefāyin ḥamūleleri olan otuz bir biñ iki yüz ḏoḳsan altı keyl daḳīḳ ve yiğirmi beş biñ {2} yedi yüz ḳırḳ keyl şaʿīr iskele-i meẕkūra teslīm olunmuş oldıġını ve ẕāt-ı serʿaskerīleriniñ işbu {3} sene-i mübāreke Cemāẕiyelevvelīsi ġāyetine ḳadar Yeñişehir[’e] vuṣūlleri istiḫbār olundıġından taḳrībi {4} ḥesāb olunaraḳ iki māh müddetde vefā idecek derecelerde Ġolos iskelesine teslīm olunmaḳ {5} üzere şimdilik beş ḳıṭʿa sefāyine yiğirmi yedi biñ sekiz keyl-i ṣāfī aʿlā daḳīḳ {6} ve on yedi biñ üç yüz yetmiş beş buçuḳ keyl şaʿīr vażʿ ü taḥmīl olunmuş ve sefāyin-i {7} meẕkūreniñ üç ḳıṭʿası māh-ı merḳūmuñ yiğirmi yedinci güni Dersaʿādet’den ḥareket idüb {8} iki ḳıṭʿası daḫi ḥareket itmekde oldıġını ve taḳdīm olunan defter mūcebince iki yüz otuz {9} ḏoḳuz senesi Şubāṭ’ı ibtidāsından iʿtibār ile Teşrīn-i Evvel ġāyetine gelince maʿiyyet-i saʿādetlerinde {10} taḥaşşüd idecek ʿasākiriñ taʿyīnātı-çün sālifü’ẕ-ẕikr Ġolos ve İzdīn iskeleleri {11} tertīblerinden māʿadā Preveze ve Bālyabādra ve Mesolenk’e irsāl olunmaḳ üzere üç yük yiğirmi {12} biñ altı yüz yiğirmi keyl daḳīḳ ve beş yük otuz dört biñ üç yüz yetmiş beş keyl {13} şaʿīr tertīb olunmuş ve Şubāṭ’a daḫi müddet olub sālifü’ẕ-ẕikr Ġolos tertībi taḳdīm {14} olundıġından şimdiye ḳadar Preveze’ye irsāl olunmaḳ üzere dört ḳıṭʿa sefāyine on dört {15} biñ iki yüz seksan üç buçuḳ keyl daḳīḳ ve yiğirmi bir biñ ḏoḳuz yüz seksan bir keyl şaʿīr {16} vażʿ ü taḥmīl olunmuş ve bir ṭarafdan dīger sefāyine daḫi taḥmīl olunmaḳda oldıġından bi-mennihī Taʿālā {17} on gün ẓarfında cenāb-ı saʿādetlerine iki-üç māh vefā idecek derecede ẕaḫāyiriñ {18} tedārük ve taḥmīl ve sālifü’ẕ-ẕikr Preveze’ye daḫi tesbīl olunacaġını ve mutaṣarrıf-ı sābıḳ {19} müşārun-ileyh Ebūbekir Paşa ḥażretleri muḳaddemā yiğirmi biñ ḳanṭār peksimād ṭabḫına meʾmūr {20} olmuş ise de ṭabḫı lāzımesinden olan elli biñ keyl ḥınṭa mīrī mübāyaʿasından {21} tedārüki mümkin olamayaraḳ faḳaṭ mīrī tertībinden ve emlāk ḥāṣılātından dermiyān {22} idebildiği on iki biñ beş keyl ẕaḫīre ile ancaḳ beş biñ ḳanṭār peksimād vücūda {23} geleceğini bi’l-inhā ol vechile beş biñ ḳanṭār peksimādıñ ṭabḫına irāde-i seniyye taʿalluḳ {24} eylemiş ve īcāb iden ücret-i ṭabḫiyye ve ṭaḥniyye ve çuvāl bahāsına maḥsūben ʿale’l-ḥesāb yiğirmi biñ {25} ġurūş virilmiş ve ḳara ʿaskeri-çün Bebek peksimādḫānesinden ṭabḫı tertīb olunan {26} peksimāddan on biñ ḳanṭār peksimād İzdīn ve Ġolos iskelelerine tesbīl olunmaḳ içün {27} dört ḳıṭʿa müsteʾmen sefīnesine taḥmīl olunmaḳda idüğüni ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerine müretteb olan {28} daḳīḳ ve şaʿīrden şimdiki ḥālde Ġolos tertībi tekmīl ol[un]muş ve Preveze tertībi daḫi {29} ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş oldıġından birḳaç gün ẓarfında Īzdīn iskelesine daḫi külliyyetlü {30} ẕaḫīre isbāline müsāraʿat olunacaġını mūmā-ileyh Defterdār efendi bā-taḳrīr ifāde {31} itmiş oldıġı maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda her ḥālde icrā-yı şerāyiṭ-i sipehdārī {32} ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 C 40
[1769/197] Mıṣır Vālīsi Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretlerine
{1} Ḥavl ü ḳuvvet-i Ḥażret-i Rabb-i Müsteʿān’a ittikāʾen maḫdūm-ı ṣalābet- mevsūmları saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleri bu sene-i mübārekede {2} tedārükāt-ı ḳaviyye ile Ṣulıca ve Çamlıca aḏalarınıñ tesḫīri ve Mora’nıñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiye ve taṭhīri niyyet-i ḫāliṣasıyla {3} iʿzām buyurulmuş ise de ḥasbelḳader aḏalar maṣlaḥatına dest-res olamayaraḳ maʿiyyetinde bulunanlarıñ daḫi ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ {4} āteş gemilerinden ve ṭop āteşinden gözleri yılmış ve bu keyfiyyet eşḳıyānıñ ġalebeye yol bulmasını mūcib olmuş oldıġı müşārun-ileyhiñ {5} ṣavb-ı sāmīlerine tevārüd iden taḥrīrātından müstebān oldıġından ve beyne’l-aġyār reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye’den ʿiṣyān itmiş olan birṭaḳım {6} gāvurlarıñ ġāʾilesi bu vechile mümted olaraḳ bi-ḥikmetillāhi Taʿālā bu sene daḫi böyle olması ẕāt-ı diyānet-simāt-ı düstūrīleriniñ ʿırḳ-ı ḥamiyyetlerini {7} tehyīc itmiş idüğüne bināʾen bi-ʿavnillāhi Taʿālā Ṣulıca ve Çamlıca ve Sīsām ve sāʾir cezīreleriñ żabṭ ü tesḫīr ve taṣfiyesi-çün tehyiʾe buyurulmuş {8} olan on iki biñ miḳdār ʿaskeri bi’l-istiṣḥāb tedārük olunan sefāyin ile bi’n-nefs emr-i ġazāya ʿazīmet itmek ve inşāʾallāhü Taʿālā anları {9} bitürdükden ṣoñra Mora’ya varub maḫdūmları müşārun-ileyhi yerinde [?] görerek iḳtiżā iden ʿaskeri daḫi maʿiyyet-i müşārun-ileyhe terk-birle {10} İskenderiye’ye ʿavdet eylemek tedbīri taṣmīm buyuruldıġı beyānıyla bu bābda ruḫṣat-ı seniyye erzān ve el-yevm maʿiyyet-i müşārun-ileyhde bulunan {11} bi’l-cümle Donanma-yı Hümāyūn sefāyin[in]iñ Boġaz[’a] ʿavdetlerinde ḏoġrı İskenderiye’ye irsālleri iltimāslarına müsāʿade-i ʿaliyye {12} şāyān buyurulması ḫuṣūṣunı şāmil ḳapucılar ketḫüdāları Ḥācī Aḥmed Aġa bendeleri vesāṭetiyle irsāl buyurılan taḥrīrāt-ı seniyyeleri ve teşekküri {13} şāmil dīger ḳāʾime-i düstūrāneleri mezāyāsı maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olmuşdur. Ḳaç seneden berü bu fesādıñ imtidādı envāʿ-ı {14} meḥāẕīri müstetbiʿ olaraḳ tezāyüd bulub ve pek uyġunsuz görünmekde oldıġından ʿavn ü ʿināyet-i Bārī ile evvel-be-evvel {15} şu beliyyeniñ ortadan ḳaldırılması īcābına göre ẕāt-ı sāmīleriniñ bi’n-nefs īfā-yı ḫidmete ḳıyām ve bu gūne maṣlaḥat-ı cesīmeyi ġayret-i {16} dīn ü devlet içün ḫāhişle derʿuhde ve iltizām buyurmalarına “Allāh’ıñ ʿavnı ve ḥabībiniñ imdād-ı rūḥāniyyeti berāber olsun” {17} duʿāsıyla taḥsīn ü āferīnden ġayrı diyecek olmayub faḳaṭ ẕāt-ı saʿādetleriniñ Mıṣır’dan infikāklerinde Ḥaremeyn-i Şerīfeyn {18} ve gerek Mıṣır’a dāʾir uyġunsuzluḳ mülāḥaẓaları ḫāṭıra gelür ise de cenāb-ı şerīfleri bu ṣıraları daḫi gözederek {19} ol ṭaraflardan emniyyet-i kāmileleri olmasa bu keyfiyyeti inhā buyurmayacaḳları meczūm oldıġından taḥrīrāt-ı vārideleri ṭaḳımıyla {20} rikāb-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż olunduḳda “Mısır vālīsi müşārun-ileyhiñ işbu ḳāʾimesi manẓūr ü meʾāli maʿlūm-ı hümāyūnum olmuşdur. {21} Vālī-i müşārun-ileyhiñ bu vechile bi’n-nefs ḥareketini inhāsı mutlaḳā kemāl-i ġayret ü ṣadāḳat ve diyānetinden nāşī olmaġla beġāyet maḥẓūẓiyyet-i {22} mülūkānemi mūcib olmuşdur. Ḥaḳḳ Taʿālā Dāreyn’de ʿazīz eylesün. Mıṣır ve Ḥaremeyn’e dāʾir bu bābda olan meḥāẕīri elbette {23} muḳteżā-yı dirāyet ü feṭāneti üzere düşünmez değildir. Ancaḳ şurası ẕihn-i hümāyūnumı taḫdīş ideyor: Şöyle ki, Rabbim {24} itmesün, müşārun-ileyh taḥrīr ü inhāsı vechile çıḳub Frenkler bir āḫar vechile Rumları iʿmāl iderek maʿāẕallāh s̠ümme {25} maʿāẕallāh müşārun-ileyhiñ daḫi öñüni arḳasını keserek mūcib-i şeʾn olur bir şey vuḳūʿa gelür ise Rum ġāʾilesiniñ {26} iştidādını ve eşḳıyā [?] meʾmūrlarınıñ bir ḳat daḫi gevşemelerini ve sāʾir vechile ġāʾile arasında dīger ġāʾileniñ taḥaddüs̠üni {27} mūcib olaraḳ artıḳ bütün bütün Frenkleriñ şımarmalarını müstelzim olur mı? Şurası her ne ḳadar mechūl {28} ve murād-ı İlāhī nedir bilinemez ise de ḏoġrısı müşārun-ileyhiñ biẕẕāt yerinden ḥareketini ẕihn-i hümāyūnumda tecvīz idemiyorum. {29} Elbette kendüsünüñ İskenderiye’de bulunmasında çoḳ fevāʾid vardır. ʿAcabā kendü mücerreb adamlarından başbuġluġa şāyān bir münāsib {30} adamı yoḳ mı, yine kendüsünden istiʿlām olunaraḳ ne vechile ḳadriniñ terfīʿini tensīb ider ise o rütbede pāye virilerek {31} meʾmūr ḳılınur idi. Ḳapūdāna beğ ile Mora vālīsi maʿiyyetinde olan sefāyin ṭaḳımıyla dīgerlerine ilḥāḳan Mora {32} vālīsi Moton’a götürdükden ṣoñra heyʾet-i mecmūʿalarıyla İskenderiye’ye ʿazīmet itsünler. Vālī-i müşārun-ileyh ẕāt-ı hümāyūnumuñ {33} ṣadāḳat-kār ve ġayret-şiʿārı olmaġla ḥaḳḳında ḥüsn-i teveccüh-i şāhānem ber-kemāldir. Ḥaḳḳ Taʿālā tevfīḳ ü nuṣret iḥsān eyleye, {34} āmīn” deyu ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülūkāne şeref-rīz-i ṣudūr olmuşdur. Ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı düstūrāneleri dīn ve Devlet-i ʿAliyye’niñ {35} ḫayr-ḫāh vükelā-yı fiḫāmından bulunub ḥālen ve istiḳbālen ve dīnen ve mülken envāʿ-ı [e]hemmiyyet ve maḥẕūrı bedīdār olan {36} şu ġāʾile-i mekrūheniñ bu ṣūretle imtidādı ẕāt-ı ʿālīlerine aġır gelerek kemāl-i diyānetlerinden bu uġurda {37} bi’n-nefs çalışmaḳlığı iḫtiyār buyurmuş olduḳları ẓāhir ve inşāʾallāhü Taʿālā yüzüñüzden bu ġāʾile ḳarīben mündefiʿ [olaraḳ?] (143) biẕẕāt gitmekliği terk iderek münāsib birini göndermek ṣūretini icrā idecek oldıġıñız {2} ḥālde terfīʿ-i ḳadri-çün ne maḳūle rütbede pāye virilmesini tensīb iderek işʿār ider iseñiz icrā {3} olunacaġı, ve’l-ḥāṣıl biẕẕāt gidüb gitmameleri ve biẕẕāt ʿazīmetleri taḳdīrinde bu ṭarafda oldıġı {4} mis̠illü ketm ü iḫfāsı ḫuṣūṣları ẕāt-ı sāmīlerine muḥavvel olmaġın ḳanġı ṣūret tensīb buyurılur ise {5} ol vechile icrā ve keyfiyyeti inhā buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 R 240
Ayniyat 580
[580/2] Rumili vālīsine
{1} Muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyet-i düstūrīleri üzere bir ān aḳdem ṣavb-ı meʾmūra irişmek ḳaṣdıyla ibtidā-yı Cumādelāḫire’de {2} Manāstır’a vuṣūlleri ṣūret-nümā-yı mirʾāt-ı ḥuṣūl olub yedi-sekiz gün meks̠ ü iḳāmet ve baʿdehū Yeñişehir’e ʿazīmet-birle {3} umūr-ı lāzıme-i sipehdārīleri beş gün ẓarfında rüʾyet ü itmām ve Yānya ṭarafına ʿazīmete iḳdām idecekleri ve saʿādetlü {4} Selānīk Mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa ḥaḳḳında baʿżı mesmūʿāt ü muḫāberāt keyfiyyātıyla müşārun-ileyhiñ ṣavb-ı saʿādetlerine mersūl {5} taḥrīrātı ve Avlonya Mutaṣarrıfı Süleymān Paşa ṭarafından ve vālidesi cānibinden tevārüd iden evrāḳ taḳdīm ḳılındıġı beyānıyla {6} inşāʾallāhü Taʿālā Yānya’ya vuṣūllerinde ne vechile aḫbār ü ās̠āra dest-res olabilürler ise işʿār eyleyecekleri tafṣīlātını mübeyyin {7} resīde-i dest-i muḥabbet olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrīleri mezāyāsı ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī ile meşmūl {8} olduḳdan ṣoñra ḥużūr-ı ʿāṭıfet-neşūr-ı cenāb-ı şāhāneye daḫi bi’t-taḳdīm manẓūr-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-neşūr-ı ḥażret-i {9} pādişāhī olmuş ve ẕāt-ı serʿaskerīleri kemāl-i ġayret ve kār-dānī ve ḥaṣāfet ile mecbūl olduḳlarından işʿārları {10} vechile gerek cānib-i meʾmūrlarına irişmeğe maṣrūf olan saʿy ü ġayret ve gerek müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ {11} teʾlīf ü istimāletine mebẕūl buyurılan diḳḳatleri ṭaraf-ı saʿādetlerinden meʾmūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı reviyyet-mendīyi {12} is̠bāt ü teʾyīd eylemişdir. Müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa’nıñ sālifü’ẕ-ẕikr taḥrīrātı meʾāli geçende bu cānibe gelan maʿrūżātınıñ {13} mis̠li olub yaʿnī Yānya’da tevaḳḳuf ü meks̠i gūyā aḳçesizliğe mebnī oldıġından ecvibe-i muḳteżiyesi muḳteżā-yı {14} irāde-i seniyye-i şāhāne üzere eṭrāfıyla taḥrīr ve muḳaddem ḥavāle olunan beş yüz kīseden māʿadā {15} ʿuhde-i iltizāmında olan bedel-i iltizāmātdan biñ kīse aḳçe daḫi ḥavāle olunaraḳ hemān bir ān evvel {16} Selānīk’e irişmeğe şitāb ü sürʿat eylemesi [?] beyān ü teẕkīr olunmuş ve keyfiyyet ṣavb-ı serʿaskerīlerine daḫi {17} bildirilmiş oldıġından ġayrı müşārun-ileyh ol zamān buraya göndermiş oldıġı tatarı ʿādī {18} tatar olmayub müşārun-ileyhiñ maḥrem ve muʿtemed ādemīsi oldıġı ve ḥaḳīḳī taḥarrī-i emniyyet içün geldiği iḥsās olunmaḳ {19} mülābesesiyle ḥīn-i iḫrācında tatar-ı merḳūm Bāb-ı ʿĀlī’ye celb ile iḳtiżāsı üzere şifāhen daḫi teʾmīn {20} ü istimāleti mutażammın muḳaddemāt-ı münāsibe serd ü beyān olunaraḳ iʿāde ḳılınmış olub ṣūret-i ḥāle naẓaran {21} müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa tatar-ı merḳūmuñ ṭarafına varmasına müteraḳḳıb olmaḳ iḳtiżā ider ise de bi-mennihī’l-Kerīm bugün {22} yarın tatar-ı merḳūmuñ vuṣūlünde külliyyen defʿ-i vesvese ile Selānīk’e ʿazīmete müsāraʿat eylemesi meʾmūl {23} ve Avlonya’da olan mühürdār daḫi ġālibā müşārun-ileyhiñ ḏavranışına teraḳḳub ve teʾennī itmekde {24} oldıġı mesmūʿ olmaġla her ne ise ẕāt-ı saʿādetleri baʿd-ez-īn daḫi müşārun-ileyhi bir ān evvel {25} manṣıbına gitmeğe terġīb ü teşvīḳ ve bi-mennihī Taʿālā gerek Manāstır’da ve gerek Yeñişehir’de hemān meṣāliḥ-i {26} muḳteżiyelerini rüʾyet ü ikmāl iderek ʿalā-vechi’t-taʿcīl ṣavb-ı meʾmūrlarına irişmeğe iḳdām {27} ü ġayretleri lāzımeden ve īcāb-ı irāde-i seniyyeden oldıġı maʿlūm-ı dirāyet-melzūm-ı düstūrīleri {28} buyurulduḳda her ḥālde īfā-yı levāzım-ı kār-āgāhī ve feṭānet ve īfā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete himmet {29} buyurmaları siyāḳında mektūb. Fī 15 C 40
[580/3] Rumili vālīsine
{1} Bu defʿa saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ṭarafına İşkātos cezīresi reʿāyāsınıñ ṣūret-i istīmān {2} ve ḳabūl-ı raʿiyyet irāʾesiyle Rūmiyyü’l-ʿibāre gönderdikleri kāġıdlarıyla Bülbülce reʿāyāsı ṭarafından daḫi baʿżı {3} istidʿāyı mutażammın vürūd itmiş olan kāġıdları müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından taḳdīm olunub tercümeleri {4} meʾālinde ẕikr olunan İşkātos reʿāyāsı gūyā bu āna dek ṣūret-i ʿiṣyānda görünmüşler ise de ṭavʿan olmayub {5} aḏalarında olan ḳalʿalarını eşḳıyā żabṭ itmiş oldıġından żarūrī mümāşāta mecbūr olmuşlar ise de {6} el-ḥāletü-hāẕihī eşḳıyā ḳalʿadan çıḳub reʿāyā girmiş ve kemā-fī’l-evvel raʿiyyeti ḳabūl eylemiş olduḳlarından {7} ol ṭarafda geşt ü güẕār iden düşmen tekneleri tasalluṭundan muḥāfaẓaları ḫuṣūṣuna ne vechile emr {8} ü irāde buyurılur ise icrā olunması ve Bülbülce reʿāyālarınıñ kāġıdları tercüme-i meʾālinde daḫi müşārun-ileyh {9} ḥażretleriniñ kendülerine muḳaddemā vāḳiʿ olan tenbīhi vechile cezīre-i meẕkūre muḥāfıẓı Ṭāhir Aġa {10} maʿiyyetinde li-ecli’l-istiḫdām reʿāyā-yı merḳūmeniñ virmiş olduḳları yüz elli nefer ʿaskeriñ ʿulūfeleri {11} Tırḥāla Mutaṣarrıfı sābıḳ saʿādetlü Ebūbekir Paşa ḥażretleri ṭarafından vürūd itmediğinden ve neferāt-ı merḳūme perākende {12} olacaḳlarından Muḥarrem ġurresinden berü iḳtiżā iden ʿulūfelerini kendüleri bi’t-tedārük virmişler ise de {13} bundan böyle virilecek ʿulūfeleri teʾḫīr olunmayaraḳ irsāl olunması ve ḳable’l-istīmān aḏa-i mezbūr {14} reʿāyāsınıñ maḥāll-i sāʾireden ve sāʾirleriniñ aḏa-i meẕkūr reʿāyāsından ġāret eyledikleri māl ü eşyā {15} daʿvāsına şürūʿ olunmamaḳ üzere bir ḳıṭʿa fermān-ı ʿālī ıṣdār ḳılınması muḥarrer ve müstedʿā olub cenāb-ı {16} mekārim-elḳāb-ı düstūrīleri ʿunvān-ı sipehdārī ile imtiyāz-baḫşā olduḳları ḥays̠iyyet[iy]le bu maḳūle {17} keyfiyyātıñ daḫi [?] reʾy-i sāmīleriyle ḥalli iḳtiżā ideceğinden başḳa Bülbülce maṣlaḥatına ẕāt-ı saʿādetleriniñ {18} muḳaddem daḫi vuḳūfları derkār idüğüne bināʾen Bülbülce reʿāyāsınıñ istedikleri ʿulūfe māddesiniñ {19} īcāb ü iḳtiżāsı ne vechile ise öylece icrāsına himmet ve dīger istidʿāları olan fermān-ı ʿālīniñ {20} ıṣdārında bir gūne maḥẕūr ü hücnet var mıdır yoḳ mıdır ve iḳtiżā ider mi itmez mi, bu ṭarafa işʿār {21} ü işāret buyurmaları ve İşkātos reʿāyāsınıñ ṣūret-i istīmānda olan istidʿālarına ḫāb-ı ḫargūş {22} virilmesi tensīb olunaraḳ irāde-i seniyye daḫi bu merkezde dāʾir olmuş ve ol vechile İşkātos cezīresi {23} reʿāyāsı ḥaḳḳında iḳtiżā iden tedbīr icrā olunmuş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri muḳteżā-yı feṭānetleri {24} üzere Bülbülce reʿāyāsı ṭarafından vāḳiʿ olan ʿulūfe istidʿāsı māddesiniñ īcāb ü iḳtiżāsı {25} ne vechile ise ṣūret-i istiḥṣāline müsāraʿat ve dīger müstedʿāları olan emr-i şerīfiñ ıṣdārı {26} maḥẕūrdan sālim midir değil midir, iḳtiżā ider mi itmez mi, bu ṭarafa bi’l-müṭālaʿa taḥrīr ü işʿāra himmet {27} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 C 40
[580/4] Rumili vālīsine
{1} Yeñişehir ṭarafında mevcūd ẕaḫīre ve deve ve bārgīr ve sāʾireniñ miḳdār ve kemmiyyeti Tırḥāla Sancaġı Mutaṣarrıfı sābıḳ Ebūbekir Paşa {2} ḥażretleriyle Yeñişehir Defterdārı ʿAlī Beğ ve Nüzül Emīni Muṣṭafā Aġa bendeleri ṭarafından lede’l-istiʿlām Yeñişehir’de ẕaḫīre ve deveye {3} müteʿalliḳ bir şey olmadıġını ve İzdīn’de ʿamel-mānde olaraḳ el-yevm mevcūd olan yüz yiğirmi reʾs deve ve bir miḳdār bārgīrden māʿadāsı {4} telef olmuş idüğüni ve giçen sene tertīb olunan mekārī bārgīrleri bir buçuḳ-iki māh ḏayanamayub cümlesi telef ve faḳaṭ şütürānıñ {5} vücūdı ʿayn-ı iṣābet olmuş oldıġını mübeyyin müşārun ve mūmā-ileyhim ṭaraflarından ṣavb-ı serʿaskerīlerine taḥrīrāt tevārüd itmiş oldıġı beyānıyla {6} evvelbahār tertībinde ʿasākiriñ külliyyet ve kemmiyyetine göre ne ṣūretle mümkin ise ziyādece şütürānın tertīb ve irsāli suhūlet-i maṣlaḥatı {7} mūcib idüği tevārüd iden taḥrīrāt-ı serʿaskerīlerinde muḥarrer olmaġla keyfiyyet ʿizzetlü Defterdār efendiye lede’l-ḥavāle giçen sene Yeñişehir ordusı-çün {8} Ḫudāvendigār ve Ḳaresī ve Bīġā sancaḳlarından beher mehārı ikişer yüz ellişer ġurūş kirā ile tertīb olunan biñ mehār şütürānıñ {9} Edirne ve Ḫayrabolī aḫūrlarında mevcūd mīrī şütürānından timürbaş olaraḳ iki yüz elli iki mehār deve gönderilmiş ve Tırḥāla {10} ve Avlonya ve İlbaṣan ve Oḫrī sancaḳlarında kāʾin ḳurā ve çiftlikātıñ ḥāl ve taḥammüllerine göre birer ikişer bārgīr tertīb ve mīrī tamġası {11} ḍarb olunaraḳ ordu-yı meẕkūra irsāli-çün başḳa ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde ẕaḫāyir ve mühimmāt ve levāzım-ı sāʾire naḳli-çün {12} selef-i müşīrīleri saʿādetlü Dervīş Paşa ḥażretleri maʿiyyetine mīrī aḫūrlarından timürbaş ṣūretiyle gönderilan develer mārrü’ẕ-ẕikr Ḫudāvendigār {13} ve Ḳaresī ve Bīġā sancaḳlarından bi’l-istīcār irsāl olunan develeriñ mevcūdları ṣavb-ı serʿaskerīlerine devr ü teslīm olunması bābında {14} sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince başḳa evāmir-i şerīfe taṣdīr ve tesyīr ḳılınmış ve işbu ḳırḳ senesine maḥsūben kirāları ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden {15} virilmek üzere ber-vech-i sābıḳ ẕikr olunan sancaḳlarından biñ mehār şütürān ve beher reʾsi şehriyye otuzar ġurūş {16} kirā ile Edirne ve Filibe ve İslimye ve sāʾir maʿlūmü’l-esāmī otuz sekiz ʿaded ḳażādan iki biñ yetmiş beş reʾs bārgīr {17} tertīb olunmuş ve ẕikr olunan mīrī aḫūrlarda ne miḳdār işe yarar deve var ise timürbaş olaraḳ Yeñişehir’e irsāli {18} bābında emr-i şerīf taṣdīr ḳılınmış ve ṣavb-ı serʿaskerīlerine teslīmi bābında ol vechile emr-i ʿālī ıṣdār ve tesyār ḳılınmış {19} oldıġını mūmā-ileyh Defterdār efendi bā-taḳrīr ifāde iderek mārrü’ẕ-ẕikr timürbaş develeriñ ṭaraf-ı saʿādetlerine teslīmi bābında {20} bu defʿa daḫi müʾekked emr-i ʿālī taṣdīr olunmuş ve bu sene-i mübāreke içün biñ mehār mekārī şütürān ile iki biñ {21} yetmiş beş reʾs bārgīr tertīb olunmuş oldıġı keyfiyyeti muḳaddem ṣavb-ı saʿādetlerine bildirilmiş olmaġla cenāb-ı serʿaskerīleri {22} ẕikr olunan timürbaş iki yüz elli iki deveyi daḫi ber-mūceb-i emr-i ʿālī ʿaynen selefleri müşārun-ileyh ṭarafından alub ḫidemāt-ı seniyyede {23} istiḫdām ve bu sene tertīb olunan mārrü’ẕ-ẕikr biñ mehār deve ile iki biñ yetmiş beş reʾs bārgīrden başḳa ḳuṣūr {24} ḥayvānāt-ı mürettebeden mevcūdlarını alub keẕālik iḳtiżāsına göre ḳullanaraḳ her ḥālde icrā-yı lāzıme-i {25} reviyyet-kārī ve ḥaṣāfete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 C 40
[580/7] Eġrīboz Muḥāfıẓına
{1} Mora derūnunda olan ʿuṣāt-ı eşḳıyā sergerdelerinden Ḳoloḳotronī ve Ḳondoyānopūlo ve Ḳarītena ḳocabaşılarından Deli {2} Yānī oġulları ve Mānotīk [?] nām ḫāʾinler baʿżı muḥāsebāt ve sergerdelik iddiʿāsıyla vūlī taʿbīr itdikleri cumhūrlarından {3} ayrılub beynlerinde peydā olan münāfese cihetiyle birbiriyle muḫāṣame ve muḳāteleye ibtidār itmiş ve Çamlıca ve cezāyir-i sāʾire {4} daḫi inḳılāba dūçār olmuş olduḳları ifāde-i ḫayriyyesini ḥāvī ḳapu ketḫüdāsı efendi bendelerine mersūl taḥrīrāt-ı şerīfeleri {5} mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub bu vechile isticlāb-ı ḥavādis̠-i ḫayriyyeye derkār olan himmetleri (9) fıṭrat-ı ẕātiyyelerinde merkūz diyānet [?] ve ṣadāḳati teʾyīd itmeğin bu keyfiyyet müstelzim-i maḥẓūẓiyyet-i ḫāliṣānemiz olaraḳ {2} taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḥużūr-ı fāʾiẕu’n-nūr-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı ʿāṭıfet- {3} -iktināh-ı cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. Eşḳıyā-yı maḳhūre miyānında min-ḳıbeli’r-Raḥmān bu vechile vāḳiʿ olan şiḳāḳ {4} ü nifāḳ teşettüt-i ittifāḳlarını müstelzim olacaġından bi-mennihī Taʿālā ʿahd-i ḳarībde cümleten ḳarīn-i ḳahr ü ḫiẕlān olaraḳ {5} belālarını bulacaḳları elṭāf-ı ḫafiyye-i Sübḥāniyye’den meʾmūl ü müstedʿā olmaġla hemān cenāb-ı ḥamiyyet-elḳāb-ı {6} düstūrīleri mecbūl ü mefṭūr olduḳları ġayret ü ṣadāḳat ve ḥaṣāfet ü diyānetleri iḳtiżāsı üzere her ḥālde {7} icrā-yı lāzıme-i dirāyet-kārī ve meʾmūriyyete diḳḳat ve muḥavvel-i ʿuhde-i şecāʿatleri olan maḥālliñ ber-vefḳ-i murād muḥāfaẓasıyla {8} bir ṭarafdan daḫi ʿuṣāt-ı eşḳıyādan aḫẕ-ı intiḳāmı īcāb ider ḥālātıñ ikmāline ve bundan böyle daḫi cānib-i aʿdādan {9} istıṭlāʿ ve isticlāb olunan ās̠ār ü ḥavādis̠-i ḫayriyyeyi bu ṭarafa taḥrīr ü işāret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 C 40
[580/8] Silistre vālīsine ve Boġdān beşlü aġasına bi’t-taṣarruf
{1} Boġdān Voyvodası esbaḳ Ḳalimākīzāde İskerlet’iñ dāmādı Ḳosṭākī’niñ menfāsı bundan aḳdem Burūsa’ya taḥvīl olunmuş {2} ise de mersūmuñ Boġdān’da iḳāmet itmek üzere üç nefer evlādıyla ʿafv ü ıṭlāḳına müsāʿade olunması Boġdān ṭarafından {3} bā-maʿrūżāt ricā ve istirḥām ḳılınmış oldıġından merḥameten ol vechile Boġdān’da iḳāmet itmek üzere mersūmuñ ıṭlāḳına {4} müsāʿade olunaraḳ iḳtiżā iden emr-i şerīfi Dersaʿādet’de olan Boġdān voyvodasınıñ oġlı beğzādeye virilmiş ve mersūm {5} Ḳosṭākī ol vechile evlādıyla Burūsa’dan ḳalḳub Boġdān’a gitmek üzere ol ṭarafa ʿazīmet eylemiş ise de muʾaḫḫaren mersūm {6} beğzāde gūyā mesfūr Ḳosṭākī’niñ ʿafv ü ıṭlāḳı żımnında baʿżı maḥalle aḳçe virmiş oldıġını īrād iderek mersūm {7} Ḳosṭākī’den muṭālebe idermiş. Cümleye maʿlūm oldıġı üzere zamān-ı ʿadālet-nişān-ı ḥażret-i pādişāhīde bu maḳūle {8} mevād içün ferdiñ aḳçe almaġa zehresi olmayacaġından ve sāye-i hümā-vāye-i mülūkānede vükelā-yı Salṭanat-ı Seniyye’niñ {9} o maḳūle şeyʾe iltifātı olmayacaġından bu māddeniñ mersūm Ḳosṭākī’ye tefhīmiyle kendüden mesfūr beğzāde Bāb-ı ʿĀlī’ye {10} yāḫūd āḫara aḳçe virdim, diyerek bir şey ister ise aṣlı olmadıġından zinhār iltifāt itmeyerek virilmamesi {11} lāzımeden olmaġla mersūm Ḳosṭākī henüz Boġdān ṭarafına geçmeyerek Silistre’de ise ẕāt-ı saʿādetleri mesfūrı celb {12} ve kendüsünüñ ıṭlāḳı żımnında ferdiñ bir aḳçe almamış oldıġını beyān iderek eğer mesfūr beğzāde yā āḫarı kendüden {13} bu mādde içün bir aḳçe ister ise aṣlı olmadıġından virmamesini eṭrāfıyla ḫafīce tefhīme ve eğer şimdiye ḳadar ol ṭarafa {14} varub da Boġdān’a geçmiş bulunur ise keyfiyyet Boġdān Başbeşlü Aġası Aḥmed Aġa ṭarafından ḫafīce tefhīm olunmaḳ üzere {15} bu bābda aġa-yı mūmā-ileyhe olaraḳ yazılub ṣavb-ı saʿādetlerine irsāl olunmuş olan mektūbumuzuñ mūmā-ileyhe {16} irsāline mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 C 40
[580/10] İzmīr Muḥāfıẓı Ḥasan Paşa’ya
{1} İzmīr ḫāricinden Ūrla’ya varınca sāḥil olaraḳ altı sāʿat ḳadar maḥal ʿaskerden ḫālī oldıġından gice ve gündüz {2} Sīsām cezīresinden ḫırsız gelüb İzmīr’e üç-dört-beş sāʿat maḥalde sāḥile çıḳaraḳ ol ḥavālīde sākin Türkman {3} ṭāʾifesiniñ ḥayvānāt ve emvāl-i sāʾirelerini sürmek ve ellerine adam geçer ise ṣoyduḳdan ṣoñra cezīre-i meẕkūra {4} getürüb baʿdehū müteʿalliḳātına ḫaber irsāliyle fürūḫt itmek mis̠illü ḥarekāta ictisār itmekde olduḳları bu defʿa taḥḳīḳ {5} olunub maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere ʿuṣāt-ı kefere ḫālī bulub gözlerine kesdirdikleri maḥālle tecāvüz ile {6} ellerinden gelan ḫıyānet ü melʿaneti icrā dāʿiye-i bāṭılasına ictirā idecekleri āşikār ve İzmīr ve ḥavālīsi muḥāfaẓası {7} ʿuhde-i saʿādetlerine muḥavvel olmaḳ mülābesesiyle gāvurlarıñ ol vechile İzmīr ḥavālīsinde ḫālī bulduḳları maḥallere dest- {8} -dırāzī-i ḫıyānet ü melʿanet olaraḳ çalub çarpub meʾvā-yı melʿanet ʿadd eyledikleri Sīsām’a gitmeğe yol bulmalarınıñ {9} mesʾūliyyeti ṭaraf-ı müşīrīlerine ʿāʾid olacaġı ve bu cihetle ẕāt-ı saʿādetleri leyl ü nehār mütebaṣṣır bulunaraḳ gerek İzmīr {10} ve gerek eṭrāfına o maḳūle gāvurlarıñ gelemamesi ve gelmeğe cesāret iderler ise şey aldırma şöyle ḏursun, {11} göz açdırmayaraḳ ḳahr ü tedmīrleri emr-i ehemmine kemāl-i ihtimām ü diḳḳat buyurmaları müteḥattim-i ʿuhde-i meʾmūriyyet ve diyānetiñiz {12} olacaġı bedīhī ve bedīdār olaraḳ baʿd-ez-īn bir daḳīḳa ġafleti tecvīz itmeyüb ve gice ve gündüz dimeyüb İzmīr {13} ve ḥavālīsiniñ keyd ü mażārr-ı düşmenden bi’l-vücūh muḥāfaẓasını mūcib esbābıñ istiḥṣāline kemāliyle ihtimām eylemeñiz {14} lāzımeden ve īcāb-ı emr ü irāde-i seniyye-i mülūkāne olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ve meʾmūriyyetleri üzere {15} İzmīr ve ḥavālīsinde kāʾin lāzımü’l-ḥırāse olan sevāḥiliñ miḳdār-ı vāfī ʿasker taʿyīniyle kemā-hiye-ḥaḳḳuhā {16} ḥıfẓ ü ḥırāset ile fuḳarā-yı raʿiyyetiñ keyd ü gezend-i eşḳıyādan muḥāfaẓaları esbābını bi’l-istiḥṣāl bundan böyle {17} bir vechile gāvurlarıñ ol ṭaraflara çıḳub icrā-yı melʿanet idemameleri ve gelürler ise ʿavn-i Ḥaḳḳ’la göz açdırmayub {18} ḳahr ü tedmīrleri ḫuṣūṣuna iḳdām ve ol vechile irāḥa-i ʿibād ve teʾmīn-i bilād ḫuṣūṣlarınıñ ikmāline {19} saʿy-ı mā-lā-kelam buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 C 40
[580/13] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} İşkātos ve Bülbülce cezīreleri ṭarafından gelan kāġıdlar tercümeleriyle taḳdīm olundıġı ve ẕikr olunan Bülbülce reʿāyāsınıñ {2} ṣūret-i istidʿāları vāḳiʿe muṭābıḳ idüği beyānıyla İşkātos reʿāyāsına ḫāb-ı ḫargūş zemīnlerinde {3} ṭaraf-ı saʿādetlerinden bir ḳıṭʿa reʾy buyuruldısı gönderilmesi istīẕānına dāʾir mersūl-ı ṣavb-ı muḫliṣī buyurılan teẕkire-i {4} şerīfeleriyle evrāḳ-ı meẕkūre bi’l-müṭālaʿa ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı ʿāṭıfet-es̠er-i {5} ḥażret-i cihān-bānī buyurulmuşdur. Maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere Bülbülce Rumili’ye mülāṣıḳ oldıġından başḳa {6} saʿādetlü Rumili vālīsi ḥażretleriniñ Bülbülce’ye vuḳūf-ı tāmmı olacaġından mersūmlarıñ istedikleri ʿulūfe {7} māddesiniñ īcāb ü iḳtiżāsı ne vechile ise öylece icrāsı ve dīger istidʿāları olan fermān-ı ʿālīniñ {8} ıṣdārında bir gūne maḥẕūr olub olmadıġı ḫuṣūṣunuñ müşārun-ileyhe taḥrīr ve istiʿlāmı ve İşkātos cezīresi {9} reʿāyāsınıñ taḳdīm eyledikleri maḥżarları tercümesi meʾāline ve işʿār-ı düstūrīlerine naẓaran reʿāyā-yı mersūme {10} raʿiyyeti ḳabūl ve istīmān ṣūretini ibrāz itmiş olduḳlarından ṭıbḳ-ı inhā-yı düstūrīleri üzere ḫāb-ı ḫargūş {11} zemīnlerinde ṭaraf-ı saʿādetlerinden bir ḳıṭʿa buyuruldı yazılub meʾālinde “Siziñ bu vechile istīmān ve raʿiyyeti ḳabūlüñüz {12} [her] ḥālde mūcib-i refāh ü selāmetiñiz olmaġla hemān böylece merkez-i raʿiyyetde s̠ebāt idesiz ve baʿd-ez-īn Devlet-i ʿAliyye daḫi {13} sizi böyle bilüb ḥaḳḳıñızda dāʾimā levāzım-ı ḥimāyet icrā olunacaġında iştibāh yoḳdur. Faḳaṭ bu vechile (12) istīmān iden reʿāyā-yı Devlet-i ʿAliyye ḥaḳlarında şerāyiṭ-i istīmānıñ icrāsını baʿde’l-müşāhede yedlerine reʾy emr-i şerīfi {2} daḫi iʿṭā olunmaḳda olaraḳ işbu aḥvāliñ siziñ ḥaḳḳıñızda daḫi istiḥṣāli ibtidā-yı emrde ṭarafıñıza bir meʾmūr irsāliyle {3} rüʾyet ü tanẓīme mütevaḳḳıf ve şimdilik mevsim şitā olmaḳ cihetiyle bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda sefāyin-i hümāyūn-ı şāhāne {4} ol ṣulara vardıġında her bir ḫuṣūṣuñuzuñ tanẓīm ve temşiyetine baḳılur” yollu maḳālāt-ı müşevviḳa temhīd ḳılınması {5} ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş ve Bülbülce māddesi-çün ber-vech-i meşrūḥ Rumili vālīsi müşārun-ileyhe {6} ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden iḳtiżāsına göre taḥrīrāt iṭāre olunmuş olmaġla cenāb-ı dirāyet-elḳāb-ı müşīrīleri {7} daḫi İşkātos reʿāyāsınıñ ol vechile ḫāb-ı ḫargūş virilerek teʾmīn ve taḥt-ı raʿiyyete idḫālleri {8} maʿrıżında iḳtiżāsına göre buyuruldı ıṣdār ve tesyārına himmet buyurmaları siyāḳında teẕkire. Fī 15 C 40
[580/14] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Giçen sene vāḳiʿ olan taʿahhüdleri vechile ʿuhde-i müşīrīlerinde olan sancaḳlardan başbuġ maʿiyyetiyle {2} beş biñ nefer ʿasker tertīb iderek iḫrāc ve Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri {3} maʿiyyetine tamāmen ve serīʿan iʿzām eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i ḳāṭıʿa-i şāhāne taʿalluḳ iderek ʿasākir-i merḳūmeniñ {4} iḫrāc ü iʿzām olunduḳları ḫaberini bu ṭarafa getürmek üzere ḫāṣṣa ḫaṣekīlerinden maḫṣūṣ mübāşir daḫi {5} taʿyīn ve tesyār ve ol bābda cānib-i ḫāliṣānemizden daḫi veṣāyā-yı muḳteżiye tezbīr ü işʿār olunmuş oldıġından {6} ehemmiyyet-i maṣlaḥata naẓaran şimdiye dek icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ḥamiyyete iʿtinā ve himmet buyurmuş olacaḳları {7} meʾmūl ise de henüz ʿasākir-i merḳūmeniñ iḫrāc ü iʿzāmlarına dāʾir bir gūne inhāları vāḳiʿ olmayub maʿa-hāẕā {8} maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere bi-ʿavnillāhi Taʿālā Mora ġāʾilesiniñ bu sene-i mübārekede berṭaraf olması {9} niyyet-i ḫāliṣasıyla tertībāt-ı külliyyeye teşebbüs̠ olunmuş ve cümle meʾmūrlarıñ şimdiden meʾmūr olduḳları maḥalde {10} bulunmaları lāzım gelmiş ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri daḫi Manāstır’dan ḳalḳaraḳ bugünlerde Yeñişehir’e varmış {11} olub müşārun-ileyh Yeñişehir’de nihāyet on [?] gün miḳdārı iḳāmet ve andan daḫi ṣavb-ı meʾmūrlarına ʿazīmet ideceği ve inşāʾallāhü’- {12} -’r-Raḥmān Nevrūz’dan evvel maṣlaḥat-ı mevkūlesine mübāşeret ü ḳıyām eyleyeceği nümāyān ve bu cihetle meʾmūrlarıñ {13} ʿācilen maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişmeleri müteḥattim-i ʿuhde-i diyānet olacaġı ẓāhir ü ʿayān olub şöyle ki, bu mādde {14} dīn ġavġāsı olub ehl-i İslām’a bu bābda ḫāb ü rāḥatı terk farż olmuş olaraḳ beṭāʾet ü müsāmaḥa {15} dünyā ve āḫiretde mesʾūliyyeti īcāb eyleyeceği ve cenābıñız ise sāʾire maḳīs olmayub ḫānedānzāde ve sāye-i hümā-vāye-i {16} şāhānede iktisāb-ı rüteb ve iştihār itmiş vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳlarına bināʾen sāʾireden ziyāde {17} bu emr-i ehemm-i dīnde saʿy ü ġayret-birle meʾmūrīn-i sāʾireye müsābaḳat buyurmaları lāzım geleceği ve giçen sene mis̠illü {18} bī-vaḳt ʿasker gönderilür ise bir işe yaramayacaġından başḳa īfā-yı meʾmūriyyet ʿadd olunmayacaġı maʿlūm-ı düstūrīleri {19} buyurulduḳda eğer ʿasker-i merḳūme işbu ḳāʾime-i muḫliṣīniñ vuṣūlüne ḳadar iḫrāc ü iʿzām olunmamış ise vuṣūl-i ḳāʾimemizde {20} bir gün ifāte-i vaḳti tecvīz itmeyerek derḥāl tamāmen ve kāmilen iḫrāc ve bir daḳīḳa evvel serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetine {21} vuṣūlleri esbābını istiḥṣāl ile ʿasker-i merḳūmeniñ tamāmen iḫrāc ü iʿzām olunduḳları ḫaberini {22} serīʿan bu ṭarafa inhā ve işʿāra himmet ve ol vechile icrā-yı meʾmūriyyet ile is̠bāt-ı diyānete müsāraʿat {23} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 C 40
[580/29] Rumili vālīsine
{1} Muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ḥamiyyet-i ṣafderāneleri üzere ṣavb-ı maḳṣūda müteveccihen işbu Cumādelāḫire’niñ {2} on beşinci güni Yeñişehir’e basṭ-ı ḳādime-i celādet ve vuṣūllerinden baḥis̠le iʿmāl-i pergār-ı tedbīr-i dil-ḫırāşlarıyla {3} Eġrīboz ve İstifa ve Ṣālona ṭaraflarında olan gāvurlar ṭālib-i reʾy ve amān [?] olaraḳ gönderdikleri {4} adamlarına ne vechile cevāblar virilmiş ve ḥasbe’l- maṣlaḥa Yānya ṭarafınıñ żabṭı-çün beş yüz nefer ile ḫazīnedārları {5} bendeleri gönderilüb iltimāsına mebnī izāle-i [va]ḥşeti [?] żımnında Selānīk mutaṣarrıfı ḥażretlerine elli biñ ġurūş {6} gönderilerek bir gün evvel manṣıbına ʿazīmeti żımnında müşārun-ileyhe ne ṣūretle istiʿcāl buyurulmuş oldıġı ve Berḳofçalı {7} saʿādetlü Yūsuf Paşa’nıñ derkār olan fütūrına ve Bolī Mutaṣarrıfı Ebūbekir Paşa ḥażretleriniñ iḫtiyārlıġına mebnī {8} manṣıbları ṭaraflarına ʿazīmetlerine ruḫṣat virilmiş idüğüni şāmil ve Silaḥdār Poda ḥaḳḳında ve gerek Yeñişehir ḥavālīsinde {9} geşt ü güẕār üzere olan Geġa ṭaḳımı ḥaḳlarında icrā buyurmuş olduḳları muʿāmelāt-ı ḥakīmāne ve tedābīr-i dil-firībāneyi {10} müştemil bu defʿa resīde-i dest-i muḥibbī olan taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı ve müşārun- ileyhimā Yūsuf Paşa ve ʿÖmer Paşa {11} ṭaraflarından muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı saʿādetlerine vürūd ile taḳdīm olunmuş olan taḥrīrāt mefāhīmi mū-be- mū maʿlūm-ı {12} ḫulūṣ-verī olub ol vechile Yeñişehir’e vuṣūllerine işʿār [?] ve ḥavālī-i meẕkūre reʿāyāsınıñ istīmāna meyl {13} ü inhimāklerini īcāb ider ārā-yı lāzıme ve saṭvet-i bāhire-i sipeh-sālārāneyi ibrāz ü iẓhār ve silaḥdār-ı {14} mūmā-ileyh ve Geġa ṭaḳımları ḥaḳlarında icrā-yı muʿāmelāt-ı ḥakīmāne ve tedābīr ve taṣmīmāt-ı müteṣallibāneye himmet {15} ü ibtidārları el-ḥaḳ ẕāt-ı reşādet-simāt-ı düstūrīlerinden meʾmūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı bergüzīde-i reviyyet-mendāneyi teʾyīd {16} itmekle vesīle-i kemāl-i sitāyiş ve maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ṭaḳımıyla maʿrūż-ı ḥużūr-ı {17} ḥażret-i şehriyār-ı gerdūn-iḳtidār ḳılınaraḳ meşmūl-ı liḥāẓa-i cihān-şümūl-ı mülūkāne olmuşdur. Maʿlūm-ı düstūrīleri {18} oldıġı üzere bi-ʿavnillāhi Taʿālā bu sene-i mübārekede şu Rum fesād ve ġavāʾiliniñ kökden indifāʿı niyyet-i {19} ṣādıḳasıyla muʿasker-i sipehdārī ve sāʾir meʾmūrīn maʿiyyetlerinde mevcūd ʿasākiriñ ẕaḫāyir ve cihāt-ı sāʾire ile {20} müżāyaḳa çekdirilmamesi ṣūretine bu ṭarafdan ne vechile teşebbüs̠ olunaraḳ yegā[n] yegān bildirilmiş ve şimdiye ḳadar keyfiyyātı {21} maʿlūm-ı düstūrīleri olmuş olacaġı ẓāhir ve mūmā-ileyh Silaḥdār Poda ḥaḳḳında olan muʿāmeleleri tamām {22} derdest olan uṣūle muvāfıḳ olub mūmā-ileyhiñ istiḫdāmı żımnında muḳaddemce vāḳiʿ olan işʿārımız mücerred ibtidā-yı {23} tebeddülātda Arnavudluġ’uñ celb ü teʾlīfi ümniyesiyle ʿalelʿumūm taḥṣīl-i emniyyet itmeleri ḳażiyyesine bināʾen bu ṭarafa {24} vāḳiʿ olan bu mis̠illü işʿārı cenāb-ı müşīrīleri bildirmek vechile teẕkīr ü beyān ḳabīlinden [?] ve cenāb-ı {25} düstūrīleri maṣlaḥatıñ üzerine varılmış olduḳlarından gerek mūmā-ileyh ve gerek Arnavudluġ’uñ sāʾir {26} bay ü gedā ve ṣaġīr ü kebīriniñ ṣūret-i iʿmāl ü istiḫdāmları raʿnā maʿlūmları olan mevāddan ve muḳteżā-yı {27} ẕekāvet ü feṭānetleri üzere kāffe-i maṣlaḥatı merkez-i lāyıḳında rüʾyet buyurmaḳda olduḳlarından cümlesiniñ {28} īcāb ü iḳtiżāsına göre istiḫdāmı reʾy-i rezīn-i serʿaskerīlerine muḥavvel idüği ve müşārun-ileyhimānıñ manṣıbları {29} ṭaraflarına ʿazīmetlerine ol vechile ruḫṣat virilmiş oldıġına bināʾen şeref-sünūḥ olan irāde-i seniyye mūcebince {30} ṭıbḳ-ı ruḫṣatları üzere bu ṭarafdan daḫi terḫīṣ kılındıḳlarını mutażammın ṭaraf-ı ḫulūṣ-verīden daḫi müşārun-ileyhimāya {31} taḥrīr ü işʿār olunmuş oldıġı maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı reviyyet-mendāneye {32} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 C 40
[580/47] Mora vālīsine
{1} Bālyabādra ve ol ḥavālī ḳılāʿı-çün Dersaʿādet’den gönderilan ẕaḫīreyi gāvurlarıñ Mesolenk pīşgāhına {2} ablūḳaları olmaḳ taḳrībiyle maḥalline virilemamiş ve bu cihetle Bālyabādra ve Ḳasteller ve Īnebaḥtī {3} ṣıḳılmış oldıġından tīz elden mevcūd-ı maʿiyyet-i ʿālīleri olan sefāyinden münāsib miḳdār sefīne {4} ifrāzıyla Bālyabādra’ya imdād eylemeleri ḫuṣūṣı çend rūz aḳdemce sū-yı saʿādetlerine taḥrīr ü işʿār {5} ve bu bābda Preveze Mütesellimi Bekir Aġa ile Bālyabādra Muḥāfıẓı saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ {6} Preveze’de olan iç çuḳadārı Ṣāliḥ Aġa’nıñ bu ṭarafa gelan ʿarīżaları ṣūreti iḫrāc ve tesyār {7} olunmuş oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā icrā-yı muḳteżāsına himmet buyuracaḳları ẓāhir ise de el-ḥāletü-hāẕihī {8} taḥḳīḳ ve iḫbār ol[un]dıġına naẓaran Bālyabādra ve Ḳasteller ve Īnebaḥtī ḳalʿaları ẕaḫīresizlikden pek (32) ṣıḳılmış ve gāvurlar daḫi bu vaḳti fırṣat ʿadd iderek muḥāṣaraya başlamış olduḳlarından Ḫudā-ne-kerde ol ṭaraflarda {2} bir fenālıḳ ẓuhūr itmek lāzım gelür ise bütün bütün maṣlaḥata sekte geleceğinden başḳa ẕüll-i ʿaẓīmi müstevcib {3} olacaġından ve bu cihetle ne vechile olur ise olsun bir daḳīḳa evvel Bālyabādra’nıñ imdādına yetişmek farīża-i {4} ḥāliyeden oldıġına ve Mora vālīsi istiḳlāl-i kāmile ile ʿuhde-i saʿādetlerine muḥavvel idüğüne bināʾen {5} şimdiye ḳadar ẕāt-ı ʿālīleri Mora[’ya] saṭvet-endāz olmamış iseñiz ne yapar iseñiz yapub nāmūs-ı dīn {6} ve Devlet-i ʿAliyye’yi viḳāyeten ḳılāʿ-i merḳūmede bulunub dört seneden berü bunca envāʿ-ı żucret {7} ü ıżḏırāba dūçār olmuş olan dīn ḳarındaşlarımızı ṣıyāneten bir daḳīḳa evvel gāvurlarıñ tekne- {8} -leriniñ müdāfaʿasına kāfī cenk sefāyini irsāl iderek ve gönderilmiş olan ẕaḫāyiri maḥallerine teslīm {9} itdirderek ol ḥavālīniñ muḥāṣaradan taḫlīṣi ḫuṣūṣuna beẕl-i tāb ü miknet buyurmaları eḫaṣṣ-ı maṭlūb {10} olmaġla yāverī-i ʿavn ü nuṣret-i Rabb-i ʿİzzet ile her ne ḳadar şimdiye dek Mora’ya pāy-endāz-ı besālet {11} olmuş olacaḳları elṭāf-ı İlāhiyye delāletiyle meʾmūl ise de şāyed muġāyeret-i havā ile henüz Mora {12} cānibine vāṣıl olamamış iseler muḳaddemki işʿār-ı muḫliṣī üzere işbu nemīḳa-i muḥibbī nerede ve ne maḥalde {13} resīde-i dest-i ʿālīleri olur ise derḥāl gāvur gemileriniñ müdāfaʿasına kāfī cenk sefāyinini {14} Bālyabādra’ya meʾmūr ve irsāl iderek Zānṭa ve Preveze’de olan ẕaḫāyiriñ ḳılāʿ-i merḳūmeye {15} geçirilüb imdād ü iʿāneye ve ol ṭarafda olan düşmen tekneleriniñ vāḳiʿ olan mażarratınıñ {16} menʿ ü defʿine kemāl-i şitāb ü sürʿat-birle īfā-yı şerāyiṭ-i besālet-kārī ve meʾmūriyyete ṣarf-ı maḳderet {17} ve ẕāt-ı saʿādetlerinden meʾmūl-ı ʿālī olan ġayret ve ḥüsn-i ḫidmeti bu bābda daḫi icrā ve is̠bāt ile {18} ne vechile Bālyabādra ṭarafına imdād ü iʿāne buyurduḳlarını ʿācilen ve serīʿan ṭaraf-ı ḫāliṣānemize {19} inhā ve işāret buyurmaları siyāḳında maḫṣūṣan işbu ḳāʾime. Fī 3 B 40
[580/53] Veliyyü’n-niʿam Aġa efendimiz ṭarafından Avlonya Mütesellimi Aġo ʿOs̠mān Aġa’ya
{1} Bundan aḳdemce ṭarafıñıza gönderilan nemīḳamızıñ vuṣūlünden baḥis̠le Avlonya Mutaṣarrıfı saʿādetlü Süleymān Paşa ḥażretleriniñ {2} ol ṭarafa vuṣūlüyle icrā-yı irāde-i seniyyeye ne vechile ibtidār itmiş oldıġıñızı ḥāvī bu defʿa maḳām-ı muʿallā-yı ḥażret-i {3} vekālet-penāhīye taḳdīm olunan ve ṭaraf-ı muḥibbānemize gönderilan taḥrīrātıñız mefhūmı maʿlūmumuz olmuşdur. Cenābıñız kār-āzmūde {4} ve maṣlaḥat-āşinā ve ġayūr ve ṣādıḳ bendegān-ı Devlet-i ʿAliyye’den ve ol ḥavālīniñ sözi ṣayılur vücūhundan oldıġıñız {5} vükelā-yı Devlet-i ʿAliyye’niñ maʿlūmları olub sizden dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat ibrāzı {6} meʾmūlünde olaraḳ Avlonya sancaġınıñ ḥıfẓ ü ḥırāseti ve livāʾ-i mezbūr mutaṣarrıfı saʿādetlü Süleymān Paşa ḥażretleriniñ {7} çıḳaracaġı ʿaskeriñ tanẓīm ü tesviyesi ṭarafıñızdan maṭlūb olmuş idi. Bu vechile emr ü irāde-i seniyye-i şāhāneyi {8} tamāmca icrā devletlü ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ ḥaremleriniñ āḫar ḳonaḳlara muʿazzezen naḳl ve īvā ile bu bābda bi’t-teʾennī vāḳiʿ olan {9} uṣūl ve diḳḳatiñiz pesendīde ve taḥsīn ve icrā-yı lāzıme-i meʾmūriyyete iẓhār-ı ḫāhiş ve mübāderetiñiz ḥaḳḳıñızda olan {10} ḥüsn-i şehādet ve midḥati teʾyīd itmekle emr ü irāde-i seniyyeyi yoluyla icrā ḫuṣūṣuna saʿy ü diḳḳatiñiz mūcib-i maḥẓūẓiyyet {11} ve memnūniyyet olmuşdur. Cenāb-ı şerīfiñiz emekdār ve dūr-endīş ve ġayret-şiʿār olub bu ḫuṣūṣ [?] ṣadāḳatiñizi is̠bāt {12} eylediğinden mā-sebaḳda her ne dinilmiş ise külliyyen maḥv ü zāʾil [?] olaraḳ bundan böyle ḥaḳḳıñızdan ḥüsn-i ẓann-ı ʿālī (36) derkār ve ber-kemāl oldıġına naẓaran her ne dürlü ifk ü iftirā mis̠illü şeyler mesmūʿ olsa bile bir vechile rehīn-i ıṣġā ve iʿtibār olmayub {2} ez-her-cihet emīn ü müsterīḥ olasız. Ḳaldı ki, cenāb-ı şerīfiñiz Avlonya mutaṣarrıfı paşa-yı mūmā-ileyhiñ ketḫüdālıḳ ve mütesellimliğinde müstaḳır {3} olaraḳ bu vechile Arnavudluḳ sekenesiniñ emniyyeti ḥāṣıl olmuş ise de bilād ve ḳurāsınıñ bundan böyle gereği gibi āsāyiş {4} ü istirāḥatı şu ʿuṣāt-ı kefereniñ indifāʿ-i ġāʾilesine mevḳūf ve bu ḳażiyye daḫi Ṭosḳa’nıñ ġayret-i kāmile ṣarfına {5} menūṭ ve ṣarf olunacaḳ ġayretiñ daḫi çoġı siziñ paşa-yı mūmā-ileyhiñ ez-her-cihet vefret ü külliyyet üzere çıḳartmañıza [?] {6} mütevaḳḳıf ü merbūṭ oldıġı ʿind-i muḥibbānemizde meczūm oldıġından bu ḫuṣūṣda vuḳūf ü maʿlūmātıñıza göre ne yapılmaḳ {7} elzem ise daḳīḳa fevt itmeyerek devletlü Serʿasker paşa ḥażretleriniñ reʾy ü irādelerine tevfīḳan fiʿilen istiḥżār {8} itmeñiz ne derecelerde farīża-i ḥālden idüği maʿlūmuñuz olmaġla ol vechile şu mevādd-ı dīniyye ve maṣlaḥat-ı Devlet-i ʿAliyye’de {9} ṣıyānet ve ṣadāḳatiñiz bir vechile ferāmūş olunmayacaġı ve siziñ bu vechile ġayret ü ṣadāḳatiñiz dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye büyük {10} ḫidmet olacaġından Ṭosḳalıġ’ıñ nāmūsunı tekmīl itmiş olacaġıñız bī-iştibāh ü āşikār ve muḳaddem icrā olunan {11} tedābīr daḫi mücerred Devlet-i ʿAliyye’ye ḫidmet ile ve nāmūs ve ġayreti meydāna çıḳarmaḳ emeliyle olmaġla hemān siz {12} her ḥālde ol ṭarafıñ ḥüsn-i idāresiyle meşġūl olacaġıñızı cezmen bilerek ḥüsn-i żabṭ ü rabṭ ve idāresine {13} ve ʿasker iḫrācı ve meṣāliḥ-i sāʾireniñ ḥüsn-i temşiyet ü rüʾyetine ibrāz-ı diḳḳat iderek devletlü Rumili vālīsi {14} ḥażretleriniñ emr ü tenbīhine taṭbīḳan īfā-yı meʾmūriyyet itmesi esbāb ü vesāʾilini ikmāle himmet eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 3 B 40
[580/61] Rumili vālīsine
{1} Avlonya Sancaġı Mutaṣarrıfı Süleymān Paşa bendeleri maḳarr-ı ḥükūmeti olan Berāt’a vuṣūl ve umūr-ı meʾmūresine [?] ḳıyām ü müs̠ūlüni bu defʿa inhā {2} ve işʿār itmiş ve Aġo Mühürdār ʿOs̠mān Aġa daḫi dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de ez-dil ü cān ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ideceğini bā-ʿarīża inbā idüb {3} bu vechile meʾmūriyyetini īfā eylediği[ni] paşa-yı mūmā-ileyhi manṣıbına īṣāl ve iḳʿāda meʾmūr dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından {4} Mesʿūd Aġa bendeleri taḥrīr ve īmā eylemiş olub sāye-i mekārim-vāye-i ḥażret-i kītī-sitānīde bu ḫuṣūṣuñ ber-vefḳ-i meʾmūl {5} cilveger-i sāḥa-i yüsr ve ḥuṣūl-i bādī-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ ol bābda şeref-[ṣādır?] olan irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince {6} paşa-yı mūmā-ileyh ve Aġo Mühürdār ʿOs̠mān Aġa’ya münāsibi vechile ṣavb-ı muḫliṣīden cevāblar yazılaraḳ bundan böyle {7} livāʾ-i mezbūruñ ḥüsn-i żabṭ ü rabṭ ve idāresine ve ʿasker iḫrācı maṣlaḥatı ve meṣāliḥ-i sāʾirede ikisine daḫi ne ṣūretle {8} ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden reʾy ü irāde vāḳiʿ olur ise öylece icrā ve tanẓīmine iʿtinā eylemeleri veṣāyāsı müʾekkeden {9} tasṭīr ḳılınmış oldıġından ẕāt-ı serʿaskerīleri ol ṭarafa dāʾir ne vechile reʾy ü irāde iderseñiz mūmā-ileyhimā Süleymān Paşa {10} ve Aġo Mühürdār’a iḳtiżāsına göre taḥrīr ile icrā-yı mübteġā-yı serʿaskerīye himmet buyurılub dirāyet-i ẕātiyyelerine {11} muḥavveldir. Ḳaldı ki, mūmā-ileyh Mesʿūd Aġa’nıñ bu cihetle ol ṭarafda bir işi ḳalmamış oldıġından ġayrı {12} muḳaddem evvelbahār tertībinde ordu-yı serʿaskerīleri Ḳarlıili ve Mesolenk üzerine vardıḳda berülerden ẕaḫīre {13} īṣāli mümkin olamayaraḳ andan ötede ne miḳdār ẕaḫīre lāzım gelür ise bu ṭarafdan sefāyin ile Preveze’ye irsāl {14} ü tesyār ve taʿyīn olunacaḳ nüzül emīni maʿrifetiyle münāsib maḥalde iddiḫār itdirilmesi tensīb olunmuş oldıġına ve Mesolenk’e {15} Preveze’den ẕaḫīre irsāli müteʿassir olub Īnebaḥtī’dan iddiḫār olunacaḳ ẕaḫīreden virilmesi münāsib gibi ḫāṭıra gelmiş {16} idüğüne bināʾen Preveze’ye münāsib bir nüzül emīni taʿyīn olunaraḳ anıñ ṭarafından daḫi muʿtemed bir adamı Īnebaḥtī’ya irsāl ile {17} Īnebaḥtī’ya gönderilmiş ve gönderilmekde olan ẕaḫāyiri ḳabż ü tesellüm iderek ordu-yı sipehdārīleriniñ bi-mennihī Taʿālā {18} Mesolenk’e vardıġında lāzım gelan ẕaḫāyiriñ Īnebaḥtī’dan iʿṭā ve idāresi teshīl-i maṣlaḥat [?] ḳabīlinden ʿadd olunacaġı {19} mülāḥaẓa olunaraḳ bu defʿa mūmā-ileyh Mesʿūd Aġa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye üzere Preveze nüzül emīni taʿyīn olunmuş {20} ve kendüsi ʿicāleten Preveze’ye varub şimdiye ḳadar gönderilmiş ve gönderilmekde olan ẕaḫāyiri ḳabż ü tesellüm ile {21} ṭarafıñızdan Bālyabādra’ya daḫi muʿtemed bir adam taʿyīn iderek bi-mennihī Taʿālā Ordu-yı serʿaskerīleri Mesolenk’a vardıḳda {22} taʿyīnātı Bālyabādra’da müddeḫar ẕaḫāyirden iʿṭā ile zinhār ü zinhār ẕaḫīre māddesinden bir cihetle {23} zaḥmet çekdirmamesi veṣāyāsı beyānıyla kendüye gerek bu ṭarafdan ve gerek ṣavb-ı serʿaskerīlerinden zaḥmet çekdirilmeyeceği (40) ve maṭlūb olan ordu-yı serʿaskerīleri ḳanġı maḥalle teveccüh ider ise ẕaḫīre māddesinden meşaḳḳat çekmamek {2} oldıġından semt-i suhūleti bu ṭarafda bu vechile mütebādir-i ḫāṭır olmuş ise de Yeñişehir’den ḥareketlerinden ṣoñra ṭaraf-ı {3} sipehdārīlerinden bu ṣūret yāḫūd āḫar vechile tensīb olunaraḳ kendüye her ne irāde ve reʾy-i müşīrīleri {4} olur ise ol vechile ḥarekete müsāraʿat eylemesi ekīden tenbīh ḳılınmış ve bir ṣūretle daḫi nüzül emīni mūmā-ileyhe {5} dāʾir iḳtiżā iden ārā ve veṣāyāyı tenbīh ve baʿżı maṣārif-i müteferriʿa içün aḳçe iʿṭāsı īcāb itdikçe {6} maṣārif-i serʿaskerīden maʿdūd olmaḳ üzere iʿṭā ve iḳtiżāsına göre mūmā-ileyhi istiḫdām-birle her ḥālde {7} icrā-yı mübteġā-yı sipehdārī ve besālet ve īfā-yı feṭānet-kārī ve meʾmūriyyete ṣarf-ı himmet buyurmaları {8} siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 B 40
[580/69] Eġrīboz muḥāfıẓına
{1} Bundan aḳdem Rumili Vālīsi sābıḳ saʿādetlü Dervīş Paşa ḥażretleri ṭarafına ḫazīnedārları gönderilerek {2} aḳçe ve ʿasker ḫuṣūṣunda muḥtāc-ı iʿānet olduḳları beyān ve iltimās buyurulmuş ise de bi-ḥikmetillāhi Taʿālā müşārun- ileyhiñ {3} tesviye-i mehāmm-ı cihādiyyede derkār olan beṭāʾet ü reḫāvetine mebnī maṭlūblarınıñ isʿāfına muvaffaḳ olamamış {4} ise daḫi serʿasker-i lāḥıḳ saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri muḳteżā-yı ġayret ü ḥamiyyeti üzere Yeñişehir’e geldiği gibi tīz elden ṭaraf-ı düstūrīlerine {5} seksan beş biñ ġurūş aḳçe ile piyāde olaraḳ biñ ve süvārī olaraḳ dört yüz nefer ʿasker daḫi tertīb {6} ü tanẓīm iderek ḫazīnedārları mūmā-ileyh bendeleri maʿiyyetiyle ṣavb-ı saʿādetlerine iʿzām ü irsāl itmiş ve meblaġ-ı mezbūruñ {7} lāzım gelan maḳbūż senedini daḫi bu ṭarafa göndermiş oldıġı bu defʿa serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından {8} tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinden müstebān olub ẕāt-ı ṣarāmet-āyāt-ı düstūrīleri dīn-i mübīn ve ḫalīfe-i rū-yı zemīn {9} uġurunda ibrāz-ı ġayret ü ḥamiyyet ile müştehir ü mevṣūf şücʿān-ı vüzerā-yı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları müsellemü’s̠-s̠übūt olan {10} ḳażāyādan ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleriniñ ol vechile taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārlarını müstelzim olur resm-i cānib-dārī {11} ve iʿāneyi icrāya sürʿat-i himmeti tamām şerāyiṭ-i sipehdārī ve ḥamiyyeti īfā ḳabīlinden olaraḳ keyfiyyet nezd-i Devlet-i ʿAliyye’de {12} baʿis̠-i ḥaẓẓ ü maḳbūliyyet olmuş ve şeref-sünūḥ olan irāde-i seniyye mūcebince meblaġ-ı mezbūr seksan beş biñ ġurūş muḳaddemce {13} cenāb-ı saʿādetlerine taḫṣīṣ ḳılınmış olan üç biñ beş yüz ḫarca maḥsūb olunmaḳ üzere fürū-nihāde itdirilerek {14} meblaġ-ı mezbūr bu ṭarafdan serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri cānibine gönderilmiş olmaġla hemān ẕāt-ı saʿādetleri {15} mevcūd-ı maʿiyyetleri olan ʿasākir-i ẓafer-muẓāhir ile meʾmūr-ı muḥāfaẓası olduḳları ḳılāʿ-i pādişāhīniñ istiḥṣāl-i {16} esbāb-ı taḥkīm ü taḳviyesiyle ol ḥavālīniñ keyd [ü] mażārr-ı eşḳıyādan kemā-yenbaġī muḥāfaẓa ve muḥāresesine kemāl-i taḳayyüd {17} ü ihtimām-birle ẕāt-ı ġayūrānelerinden meʾmūl ü muntaẓar-ı ʿālī olan meʾās̠ir-i bergüzīde-i ḥamiyyet-mendāneyi icrāya {18} ve her ḥālde īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete ṣarf-ı küll-i miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 B 40
[580/70] Ḳuşaḏası muḥāfıẓına
{1} Meʾmūr-ı muḥāfaẓası oldıġıñ Ḳuşaḏası sevāḥilinde vāḳiʿ derbendleriñ ʿaskerden ḫulüvvi cihetiyle Sīsām {2} gāvurlarınıñ ḥayvānāt sirḳat eyledikleri ve baʿżı gāvur daḫi Sīsām’a ḫufyeten firāra fırṣat-yāb olduḳları {3} bundan aḳdem istimāʿ ve taḥḳīḳ olunaraḳ ol bābda tenbīhi şāmil gönderilan taḥrīrātımızıñ vuṣūlünden ve Ṣıġla {4} sancaġı ḳażālarından Sāḳız cezīresine müretteb beş yüz nefer ʿaskeriñ maʿiyyetine meʾmūriyyetleri taḥvīl olundıġı ḥālde {5} Ḳuşaḏası ve sevāḥiliniñ taḳviyet ü istiḥkāmātı ḥāṣıl olacaġından baḥis̠le ol vechile neferāt-ı merḳūmeniñ {6} Sāḳız’a olan meʾmūriyyetleri maʿiyyetiñe taḥvīl ḳılınması ḫuṣūṣuna dāʾir bu defʿa tevārüd iden ʿarīżañ manẓūr ü mefhūmı {7} maʿlūmumuz olmuşdur. Sāḳız cezīresi lāzımü’l-muḥārese maḥal olaraḳ muḥāfaẓa ʿaskerinden ḫālī ḳalması cāʾiz {8} olmadıġına naẓaran ʿasākir-i merḳūmeniñ cezīre-i meẕkūreden infikākleri uyamayub sen aḳrabā ve taʿalluḳat cihetiyle {9} ol ḥavālīde ṣāḥib-i iḳtidār oldıġıñdan bundan aḳdem vāḳiʿ olan istidʿāña mebnī Sāḳız’dan bi’n-nefs {10} ʿafvıñ ve Ḳuşaḏası’na meʾmūriyyetiñ ve Sāḳız’da olan beş yüz nefer ʿaskeri münāsib sergerde ile {11} Sāḳız’da tevḳīf eylemañ ḫuṣūṣı irāde olunmuş ve lede’l-iḳtiżā Çeşme ṭarafından daḫi Sāḳız’a imdād irişmek {12} şarṭı meʾmūriyyetiñe idḫāl ḳılınmış oldıġına bināʾen şudur budur dimeyerek hemān ol vechile īfā-yı levāzım-ı {13} taḥaffuẓ-kārī ve meʾmūriyyete diḳḳat farīża-i ẕimmetiñ olmaġla gözüñi açub ve vaḳt ü ḥāli güzelce düşünüb {14} meʾmūr oldıġıñ maḥāll ü mevāżiʿiñ lāyıḳıyla muḥāresesine kemāl-i taḳayyüd ü ihtimām ile maʿāẕallāh saña {15} muḥavvel olan maḥālde bir gūne uyġunsuzluḳ vuḳūʿuyla nefsiñi mesʾūl ü muʿāteb olmaḳlıḳdan viḳāyeye diḳḳat {16} eylemañ içün mektūb. Fī 9 B 40
[580/71] Rumili vālīsine
{1} Selef-i müşīrīleri saʿādetlü Dervīş Paşa ḥażretleri maʿiyyetinde bulunan ʿasākir ʿulūfe istidʿāsıyla müşārun-ileyhi {2} uyġunsuz muʿāmeleler ile tażyīḳe ictisār itmiş olduḳları muḳaddem ve muʾaḫḫar ṭarafından tevārüd iden taḥrīrātından müstebān {3} olub ṣavb-ı düstūrīlerine beyāndan müstaġnī oldıġı üzere şu Rum fesādı çıḳalıdan berü ʿaskerī ṭāʾifesiniñ {4} bir aḳçelik işe yaramadıḳlarından başḳa Mora üzerine meʾmūr olan vüzerā-yı ʿiẓāma ʿulūfe ġavġāsıyla itmedikleri {5} feżāḥat ü ḥaḳāret ḳalmayub bidāyet-i fesāddan berü ʿadd ü ḥesāba gelmez ḫazāʾin telefine sebeb olmuş ve şimdiye ḳadar {6} itdikleri yanlarına ḳalmış olub ʿināyet-i Ḥaḳḳ’la o maḳūle ḫaveneleriñ icrā-yı teʾdībleriyle nāmūs-ı vezāretiñ {7} viḳāyesi bir iş değil ise de ṣırasında icrāsı īcāb-ı vaḳt ü maṣlaḥatdan oldıġı ẓāhir ve cemīʿ zamānda {8} böyle ḥavṣala-i hażm ü taḥammüle ṣıġmaz ve meslek-i inḳıyād ü iṭāʿate yaḳışmaz ḥarekāt-ı küstāḫāne efrād-ı ʿaskerden {9} ẓuhūr itmeyüb elbette ʿaskeriñ içlerinde söz ṣāḥibleri taḥrīkiyle olmaḳ iḳtiżā ideceği bedīhī ve bāhir olaraḳ {10} o maḳūle söz ṣāḥibleriniñ bir ṣırasına düşirilerek birḳaçınıñ tertīb-i cezāları emr ü fermān-ı {11} mülūkāneden olub ancaḳ her bir maṣlaḥat ṣırasında olmaḳ lāzım geleceğinden işbu irādeden murād hemān {12} icrāsı ḳażiyyesi olmayaraḳ mevsim ve ṣırası geldikde icrā itmek üzere faḳaṭ şimdiden (47) ṣūret-i irāde-i seniyye ḫāṭır-nişānları olmaḳ ṣūreti olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri muḳteżā-yı feṭānet ü dirāyetleri üzere {2} işbu irādeyi şimdilik derece-i nihāyede ketm ü iḫfā ve nefsiñizden ġayra tecāvüz itdirmeyerek o maḳūle feżāḥate {3} cesāret ile muḥtāc-ı teʾdīb ü terbiye olanları evvel-emrde serriştesizce ḫārice iḫrāc ile ism ü resm ve şöhretini gereği gibi {4} bildikden ṣoñra ne vaḳt ṣırası gelür ve teʾdībi ḥālen ve istiḳbālen bir gūne maḥẕūrı müstetbiʿ olmayacaġı tebeyyün ider ise ol vaḳt {5} icrā-yı muḳteżā-yı emr ü irādeye himmet buyurmaları muḥavvel-i ʿuhde-i saʿādetleri idüği beyānıyla maḫfiyyen ve mektūmen ḳāʾime. Fī 10 B 40
[580/76] Ḳapūdān paşaya
{1} Derdest-i techīz olan süfün-i Donanma-yı Hümāyūn’dan tekmīl olanlarınıñ Tersāne-i ʿĀmire pīşgāhına alārġaya çekdirilmesi {2} ve bir ṭarafdan tekmīl olduḳça anlarıñ daḫi keẕālik alārġa olunması istīẕānına dāʾir irsāl buyurılan teẕkire-i {3} şerīfeleri meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣī olduḳdan ṣoñra ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż {4} ü taḳdīm olunduḳda “Ḳapūdān paşanıñ işbu teẕkiresi manẓūr-ı hümāyūnum olmuşdur. İşte evvelbahār da {5} ġāyet taḳrīb eylediği [ve] müşārun-ileyhiñ inhāsı vechile ḥāżır ü müheyyā olanları bi-mennihī Taʿālā yarınki gün {6} alārġa itdirilerek bir ṭarafdan derdest-i techīz olanlar daḫi tekmīl olduḳça keẕālik alārġa itdirilüb {7} Şaʿbān-ı Şerīf’iñ on beşine ḳadar Beşikṭaş pīşgāhına çekdirilmesine iḳdām-ı tām olunsun. Donanma-yı {8} Hümāyūn’umuzuñ bir ān evvel iḫrācı ne derecelerde ehemm ü elzem oldıġı cümleñiziñ maʿlūmı olmaġla, Tersāne {9} maṣlaḥatı Ḳapūdān paşanıñ işidir, diyerek gevşek ṭutulmayub el birliğiyle bi’l-ittifāḳ ḳuṣūr {10} ḳalan sefāyin ve sāʾireniñ ikmāline ġayret olunsun. Bugün ʿale’s-seḥer Tersāne’ye ʿazīmet eylediğiñ {11} müşārun-ileyhiñ taḥrīrinden maʿlūm-ı hümāyūnum olmaġla yine hiç ardını boşlamayub teʾkīd ve iḳdāmdan ḫālī {12} olmayasın. Ṭaşrada olanlardan henüz bugünlerde bir ḫaber gelemedi. Ġālibā böyle şeyler de icrā olundı, {13} dinilerek ṣoñra arḳasına düşülmüyor ẓann iderim. Böylelik ile maṣlaḥat meydān almaz. Dāʾimā iḳdām olunmaḳ lāzımdır” {14} deyu ḫaṭṭ-ı şerīf-i mülūkāne zīver-efzā-yı ṣudūr olub vāḳıʿan nefs-i emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne iḳtiżā[sı] {15} üzere evvelbahār beġāyet taḳarrüb itmekde ve ẕāt-ı saʿādetleri daḫi evvelce ʿazīmet eylemek üzere ḥāżırlanmaḳda {16} olaraḳ her ḥālde müterettib-i ẕimmet-i muḫliṣī olan iḳdāmāt-ı lāzıme bi’l-icrā ṭaşra destgāhlarda tekmīl ol[un]muş {17} olan süfün-i hümāyūnuñ Şaʿbān-ı Şerīf içinde ve belki daḫi evvel Tersāne-i ʿĀmire’ye irişdirilmesi pey-ā-pey taḥrīr {18} ve istiʿcāl ḳılınmaḳda ise de maʿlūm-ı ʿālīleri oldıġı üzere sefīne dimek ʿaskerle olacaġından el-ḥāletü-hāẕihī {19} ṭaşradan gelecek neferāt ne miḳdārı gelmiş ve ḳuṣūr ne ḳalmışdır, taṣrīḥ ve bunlara ne ṣūretle iḳdām olundıġı {20} beyān ü tavżīḥ buyurulmamış oldıġına ve bi-mennihī Taʿālā mevsim-i ḥareketlerine bir şey ḳalmamış idüğüne bināʾen tekmīl olan süfün-i {21} hümāyūnuñ ṭıbḳ-ı emr ü fermān-ı şāhāne üzere alārġa itdirilerek ve bir ṭarafdan tekmīl olduḳça keẕālik alārġa {22} itdirilüb Şaʿbān-ı Şerīf’iñ on beşine ḳadar Beşikṭaş pīşgāhına çekdirilmesine ġayret ve şu ṭaşra neferātınıñ {23} gelmişi var mıdır ve ne miḳdār ve ne vechile iḳdām olunmaḳda olub nihāyet ne vaḳte ḳadar tekmīlen gelür, işʿāra ve ṭaraf-ı {24} saʿādetlerinden daḫi iḳdāmāt-ı lāzımeniñ icrāsına himmet ve bu bābda ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden icrā olunacaḳ {25} iḳdām var ise derḥāl icrā olunmaḳ üzere keyfiyyeti iḳtiżāsıyla işʿāra mübāderet, ve’l-ḥāṣıl inşāʾallāhü Taʿālā {26} Donanma-yı Hümāyūn’uñ vaḳtiyle iḫrācı emrinde ṭaraf-ı muḫliṣīye müteferriʿ iḳdāmda ḳuṣūr olunmayacaġı maʿlūm-ı düstūrīleri {27} buyurulduḳda īcāb-ı maṣlaḥat ne ise işʿār ü iḫṭār ve ẕāt-ı sāmīleri daḫi gice ve gündüz iḳdāmāt-ı lāzımeyi {28} īfā buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 B 40
[580/78] Veliyyü’n-niʿam Aġa efendimiz ḥażretlerinden Aġo Mühürdār ʿOs̠mān Aġa’ya
{1} Selānīk Mutaṣarrıfı devletlü ʿÖmer Paşa ḥażretleri ṭarafından bu defʿa ḳapu ketḫüdāsı Nāşid Beğefendi’ye gelan şuḳḳasında {2} kendüleriniñ Nārda’dan Yānya’ya vürūdlarında siziñle olan Avlonya muḳāṭaʿāt ve iltizāmātından dolayı mütesellimlik {3} ḥesābını görmek üzere siziñ Yānya’ya gelmeñizi ṭarafıñıza yazmış ve ṭarafıñızdan müşārun-ileyhe gönderdiğiñiz cevābda {4} bā-emr-i ʿālī Avlonya’ya mütesellim oldıġıñızdan bi’n-nefs gelmam mümkin değil, lākin işbu ḥesāb-ı külliyye beher-ḥāl kendüm şifāhen rū-be-rū {5} rüʾyeti lāzım ve bu es̠nāda bilā-ruḫṣat ḥareket muḫāṭaradan ʿadd iderek müşārun-ileyh ṭarafına gelmeñiz içün ber-minvāl-i muḥarrer {6} emr-i ʿālī ıṣdārı niyāzıñız ve siziñ müşārun-ileyh ṭarafına ʿazīmete ḫāhiş ve temennī itmekde oldıġıñızı taḥrīr ü inhā ve ḥesābıñızıñ {7} rüʾyeti żımnında Selānīk’e ʿazīmetiñize ruḫṣat virilmesini iltimās buyurmuş olmalarıyla iḳtiżā-yı ḥāl lede’l-müṭālaʿa vāḳıʿan {8} müşārun-ileyh ḥażretleri ḥasbe’l-meşġūliyye bir müddet ḥesābıñızı göremamiş ve şimdi infiṣāli vuḳūʿı cihetiyle ḥesāb māddesiniñ daḫi {9} pesmānde-i ʿuḳde-i teʾḫīr olunması cāʾiz görülmeyeceği mis̠illü Avlonya sancaġınıñ ḥüsn-i idāresine ve ʿasker çıḳarılmasına {10} ẕerre ḳadar sekte gelmamesi mültezem-i ʿālī oldıġından bu bābda her ne ḳadar Selānīk’e gelmeğe ibrāz-ı ḫāhiş itmeñiz ṣaḥīḥ olsa bile {11} siziñ oradan ḥālen ve istiḳbālen infikākiñiz bir vechile tecvīz olunur mevāddan olmadıġından ve bā-ḫuṣūṣ bu es̠nāda {12} siziñ ol ṭarafdan ḥareketiñiz bir vechile uymayacaġından “Aġo ʿOs̠mān Aġa’yı ḥesāb içün istemişsiñiz. Aġa-yı mūmā-ileyh Avlonya {13} Mutaṣarrıfı Süleymān Paşa’nıñ ketḫüdāsı oldıġından başḳa Avlonya sancaġına bā-fermān-ı ʿālī mütesellim taʿyīn olunmuş oldıġından {14} ve mūmā-ileyh Süleymān Paşa külliyyetlü ʿasker ile devletlü Rumili vālīsi ve serʿaskeri ḥażretleri maʿiyyetine meʾmūr olub müşārun-ileyh {15} Serʿasker paşa ḥażretleri bu es̠nāda Nārda’ya gitmek üzere idüğünden Süleymān Paşa’nıñ idāre-i umūrı ve iḫrāc olunacaḳ {16} ʿasākir-i külliyyeniñ ber-vefḳ-i maṭlūb çıḳarılması biẕẕāt Aġo ʿOs̠mān’ıñ iş üzerinde bulunmasına ve Süleymān Paşa çıḳdıḳdan ṣoñra daḫi {17} Berāt’da oṭurub Avlonya sancaġınıñ ʿale’d-devām ḥüsn-i idāresiyle Süleymān Paşa’nıñ verāsından mālzemesiniñ {18} tanẓīm ü tetmīmi ve ez-her-cihet taḳviyesi mūmā-ileyhiñ meʾmūriyyeti iḳtiżāsındandır. Bu cihetle Aġo ʿOs̠mān’ıñ Selānīk’e gelmesi {19} maṣlaḥata sekte vireceğinden tecvīz olunmaz ve irāde-i seniyyeye muġāyir olacaġından muʿtemed bir adamıñızı Berāt’a irsāl ile {20} Aġo ʿOs̠mān Aġa ile ḥesābıñız var ise Berāt’da adamıñız maʿrifetiyle görmeñiz lāzım gelür. Keyfiyyet bu vechile ʿOs̠mān Aġa’ya {21} taḥrīr olundı” deyu müşārun-ileyh ʿÖmer Paşa ḥażretlerine ḳapu ketḫüdāsı mūmā-ileyh ṭarafından yazdırılmış olub fī’l-ḥaḳīḳa {22} siziñ ḥālen ve istiḳbālen Berāt’dan infikākiñiz uymayacaġından ol vechile müşārun-ileyh ḥażretlerine beyān-i ḥāl ile {23} iʿtiẕār itmeñiz tamām maṣlaḥata muvāfıḳ olmaġla cenābıñız muḳaddem ṭarafıñıza yazıldıġı vechile Avlonya sancaġınıñ {24} ḥüsn-i idāresiyle mūmā-ileyh Süleymān Paşa ile çıḳacaḳ ʿaskeriñ vaḳtiyle çıḳarılmasına ihtimām eylemeñiz lāzım gelür. (51) Zīrā bu maṣlaḥat Devlet-i ʿAliyye’niñ göziniñ bebeği gibi mültezemidir ve sizden ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat meʾmūl iderek {2} Arnavudluġ’uñ ʿalelʿumūm bu dīn-i mübīn maṣlaḥatına cān ü göñülden yapışub Cenāb-ı Ḥaḳḳ’ıñ ʿavn ü ʿināyetiyle {3} maṭlūb-ı ʿālī vechile bitürilüb bundan böyle sāye-i hümā-vāye-i şāhānede Arnavudluġ’uñ devām-ı āsāyiş ü istirāḥatı {4} Devlet-i ʿAliyye’niñ ḳarār-ı reʾy ü irāde-i ḳaṭıʿası olmaġın göreyim cenābıñızı, dīn ü devlete olan ḫidmet ve ṣadāḳat {5} bugünde olub bir vechile żāyiʿ olmayacaġını ve şevketlü ḳudretlü pādişāhımız efendimiziñ Arnavudluġ’a ḥüsn-i naẓar {6} ve iʿtimādları şimdi ve bundan böyle tezāyüd ü teraḳḳī bulmaḳda olub sizden daḫi bu yolda ṣadāḳat ve ḥüsn-i ḫidmet {7} meʾmūl-ı ʿālī oldıġını yaḳīnen ve cezmen bilerek ve tamām ġayret ü ṣadāḳat mevsimi oldıġını añlayaraḳ meʾmūriyyetiñiz {8} muḳteżāsını bildiğiñiz ve derece-i nihāyede vüsʿüñüzden geldiği derece Allāh içün tamāmca maʿa-ziyādetin icrā ile {9} ḥaḳḳıñız olan teveccüh ve iʿtiḳādı is̠bāta sürʿat eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 B 240
[580/100] Rumili vālīsine
{1} Bu defʿa Eġrīboz Muḥāfıẓı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleri ṭarafından vārid olan taḥrīrāt meʾālinde öteden berü Livādya ḳażāsı ḳapūdānı olub {2} bidāyet-i fesāddan berü iẓhār-ı ʿiṣyān itmiş olan Ḳapūdān Dīsāva bu es̠nāda müşārun-ileyh ṭarafından istīmān ile baʿżı ḫuṣūṣ {3} müẕākeresi-çün Eġrīboz ḫāricinde bir maḥalle adam irsālini iltimās eylemiş oldıġından müşārun-ileyh dīvān kātibini irsāl iderek {4} bi’l-müẕākere mersūm gūyā kendüsi istīmāndan başḳa baʿżı şerāyiṭ ile ibrāz-ı ḫidmete taʿahhüd eylediğine bināʾen ol vechile muḳāvele olunaraḳ {5} şerāyiṭ-i merḳūme mevāddını mübeyyin bend bend terḳīm olunan varaḳa taḳdīm olunmuş ve keyfiyyeti ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazmış oldıġı {6} muḥarrer ü meẕkūr varaḳa-i merḳūmede daḫi İstifa’da iḳāmet ve baʿżı maḥalleriñ muḥāfaẓasında istiḫdām içün ṣavb-ı serʿaskerīlerinden {7} biñ nefer süvārī ve beş biñ nefer piyāde ʿasker gönderilmesi ve mersūm li-ecli’ż-żabṭ Atina üzerine ve sāʾir maḥallere gitdikde {8} ʿasākir-i merḳūmeden lüzūmı miḳdārını berāber götürmesi ve ḫidmet ve ṣadāḳati meşhūd olduḳdan ṣoñra başında müteḥaşşid {9} olan neferāta māhiyye ve taʿyīnāt bedeli virilmesi ve mersūmuñ zīr-i idāresinde olan Livādya ve İstifa ve Ṭalānda ḳażālarından {10} māʿadā sāʾir istīmān itmeyan maḥallere ʿasākir irsālinde mersūm ḳāʾidü’l-ceyş olması münderic ü mesṭūr olub bu ḫuṣūṣa dāʾir {11} ṣavb-ı ʿālīlerinden bir gūne inhā ẓuhūr itmediğine ve ẕikr olunan mevād kāġıdında muḥarrer şeyleriñ eks̠erīsi yaḳışıḳsız görünmüş {12} ise de muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ öteden berü ol ḥavālīye vuḳūfı ve gāvurlar ile muḫāberesi derkār ve ẕātında erbāb-ı dirāyet {13} ü ḥamiyyetden olaraḳ mersūmla o gūne muḳāveleye raġbeti cevāb-ı yeʾs virilmeyüb de yeñi başdan ṭuġyān itdirilmamesi maḳṣūdına mı {14} mebnīdir, yoḫsa āḫar bir īcābı ve kūşesi mi vardır, bilinemediğine bināʾen nihāyet her bir māddeye dāʾir ḫāṭıra gelan mülāḥaẓāt {15} ü müṭālaʿāt ṣavb-ı saʿādetlerine bildirilerek bu bābda reʾy ve istiṣvāb-ı serʿaskerīleri ne vechile ise muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe {16} işʿār eylemeleri taḥrīr ve tavṣiye olunmaḳ üzere iken bu māddeye dāʾir resīde-i dest-i iḫlāṣ olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri {17} mefhūmundan muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ ḫuṣūṣ-ı meẕkūrı mutażammın ḳapucılar ketḫüdāsı vesāṭetiyle ṣavb-ı serʿaskerīlerine vürūd iden {18} taḥrīrātı taḳdīm buyuruldıġı beyānıyla eğerçi muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh mersūm ile ol vechile muḳāveleye raġbet itmiş ise de {19} mersūmuñ merāmı aṣl istīmān oldıġı ḥālde kendüsi Eġrīboz’a gelüb muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhle mülāḳī olmaḳ ve ḳarındaşı {20} veyāḫūd oġlunı rehn virmek iḳtiżā ider iken bunlar birisi olmayaraḳ mücerred müşārun-ileyhiñ dīvān efendisiyle {21} mülāḳāt iderek “şu vechile ḫidmet ve ṣadāḳat iderim” deyu söylediği sözler iʿtimāda şāyān olamayacaġı {22} ve bu ṣūretle istiḫdāmı nice meḥāẕīri müstelzim olub el-ḥāletü-hāẕihī Ṣālona’nıñ taṭhīri maṣlaḥatına saʿy {23} ü iḳdām olunmaḳda oldıġına bināʾen inşāʾallāhü’r-Raḥmān Ṣālona ġāʾilesi berṭaraf olduḳdan ṣoñra Atina ve ḥavālīsinde olan (66) reʿāyā daḫi yā istīmān veyāḫūd firāra şitābān olacaḳlarından mersūmuñ ṣıḥḥat-i istīmān taḳdīrinde hemān {2} zīr-i idāresinde olan Livādya ve İstifa ve Ṭalānda ḳażālarınıñ müteferriḳ olan reʿāyāsını celb ü cemʿ {3} ve ḥayādīd-i eşḳıyādan muḥāfaẓa ve lede’l-iḳtiżā ʿasker gönderilan maḥallere kendüsi ḳulaġuzluḳ {4} itmesi ve baʿżı ẕaḫīre naḳli mis̠illü ḫidemātda bulunması kāfī olacaġı ve ḥaḳīḳaten böyle is̠bāt-ı müddeʿā {5} ider ise gerek mersūm ve müteʿalliḳātınıñ ve gerek cemʿ ve iskān ideceği reʿāyānıñ ḥimāyet ü ṣıyānetlerine {6} baḳılmaḳ ve kendüsünüñ cerāyim-i sābıḳası ʿafv ile evvelden ʿuhdesinde bulunan ḳażālar pāndūrluġunuñ {7} ʿuhdesinde īfāsı ṣaḥīḥan vaʿad olunmaḳ üzere şürūṭ-ı istīmāna rābıṭa virilmesi münāsib olacaġı ṣūretleri {8} müstebān olmuş ve bu bābda olan müṭālaʿāt ve taṣvībat-ı düstūrāneleri bu ṭarafda olunan {9} müṭālaʿāt ü mülāḥaẓāta tevāfuḳ ve teʾyīd iderek inşāʾallāhü Taʿālā her bir maṣlaḥata bu ṣūretler ile {10} cilve-nümā olan muvāfaḳat her ḥālde tevfīḳāt-ı İlāhiyye’niñ muḳārenetine delīl olaraḳ ʿan-ḳarīb {11} şu ġāʾileniñ ber-vefḳ-i murād ḥüsn-i indifāʿıyla ümmet-i Muḥammed’iñ maẓhar-ı āsāyiş olmalarını müstelzim {12} olacaġından bu ṣūret daḫi başḳaca bir maḥẓūẓiyyeti mūcib olmuş ve ṣūret-i işʿār ve mülāḥaẓaları {13} muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ taḥrīrāt-ı vāridesiyle berāber ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ve beyān ile {14} manẓūr-ı naẓar-ı ḥażret-i şehinşāhī buyurulmuş ve fī’l-ḥaḳīḳa meʾāl ve işʿā[r]-ı feṭānet-şiʿār-ı düstūrānelerinden {15} müstefād oldıġı vechile mersūm Eġrīboz’a girmeyerek dīvān kātibi mūmā-ileyhle mülāḳāt itmesi {16} ve ḳarındaşı veyā oġlunı rehn virmeyerek şöylece taʿahhüd itmesi şāyān-ı iʿtibār olmadıġından ve ṣaḥīḥ {17} istīmān eylediği ḥālde daḫi tīz elden devletçe maʿiyyetine ʿasker virilerek istiḫdāmı ṣūreti yaḳışıḳsız {18} olacaġından ve hemān işʿār buyurılan ḫidmetlerde bulunması kifāyet ideceğinden muḳteżā-yı vuḳūf {19} ve ıṭṭılāʿ-i müşīrīleri ve īcāb-ı istiḳlāl-i kāmil-i serʿaskerīleri üzere gerek ʿasker irsāli ve gerek {20} sāʾir ḫuṣūṣlarda istiḥsān ü istiṣvāb buyuracaḳları ṣuver ü ārā her ne ise öylece icrā {21} ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe ol vechile sū-yı sāmīlerinden eṭrāfıyla taḥrīr ü inbā olunması ḫuṣūṣuna irāde-i {22} seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe ṣavb-ı muḫliṣīden yazılan cevāb-nāmede kendünüñ {23} ġayret ü diyānet [?] ve ol ḥavālīye vāḳiʿ olan vuḳūfundan baḥis̠le ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden kendüye ne vechile {24} reʾy ü işʿār vāḳiʿ olur ise öylece ḥareket eylemesi münāsibi vechile tenbīh ü tavṣiye ḳılınaraḳ müşārun-ileyhe {25} olan mārrü’ẕ-ẕikr cevāb-nāmemizi ṣavb-ı düstūrīlerinden yazılacaḳ taḥrīrāt ile müşārun-ileyhiñ {26} ṣavb-ı sipehdārīlerine gelmiş olan ḳapucılar ketḫüdāsı mūmā-ileyhle gönderilmek üzere sū-yı şerīflerine {27} tesyīr olunmuş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri ḥamiyyet ü feṭānetleri iḳtiżāsı ve istiḳlāl ve ruḫṣat-ı {28} tāmmeleri mübteġāsı üzere gerek ʿasākir irsālinde ve mevādd-ı sāʾirede istiḥsān buyuracaḳları {29} ṣūret ve tedbīr her ne ise öylece icrāya himmet ve keyfiyyeti īżāḥan müşārun-ileyh ḥażretlerine serīʿan {30} yazub taḥrīrāt-ı mersūlemizle berāber mūmā-ileyhe teslīm ve irsāle mübāderet-birle īfā-yı muḳteżā-yı {31} reviyyet-mendī ve meʾmūriyyete ṣarf-ı maḳderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 B 40
[580/110] Sīrozī Yūsuf Paşa’ya
{1} Bi-ḥamdihī Sübḥānihī ve Taʿālā ḥālā Cidde ve Mora Vālīsi vezīr-i mükerrem saʿādetlü El-Ḥāc İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ {2} Moton ve Ḳoron cānibine saṭvet-endāz-ı vuṣūl oldıġı ve Mesolenk pīşgāhında olan gāvur gemileri {3} yıġılub gitmiş olduḳlarından Zānṭa’da ḥāżır olub eşḳıyā mażarratından tevḳīf ḳılınmış olan ẕaḫāyir gelerek (74) ve müşārun-ileyh ḥażretleri daḫi bā-ʿavn-i Bārī’yle [?] ḳarīben Bālyabādra’ya vararaḳ inşāʾallāhü Taʿālā külliyyen defʿ-i müżāyaḳa olunacaġı {2} tebşīrini ḥāvī ḳapu ketḫüdāları efendi bendelerine mersūl şuḳḳa-i şerīfeleri mezāyāsı maʿlūm-ı muḫliṣī oldıġından ġayrı {3} vālī-i müşārun-ileyh ḥażretleriniñ Moton’a vürūdı mirʾāt-ı ḥuṣūlde rū-nümūd oldıġı ṣaḥīḥan istiḫbār olundıġını {4} Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri daḫi müteʿāḳiben inhā itmiş oldıġına bināʾen bu keyfiyyet {5} cümleten eṣdiḳā-yı Devlet-i ʿAliyye’ye baʿis̠-i kemāl-i memnūniyyet ve inbisāṭ olaraḳ derḥāl şuḳḳa-i meẕkūreleri ve serʿasker-i {6} müşārun-ileyh ḥażretleriniñ taḥrīrāt-ı mebʿūs̠esi ḥużūr-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i {7} ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. Müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleri Moton’a vardıḳdan ṣoñra Bālya- {8} -bādra’ya on sekiz ḳıṭʿa sefāyin irsāl itmiş ve sefāyin-i merḳūme Bālyabādra līmānına dāḫil olmuş olduḳlarını {9} cenāb-ı müşīrīleriniñ Preveze’ye vürūd iden adamları ifāde itmiş olduḳları taḥḳīḳ ḳılındıġı serʿasker-i {10} müşārun-ileyhiñ taḥrīrātı meʾālinden müstebān ve hüveydā ve bundan böyle bu ṭarafdan gönderilan ẕaḫāyir ve İzmīr cānibinden {11} giden aḳçe daḫi vāṣıl olaraḳ ve müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleri daḫi ʿavn-i Bārī’yle ol ṭaraflara yerleşerek {12} inşāʾallāhü Taʿālā derkār olan ıżḏırāb külliyyen mündefiʿ olmuş olacaġından başḳa müşārun-ileyh Rumili vālīsi ve serʿaskeri {13} ḥażretleri hemān Mesolenk üzerine varmaḳ üzere oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa {14} ḥażretleri baḥren ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri berren ibrāz-ı ġayret ü şecāʿat iderek hemān az vaḳtde şu ġāʾileniñ {15} indifāʿına muvaffaḳ olmaları elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā olmaġla hemān ẕāt-ı düstūrīleri baʿd-ez-īn {16} daḫi metānet ve müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleriyle merāsim-i teʿāżud ü ittifāḳa riʿāyet-birle ibrāz-ı lāzıme-i {17} besālet-kārī ve ḥamiyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 B 40
[580/117] İzmīr muḥāfıẓına
{1} Mora ve Cidde Vālīsi ve Donanma-yı Mıṣriyye Serʿaskeri vezīr-i mükerrem saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretlerine serīʿan īṣāl {2} olunmaḳ üzere çifte tatarımız ile gönderilmiş olan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī ilişdirilmeyerek ne vechile mümkin ise {3} āminen irsāline [himmet?] buyurulmasına dāʾir iṭāre-i sū-yı şerīfleri ḳılınan ḳāʾime-i muḥibbānemiziñ vuṣūlünden ve taḥrīrāt-ı meẕkūremiz {4} serʿasker-i müşārun-ileyhe gönderileceğinden baḥis̠le müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleri otuz altı ḳıṭʿa sefāyin {5} ve beş biñ miḳdārı ʿasker ile Moton’a lenger-endāz-ı vürūd ve Mora cezīresinde Anāvārīn ḳalʿasıyla Ḳalāmāta’nıñ {6} fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳiyyetleri āyine-i ḥuṣūlde cilve-nümūd olmuş oldıġı ve Moton ve Ḳoron ḳalʿalarınıñ metāneti ṣūretini {7} ikmāl iderek Sūda līmānında olan sefāyin ve ʿasākiri ṣavb-ı maḳṣūda sevḳ itmek üzere līmān-ı meẕkūra {8} ʿavdet eylemiş idüği ḥavādis̠-i meserret-meʾās̠iri iḫbār ve rivāyet ḳılınmış oldıġına dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādetleri {9} meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub bu vechile isticlāb-ı ḥavādis̠-i sārreye vāḳiʿ olan {10} himmet-i şerīfeleri bādī-i neşāṭ ü inbisāṭ-ı muḫliṣī olaraḳ derḥāl taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {11} ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı mekārim-iktināh-ı cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. Müşārun-ileyh {12} İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ Mora’ya saṭvet-endāz-ı vuṣūl olduḳları ḥavādis̠ātı başḳa ṭaraflardan daḫi inhā ve işʿār {13} olunmuş ve taḥḳīḳāt ve işʿārlarına göre müşārun-ileyh ḥażretleri kefere-i dūzaḫ-ḳarīn ile muḥārebeye ḏurışaraḳ {14} Anāvārīn ḳalʿasıyla Ḳalāmāta’nıñ fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳ olmuş oldıġından inşāʾallāhü’r-Raḥmān muḳārin-i ṣıḥḥat olaraḳ {15} bugünlerde müşārun-ileyh ḥażretleriniñ taḥrīrātı ẓuhūrı meʾmūl olmaġla muḳteżā-yı kiyāset ü dirāyetleri üzere {16} baʿd-ez-īn daḫi taḥarrī ve taḥḳīḳden ḫālī olmayaraḳ vāḳıf ü muṭṭaliʿ oldıġıñız aḥvāl ü ās̠ārıñ bildirmeğe {17} şāyān olanlarını daḳīḳa fevt itmeyüb işʿār ü taḥrīre himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 3 Ş 40
[580/124] Rumili vālīsine
{1} Avlonya Sancaġı Mutaṣarrıfı Süleymān Paşa ṭarafından bu defʿa tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde muḳteżā-yı meʾmūriyyeti üzere {2} levāzım-ı seferiyyesini ve istiṣḥāb eyleyeceği ʿasākiri tanẓīm iderek emr ü reʾy-i sipehdārīlerine muntaẓır oldıġını işʿār itmiş {3} oldıġından başḳa paşa-yı mūmā-ileyhiñ Dersaʿādet’e gelmiş olan adamı daḫi paşa-yı mūmā-ileyh livāʾ-i mezbūrdan {4} dört biñ ve bedeninden üç biñ ve māhiyyesi ṣavb-ı ʿālīlerinden virilmek üzere biñ nefer ki sekiz biñ nefer ʿasker {5} tedārük ü tehyiʾe itmesi ṣavb-ı serʿaskerīlerinden paşa-yı mūmā-ileyhe tenbīh olunmuş ve ol vechile icrā-yı irāde-i sipehdārīlerine {6} iḳdām itmiş ise de kendünüñ müżāyaḳa-i ḥāli cihetiyle bedeninden tedārük ve istiṣḥāb ideceği üç biñ nefer ʿaskeri {7} idārede ʿāciz olacaġından iki biñ nefere iblāġına ġayret itmekde oldıġını ve şimdiye ḳadar ḥareket ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerine {8} ʿazīmet itmiş olacaġını ifāde ve taḳrīr idüb merḳūmuñ bu vechile vāḳiʿ olan ifādesinden paşa-yı mūmā-ileyhiñ {9} muḥtāc-ı iʿānet oldıġı istişmām ḳılınmış ise de ẕāt-ı serʿaskerīleri istiḳlāl-i tām ve ruḫṣat-ı kāmile ile ḫıṭṭa-i Rumili’niñ {10} vālī-i vālā-şānı ve sipeh-sālār-ı ẓafer-nişānı olaraḳ umūr-ı meʾmūre-i müşīrāne ve ḫuṭūb-ı mevkūle-i dāverānelerinde müstaḳil- {11} -bi’r-reʾy olduḳları ecilden meʾmūrīniñ ḥüsn-i istiḫdāmıyla ḥaḳlarında lāzım gelan iʿāneyi lāyıḳı vechile icrāya himmet {12} buyuracaḳları maʿlūm ve bu cihetle paşa-yı mūmā-ileyhe bu ṭarafdan iʿānet ṣūreti sirāyet maḥẕūrına mebnī uyamayacaġı {13} emr-i ġayr-ı mevhūm olub maʿlūm-ı müşīrīleri buyuruldıġı üzere paşa-yı mūmā-ileyh bendeleri muḳaddem maḳtūl Tepedelenli {14} ʿAlī Paşa maġdūrı olaraḳ her ne ḳadar kendüye Avlonya sancaġı tevcīh buyurulmuş ise de iʿānesiz ber-vefḳ-i murād ʿasker {15} celbine ḥāṣılātınıñ vefā itmeyeceği ẓāhir ve paşa-yı mūmā-ileyhiñ muḳaddemce Dersaʿādet’den ol ṭarafa iʿzāmında yiğirmi {16} beş biñ ġurūş ʿaṭiyye iḥsān buyurulmuş ve manṣıbına varub külliyyetlü ʿasker çıḳararaḳ kendüden meʾmūl vechile {17} ḥüsn-i ḫidmet ve ṣadāḳat rū-nümūn olacaġı es̠nāda iḳdār ḳılınacaġı kendüye işrāb ḳılınmış oldıġından fī’l-ḥaḳīḳa {18} maṭlūb-ı serʿaskerīleri vechile ʿasker ile gelür ve ḥüsn-i ḫidmete saʿy ider ise ol vaḳt iḳdār olunması lāzım geleceği {19} bāhir ise daḫi gerek paşa-yı mūmā-ileyhiñ ve kāffe-i maʿiyyet-i serʿaskerīleri meʾmūrlarınıñ her ḥālde ḥüsn-i idāre ve iḳdārları {20} ve īcābına göre istiḫdāmları reʾy-i rezīn-i sipehdārīlerine muḥavvel oldıġına bināʾen bu defʿa paşa-yı mūmā-ileyh ṭaraf-ı ḫāliṣānemizden {21} yazılan cevāb-nāmemizde ẕāt-ı saʿādetleriniñ istiḳlāl-i tām ile meʾmūriyyetleri ve her ḥālde şükr ü şikāyetleri müs̠mir olacaġı {22} muḳaddemātından baḥis̠le her bir ḫuṣūṣda ṭaraf-ı serʿaskerīlerine mürācaʿat iderek taḥṣīl-i rıżā-yı şerīfleriyle ḥaḳḳında teşekkürini istiḥṣāle {23} ġayret eylemesi iḳtiżāsına göre temhīd ü tavṣiye olunmuş ve paşa-yı mūmā-ileyh daḫi şimdiye ḳadar ḳalḳub ṣavb-ı serʿaskerīlerine {24} varmış olması mülāḥaẓa ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı ʿālīleri paşa-yı mūmā-ileyh ve ʿaskerīsiniñ ḥāl ü keyfiyyetlerine baʿde’l-ıṭṭılāʿ {25} sāʾir Arnavud paşalarına sirāyet itmeyecek vechile paşa-yı mūmā-ileyhiñ iḳdārı ne vechile münāsib ise ol ṣūretiñ ikmāli {26} vābeste-i himem-i serʿaskerīleri idüği beyānıyla ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl mūmā-ileyh Süleymān Paşa ḥaḳḳında bu vechile vāḳiʿ olan işʿārımız {27} paşa-yı mūmā-ileyhi bir neviʿ teṣāḥub maʿnāsına olmayub ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerī muḥavvel-i ʿuhde-i düstūrīleri olaraḳ sāʾir {28} bu maḳūle istidʿā idenleriñ ṣūret-i istidʿāları ve keyfiyyet ṭaraf-ı düstūrīlerine inhā ve işʿār ve o maḳūle istidʿāları ṭaraf-ı {29} serʿaskerīlerine mürācaʿat ile olacaġı daḫi kendülere beyān ü teẕkār ḳılınmış oldıġından ve her bir meʾmūruñ keyfiyyet-i istiḫdām {30} ve īcāb-ı ḥāli reʾy-i rezīn-i düstūrīlerine muḥavvel idüğünden bu vechile işʿārımız daḫi paşa-yı mūmā-ileyh muḳaddemā buradan gitmiş (82) olmaġın münāsebetle inhāsı vāḳiʿ olmuş olaraḳ ḥāli beyāndan ʿibāret oldıġı maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulduḳda her ḥālde {2} icrā-yı şerāyiṭ-i dirāyet ü feṭānete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ş 40
[580/135] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Maʿlūm-ı saʿādetleri oldıġı üzere Gümülcine ḳażāsından aʿyānı başbuġluġuyla Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri {2} saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleriniñ istemiş oldıġı üç biñ Ḳırcalu ʿaskeriniñ bir ān aḳdem maʿiyyet-i müşārun-ileyhe {3} īṣāli ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı müşīrīlerine işʿār ü taḥrīr olunmuş oldıġından ʿasker-i {4} meẕkūruñ şimdiye ḳadar maʿiyyet-i müşārun-ileyhe vuṣūli lāzımeden iken henüz vāṣıl olmamış oldıġı ve Nārda’dan {5} Mesolenk üzerine ḥareketi bu ʿaskeriñ vuṣūlüne [mü]tevaḳḳıf oldıġı ve serʿasker-i müşārun-ileyh Receb-i Şerīf’iñ yiğirmi {6} ḏoḳuzunda Nārda’ya varmış oldıġı serʿasker-i müşārun-ileyh cānibinden bu defʿa vārid olan taḥrīrātdan müstebān {7} olub her ne ḳadar daḫi [?] serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri ān-be-ān bu ʿaskeriñ vürūdına müteraḳḳıb olaraḳ ve bu mevsimlerde iş {8} üzerinde bulunulmaz ise maṣlaḥata sekte geleceğinden ʿasker-i meẕkūruñ bir daḳīḳa evvel irişdirilmesi pek ehem ve bu maṣlaḥat {9} meṣāliḥ-i sāʾireye mümās̠il olmayaraḳ bu bābda ġayret ve her bir maṣlaḥatı vaḳtiyle irişdirmeğe müsāraʿat cümleye farīża-i {10} ẕimmet oldıġı vāreste-i ḳayd [ü] raḳamdır. Cenāb-ı düstūrīleri uṣūl-i vaḳt ü keyfiyyet ve mevsim-i muḥārebeyi ʿārif {11} vüzerā-yı ʿiẓāmdan olduḳlarına ve maḥall-i mezbūr dāḫil-i ḳalem-rev-i ḥükūmet-i müşīrīlerinde bulunmuş oldıġına bināʾen ʿasker-i meẕkūruñ {12} vaḳtiyle irişmediği ḥālde işe yaramayacaġını bildiğiñizden ve bu maṣlaḥatıñ sıkı sıkıya ṭarafıñıza ḥavāle olunmuş olması {13} ol vaḳt bir şey dimek olmayacaġından ve müşārun-ileyh el-ḥāletü-hāẕihī iş üzerine varmaḳ üzere oldıġını yazmış {14} idüğünden ne vechile olur ise bir ān aḳdem ʿasker-i meẕkūruñ maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişdirilmesi lāzımeden olaraḳ {15} şeref-sünūḥ olan emr ü irāde-i mülūkāne iḳtiżāsı üzere ʿasker-i meẕkūrı tamāmen iḫrāc ve istiṣḥāb {16} ve bir daḳīḳa evvel müşārun-ileyh maʿiyyetine īṣāl ve teslīmden ṣoñra ʿavdet itmek üzere ḫāṣṣa ḫaṣekīlerinden […] {17} Ḫaṣekī bu defʿa maḫṣūṣ mübāşir taʿyīn ve tesyār ve ol bābda ẕāt-ı saʿādetlerine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī (90) ıṣdār ve irsāl olunmuş ve keyfiyyet serʿasker-i müşārun-ileyhe daḫi bildirilmiş olmaġla cenāb-ı düstūrīleri baʿd-ez-īn {2} bir daḳīḳa teʾḫīri tecvīz buyurmayaraḳ ẕikr olunan ʿasker nerede ise muḳaddemki irāde vechile tamām ve güzīde {3} olmaḳ üzere maʿiyyet-i serʿasker-i müşārun-ileyhe irişdirmeğe kemāliyle şitāb ü sürʿat ve keyfiyyeti ʿicāleten bu ṭarafa işāret {4} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 9 Ş 40
[580/141] Rumili vālīsine
{1} Bi-keremillāhi Taʿālā Mesolenk pīşgāhında olan gāvur tekneleri defʿ olmuş ve Bālyabādra’ya gönderilan ẕaḫāyir {2} maḥalline varmış oldıġı ol ṭarafdan istiḫbār ḳılınmış ve bu keyfiyyet işʿār-ı sipehdārīlerinden tebeyyün itmiş ise de bir müddetden berü {3} gerek Bālyabādra ve gerek Īnebaḥtī ve Ḳasteller ḳalʿalarınıñ lāyıḳıyla keyfiyyeti bilinemeyüb meʾmūrlarından istiʿlām {4} olunsa her bir defʿasında bir ṣūretle inhā ideceklerinden şu ḳalʿalarıñ ḥaḳīḳat-i ḥāli yaʿnī el-ḥāletü-hāẕihī mevcūd {5} ʿasākir ve mühimmāt ve ẕaḫāyiri ne vechiledir ve ahālīsi ne keyfiyyetdedir, üslūb-ı ḥakīmāne ile taḥḳīḳi lāzım gelmiş ve bu mādde {6} daḫi ẕimmet-i himmet-i dirāyet-kārīlerine taḥattüm eylemiş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri muʿtemed ve kār-āşinā ve uṣūl-şinās münāsib {7} bir bendelerini bir zemīn-i münāsibe ile ol ṭaraflara göndirerek gerek Bālyabādra ve Īnebaḥtī ḳalʿalarında {8} ve gerek Ḳasteller’de ne miḳdār ẕaḫīre vardır ve mühimmāt ve ʿasker mevcūd mıdır ve ḳalʿalarıñ ḥāli ve ṣūret-i {9} taḳviyetleri ne vechiledir ve ahālīsi ne miḳdār olabilür, eṭrāfıyla serriştesizce tecessüs ü taḥarrī itdirderek {10} her biriniñ keyfiyyetlerini īżāḥan işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 11 Ş 40
[580/143] Selānīk mutaṣarrıfı ʿÖmer Paşa’ya
{1} Cenābıñız biñ nefer ʿasker ile Rumili Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri vezīr-i mükerrem saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri {2} maʿiyyetine meʾmūr olaraḳ Rūz-ı Ḫıżır’dan yiğirmi [gün] muḳaddem ṣavb-ı meʾmūriyyetiñize irişmeñiz bābında emr-i şerīf taṣdīr {3} ve tesyīr ve maḫṣūṣ ṭarafımız[dan] taḥrīrāt tasṭīriyle maṣlaḥatıñ ehemmiyyeti ve bu sene-i mübāreke uṣūlünüñ keyfiyyeti eṭrāfıyla beyān {4} ü işʿār ḳılınmış oldıġından icrā-yı irāde-i seniyyeye sürʿat lāzımeden iken henüz ḥareket ü ʿazīmetiñize dāʾir bir ḫaber {5} ẓuhūr itmeyüb ḥālbuki serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri māh-ı Receb’iñ yiğirmi yedinci güni Yānya’dan ḥareket ve Nārda’ya {6} varub andan ilerüye ʿazīmetle müstaʿīnen billāhi Taʿālā muḥārebeye ḳıyām itmek üzere oldıġına bināʾen meʾmūrlarıñ {7} şimdiye ḳadar iḳtiżā-yı meʾmūriyyetini icrā iderek maʿiyyet-i serʿasker-i müşārun-ileyhde is̠bāt-ı vücūd eylemamesi böyle ehemm-i dīnde {8} beṭāʾetine maḥmūl olaraḳ kendü kendüye mesʾūliyyeti daʿvet ḳabīlinden olmaz mı? Bu sene-i mübārekede inşāʾallāhü Taʿālā {9} bu ġāʾileniñ ḥüsn-i indifāʿı niyyet-i ḫāliṣasıyla maṣlaḥata germiyyetle şürūʿ olundıġı ve vaḳtiyle her bir meʾmūruñ īfā-yı {10} meʾmūriyyete müsāraʿat eylemesi ḳaṭʿī irāde-i seniyye-i şāhāne muḳteżāsından idüği ibtidā-yı emrde bildirilmiş iken {11} böyle aġır ḏavranaraḳ murādıñız giçen seneler gibi biraz çürük çarıḳ ʿasker ile vaḳtsiz gitmek ise vaḳtiyle ve meʾmūr {12} oldıġı vechile tamāmca ve işe yarar ʿasker ile serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetine is̠bāt-ı vücūd itmeyan ve tamām ve işe yarar {13} ʿasker ile is̠bāt-ı vücūd iderek cān ü göñülden dīn yolunda ve devlet uġurunda ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete çalışmadıġını {14} serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından taṣdīḳ itdirmek ṣūretinde olmayan meʾmūrlarıñ ḥareket ü ʿazīmetleri (95) īfā-yı meʾmūriyyet ṣayılmayaraḳ beher-ḥāl ḥaḳḳında mücāzāt-ı lāzımeniñ icrā olunacaġı muḥaḳḳaḳ olmaḳdan nāşī {2} işte bu defʿa daḫi nihāyet taʿcīl olmaḳ üzere teʾkīd ve istiʿcāli şāmil ṣudūr iden emr-i ʿālī ile ve sizi {3} ṣavb-ı meʾmūreñize kemāl-i sürʿat ile īṣāl içün maḫṣūṣ ḫāṣṣa ḫaṣekīlerinden taʿyīn ve tesyār olunmuş […] {4} Ḫaṣekī olmaġla işbu tenbīh ve istiʿcāl nihāyet-i maṣlaḥat olub bundan ṣoñra iḳtiżāsı icrā olunacaġını yaḳīnen bilerek {5} selāmet-i ḥāl lāzım ise bu bābda ṣādır olan emr-i ʿālī ve işbu mektūbumuz ile ḫaṣekī-i mūmā-ileyh nerede size irişür ise {6} gice ve gündüz dimeyüb hemān meʾmūr oldıġıñız ʿasākir ile ʿicāleten serʿasker-i müşārun-ileyh maʿiyyetine irişerek emr ü reʾyi {7} üzere ḥareket ve maʿiyyet-i müşārun-ileyhe vuṣūlüñüz ḫaberiyle serīʿan mübāşir-i mūmā-ileyhi iʿādeye diḳḳat ve ol vechile {8} selāmet-i ḥāliñizi taḥṣīle müsāraʿat eylemeñiz içün maḫṣūṣan işbu mektūb. Fī 12 Ş 40
[580/144] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} Ẕāt-ı ġayret-simāt-ı düstūrīleriniñ istiṣḥāb eyleyecekleri ʿasākir ḏoġrı ceng ü ḥarbe sevḳ olunacaḳlarından faḳaṭ {2} ẕaḫīre taʿyīnātıyla iktifā olunaraḳ ḳaṣṣābbaşı taʿyīnine ḥācet mess itmeyeceği muḳaddemce ṣavb-ı sipehdārīlerine {3} yazılmış ise de ṣunūf-ı ʿasākir nān ile maʿan laḥm taʿyīni almaḳ ile meʾlūf olduḳlarından bu defʿa laḥm taʿyīniniñ ḳaṭʿı {4} ʿasākir-i merḳūmeye fütūrı mūris̠ olacaġından ve bundan böyle ḳaṣṣābbaşı naṣb ü taʿyīni ifāte-i vaḳti müstelzim {5} olacaġından ṭaraf-ı sipehdārīlerinden şimdiye ḳadar virilmiş ve bundan ṣoñra virilecek ḫarclara iḳtiżā iden {6} laḥm sū-yı serʿaskerīlerinden virilmek ve laḥm bulunmayan maḥallerde on beşer pāradan iʿṭā ḳılınmaḳ üzere īcāb iden bahāsınıñ {7} ʿulūfe aḳçeleriyle berāber ṣavb-ı saʿādetlerine irsāl olunub baʿdehū münāsib maḥallerden aġnām tertīb ve bedelātınıñ {8} cānib-i mīrīden taḥṣīl olunması ḫuṣūṣı tevārüd iden taḥrīrāt-ı serʿaskerīlerinden müstefād olub maʿlūm-ı düstūrīleri {9} oldıġı üzere muḳaddem ḳaṣṣābbaşı taʿyīn olunmaması bu sene-i mübārekede ḳażālar tertībi bedele rabṭ ve taḥvīl ve aġnām {10} tertībinden ṣarf-ı naẓar olunmasından īcāb idüb fī’l-vāḳiʿ bu bābda ʿasākir-i meʾmūreye fütūrı īrās̠ ider ḥālāt vuḳūʿa {11} gelmamesine iʿtinā lāzımeden ve şimdi ḳaṣṣābbaşı taʿyīn olunmaḳ lāzım gelse işʿār-ı müşīrīleri vechile geciküb {12} işe yaramayacaġı ve her ne ḳadar cenāb-ı düstūrīleri ḳażālardan aġnām tertībini göstermiş iseler de Rumili’niñ {13} eks̠er ḳażālarından bu sene-i mübārekede ʿaynen ve bedelen ʿasker tertīb olunmuş oldıġından şimdi aġnām bedelleri {14} tertīb ve muṭālebesi mürettebāt-ı sāʾireye sekte īrās̠ını müstelzim olacaġı vāżıḥātdan oldıġına bināʾen maṣārif-i {15} serʿaskerīye ṣarf itmek üzere ʿasākir-i merḳūmeye laḥm taʿyīnātınıñ ʿaynen iʿṭā olunamadıġı eyyāmda işʿār-ı müşīrīleri {16} vechile on beşer pāra fī ile bedelleriniñ ṣavb-ı serʿaskerīlerinden iʿṭā olunması münāsib tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i {17} şāhāne daḫi bu vechile taʿalluḳ itmiş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri iḳtiżā[sına] göre ʿasākir-i merḳūma laḥm bulunmadıġı maḥallerde {18} maṣārif-i serʿaskerīye maḥsūb olunmaḳ üzere on beşer pāradan bedel iʿṭāsıyla hemān ʿasākir-i müteḥaşşideyi bi’l-istiḫdām {19} iş görüb cenāb-ı serʿaskerīlerinden meʾmūl olan ġayret ü himmeti icrāya müsāraʿat buyurmaları siyāḳında {20} ḳāʾime. Fī 12 Ş 40
[580/146] Rumili vālīsine
{1} Ḥālā Mora Vālīsi ve Donanma-yı Mıṣriyye Serʿaskeri saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ Moton’a vuṣūlleriyle Anāvārīn {2} ḳalʿasını ve Ḳalāmāta ḳaṣabasını żabṭ ü tesḫīr iderek Sūda līmānında ḳalan süfün-i hümāyūn ve ʿaskeri ṣavb-ı maḳṣūda {3} sevḳ itmek üzere līmān-ı meẕkūr cānibine şirāʿ- küşā-yı ʿazīmet olmuş oldıġı ḥavādis̠i eṭrāfdan inhā ve iḫbār (97) olundıġı keyfiyyeti muḳaddemce ṣavb-ı serʿasker[iler]ine taḥrīr ü işʿār ḳılınmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden {2} taḥrīrāt meʾālinde müstaṣḥab-ı maʿiyyeti olan Donanma-yı Hümāyūn ile güẕerān iden Cumādelāḫir’iñ on birinci güni Mārmāris {3} līmānından fekk-i lenger-i iḳāmet ve Mora cānibine bādbān-küşā-yı teveccüh ü ʿazīmet buyurmuşlar ise de bi-ḥikmetillāhi Taʿālā iştidādı mümted {4} olan furṭunalar cihetiyle süfün-i hümāyūn-ı meẕkūre müteşettit olaraḳ faḳaṭ kendüleri yiğirmi beş ḳıṭʿa süfün-i hümāyūn-ı {5} nuṣret-maḳrūn ile Receb-i Şerīf’iñ beşinci güni Moton’a pā-nihāde-i saṭvet ve birḳaç gün ārām ü iḳāmetden ṣoñra bir miḳdār ʿasker ile {6} Anāvārīn ḳalʿası ṭarafına sevḳ-i semend-i celādet buyurmuş ve Moton ile Anāvārīn’iñ beyni iki sāʿat mesāfe olub at {7} işleyecek maḥal olmadıġından baʿżı kulübelerde müteḥaṣṣın olan gāvurlar ṣavlet-i şīrāne-i İslāmiyān’a tāb-āver olamayaraḳ {8} ḏaġlara firār ve terk eyledikleri ḳoyun ve keçi ve eşyā-yı sāʾire ġuzāt-ı ʿadū-şikārıñ giriftār-ı eyādī-i iġtināmları oldıġından {9} ġayrı Moton ve Ḳoron ḳalʿaları daḫi küffār-ı ḫāk-sārıñ muhāceme-i ḥaṣr ü tażyīḳlerinden ḫalāṣ olmuş ve bi-mennihī Taʿālā {10} çeşm-dāşt-ı intiẓār olduḳları Donanma-yı Hümāyūn-ı sāʾire ile tevārüd idecek ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠iriñ vuṣūlünde ne ṭarafa rāyet- {11} -dān-ı besālet olmaḳ münāsib olur ise ol semte irḫā-yı ʿinān-ı ṣarāmet buyuracaḳları peyām-ı behcet-ittisāmı muḥarrer olub müşārun- ileyhiñ işʿārına {12} naẓaran inşāʾallāhü’r-Raḥmān şimdiye ḳadar girüden gelecek sefīneleriñ daḫi vuṣūlleriyle ṭaraf ṭaraf ḫavene-i eşḳıyā üzerine ġulġule-endāz-ı {13} celādet olaraḳ ʿahd-i ḳarībde ġāʾileleriniñ berṭaraf olması meʾmūl ü mütemennā ve ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı serʿaskerīleri daḫi şimdiye ḳadar {14} iş üzerine varmış olacaḳları meʾmūlüne bināʾen bi-mennihī Taʿālā müşārun-ileyh ḥażretleri Mora derūnunda ve ẕāt-ı serʿaskerīleri daḫi Mesolenk ve eṭrāf {15} ü eknāfında olan kefere-i eşḳıyā üzerlerine sell-i seyf-i iḳtiḥām ile dāḫilen ve ḫāricen levs̠-i vücūd-ı nuḥūset-nümūd-ı eşḳıyādan taṭhīr ü taṣfiyesiyle {16} ḳaṭʿ-ı ʿurūḳ-ı mefsedetleri sāḥa-i teyessürde cilve-nümā olması elṭāf-ı Sübḥāniyye’den müstedʿā olmaġla müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından bu vechile {17} tevārüd iden ḫaber maʿlūm-ı düstūrīleri buyurılaraḳ ẕāt-ı şecāʿat-elḳāb-ı müşīrīleri daḫi her ḥālde icrā-yı şerāyiṭ-i kār-güẕārī ve besālete {18} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 15 Ş 40
[580/154] Rumili vālīsine
{1} Yāverī-i tevfīḳ-i niʿme’r-refīḳ-i Ṣamedānī ile işbu māh-ı Şaʿbān-ı Şerīf’iñ sekizinci güni mevcūd-ı maʿiyyet-i ẓafer-āyāt-ı {2} düstūrāneleri olan ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠irden dört biñ nefer ile ketḫüdāları bir ḳoldan ve māh-ı {3} meẕkūruñ on birinci güni sekiz biñ nefer güzīde ʿasker ile Palāslı İsmāʿīl Paşa dīger ḳoldan {4} sevḳ ü taʿyīn ve Ṣālona ḳolunda olan meʾmūrlarıñ daḫi ḥareketleri teʾkīd ve istiʿcāl buyurılaraḳ {5} bi-ʿavnihī Taʿālā üç ḳoldan küffār üzerine hücūm ü iḳtiḥām olunmaḳ üzere tertīb (101) ve ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı müşīrāneleri daḫi reh-nümāyī-i luṭf-ı Bārī ile ne vechile Mesolenk üzerine ʿazīmeti {2} taṣmīm ve taṣvīb eylemiş ve ne ṣūretle tedābīr ü tertībāta teşebbüs̠ buyurmuş olduḳları beyānıyla Mesolenk tertībi {3} olan ṭop ve hāvan ve edevāt ü mühimmāt-ı sāʾireniñ bir ḳadem aḳdem Donanma-yı Hümāyūn ile irişdirilmesi {4} ve muḳaddemce Mora Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleri ṭarafından vürūd itmiş olan {5} sefāyin-i donanma Moton’a ʿasker iḫrācından ṣoñra ʿavdet itmiş olduḳlarından yine gāvur gemileri gelüb {6} Bālya boġazını sedd itmiş olduḳlarını mübeyyin saʿādetlü Bālyabādra muḥāfıẓı ḥażretleri cānibinden ṣavb-ı {7} saʿādetlerine gelan şuḳḳaları taḳdīm olunmuş ve tekrār Ḳorfa ṭarafından ne ṣūretle ecnās-ı ẕaḫīre iştirā {8} ve īṣāli ḫuṣūṣuna iḳdām ü ġayret buyurulmuş oldıġı ve Ḳapūdān Dīsāva’nıñ istīmānı māddesine {9} dāʾir saʿādetlü Eġrīboz muḥāfıẓı ḥażretlerine gönderilmek üzere yazılub iṭāre-i sū-yı müşīrīleri ḳılınan {10} taḥrīrātımız Eġrīboz muḥāfıẓı müşārun- ileyh ṭarafına irsāl ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden daḫi ne meʾālde taḥrīrāt isbāl {11} olunmuş ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ muḳaddem iştikā eylediği ʿasker sergerdesi Üskūbli ʿAlī Delīlbaşı nām ḫabīs̠ {12} ʿaskerini Eġrīboz’da terk ile İzdīn ṭarafına gelmiş oldıġından cezā-yı sezāsı tertīb olunaraḳ yerine {13} rüʾesā-yı ʿaskeriyyeden münāsibi intiḫāb ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh maʿiyyetine irsāl ḳılınacaġı ve Īnebaḥtī ʿaskeri-çün {14} bi’d-defaʿāt külliyyetlü aḳçe gönderilmiş ve muʾaḫḫaren daḫi üç yüz kīse aḳçe tertīb ve tesrīb ḳılınmış ise de bu ʿulūfe {15} māddesiniñ ardı alınamadıġından istiḥṣāl-i ḥüsn-i rābıṭası muḳaddem sū-yı serʿaskerīlerine yazılmış oldıġına {16} ve ʿasākir-i merḳūmeniñ ʿulūfeleri żımnında iki defʿa irsāl olunan üçer yüz kīse aḳçe Bālyabādra {17} muḥāfıẓı müşārun-ileyh ṭarafından aḫẕ ḳılınmış idüği taḥḳīḳ buyuruldıġına mebnī ʿasākir-i merḳūme ʿulūfeleri-çün {18} dört yüz kīse aḳçe tertīb ve ṭaraf-ı serʿaskerīlerine tesrīb ḳılınması ve selef-i müşīrīleri saʿādetlü Dervīş Paşa {19} ḥażretleriniñ güẕeşte ʿasker ʿulūfe ve māndesi defterleri bundan aḳdem taḳdīm buyurulmuş ise de anlardan {20} ṣarf-ı naẓar olunaraḳ bu defʿa ʿasker-i merḳūmuñ ʿulūfeleri ne vechile rüʾyet ve nihāyet ne miḳdāra bāliġ ve ne ṣūretle {21} teʾdiye ve ḳaṭʿ-ı nizāʿ ḳılınmış oldıġını mübeyyin iṭāre buyurılan üç ḳıṭʿa defteriñ Başmuḥāsebe’ye ḳaydıyla ʿilmüḫaberiniñ {22} irsāl olunması ḫuṣūṣlarını ve ifādāt-ı sāʾireyi şāmil resīde-i dest-i iḫlāṣ olan taḥrīrāt-ı saʿādet- {23} -āyāt-ı müşīrīleri mezāyāsıyla Bālyabādra muḥāfıẓı müşārun-ileyhiñ sū-yı şerīflerine vürūd ile gönderilmiş {24} olan taḥrīrātı ve defātir-i merḳūme müʾeddāları rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub ol vechile īfā-yı {25} meʾmūriyyet itmek üzere üç ḳoldan ḳahr ü istīṣāl-i eşḳıyā ve defʿ-i mekīdet-i aʿdā niyyet-i ṣādıḳasıyla icrā buyurmuş {26} olduḳları reʾy ü tedbīr ve bi-taḫṣīṣ Bālyabādra içün Ḳorfa’dan ẕaḫāyir-i mütenevviʿa iştirā ve īṣāline {27} maṣrūf olan ġayret ü iḳdām-ı dil-peẕīrleri delīlbaşı-i merḳūmuñ tertīb-i cezāsıyla yerine münāsibiniñ {28} irsāline vāḳiʿ olacaḳ himmetleri tamām yolunda olaraḳ ẕātlarından cümlemiziñ meʾmūli olan kār-āşināyī {29} ve feṭāneti is̠bāt ü teʾkīd-birle bādī-i ferḥat ü mesār ve duʿā-yı tevfīḳ ü selāmetleri ʿan-ṣamīmi’l-ḳalb {30} zībende-i zebān-ı tekrār olmuş ve taḥrīrāt-ı meẕkūreleri mübārek rikāb-ı müsteṭāb-ı şāhāneye ʿarż {31} ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i kerāmet-ifāża-i tācdārī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı besālet-simātları (102) zīver-i ḥamiyyet ü ṣalābet ile ārāste olaraḳ muḥavvel-i dūş-ı istīhāl ü ihtimāmları ḳılınan ḫidemāt-ı seniyyede {2} ve bi-taḫṣīṣ meʾmūr olduḳları işbu ḫuṭūb-ı muʿaẓẓama-i sipeh-sālārīde fevḳa’l-meʾmūl ibrāz-ı ḫidemāt-ı {3} pesendīde ve iẓhār-ı mesāʿī-i bergüzīdeye ṣārif-i naḳdīne-i tāb ü tüvān olaraḳ reh-nümūnī-i Ḥażret-i tevfīḳ-i Ḫudā {4} ve meded-resī-i rūḥāniyyet-i ḥażret-i Seyyidü’l-Enbiyā ile inşāʾallāhü’r-Raḥmān her bir maṣlaḥat-ı mevkūlelerinde {5} muvaffaḳ olacaḳları emāre-i ḥasenesi rū-nümūn ü derkār ve ez-her-cihet taḳviye-i bāzū-yı miknet {6} ü iḳtidārları olur esbāb-ı ḥaseneniñ istiḥṣāli aḳdem-i efkār olub sürʿat-i irsālini iltimās {7} buyurmuş olduḳları ṭop ve hāvan ve mühimmāt-ı sāʾire Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne ile irsāl olunmaḳ {8} üzere müretteb oldıġından hemān saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri bunları Donanma-yı Hümāyūn ile bi’l-istiṣḥāb {9} ʿazīmet üzere olaraḳ ḥattā Donanma-yı Hümāyūn’uñ bir ṭaḳımı ilerü Boġaz’a irsāl ile Gelībolī {10} ve Lābsekī ṭaraflarında ḥaṭab ve peksimādlarını almaḳda ve māʿadāsı daḫi bi’l-iḳdām ḥāżırlanaraḳ peyderpey alārġa {11} olmaḳda oldıġına bināʾen bi-ʿavnillāhi’l-Meliki’l-Muʿīn bunlar daḫi hemān Ramażān-ı Şerīf ibtidāsına ḏoġrı {12} çıḳub teshīlāt-ı İlāhiyye’ye muḳārenetle ḳarīben ol ṭaraflara vuṣūl ile Mesolenk tertībi olan {13} meẕkūr eşyā ve levāzım-ı sāʾireyi vaḳtiyle īṣāle muvaffaḳiyyetleri elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ve lillāhi’l-ḥamd {14} müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleri daḫi māh-ı Receb-i Şerīf’iñ beşinci güni bi-selāmetillāhi Taʿālā Moton’a {15} lenger-endāz-ı vuṣlat ve Ḳoron ḳalʿasını ḳayd-ı muḥāṣaradan taḫlīṣe himmet ile ġānimen ve ġāliben Moton’a {16} ʿavdet eylemiş oldıġından girüde ḳalan donanma ve ʿasākir vürūdlarında iḳtiżā-yı vaḳt ü ḥāle {17} göre ḥareket eyleyeceği müşārun-ileyh ṭarafından muḳaddemce işʿār olunmuş oldıġından ʿavn-i Ḫudā ile şimdiye ḳadar {18} girüde olan donanma daḫi vāṣıl olaraḳ anlar daḫi īfā-yı meʾmūriyyete mübāşeret eylemiş ve Bālya ṭarafı {19} daḫi bütün bütün muḥāṣara ve müżāyaḳadan ḳurtulmuş olacaġı meʾmūl olub meʾāl-i işʿārlarına {20} göre Īnebaḥtī ʿaskeri-çün iki defʿada gönderilmiş olan altı yüz kīse aḳçe Bālyabādra {21} muḥāfıẓı müşārun-ileyh ṭarafında ḳalmış oldıġından meblaġ-ı mezbūr Bālyabādra ʿaskeriniñ işlemekde {22} olan ʿulūfelerine maḥsūben muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe ẕimmet ḳaydıyla ilerüde aña göre ḥesābı görülmesi-çün {23} maḥalline ḳayd ü işāret itdirilmek üzere inhā ve tensībleri üzere sünūḥ iden irāde-i seniyye-i {24} şāhāne mūcebince Īnebaḥtī ʿaskeriniñ ʿulūfe sızıldılarınıñ ḳaṭʿ ve tanẓīmi żımnında Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’- {25} -den dört yüz kīse aḳçe tertīb ve irsāl olunmuş ve ṭıbḳ-ı iltimāsları vechile muḳaddemce Başmuḥāsebe’den {26} ḳayd itdirilan defterlerden ṣarf-ı naẓar olunaraḳ bu defʿa gönderilmiş olan defātir-i ṣaḥīḥa {27} ḳayd ü sebt ve iḳtiżā iden ṣūret-i defteriyle ʿilmüḫaber emri ıṣdār ve tesyār ḳılınmış olmaġla {28} ẕāt-ı ʿālīleri bu ṭarafda ḫuṣūṣāt-ı vāḳıʿalarınıñ sürʿat-i tesviye ve tensīḳine ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i [?] ḳudret {29} olunmaḳda ve hemān Donanma-yı Hümāyūn iḫrācına bi’l-iḳdām ġayret ḳılınmaḳda oldıġını cezm buyuraraḳ {30} bir ān aḳdem īfā-yı lāzıme-i meʾmūriyyet ve besālete himmet ve yüzüñüzden dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye muntaẓarımız olan {31} ḫidemāt-ı ḥaseneyi ibrāza nis̠ār-ı naḳdīne-i ġayret-birle şu gāvurlardan bā-ʿavn ü ʿināyet-i Bārī {32} lāyıḳıyla aḫẕ-ı s̠ār ü intiḳāmı iḳtiżā ider esbāb ü vesāʾili icrā ve ikmāle mübāderet buyurmaları {33} siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 Ş 40
[580/155] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} ʿUhde-i müşīrīlerinde olan sancaḳlardan Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri {2} maʿiyyetine irsāl olunmaḳ üzere bā-irāde-i şāhāne iḫrācına meʾmūr olduḳları beş biñ nefer güzīde {3} ve tüvānā ʿaskeriñ sürʿat-i iʿzāmları ḫuṣūṣuna müteʿalliḳ olan emr ü fermān-ı mülūkāne īcābı üzere {4} ol bābda bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve ʿasker-i merḳūmuñ iḫrāc ü iʿzām olunduḳları ḫaberini bu ṭarafa {5} getürmek üzere ḫāṣṣa ḫaṣekīlerinden maḫṣūṣ mübāşir daḫi taʿyīn olunaraḳ veṣāyā-yı muḳteżiye {6} ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden daḫi eṭrāfıyla ṭaraf-ı şerīfiñize taḥrīr ü işʿār ḳılınmış oldıġından ehemmiyyet-i maṣlaḥata {7} naẓaran şimdiye ḳadar icrā-yı lāzıme-i meʾmūriyyete müsāraʿat eylemiş olacaḳları meʾmūl ise de {8} henüz ʿasker-i meẕkūruñ iḫrācına dāʾir bir gūne inhāları vāḳiʿ olmayub maʿa-hāẕā maʿlūm-ı şerīfiñiz oldıġı {9} üzere cümle meʾmūrlarıñ vaḳt ü mevsimiyle meʾmūr olduḳları maḥalde işleri üzerinde bulunmaları lāzımeden {10} ve el-ḥāletü-hāẕihī serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri daḫi emr-i muḥārebeye mübāşeret itmiş olduḳlarından meʾmūrlarıñ {11} ʿācilen maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişmeleri müteḥattim-i ʿuhde-i diyānet olacaġı vāżıḥātdan olub şöyle ki, {12} bu mādde dīn ġavġāsı oldıġından ehl-i İslām’a bu bābda ḫāb ü rāḥatı terk itmek farż {13} olaraḳ beṭāʾet ü müsāmaḥa dünyā ve āḫiretde mesʾūliyyeti intāc ideceği ve cenāb-ı müşīrīleri ise sāʾire {14} maḳīs olmayub ḫānedānzāde ve sāye-i hümā-vāye-i şāhānede iktisāb-ı nām ü şān {15} itmiş vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳlarına naẓaran sāʾirlerinden ziyāde bu emr-i ehemm-i {16} dīnde saʿy ü ġayret ve meʾmūrīn-i sāʾireye müsābaḳat eylemeleri lāzım geleceği ve giçen sene mis̠illü {17} bī-vaḳt ʿasker gönderilür ise bir işe yaramayaraḳ īfā-yı meʾmūriyyet ʿadd olunmayacaġı ve bu defʿa {18} vāḳiʿ olan suʾāl-i hümāyūn-ı şāhāneye mebnī ʿasker-i meẕkūruñ iḫrāc olunduḳları ḫaberini {19} getürmek üzere maḫṣūṣan tatarlarımızdan […] Tatar ḫarcırāhı daḫi bu ṭarafda virilerek {20} ṣavb-ı müşīrīlerine gönderilmiş idüği maʿlūm-ı şerīfleri olduḳda eğer ʿasker-i merḳūm tām {21} ve güzīde olaraḳ işbu ḳāʾime-i ḫāliṣānemiziñ vuṣūlüne ḳadar iḫrāc ü iʿzām olunmamış ise {22} baʿd-ez-īn vaḳt ḳalmamış oldıġından bir gün ifāte-i vaḳti tecvīz itmeyerek derḥāl tamāmen {23} ve kāmilen iḫrāc ve bir daḳīḳa evvel serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri maʿiyyetine īṣālleri esbābını {24} istiḥṣāl ile ʿasker-i merḳūmuñ iḫrāc ü iʿzām olunduḳları ḫaberini tatar-ı merḳūm muʿāvedetiyle {25} serīʿan bu ṭarafa inhā ve işāret ve ol vechile icrā-yı meʾmūriyyet [ve] diyānete müsāraʿat buyurmaları {26} siyāḳında ḳāʾime. Fī 24 Ş 40
[580/156] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Bu sene-i mübārekede Evlād-ı Fātiḥān’dan tertīb olunmuş olan üç biñ neferiñ iki biñ neferi maʿiyyet-i saʿādetlerinde {2} bi’l-münāvebe istiḫdām olunmaḳ üzere biñ neferi Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa {3} ḥażretleri maʿiyyetine meʾmūr olmuş ve ʿasker-i merḳūmuñ başbuġluġı Tikveş Çeribaşısı Ḳanṭūrzāde (104) Muṣṭafā Beğ ʿuhdesine iḥāle ḳılınmış oldıġından mīr-i mūmā-ileyh başbuġluġuyla ʿasker-i meẕkūruñ sürʿat-i iḫrācı {2} ḫuṣūṣuna irāde-i ḳāṭıʿa-i şāhāne taʿalluḳ iderek ṣavb-ı saʿādetlerine ḫiṭāben bir ḳıṭʿa ṣudūr iden fermān-ı ʿālī {3} ḫaṣekī mübāşeretiyle gönderilmiş ve bu seneniñ uṣūlüyle ehemmiyyet-i maṣlaḥat daḫi sū-yı müşīrīlerine taḥrīr ü işʿār ḳılınmış {4} oldıġından şimdiye ḳadar ʿasker-i meẕkūrı iḫrāc ü iʿzām eylemiş olacaḳları meʾmūl ise de el-ḥāletü-hāẕihī {5} bu ḫuṣūṣa dāʾir bir gūne inhāları vāḳiʿ olmamış oldıġına ve serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri bugünlerde ilerü {6} ʿazīmetle müstaʿīnen billāhi Taʿālā muḥārebeye ḳıyām eylemiş idüğüne mebnī meʾmūrlarıñ şimdiye ḳadar icrā-yı meʾmūriyyete {7} ḳıyām eylemeleri īcāb-ı maṣlaḥatdan ve iḳtiżā-yı emr ü fermān-ı şāhāneden olaraḳ bu defʿa kāffe-i meʾmūrīniñ {8} aḥvāl ü ḥareketleriniñ taḥḳīḳi irādesiyle her birine başḳa başḳa taḥrīrāt ve maḫṣūṣ tatarlar gönderilmiş {9} ve ẕikr olunan Fātiḥān ʿaskeri-çün daḫi maḫṣūṣan tatarlarımızdan […] Tatar ḫarcırāhı virilerek {10} ṣavb-ı şerīflerine irsāl olunmuş olmaġla bu mādde dīn maṣlaḥatı olaraḳ bu ḫuṣūṣda ġayret cümleye {11} vaẓīfe-i ẕimmet ve ednā derece müsāmaḥa mesʾūliyyeti daʿvet olacaġı maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda {12} henüz ẕikr olunan biñ nefer ʿasker mīr-i mūmā-ileyh başbuġluġuyla iḫrāc olunmamış ise baʿd-ez-īn teʾḫīr {13} ġayr-ı mücāz oldıġından bir daḳīḳa terāḫī olunmayaraḳ hemān ʿasker-i meẕkūrı iḫrāc ve maʿiyyet-i müşārun-ileyhe {14} īṣāle kemāliyle şitāb ü sürʿat ve iḫrāc ü iʿzām olunduḳları ḫaberini serīʿan tatar-ı merḳūm muʿāvedetiyle {15} inhā ve işāret-birle īfā-yı meʾmūriyyete diḳḳat buyurmaları siyāḳında maḫṣūṣan işbu ḳāʾime. Fī 24 Ş 40
[580/161] Rumili vālīsine
{1} Eġrīboz Muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleri bundan aḳdem istīmān ṣūretinde olan Dīsava {2} Ḳapūdān’ıñ ṭalebine taṭbīḳan sū-yı sipehdārīlerinden İstifa cānibine başḳaca beş biñ nefer süvārī ve piyāde {3} ʿaskeriñ īcāb ü lüzūmunı bā-taḥrīrāt ṣavb-ı muḫliṣīye inhā ve beyān ve keyfiyyeti ṭaraf-ı serʿaskerīlerine {4} daḫi yazmış oldıġını inbā ve dermiyān eylemiş oldıġına bināʾen ol bābda tafṣīl-i keyfiyyet ṣavb-ı vālālarına {5} taḥrīr ve ḥasbe’l-maṣlaḥa īcāb ü iḳtiżāsı reʾy ü tensīb-i ṣafderānelerine ḥavāle olunmuş oldıġından {6} gelan cevāb-nāme-i müşīrīlerinde el-ḥāletü-hāẕihī kefere-i ʿuṣāt üzerine dört biñ nefer ʿasker ile {7} ketḫüdālarını bir ḳoldan ve sekiz biñ nefer ʿasker ile İsmāʿīl Paşa bendelerini bir ḳoldan sevḳ ü taʿyīn ve Ṣālona {8} ḳoluna meʾmūr ʿAbbās Paşa ve Biñbaşı Mıṣırlı Muṣṭafā Beğ ṭarafına daḫi hemān bugünlerde bi’l-ittiḥād {9} muḥārebeye ḳıyām eylemelerini teʾkīd eyledikleri ve muḳaddemā muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh maʿiyyetine göndermiş olduḳları {10} delīlbaşıyı iʿdām ve yerine āḫar münāsibini iʿzām ve her ne ṭaleb olunur ise iḳtiżāsına baḳmaġa {11} iḳdām buyuracaġıñız muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe taḥrīr olunmuş idüği muḥarrer ise de muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh {12} ẕikr olunan beş biñ nefer ʿaskeriñ īṣāli muḳteżī oldıġı beyānıyla vaḳt ü zamān fevt olmaḳsızın {13} icrā-yı muḳteżāsına himmet olunmasını ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazmış oldıġını bu defʿa daḫi işʿār idüb {14} ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı düstūrīleri istiḳlāl-i kāmil ile aḳṭār-ı Rumili’niñ vālī-i vālā-şānı {15} olaraḳ her bir maḥalliñ keyfiyyetini ve lüzūm ü iḳtiżāsı vechile muḥāfaẓa ve idāresini istiknāh-birle {16} aña göre muḳteżā-yı maṣlaḥatı icrā eyleyecekleri hüveydā oldıġına ve cenāb-ı müşīrīleriniñ İstifa’ya {17} ʿasker irsāl idüb itmeyeceklerine dāʾir bir şey yazmamaları ġālibā Ṣālona ḳoluna meʾmūr ʿasākiriñ {18} bi-mennihī Taʿālā Ṣālona’yı fetḥ ü tesḫīr eyledikden ṣoñra İstifa ve Atina üzerlerine ḳıyām ü iḳtiḥām ideceği {19} mülāḥaẓasıyla muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ maḳṣūdı olan ṣūret ilerüde ṭabīʿatıyla ḥāṣıl olacaġına {20} mebnī olub muḥāfıẓ-ı müşārun- ileyhiñ bu defʿaki işʿārı faḳaṭ keyfiyyeti ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazdıġını {21} beyān ile ifāde-i ḥāl ḳabīlinden ise de kendüsi ḫāhiş-ger oldıġına bināʾen saʿy ü ġayretine (108) fütūr ü kesel gelmamesi ümniyesine mebnī cenāb-ı sipehdārīleriniñ el-ḥāletü-hāẕihī ol vechile ḳol ḳol ʿasākir ve meʾmūrīn {2} sevḳ ü taʿyīn ve Ṣālona ḳolunda olanlara daḫi ol ṣūretle veṣāyā-yı lāzımeyi işʿār ü tenbīh itmiş {3} olduḳlarını ve delīlbaşı-i merḳūmı daḫi iʿdām ile yerine āḫarını taʿyīn iderek her bir {4} ḫuṣūṣda levāzım-ı iʿāneti icrā ideceğiñizi ṭarafına yazmış oldıġıñızdan bundan böyle daḫi her bir {5} ṭarafıñıza müteʿalliḳ levāzım-ı muʿāvenetde cānib-i serʿaskerīden iḳdām ü himmetde ḳuṣūr olunmayacaġı beyānıyla {6} hemān ẕāt-ı sipehdārīleri Ṣālona üzerinde olan meʾmūrlar ile muḫābere iderek her ṭarafda bi’l-ittifāḳ {7} iş görülmekle iḳdām ü ġayret eylemesi şeref-sünūḥ olan irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince ṭaraf-ı {8} muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār olunmuş olub ancaḳ bu ḫuṣūṣlarıñ cümlesi ẕāt-ı ʿālīleriniñ {9} bileceği ve reʾyleri munżam olmadıḳça icrāsı lāzım gelmeyecek mevāddan ve yāverī-i tevfīḳ-i Sübḥānī ile {10} uṣūl-i sipehdārīyi miḥver-i lāyıḳında rüʾyete teşmīr-i sāḳ-ı ġayret buyurmaḳda olduḳları bedīhiyyātdan olmaġla {11} hemān ẕāt-ı sipehdārīleri daḫi kendü ṭaraflarından ḥasbe’l-maṣlaḥa muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe iş {12} gördirecek ṣūretle muʿāmele ve mesʾūlāt-ı vāḳıʿasına īcāb ü iḳtiżāsına göre müsāʿade {13} buyuraraḳ īfā-yı şerāyiṭ-i reviyyet-mendāneyi is̠bāta himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 Ş 40
[580/170] Rumili vālīsine
{1} Maʿiyyet-i müşīrīlerine meʾmūr Palāslızāde İsmāʿīl Paşa bendeleri şimdiye ḳadar meʾmūr oldıġı ḫidemāt-ı seniyyede {2} ġayret ve ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmeti kendüye bādī-i rifʿat ʿadd eylemiş ṣıdḳ ü istiḳāmet ile muttaṣıf bendegān-ı Devlet-i ʿAliyye’den {3} oldıġı Salṭanat-ı Seniyye ʿindinde maʿlūm oldıġından başḳa bu āna ḳadar paşa-yı mūmā-ileyh bendeleriniñ ġayret {4} ve icrā-yı ḳavāʿid-i cānsipārīye müsāraʿatı meşhūd-ı serʿaskerīleri olmuş oldıġı muḳaddemāt ve şehādet-i {5} ḥasenesi ve Yānya ve Delvīne Sancaḳlarınıñ paşa-yı mūmā-ileyhiñ ʿuhdesine ʿarż-ı serʿaskerīleriyle tevcīhi {6} ḫuṣūṣunuñ bā-ʿavn-i Bārī şu Rum fesādı ġāʾilesiniñ ḥüsn-i indifāʿına teʾḫīrinde ḥasbe’l-müṭālaʿa {7} baʿżı fevāʾid ü muḥassenāt derkār ise de beyne’l-aḳrān irtifāʿ-i ḳadr ü menziletiyle tezāyüd-i şevḳ ü ġayreti żımnında {8} şimdilik ʿuhdesinde bulunan Īnebaḥtī ve Ḳarlıili sancaḳları rütbe-i vālā-yı vezāretle ibḳāʾen iḥsān {9} buyurulması ḫuṣūṣuna dāʾir resīde-i dest-i iḫlāṣ olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri {10} mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuşdur. Ẕāt-ı ḥaṣāfet-simāt-ı müşīrīleri māye-i kār-āgāhī {11} ve dirāyet ile muttaṣıf vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olaraḳ şimdiye ḳadar muḥavvel-i ʿuhde-i istīhālleri {12} ḳılınan ḫuṭūb-ı muʿaẓẓama-i sipehdārīnin zīr ü bālāsını merkez ü niṣābında müṭālaʿa ile ḥüsn-i temşiyetine muvaffaḳ {13} olmaḳlıġa ez-dil ü cān saʿy ü himmet buyurmaḳda olduḳları ve yāverī-i tevfīḳ-i Bārī’ye muḳārenetle {14} kāffe-i reʾy ü müṭālaʿa-i düstūrīleri uṣūl ve vaḳt ü maṣlaḥata tevāfuḳ iderek inşāʾallāhü’r-Raḥmān yüzüñüzden {15} dīn ve devlet-i ʿāliye-i Muḥammediyye’ye envāʿ-ı ḫidmet ve ṣadāḳat ẓuhūrı elṭāf-ı İlāhiyye’den mesʾūl ü meʾmūl idüği {16} ecilden ḥaḳīḳī ve ṣamīmī şevketlü kerāmetlü efendimiziñ ṭaraf-ı saʿādetlerine bi’l-vücūh ḥüsn-i teveccüh ve iʿtimād-ı hümāyūnı {17} derkār ve mūmā-ileyh İsmāʿīl Paşa bendeleri daḫi eben ʿan-ceddin Devlet-i ʿAliyye maṣārifini iltizām itmiş {18} fermān-ber ve rıżā-küster bendegān-ı ḥażret-i pādişāhīden olaraḳ paşa-yı mūmā-ileyh ʿuhdesine şimdilik {19} sancaḳ tevcīhiniñ teʾḫīrinde kendüsünüñ daḫi teslīm-kerdesi olacaḳ muḥassenātı müṭālaʿa ile sebḳ iden {20} tecrübelerine naẓaran ḥaḳḳında bu vechile ḫāme-güẕār-ı işʿār buyurılan iltimāsları daḫi becā ve yolunda olaraḳ {21} keyfiyyetiñ ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ve isʿāf-ı iltimās-ı düstūrīlerini müstelzim ḥālātıñ ikmāli {22} müteḥattim-i ẕimmet-i muḫālaṣatımız oldıġından taḥrīrāt-ı müşīrīleri meşmūl-ı liḥāẓa-i meʿālī-ifāża-i cenāb-ı cihān-bānī {23} buyuruldıġını müteʿāḳib ḳısṭeyn mevācibi Yuvān Günü’ne teṣādüfi cihetiyle ber-muʿtād muḫliṣleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {24} şāhāneye ruḫ-sūde oldıġımızda cenāb-ı müşīrīleriniñ Arnavudluḳ ḥaḳḳında ve ẕāt-ı maṣlaḥatda {25} icrā itmekde olduḳları ḥakīmāne ve müdebbirāne ḥareketleri mizāc-ı hümāyūn-ı şāhānelerine tevāfuḳ ile {26} ḥaḳlarında maḥāsin [ve] teveccühāt-ı mekārim-ġāyāt-ı cihān-bānīleri gün-be-gün tezāyüd itmekde oldıġı ve iltimāsāt-ı {27} vāḳıʿa-i müşīrīlerine müsāʿade-i ʿaliyye-i cihān-bānīleri dirīġ buyurulmadıġı tebşīrātı mübārek zebān-ı {28} muʿciz-beyān-ı pādişāhīlerinden şeref-ṣudūr buyuruldıġından māʿadā el- ḥāletü-hāẕihī ẕāt-ı sipehdārīleri {29} şu Rum fesādı ġāʾilesiniñ ʿavn-i Ḥaḳḳ’la bu sene-i mübārekede külliyyen bitirilmesine cān ü göñülden {30} iḳdām ve çārçābuk meʾmūrları ḳol ḳol iderek İsmāʿīl Paşa bendelerini daḫi sekiz biñ ʿasker ile (114) bir ḳoldan sevḳ [ü] iʿzām-birle bi-mennihī Taʿālā cenāb-ı düstūrīleri daḫi hemān biẕẕāt Mesolenk üzerine {2} ḳıyām ü ḥareketi taʿcīlde olduḳlarına naẓaran inşāʾallāhü Taʿālā bugünlerde Nārda’dan ḥareket ü ḳıyām ve kefere-i {3} ʿuṣāt üzerine hücūm ü iḳtiḥām iderek ḳarīben ve ʿācilen şu Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳiyyetleri {4} elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl olmasıyla el-ān mübārek ẕihn ü endīşe-i ḥażret-i cihān-bānī buña maṣrūf {5} oldıġından ve mūmā-ileyh İsmāʿīl Paşa bendeleri daḫi vāḳıʿan ṭıbḳ-ı tavṣiye-i müşīrīleri vechile ẕātında {6} şāyān-ı iltifāt-ı ʿālī olaraḳ bi-tevfīḳihī Taʿālā şu Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīri beşāretiniñ ḳarīben vürūd {7} ü ẓuhūruyla ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı serʿaskerīlerinde menaṣṣa-pīrā-yı sünūḥ buyurılacaḳ meʾās̠ir-i iltifāt-ı hümāyūn-ı şāhāneye {8} paşa-yı mūmā-ileyhiñ talṭīfi daḫi terdīf buyurılaraḳ her ḥālde şān ü ʿunvān-ı sipehdārī {9} ve nüfūẕ ve istiḳlāl-i serʿaskerīleri tevfīr ü tażʿīf buyurulmaḳ aḥsen göründiğinden hemān teraḳḳub ü intiẓār-ı {10} ḥażret-i pādişāhī işbu peyām-ı beşāret-irtisāmıñ vürūd ü bürūzına şāmil oldıġı maʿlūm-ı deḳāyıḳ- {11} -melzūm-ı [dü]stūrāneleri buyurulduḳda cümlemiziñ velīniʿmeti olan ẕāt-ı şevket-simāt-ı ḳudret-niṣāb {12} -ḫalledellāhü mülkehū ilā-yevmi’l-meʾāb- efendimiz ḥażretleriniñ leyl ü nehār aḳdem-i efkār-ı hümāyūnları olan işbu {13} mādde-i ehemme-i dīniyyeniñ ʿavn-i Bārī’ye iʿtimāden ve rūḥāniyyet-i ḥażret-i Seyyidü’l-Mürselīn’e tevessülen {14} sāḥa-i teyessürde çehre-nümā olmasına ne vechile ṣārif-i naḳdīne-i ġayret ü himmet olmaḳ ʿibād-ı ṣadāḳat- {15} -muʿtāda elzem ü aḳdem oldıġı nezd-i mūşikāfīlerinde ityān-ı edilleden muġnī idüğünden hemān ġayret {16} ü himmet-birle şimşīr-i ʿadū-tedmīri gerden-i ʿuṣāt-ı kefereye iḥāle-birle bir nefes evvel şu Mesolenk’iñ {17} tesḫīri ḫaber-i behcet-es̠eriniñ inşāʾallāhü Taʿālā iṭāresine ẕātlarından meʾmūl olan {18} himmet ü iḳdāmāt-ı lāzımeniñ fevḳa-mā-yeteṣavver ibẕāline müsāraʿat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 Ş 40
[580/176] Rumili vālīsine
{1} ʿUṣāt-ı kefereniñ Mesolenk’e sedd olmaḳ ḫulyā-yı bāṭılıyla taḳviyet ü istiḥkām virmiş olduḳları Maḳrīnora Derbendi {2} müştemilātı olan manāstır ve ṭābyalarıyla berāber bi-naṣrillāhi Taʿālā ḳabża-i tesḫīre getürilerek muḥāfaẓasına {3} vāfī ʿasker yerleşdirilmiş ve Mesolenk’e ḳadar cünūd-ı muvaḥḥidīne ḥāʾil olur bir maḥal ḳalmadıġından Aspro- {4} -poṭām ṣuyuna inşā itdirmekde olduḳları köpriniñ ʿan-ḳarīb tekmīliyle müstaʿīnen billāhi Taʿālā hemān Mesolenk {5} üzerine ḥareket ü ʿazīmet buyuracaḳları ve Dersaʿādet’den gönderilan ve cenāb-ı ġayret-niṣāb-ı serʿaskerīleriniñ {6} Zānṭa’dan irsāline himmet buyurmuş olduḳları ẕaḫāyir Bālyabādra’ya vāṣıl olaraḳ lillāhi’l-ḥamd (117) Bālyabādra ṭarafı ẕaḫīre müżāyaḳasından külliyyen vāreste oldıġı keyfiyyātıyla Preveze[’ye] müretteb ẕaḫāyiriñ sürʿat-i {2} irsāli muḳteżī ve lāzım idüği ve Tırḥāla Derbendi’ne iḳʿād olunmuş olan Silaḥdār İlyās Beğ’iñ {3} kendüsüne vāḳiʿ olan tenbīhāt ü veṣāyā-yı sipehdārīleri vechile ḥarekete iʿtinā iderek Aġrafa ṭaraflarında {4} olan ʿuṣāt-ı kefereniñ ḥarben ve silmen indifāʿ-i ġāʾilelerine ne ṣūretle iḳdām eylediğini müşʿir ṭaraf-ı sāmīlerine {5} tevārüd iden Rūmiyyü’l-ʿibāre kāġıdı tercümesiyle iṭāre buyurılaraḳ bi- ḥamdihī Taʿālā ol ṭaraflarda daḫi {6} emāre-i fevz ü ẓafer rū-nümā olmaḳda oldıġı ḫuṣūṣlarını şāmil ve bi-ʿavnihī Taʿālā kefere-i ʿuṣāt ile {7} vāḳiʿ olacaḳ muḥārebelerde aḫẕ olunacaḳ ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i eşḳıyānıñ irsāli ṣūretinde istiʿlām-ı irādeyi {8} müştemil resīde-i behcet olan taḥrīrāt-ı şerīfeleriyle mīr-i mūmā-ileyh bendeleriniñ kāġıdı tercümesi meʾāl {9} ü mefāhīmi mū-be-mū maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olmuş; yāverī-i yüsr ü tevfīḳ-i Yezdānī ile derbend-i meẕkūruñ {10} bu vechile ber-vech-i suhūlet żabṭ ü tesḫīri muḳaddeme-i fütūḥāt ve mebdeʾ-i tebşīrāt oldıġına bināʾen bu keyfiyyet {11} bādī-i inşirāḥ ü memnūniyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreleri derḥāl ṭaḳımıyla rikāb-ı hümāyūn-ı şāhāneye {12} ʿarż ü taḳdīm olunduḳda “Maḳrīnora dinilan derbendiñ ber-vech-i suhūlet żabṭ ü tesḫīri inşāʾallāhü Taʿālā {13} muḳaddeme-i fevz ü nuṣretdir. Maḥẓūẓ oldum. Ḥaḳḳ Taʿālā ehl-i İslām’ı her ḥālde manṣūr eyleye, āmīn” deyu {14} inbisāṭ ve duʿā-yı ḫayret-intimā-yı şāhāneyi mutażammın ḫaṭṭ-ı şerīf-i ḥażret-i pādişāhī şeref-rīz-i ṣudūr olmuşdur. {15} Nezd-i sipehdārīlerinde maʿlūm oldıġı vechile bu gāvurlar şimdiye ḳadar meʾmūrlar ṭaraflarından bir vechile ġayret-i {16} dīniyye ve şevket-i İslāmiyye’yi göremediklerinden istedikleri gibi lāzım gelan maḥallere taḳviyet virerek {17} bayaġı ceng ü sitīz ne oldıġını bilmeyan reʿāyā maḳūlesi gāvurlar ehl-i İslām’a muḳābeleyi gözlerine {18} kesdirmiş olduḳlarından ẕāt-ı ʿālīleri bu daḳīḳalara ṣarf-ı ẕihn eyler ve böyle ḥareketiñ dīnen ve mülken {19} derkār olan meḥāẕīri ne ṣūreti intāc ideceğini derk ü iẕʿān ider dīndār ve şecāʿat-kār {20} vükelā-yı fiḫāmdan olaraḳ cānib-i seniyyü’l-menāḳıb-ı ḥażret-i pādişāhīye bu emr-i ehemm-i dīnde ġayret ü diyānetleri [?] {21} iḳtiżāsını icrā itmek üzere bi’l-intiḫāb ʿunvān-ı sipehdārīyle meʾmūr buyurulmuş olduḳlarına ve lillāhi’l-ḥamd {22} her ḥālde reviyyet-mendāne ve ṣādıḳāne ḥareketler meʾās̠iri olaraḳ ḥamden s̠ümme ḥamden tevfīḳāt-ı İlāhiyye’ye maẓhariyyetleri {23} emāre-i ḥasenesi ān-be-ān rū-nümā olmaḳda oldıġına bināʾen inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḳaç seneden berü uzayub {24} ümmet-i Muḥammed’e bir ġāʾile-i ʿaẓīme olmuş olan işbu fesād-ı ḳabīḥanıñ ʿan-ḳarībi’z-zamān ber-vefḳ-i murād {25} ḥüsn-i indifāʿ ü ḫitāmına muvaffaḳ olmaları ez-derūn elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā ve teshīl-i {26} mevādd ü meṣāliḥ-i serʿaskerīleri aḳdem-i efkār olaraḳ işʿār buyurmuş olduḳları Preveze {27} tertībi bi’l-iḳdām şimdiye ḳadar vāfir sefāyin taḥmīl ve irsāl olunmuş ve keyfiyyetleri daḫi defteriyle {28} berāber ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār ve tesyār ḳılınmış oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā muvāfıḳ havā ile {29} o mis̠illü ẕaḫīre tekneleriniñ peyderpey vuṣūlleri meʾmūl ve bu māddeye ve mevādd-ı sāʾireye bu ṭarafdan {30} iḳdāmda daḳīḳa fevt [?] olunmadıġı ve bundan böyle daḫi olunmayacaġı emr-i ġayr-ı mechūl olub {31} meʾāl-i işʿārlarına naẓaran mūmā-ileyh İlyās Beğ’iñ ḏavranışı yollu ise de bundan böyle {32} daḫi lāyıḳıyla ḥareket ve iş görüb ibrāz-ı ṣadāḳate ġayret eylemesi himem-i şerīfe-i daḳīḳa-dānī {33} ve kār-āşināyīlerine menūṭ oldıġı hüveydā olmaġla hemān cenāb-ı dirāyet-elḳāb-ı düstūrīleri {34} cümlemiziñ ve biẕẕāt şevketlü efendimiziñ ẕātlarından meʾmūlümüz olan ġayret ü diyāneti is̠bāt (118) ve icrā eyleyerek ḳaç seneden berü şu gāvurlarıñ göremamiş olduḳları saṭvet-i ḳāhire-i İslāmiyye’yi {2} ʿavn ü nuṣret-i Ḥażret-i Bārī’ye iʿtimāden irāʾeye ṣārif-i naḳdīne-i himmet-birle inşāʾallāhü Taʿālā ḳarīben {3} şu ġāʾileniñ indifāʿına muvaffaḳ olaraḳ ilā-āḫiri’z-zamān s̠ebt-i ṣaḥīfe-i rūzigār olacaḳ ḥālāt-ı {4} müstaḥseneniñ ibrāzına beẕl-i mā-ḥaṣal-i himmet ve kemāl-i intiẓār-ı ʿālī derkār olan Mesolenk[’iñ] ʿavn-i Bārī’yle {5} tesḫīri ḫaber-i behcet-es̠eriniñ sürʿat-i işʿārına mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl {6} bi-ʿināyetillāhi Taʿālā tedmīr-i kefere-i ʿuṣāt ile aḫẕ olunacaḳ ruʾūs-ı maḳṭūʿa-i menḥūseniñ ḳalīlü’l-miḳdār {7} olaraḳ Dersaʿādet’e irsāli yaḳışmaz ise de nezd-i düstūrīlerinde birikdikçe birḳaç yüzini birden {8} irsāl buyurmaları münāsib olacaġı maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda hemān cenāb-ı müşīrīleri her ḥālde {9} is̠bāt-ı müddeʿā-yı ṣalābete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī ġurret-i N 40
[580/180] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Bu es̠nāda Andıra cezīresinden Dersaʿādet’e gelmek üzere Boġaz’a vürūd itmiş olan elli sekiz nefer kebīre {2} ve ṣaġīre Naṣrāniyyeleriñ Ḳalʿa-i Sulṭāniyye’de tevḳīf olunmuş olduḳları bu defʿa Boġaz Muḥāfıẓı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa {3} ḥażretleri ṭarafından bā-taḥrīrāt inhā ve mersūmeleriñ esāmīsini mübeyyin bir ḳıṭʿa defter isrā olunub cezīre-i meẕkūreniñ ʿiṣyān üzere {4} olub olmadıḳları maʿlūmumuz olmadıġından başḳa müşārun-ileyhiñ işʿārından bunlarıñ böyle Rūsyalu tüccār sefīnesine {5} ḏoluşaraḳ Boġaz’a gelmeleri bir sebeb taḥtında olmaḳ añlaşılub yaʿnī eğer cezīre-i meẕkūre reʿāyāsı ʿiṣyān üzere ise {6} bunlar naṣıl çıḳmışlar ve taḥt-ı raʿiyyetde olduḳları taḳdīrde meskenlerini terke sebeb ne oluyor ve eğer Rūsya diyārına {7} firār ḳaṣdıyla bu uṣūle teşebbüs̠ itmişler ise ʿavn-i Ḥaḳḳ’la Dersaʿādet’den geçemeyecekleri derkārdır. Her ne ise, ṣūret-i ḥāl {8} maʿlūm-ı düstūrīleri olmaḳ içün taḥrīrāt-ı meẕkūre ṣavb-ı düstūrīlerine iṭāre olunmuş ve bu bābda reʾy ve maʿlūmāt-ı {9} müşīrīleri ne vechile ise keyfiyyet Boġaz muḥāfıẓı müşārun-ileyhe şimdiden taḥrīr ü işʿār olunmaḳ üzere reʾy ü müṭālaʿāt-ı {10} düstūrīlerini ṣavb-ı ḫāliṣānemize tezbīr ü teẕkāra himmet ve bi-mennihī’l-Kerīm Boġaz’ı teşrīflerinde mersūmeleriñ keyfiyyet ü ḥāllerini {11} muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh maʿrifetiyle taḥḳīḳ ü tedḳīḳ buyuraraḳ īcābı ne ise icrāsı muḥavvel-i reʾy-i sāmīleri idüği beyānıyla {12} teẕkire. Fī 3 N 40
[580/181] Rumili vālīsine
{1} Eġrīboz ṭarafında olan Ḳapūdān Dīsāva’nıñ istīmānı ḳarār-gīr-i ṣıḥḥat ü s̠übūt olaraḳ mersūm vāsıṭasıyla İstifa {2} ve Livādya ve Ṭalānda reʿāyāları daḫi taḥt-ı raʿiyyetde [?] idḫāl ve Mora Derbendi’ne merbūṭ ḳurā reʿāyāları daḫi {3} ṭālib-i reʾy ve amān olmuş olduḳlarını mübeyyin Eġrīboz Muḥāfıẓı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ tevārüd iden taḥrīrāt {4} ve ādemīsiyle ḳapūdān-ı mersūm ṭarafından gönderilmiş olan yazıcısı nezd-i serʿaskerīlerine celb ü teʾmīn ve talṭīf ile (120) reʿāyā-yı mersūmeniñ ʿumūmen esliḥaları devşirilerek Eġrīboz ḳalʿasına teslīm olunmuş ve ḳapūdān-ı mersūmuñ {2} ḳarındaşı rehīn alınmaḳ üzere ḳarār virilerek cānib-i sipehdārīlerinden buyuruldılar ve dāʾire-i düstūrīlerinden {3} adam irsāliyle mesfūrlara ne vechile reʾ[y] ü amān iʿṭā buyurulmuş ve ṣūret-i ḥāl iḳtiżāsına göre muḥāfıẓ-ı {4} müşārun-ileyhe daḫi işʿār ḳılınmış oldıġı ve muḳaddimetü’l-ceyş olmaḳ üzere Mesolenk üzerine sevḳ ü taʿyīn buyurmuş {5} olduḳları ketḫüdāları bendeleriniñ taḥḳīḳ ve işʿār ve sāʾir erbāb-ı vuḳūfuñ iḫbārlarına naẓaran Mesolenk ṭarafında {6} olan nāḥiyeler reʿāyāları İngiltere aḏalarına firār ü ilticā itmiş olaraḳ ol ḥavālīde reʿāyādan es̠er {7} ḳalmamış ise de bu māddeniñ müstaḳbelen meḥāẕīri müstetbiʿ olacaġı beyānıyla keyfiyyet bu ṭarafda ilçilerine {8} bi’l-ifāde ṣūret-i rābıṭası istiḥṣāl olunması ḫuṣūṣātını şāmil ve ifādāt-ı sāʾireyi müştemil bu defʿa resīde-i {9} enmile-i muḫālaṣat olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub {10} reʿāyā-yı mersūmeniñ ol ṣūretle ṭālib-i amān olaraḳ taḥt-ı raʿiyyete idḫālleriyle Eġrīboz ve ḥavālīsi {11} maṣlaḥatınıñ ber-vech-i suhūlet ḫitām-peẕīr olması muḥassenāt-ı umūrdan ʿadd olundıġı mis̠illü ẕāt-ı ḥaḳāyıḳ-simāt-ı düstūrīleriniñ daḫi {12} bu bābda icrā buyurmuş olduḳları tedābīr ü ārā-yı ṣāʾibe māye-i fıṭriyyelerinde olan cevher-i girān-ḳadr-i kār- āzmūdegī {13} ve ḥaṣāfeti teʾyīd itmekle mūcib-i kemāl-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı mevrūdeleri derḥāl pāy-gāh-ı serīr-i {14} şevket-maṣīr-i cenāb-ı ḫilāfet-penāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı meʿālī-iktināh-ı cenāb-ı cihān-bānī buyurılaraḳ {15} ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı sāmīlerinde duʿā-yı iksīr-nümā- yı ḥażret-i pādişāhī erzānī buyurulmuşdur. Nezd-i sāmīlerinde beyāndan {16} muġnī oldıġı üzere eğerçi reʿāyā-yı mersūmeniñ şevket-i İslāmiyye gözlerini ürküderek hecme-i dilāverān-ı {17} ʿasākire tāb-āver-i muḳāvemet olamayacaḳlarını bildiklerinden ol vechile irtikāb-ı ʿār-ı firār itmiş olduḳları {18} derkār ise de mersūmlarıñ memālik-i Devlet-i ʿAliyye’den ḫārice firār ü ilticāları vāḳıʿan elbetde meḥāẕīrden {19} sālim olamayacaġından bu māddeniñ öñi kesdirilmesi lāzımeden ve düvel-i müteḥābbe beyninde yekdīgeriñ ʿāṣī {20} ve firārīleri teṣāḥub ü ḳabūl olunmaması beyne’d-düvel rüsūm-ı merʿiyye ve şürūṭ-ı muʿtenā-bahādan olmaḳ mülābesesiyle {21} ẕikr olunan Rum eşḳıyāsı firārīleriniñ daḫi İngiltere aḏalarında ḳabūl ve tevḳīf olunmamaları ḫuṣūṣı {22} bu ṭarafda ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendi ṭarafından İngiltere sefāretine ifāde ve iddiʿā ve Ḳorfa cenerāline mektūb taḥrīr {23} eylemesi ifāde ve inbā olunmuş ise de Frenkleriñ maʿlūm ü mücerreb olan mizāc ü mişvārlarına naẓaran bu ṭarafda {24} iẓhār-ı muvāfaḳat itseler bile fiʿilen icrāsı ẕāt-ı ʿālīleriniñ ḥüsn-i tedbīr ü iḳdām-ı serʿaskerīlerine menūṭ olaraḳ {25} bu ḫuṣūṣuñ ṭaraf-ı ṣafderānelerinden daḫi Ḳorfa cenerāli ve sāʾir İngiltere meʾmūrlarına īrād {26} ve iddiʿā olunaraḳ ḥüsn-i ṣūretle öñi kesdirilmesi münāsib mülāḥaẓa olunmuş ve emr ü fermān-ı şāhāne daḫi {27} bunuñ üzerine zīver-baḫş-ı ṣudūr olmuş ve keyfiyyet saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine daḫi bildirilerek {28} bi-mennihī Taʿālā müşārun-ileyh ḳarīben ol ṭarafa vardıḳlarında cenāb-ı düstūrīleriyle bi’l-muḫābere ne vechile īcāb ider ise {29} icrāsına himmet eylemesi tavṣiye ve işʿār ḳılınmış olmaġla hemān cenāb-ı düstūrīleri ol ṭarafda İngiltere {30} meʾmūrlarına münāsibi vechile īrād ve iddiʿā buyuraraḳ firārī māddesiniñ öñi kesdirilmesi ṣūretiniñ {31} istiḥṣāline himmet-i vālā-nehmet-i serʿaskerīleri derkār ve kāffe-i umūr-ı meʾmūre-i serʿaskerīniñ ḥüsn-i intācını īcāb ider {32} ḥālāt-ı müstaḥseneniñ sürʿat-i ikmāline saʿy-ı bī-şümār buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 4 N 40
[580/197] Boġaz muḥāfıẓına
{1} Tüccār ḳapūdānlarından Rūsya bāndırasıyla Dīmitrī dī Corcī nām ḳapūdānıñ süvār oldıġı mārtīḳo taʿbīr olunur sefīnesiyle {2} Dersaʿādet’e göndermek üzere Andıra cezīresinden Baḥr-i Sefīd boġazına gelüb bir ḳıṭʿa defteri taḳdīm ḳılınan kebīre {3} ve ṣaġīre elli sekiz nefer Naṣrāniyye yedlerinde teẕkire bulunmadıġından tevḳīf olunduḳları beyānıyla bu bābda istiʿlām-ı irādeyi şāmil {4} tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri meʾāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra īcāb-ı maṣlaḥat saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerinden {5} lede’s-suʾāl cezīre-i merḳūme reʿāyāsından her ne ḳadar ʿiṣyān ṣūreti rū-nümā olmamış ise de bugünlerde Dersaʿādet’e {6} baʿżı Lātīn ve Rum reʿāyāları gelmekde olduḳlarına naẓaran mersūmlarıñ gelmeleri daḫi yā eşḳıyā ḫavfından veyāḫūd bu sene-i {7} mübārekede aḏalarıñ urulması ḫaşyetinden nāşī olması muḥtemel idüğüni ifāde buyurmuş olduḳlarına ve bi-mennihī Taʿālā müşārun-ileyh ḥażretleri {8} daḫi hemān Boġaz’a varmaḳ üzere idüklerine mebnī bi-mennihī Taʿālā müşārun-ileyh ḥażretleriyle mülāḳātlarında iḳtiżāsını icrā itmek üzere {9} müşārun-ileyh ḥażretlerini iḫṭār ve bi’l-müẕākere ne vechile reʾy ü tensīb buyururlar ise ol vechile icrāya himmet ü ibtidār buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 13 N 40
[580/199] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Şīre ve İstendīl aḏalarında ḳalb altun iʿmāline cesāret olundıġına dāʾir ʿizzetlü Ḍarbḫāne-i ʿĀmire nāẓırı efendi {2} bendeleri taḳdīm itmiş oldıġı taḳrīri manẓūr-ı sāmīleri olmaḳ içün iṭāre-i sū-yı ʿālīleri kılındı. Vāḳıʿan bu mādde-i {3} mekrūhuñ indifāʿı esbāb-ı muḳteżiyesiniñ sürʿat-i istiḥṣāli lāzımeden ise de ber-vefḳ-i murād defʿiyle ṣūret-i ḥaseneye {4} idrācı bi-ʿavnillāhi Taʿālā Aḳdeñiz ṭarafından fesādıñ berṭaraf olmasına mevḳūf ve el-ḥāletü-hāẕihī cenāb-ı düstūrīleriniñ {5} meʾmūriyyetleri emr-i cihāda maʿṭūf olaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā ḳarīben ṣırası geldikde bu māddeniñ daḫi ḥüsn-i ṣūretle {6} defʿine himmet buyuracaḳları āşikār ise de hemān keyfiyyet maʿlūm-ı düstūrīleri buyurulmaḳ içün teẕkire-i meveddet taḥrīrine ibtidār kılındı. Fī 13 N 40
[580/200] Rumili vālīsine
{1} Rekīz-i fıṭrat-ı aṣliyyeleri olan mādde-i ġayret ü diyānet ve vāye-i ḥamiyyet ü besālet īcābı vechile imrār-ı vaḳti tecvīz buyurmayaraḳ {2} īfā-yı meʾmūriyyete sürʿat ü iʿtinā niyyet-i ṣādıḳasıyla Ġūrya nām maḥalde kāʾin nehrden ṣallar inşāsıyla mevcūd-ı maʿiyyet-i {3} ẓafer-āyetleri olan ʿasākir ḳarşu cānibe imrār ve münāsib sergerdeler ile ṭaraf ṭaraf meʾmūr ve tesyār ḳılınaraḳ {4} Mesolenk’iñ her cānibi ʿasākir-i İslāmiyye ile muḥāṭ ise de Mesolenk derūnunda bulunan kefereniñ nihāyet mertebe tażyīḳ ü tenkīlleri {5} Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne ile vürūd idecek edevāt-ı ḳalʿa-gīrīniñ ẓuhūrına mütevaḳḳıf oldıġı beyānıyla ẕikr olunan {6} edevāt ü mühimmāt ile ẕaḫīre ḫuṣūṣunda kemāl-i mertebe müżāyaḳa ṣūreti rū-nümā olmuş oldıġından ẕaḫāyir-i mürettebeniñ {7} sürʿat-i tesyār ü isbāli iltimāsına dāʾir mevḳiʿ-res olan taḥrīrāt-ı sipeh-sālārīleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i {8} ḫulūṣ-verī olub bu vechile Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri niyyet-i ḫāliṣasıyla ʿasākiriñ ḳarşu ṭarafa sürʿat-i imrār {9} ve emr-i muḥāṣaraya ibtidār buyurmaları ḥamiyyet ü besālet-i ẕātiyyelerini teʾyīd ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān şu ġāʾileniñ bu sene-i mübārekede {10} külliyyen indifāʿına maẓhariyyetleri ḫuṣūṣunda cümlemiziñ meʾmūli olan iʿtiḳādāt-ı ḥaseneyi bir ḳat daḫi teʾkīd iderek {11} muvaffaḳiyyet ü selāmetleri edʿiye-i ḫayriyyesi ʿan-ṣamīm refʿ-i bārgāh-ı Cenāb-ı Rabb-i Mecīd ḳılınmışdır ve taḥrīrāt-ı meẕkūreleri ḫāk-pāy-ı {12} hümāyūn-ı mülūkāneye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı kīmyā-es̠er-i ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı āṣaf-ṣıfatları dīn ü devletimiz {13} düşmeni olan ḫavene-i Rum’uñ ḳahr ü istīṣālleriyle memālik-i şāhāneye olan tasalluṭları defʿi emr-i ehemmine ṭaraf-ı {14} eşref-i ḥażret-i mülūkāneden istiḳlāl-i tām ve ruḫṣat-ı mā-lā-kelām ile bā-ʿunvān-ı serʿaskerī meʾmūr buyurulmuş ve ḥavl ü ḳuvve-i {15} Ḥażret-i Ḫudā ve imdād-ı rūḥāniyyet-i cenāb-ı Seyyidü’l-Enbiyā ile umūr-ı mevkūle-i düstūrānelerine vaḳt ü mevsimiyle yapışaraḳ {16} el-ḥāletü-hāẕihī Mesolenk’iñ ḥaṣr ü tażyīḳi üzerinde bulunmuş olduḳlarından teshīl-i meṣāliḥleriyle ẕātlarına imdād {17} ü iʿānet cümlemize farż mes̠ābesinde oldıġından bu bābda ḳuṣūr muḥāl ve bir ḫuṣūṣda żarūret-dīde olmayaraḳ teshīl-i umūr-ı {18} serʿaskerīleriyle taḳviye-i bāzū-yı miknet ü iḳtidārları olur esbāb ü vesāʾiliñ icrāsı aḳdem-i efkār ü āmāl olaraḳ {19} Preveze ve Bālyabādra’ya müretteb ẕaḫāyir taḥmīl olunan müsteʾmen sefīneleriniñ eks̠erīsi Nemçelü olub {20} yaḳın müddetden berü ve sekizer-onar ḳıṭʿa peyderpey iḫrāc ü iʿzām olunmuş ve cümlesiniñ ardı alınaraḳ (129) şimdiye ḳadar gönderilan yalñız Preveze tertībi sefāyini yiğirmi yedi ḳıṭʿaya bāliġ olmuş olmaġın inşāʾallāhü’r-Raḥmān {2} peyderpey ol ṭarafa vuṣūlleri meʾmūl ve muḳaddemki iltimās ve taḥrīrleri üzere bundan ṣoñra gönderilecek ẕaḫāyir {3} Bālyabādra’ya sevḳ ü irsāl ḳılınacaġı emr-i ġayr-ı mechūl ise [de] işʿārları vechile ẕāt-ı ʿālīleri Mesolenk üzerinde olaraḳ {4} ḥaṣr ü tażyīḳ itmekde olduḳlarına naẓaran ẕaḫāyir-i külliyye ve mühimmāt-ı lāzımeniñ vücūdı lāzım geleceğinden ve saʿādetlü {5} Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi Beşikṭaş pīşgāhından fekk-i lenger-i iḳāmet ve semt-i meʾmūresine ʿazīmet eylemiş olduḳlarından [?] {6} Boġaz’da ārām ü tevaḳḳuf [?] itmeyerek ḳalḳub vaḳtiyle Mesolenk cānibine irişmeğe şitāb ü sürʿat ve şāyed meẕkūr {7} ẕaḫīre teknelerinden yollarda ve Zānṭa’da ilişmiş ḳalmışı var ise bunları daḫi iḳtiżāsına göre ḳaldırub {8} bir ān evvel ol ṣavba īṣālleri vesāʾilini istiḥṣāle ġayret eylemeleri sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye mūcebince müşārun-ileyhe {9} işʿār ü tenbīh olunmuş ve bundan böyle ḳuṣūr istīcār olunacaḳ sefīnelere daḫi sürʿat-i iḳdām eylemesi ẕaḫīre nāẓırı {10} efendi bendelerine tebyīn ü teʾkīd ḳılınmış olmaġla ẕāt-ı sipehdārīleri ẕaḫīre ḫuṣūṣunda ve mevādd-ı sāʾirede {11} bu ṭarafda ḳuṣūr olunmayacaġını cezmle muṭmaʾin olaraḳ iḳtiżā-yı meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerini icrāya himmet ve şu gāvurlara {12} mürtekib olduḳları ʿamelleri cezāsını göstererek ber-vefḳ-i maḳṣūd aḫẕ-ı s̠āra ve dīde-dūz-ı intiẓār oldıġımız peyām-ı {13} meserretiñ inhā ve işʿārına ṣarf-ı reviyyet-birle is̠bāt-ı müddeʿā-yı feṭānet-kārī ve ḥamiyyete himmet buyurmaları siyāḳında {14} ḳāʾime. Fī 14 N 40
[580/215] Rumili vālīsine
{1} Meknūz-ı ẕāt-ı vālāları olan cevher-i girān-ḳadr-i şecāʿat ve muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ḥamiyyet-i serʿaskerīleri üzere {2} meʾmūr-ı maʿiyyet-i sipehdārīleri olan Palāslızāde İsmāʿīl Paşa bendeleriyle sāʾir biñbaşılarıñ Mesolenk üzerine sevḳ ü taʿyīniyle {3} Mesolenk’iñ muḥāṣara ve tażyīḳine ḳıyām ile Ġalaṭa ve Beḥor [?] ḳaryeleri ve Ṣovuḳṣu iskelesi ne vechile żabṭ ve muḥāfaẓalarına {4} iḳdām olunmuş ve kefere-i eşḳıyānıñ Mesolenk’e ḳarīb maḥalde iḥdās̠ itmiş olduḳları loġoruñ evvel-emrde żabṭ ü tesḫīri {5} lüzūmuna mebnī loġor-ı meẕkūruñ üzerine hücūm-birle derūnunda olan ḫavene-i eşḳıyā ḏayanamayub deñiz ṭarafından {6} münhezimen firār ve bi-ʿavnillāhi Taʿālā loġor-ı meẕkūruñ ne ṣūretle żabṭ ü tesḫīrine ibtidār olunmuş ve baʿdehū muʿasker-i ẓafer-rehber {7} Mesolenk’e sevḳ-birle Mesolenk’iñ berren cevānib-i s̠elās̠esi muḥāṣara ḳılınmış ise de Donanma-yı Hümāyūn ve ẕaḫāyir ve mühimmāt {8} sefīneleriniñ bir ān aḳdem irişdirilmesi ḫuṣūṣunı şāmil ve ifāde-i sāʾireyi müştemil firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı {9} düstūrīleri mezāyāsı ve merḳūmān biñbaşılar ile Aġrafa üzerinde olan Poda İlyās Beğ bendeleri {10} ṭaraflarından tenkīl-i eşḳıyāya dāʾir taḳdīm olunan Rūmiyyü’l-ʿibāre evrāḳ tercümesi müʾeddāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī {11} olub ʿinde-ūlī’n-nühā vāżıḥ ü rū-nümā oldıġı üzere Mora gāvurlarınıñ ḳuvvetü’ẓ-ẓahr ittiḫāẕ itmiş olduḳları {12} Mesolenk’iñ içinde olan ḫavene-i eşḳıyā şimdiye ḳadar bir ḍarb görmeyüb saṭvet-i bāhire-i Devlet-i ʿAliyye’den bī-pervā {13} olaraḳ ünūf-i naḫvetlerini ḳabartmışlar iken böyle vaḳt-i yesīrde mesfūrlara göz açdırılmayaraḳ ḳahr ü tenkīl {14} ve ʿalelḫuṣūṣ loġor-ı meẕkūruñ żabṭ ü tesḫīriyle Mesolenk’iñ ol vechile ḥaṣr ü iḥāṭası ḫuṣūṣlarında {15} maṣrūf buyurılan himmet-i kāmile-i ṣafderāneleri el-ḥaḳ serʿaskerlik şānını ve düstūriyyet ʿunvānını ikmāl ü icrā olmaġla {16} bu keyfiyyet mūcib-i maḥẓūẓiyyet olaraḳ taḥrīrāt-ı düstūrīleri ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı {17} naẓar-ı cenā[b]-ı ḫilāfet-penāhī buyurulmuşdur. İşʿār-ı ʿālīlerine naẓaran eşḳıyā-yı maḫẕūle her ṭarafda münhezim olaraḳ {18} sedd-i rāh ittiḫāẕ itmiş olduḳları loġor daḫi żabṭ olunmuş ve Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri nüvīd-i behcet-bedīdine intiẓār-ı ʿālī {19} derkār olub saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri daḫi Donanma-yı Hümāyūn ve ẕaḫāyir ve mühimmāt sefāyinini bi’l-istiṣḥāb {20} ḏoġrı ṣavb-ı meʾmūriyyete irişmek üzere bundan aḳdem Dersaʿādet’den fekk-i lenger-i iḳāmet itmiş ve Boġaz’a varmış {21} ve Boġaz’dan daḫi bugünlerde ḳal[ḳ]maḳ üzere oldıġından ehemmiyyet-i maṣlaḥat ve ṣūret-i meʾmūriyyeti her ne ḳadar teʾkīd-i {22} veṣāyādan müstaġnī ise de şeref-sünūḥ olan irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince vāḳiʿ olan inhāları ber-vech-i tafṣīl {23} basṭ ü taḥkiye-birle muvāfıḳ havā ile bir ān aḳdem semt-i meʾmūresine irişmesi ḫuṣūṣı bu defʿa müşārun-ileyhe ʿicāleten {24} taḥrīr ve beġāyet teʾkīd olunmuş olmaġla inşāʾallāhü Taʿālā maḥż-ı elṭāf ü iḥsān-ı Cenāb-ı Perverdigār ile şurṭa-i tevfīḳ-i {25} yāver olaraḳ ḳarīben ol ṭarafa Donanma-yı Hümāyūn vāṣıl ve mühimmāt ve ẕaḫāyir sefāyininiñ vürūd iderek ve maṣlaḥat-ı {26} mevkūlelerinde ez-her-cihet yüsr ü suhūlet ḥuṣūlüyle cümlemiziñ muntaẓarı ve bā-ḫuṣūṣ şevketlü efendimiz ḥażretleriniñ (138) maṭmaḥ-ı naẓarı olan Mesolenk’iñ ʿan-ḳarīb fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳ olacaḳları iḥsān-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā {2} olmaġla bundan böyle daḫi her ḥālde muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ḥaṣāfete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 N 40
[580/218] Rumili vālīsine
{1} Salṭanat-ı Seniyye’niñ niʿam-ı firāvān ve envāʿ-ı müsāʿade ve iḥsānına müstaġraḳ olduḳları ḥālde bilā-mūcib mürtekib-i şeḳāvet {2} ü ʿiṣyān olmuş olan Rum ḫavenesiniñ şimdiye ḳadar defʿ-i ġāʾileleri rū-nümā olmaması ḥālen ve istiḳbālen nice meḥāẕīri {3} ve bi-taḫṣīṣ Devlet-i ʿAliyye-i Muḥammediyye’niñ min-ʿindillāh mecbūl oldıġı şecāʿat ü ḳuvvet īcābına naẓaran düvel-i ecnebiyye beyninde ẕüll-i ʿaẓīmi {4} müstevcib oldıġına ve bu bābda ḥadlerini bildirüb ḳuvve-i ḳāhire-i İslāmiyye’yi ber-vefḳ-i maṭlūb-ı ʿālī irāʾe eylemek cenāb-ı {5} besālet-niṣābları şecīʿ ve cesūr ve diyānet ü ḥamiyyet ile mefṭūr bir ẕātıñ istiḳlāl vechile meʾmūriyyetinden lābüd {6} idüğüne bināʾen ḥaḳḳ-ı ʿālīlerinde olan ḥüsn-i naẓar-ı şāhāne ve yümn-i teveccüh-i mülūkāne iḳtiżāsı üzere yüzüñüzden (140) Devlet-i ʿAliyye’ye ṣunūf-ı fevz ü nuṣret ve bu maṣlaḥat-ı dīniyyede ġayret ile şu gāvurlardan aḫẕ-ı intiḳāma saʿy ü himmet {2} meʾmūl-ı ʿālīsiyle ḫaṭb-ı cesīm-i sipeh-sālārī ruḫṣat-ı kāmile vechile tefvīż-i ʿuhde-i ḥamiyyet- şiʿārīleri ḳılınmış ve ẕāt-ı {3} saʿādetleri daḫi umūr-ı meʾmūrelerine vaḳt ü zamānıyla yapışmış olduḳlarından ẕāt-ı ḥamiyyet-simātlarına lāzıme-i imdād {4} ü iʿāneyi icrā ve taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārları olur vesāʾili īfāya iʿtinā vācibe-i ẕimmet-i meʾmūriyyetimiz ve aḳdem-i efkār {5} ü endīşemiz olmaḳdan nāşī bundan aḳdem ẕāt-ı serʿaskerīleri şāyed İzdīn üzerinden giderler iḥtimāliyle Ġolos ve İzdīn iskelelerine {6} otuz biñ nefer süvārī ve piyāde ʿaskere dört aylıḳ ẕaḫīre olmaḳ üzere yüz on sekiz biñ bu ḳadar keyl daḳīḳ {7} ve yüz ḏoḳsan altı biñ bu ḳadar kīle şaʿīr ve Preveze ve Bālyabādra iskelelerine daḫi on beş biñ nefer süvārī {8} ve piyāde ʿaskere dört aylıḳ ve ḳırḳ beş biñ nefer süvārī ve piyāde ʿaskere beş aylıḳ ki geçen Şubāṭ ibtidāsından {9} işbu sene-i mübāreke Rūz-ı Ḳāsım’ına ḳadar kifāyet itmek üzere cemʿan üç yüz yiğirmi biñ bu ḳadar keyl daḳīḳ ve üç yük {10} otuz dört biñ bu ḳadar keyl şaʿīr tertīb ve Eġrīboz ṭarafı-çün daḫi başḳaca on beş biñ nefer süvārī ve piyāde {11} ʿasker idāresine altı aylıḳ daḳīḳ ve üç aylıḳ şaʿīr irsāli tensīb olunaraḳ şimdiye ḳadar istīcār olunan müsteʾmen sefāyinine {12} taḥmīlen ibtidā İzdīn ve Ġolos iskelelerine gönderilan daḳīḳ ve şaʿīr ve peksimāddan başḳa ordu-yı müşīrīleri-çün {13} yalñız Preveze ve Bālyabādra iskelelerine yiğirmi-otuz ḳıṭʿa sefāyin ile yüz on dört biñ üç yüz bu ḳadar {14} keyl daḳīḳ ve yüz yetmiş bir biñ keyl şaʿīr gönderilerek keyfiyyetleri ṣavb-ı saʿādetlerine muḳaddemce bildirilmiş ve Preveze’niñ {15} Āsitāne tertībinden faḳaṭ altı biñ bu ḳadar keyl daḳīḳ ile bir yük altmış iki biñ bu ḳadar keyl şaʿīr ḳalmış ve yine {16} Preveze tertībi olaraḳ saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleri maʿrifetiyle Īnöz iskelesinden taḥmīl ve irsāli müretteb olan {17} iki yüz biñ keyl daḳīḳ ve iki yüz biñ keyl şaʿīr içün şimdiye ḳadar Dersaʿādet’den bi’l-muḳāvele istīcār ve irsāl olunan {18} tehī müsteʾmen sefīnesi on bir ḳıṭʿaya bāliġ olmuş ve Preveze’ye Dersaʿādet’den giden ẕaḫīre tekneleri ḥamūlelerini {19} boşaltdıḳdan ṣoñra Īnöz iskelesine gelüb oradan daḫi ẕaḫīre taḥmīl ve ʿazīmetleri ḳapūdānlarıyla muḳāvele itdirilmiş {20} oldıġından peyderpey taḥmīl ve muʾaḫḫaren vāḳiʿ olan işʿārları vechile Bālyabādra’ya sevḳ ü tesbīline ġayret ü iḳdām olunacaġına {21} naẓaran Preveze ve Bālyabādra ve gerek İzdīn ve Ġolos ve Eġrīboz ṭarafları-çün ber-vech-i muḥarrer müretteb olan ẕaḫāyir {22} bi-mennihī Taʿālā her bir ṭarafda her ne miḳdār ʿasākir tecemmuʿ itse Rūz-ı Ḳāsım’a ḳadar bāliġan-mā-belaġ idārelerine kāfī ve keẕālik {23} şimdiye ḳadar Preveze ve Bālyabādra içün yalñız Dersaʿādet’den gönderilan daḳīḳ ve şaʿīr inşāʾallāhü’r-Raḥmān tamāmen vāṣıl {24} olduḳları ḥālde el-yevm maʿiyyet-i sāmīlerinde müteḥaşşid olan ʿasākire üç-dört ay vāfī olacaġı bedīhī olaraḳ evvel {25} ve āḫir bu māddelerde vüsʿ-i beşerde olan iḳdāmātıñ her dürlüsi icrā olunmuş ve ḥattā Donanma-yı Hümāyūn’uñ bir ān aḳdem {26} ʿazīmetiyle şāyed yollarda ve Zānṭa’da ilişmiş sefāyin var ise ḳaldırub gönderilmeleri saʿādetlü Ḳapūdān paşa {27} ḥażretlerine maḫṣūṣan tenbīh ve sipāriş ḳılınmış ve gönderilan ẕaḫīre eks̠erīsi Nemçe müsteʾmen sefāyiniyle irsāl olunmuş {28} olub ḥasbe’ẓ-ẓāhir Nemçe meʾmūrları kendülere düşen ḫidmetde ġayret ider gibi olduḳlarından ẕikr olunan {29} sefīneler şāyed yollarda baʿżı esbāb-ı vāfiye [?] ilişüb ḳalma[ma]ları-çün ṭarafından Aḳdeñiz’de olan Nemçe donanması ḳūmandānına (141) mektūb yazması ḫuṣūṣı ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendi ṭarafından Nemçe ilçisine ifāde olunaraḳ derḥāl muvāfaḳat-birle {2} ilçi-i mūmā-ileyh ḳūmandān-ı mersūma kāġıd yazmış, ve’l-ḥāṣıl muḳaddem ve muʾaḫḫar ṭaraf-ı şerīflerine beyān ü işʿār olunmuş {3} oldıġı vechile şu Donanma-yı Hümāyūn’uñ ve ẕaḫīre sefīneleriniñ bir daḳīḳa evvel irişmelerine dāʾir {4} şimdiye ḳadar ve el-ān vüsʿde olan tedābīr ü iḳdāmāt icrā olunmuş ve olunmaḳda olaraḳ ḳapūdān-ı müşārun-ileyh {5} ḥażretleriniñ daḫi bu bābda kemāl-i saʿy ü iḳdāmı ẓāhir ü hüveydā oldıġına naẓaran hübūb-ı şurṭa-i tevfīḳ-i Rabbānī ile {6} hemān bugünlerde Boġaz’dan ḥareket ü ʿazīmetleri vuḳūʿuyla birḳaç gün ẓarfında ḏoġrı Mesolenk’e lenger-endāz-ı {7} vuṣūl ve ordu-yı müşīrīleri- çün şimdiye ḳadar Dersaʿādet’den gönderilmiş olan ẕaḫāyir daḫi peyderpey ol ṭarafa {8} vāṣıl olaraḳ bu bābda inşāʾallāhü’r-Raḥmān müżāyaḳa çekmeyecekleri elṭāf-ı bī-ġāyāt-ı Ṣamedāniyye delāletiyle meʾmūl oldıġı {9} mis̠illü Ḫudā-ne-kerde Donanma-yı Hümāyūn havāsızlıḳdan veyāḫūd yollarda eşḳıyā tekneleriyle uġraşmaḳdan gecikmek vāḳiʿ olur {10} ve ẕaḫīre tekneleri daḫi şāyed eşḳıyā tekneleriniñ ablūḳalarından ḏolayı varamazlar ise ol vaḳt ẕaḫīre {11} ḫuṣūṣunda ẕāt-ı serʿaskerīlerine güçlük olmaḳ vāhimesi ḫāṭır-ḫırāş bir keyfiyyetden ve teshīlāt-ı ḫuṣūṣāt-ı vāḳıʿalarıyla {12} şu ġāʾileniñ ḥüsn-i indifāʿını īcāb ider esbābıñ icrāsı aḳdem-i āmālimiz idüğünden īcāb eylediği ḥālde Zānṭa {13} ve eṭrāfdan ẕaḫīre tedārük ve iştirā olunmaḳ ve iḳtiżā eylediği ṣūretde maṣārif-i serʿaskerīye maḥsūb ḳılınmaḳ üzere {14} bu defʿa maḫṣūṣan biñ kīse aḳçe tertīb ve irsāli ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş ve meblaġ-ı mezbūr sū-yı serʿaskerīlerine {15} gönderilmiş olmaġın ẕāt-ı ʿālīleri iḳtiżā ider ise Zānṭa ve eṭrāfdan aḳçe ile mehmā-emken ẕaḫīre celb ü tedārüküne {16} himmet ve eğer bu ṭarafdan gönderilan ẕaḫīre tekneleri varub da ḫāricden ẕaḫīre tedārüküne iḥtiyāc ḳalmaz ise meblaġ-ı mezbūrı {17} ʿulūfe maṣārifine ṣarf iderek ḥāṣılı muḳteżā-yı kemāl-i ġayret ve mübteġā-yı istiḳlāl-i tām ve reviyyetiñiz üzere {18} maṣlaḥat-ı meʾmūreñizde ʿavn-i Ḥaḳḳ’la bir gūne ḫalel ü sekte īrās̠ itmeksizin germiyyetle yapışub evvel-be-evvel maṣlaḥatıñ {19} kilīdi mes̠ābesinde olan şu Mesolenk’iñ ḥarben ve istīmānen żabṭ ü tesḫīri ḫuṣūṣuna her ne vechile dest-res ve muvaffaḳ {20} olabilür iseñiz ʿuhde-i reʾy ve istiḳlāl-i kāmilelerine muḥavvel ve cenāb-ı feṭānet-niṣābları ne ṣūreti tensīb ve icrā {21} buyurursañız nezd-i ʿālīde maḳbūl ü muʿteber oldıġından aña göre ḥareket ve intiẓārında oldıġımız peyām-ı meserretiñ işʿārıyla {22} cümleyi vāye-dār-ı inbisāṭ ü ferḥat buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 N 40
Ayniyat 580–1
[580–1/8] Rodos Mutaṣarrıfı Şükrī Beğ’e
{1} Sen dirāyet ü reviyyet ve ġayret ü ṣadāḳat ile mecbūl ḫademe-i Devlet-i ʿAliyye’den olub gerek Mıṣır {2} donanması keyfiyyetini ve gerek aḥvāl-i ḍalālet- iştimāl-i eşḳıyāyı dāʾimā taḥarrī ve taḥḳīḳe iʿtinā {3} ve diḳḳat ve muṭṭaliʿ oldıġıñ ḥavādis̠ ü ās̠ārı pey-ā-pey bu cānibe işʿār ü işāret eylemañ {4} ḫuṣūṣı muḳaddem ve muʾaḫḫar ṭarafıña taḥrīr olunmuş oldıġına bināʾen bu uṣūle diḳḳat ve riʿāyet {5} lāzımeden iken iki aydan berü ṭarafıñdan taḥrīrāt gönderilmeyerek vāḳıf oldıġıñ {6} uṣūl ü ḥarekātdan bir şey añlaşılmamış olub maʿa-hāẕā sen sāʾire maḳīs olmayub ġayretli {7} adam olaraḳ vaḳt ü ḥāli bilür ve saʿādetlü Mora Vālīsi İbrāhīm Paşa ḥażretleri {8} Moton’a çıḳalı ḫaylīce vaḳt olaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī ne keyfiyyetdedir ve donanmalar ne[re]lerde {9} ve eşḳıyā ne ṣūretdedir ve sevāḥil aḥvāli naṣıldır, bu ḫuṣūṣlardan ḏolayı bu ṭarafda {10} olacaḳ intiẓārı düşinür maḳūleden oldıġıñdan ve bulundıġıñ maḥal her ṭarafa semt {11} oldıġından bu vechile iki māhdan berü bir kāġıd göndermamañ neden iḳtiżā eylediği (8) bilinemediğinden bu defʿa maḫṣūṣ tatar irsāliyle suʾāle ibtidār olundı. Muḳteżā-yı ṣadāḳat ü ġayretiñ {2} üzere el-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyh nerededir ve ne ḥāldedir ve böyle uzun uzadı kāġıd {3} gönderilmameğe sebeb nedir, ʿale’t-tafṣīl yazub tatar-ı merḳūmı serīʿan iʿādeye diḳḳat ve bundan {4} ṣoñra gerek müşārun-ileyhiñ ṣūret-i ḥareketini ve gāvurlarıñ ḥāllerini ve sevāḥile dāʾir muṭṭaliʿ oldıġıñ {5} vuḳūʿātı peyderpey bu ṭarafa işʿār iderek ṭarafıñdan meʾmūl olan dirāyeti is̠bāta mübāderet eylemañ {6} içün maḫṣūṣ işbu ḳāʾime. Fī 8 L 40
[580–1/22] Rumili vālīsine
{1} ʿAvn ü nuṣret-i Cenāb-ı Bārī ve es̠er-i iḳdām [ü] ġayret ve ḥamiyyet-şiʿārīyle Ṣālona ṭarafına meʾmūr buyurmuş olduḳları {2} ketḫüdāları bendeleri müstaṣḥab-ı maʿiyyet-i ġayūrānesi olan ʿasker-i ẓafer-meʾās̠ir ile Ṣālona’nıñ {3} żabṭ ü tesḫīri ve uġurlarına çıḳan küffār-ı tehī-kārıñ ḳahr ü tedmīri emrinde maẓhar-ı nuṣret {4} olmuş ve kefere-i mesfūreden ne miḳdārı tedmīr ve ne ḳadarı ḥayyen aḫẕ ü der-zincīr olunmuş ve Ṣālona {5} ve ḳalʿası derūnunda olan biñ vuḳıyye miḳdārı bārūt ve ḳurşun ve mühimmāt fetḥ ü tesḫīr ve eyādī-i {6} nikbet-mebādī-i eşḳıyāda ḳalmış buluna[n] ehl-i İslām ḳayd-ı esrden taḫlīṣ ḳılınmış oldıġına redīf olmaḳ {7} üzere delīlbaşıları bendeleri daḫi Lūnduruk içinde olan elli-altmış miḳdārı ehl-i İslām {8} ḳabża-i tesḫīre getürmüş oldıġı ḫaber-i meserret-es̠erlerini mübeyyin ve mübeşşir ketḫüdāları mūmā-ileyh bendeleri ile {9} Īnebaḥtī Muḥāfıẓı Emīn Aġa ṭaraflarından ṣavb-ı besālet-evb-i düstūrānelerine tevārüd iden kāġıdlar {10} irsāl olundıġı beyānıyla işbu fütūḥātdan ḏolayı ḳulūb-ı ḳāsiye-i eşḳıyāyı {11} bir ḳat daḫi ẓulmet istīʿāb ideceğinden donanma-yı ẓafer-peymānıñ şu günlerde vuṣūli müyesser {12} oldıġı ḥālde Mesolenk’iñ daḫi beş gün ẓarfında tesḫīri ṣūret-yāb-ı mirʾāt-ı ḥuṣūl olacaġı {13} ḫuṣūṣuna dāʾir resīde-i dest-i iʿzāz olan taḥrīrāt-ı beşāret-āyāt-ı düstūrīleri ve ẕikr olunan {14} kāġıdlar meʾālleri rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-perdāzları olub ḥamden s̠ümme ḥamden Ḥażret-i Muvaffıḳ-ı Umūr {15} ẕāt-ı diyānet-simāt-i serʿaskerīlerinden biẕẕāt şevketlü efendimiziñ ve cümlemiziñ meʾmūli olan {16} tevfīḳ ü nuṣret-i cenāb-ı ṣarāmet-elḳāb-ı düstūrīlerini ḳarīn eyleyerek bu vechile gāvurlarıñ (17) Mesolenk’e mes̠īl olmaḳ üzere ḳuvvetü’ẓ-ẓahr ʿadd eyledikleri Ṣālona’nıñ Lūnduruk ʿilāvesiyle şirẕime-i {2} ʿuṣātdan taḫlīṣine muvaffaḳ eylemesi inşāʾallāhü Taʿālā ḳarīben Mesolenk’iñ daḫi levs̠-i vücūd-ı ʿuṣātdan taṣfiyesiyle {3} ümmet-i Muḥammed’iñ giriftār oldıġı ġāʾile-i ḥāʾileniñ külliyyen indifāʿına maẓhar olmalarına delīl ʿadd olunaraḳ {4} işbu ḫaber-i beşāret-es̠er cümleye kemāl-i inbisāṭ ü meserreti mūcib olaraḳ derḥāl ʿaynen taḥrīrāt-ı vārideleri {5} ḥużūr-ı ʿāṭıfet-neşūr-ı ḥażret-i ẓıllullāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm olunduḳda “ʿAvn ü ʿināyet-i Ḥaḳḳ’la {6} Ṣālona ve Lūnduruk’uñ ber-vech-i [?] suhūlet żabṭ ü tesḫīrleri ḥāṣıl olmuş oldıġından pek maḥẓūẓ {7} oldum. İnşāʾallāh ḳarīben Mesolenk’iñ daḫi żabṭ ü tesḫīri elṭāf-ı Sübḥāniyye’den meʾmūl ü müstedʿādır.” {8} deyu ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şevket-maḳrūn-ı şāhāne zīverde-i levḥa-i ṣudūr olmuşdur. Hemān Ḥażret-i {9} Ḥaḳḳ ẕāt-ı saʿādetleri gibi eṣdiḳā-yı Devlet-i ʿAliyye’yi eksik itmeyüb her bir kārda muvaffaḳ eyleye, āmīn. {10} Bidāyet-i meʾmūriyyetlerinden bu vaḳte gelince icrā buyurmuş ve buyurmaḳda olduḳları tedābīr ü ārānıñ {11} cümlesi becā ve ḳarīn-i iʿtirāż olur bir mādde olmadıġı hüveydā ve bu ḫuṣūṣ daḫi tevfīḳāt-ı {12} celīleye muḳārenete delīl-i ḳavī olacaġı vāreste-i ḳayd [ü] inbā olub gāvurlarıñ ise bidāyet-i fesāddan {13} şimdiye ḳadar meʾmūrlar cānibinden meʾmūl üzere bir ṣıḳı görmediklerinden bunlarıñ ünūf-ı nikbet-meʾlūfları {14} ḳabarmış ise de lillāhi’l-ḥamd ṭaraf-ı düstūrīlerinden bu vechile rāyiḥa-ı ġālibiyyet ü manṣūriyyeti istişmām eyledikleri {15} gibi “El-ḫāʾinü ḫāʾifün” ḳażiyyesi müʾeddāsınca semt-i idbāra firār eylemeleri eşḳıyā-yı sāʾireniñ daḫi {16} tezelzül-efgen-i pāy-ı şeḳāvetleri olaraḳ ḳarīben her ṭarafıñ ve ḫuṣūṣuyla ḥaṣr ü tażyīḳine meşġūl {17} olduḳları Mesolenk ṭarafınıñ daḫi yaḳında āverde-i dest-i tesḫīr olmasına iḥsān ü ʿināyet-i Cenāb-ı {18} Bārī delāletiyle çeşm-dār-ı intiẓār oldıġımız vāreste-i ḳayd [ü] ẓunūn ve muḳaddemce ṭaraf-ı saʿādetlerinden {19} taḥrīr ü işʿār ḳılındıġı üzere saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri Boġaz’dan çıḳub Mesolenk’e {20} ḏoġrı bādbān-küşā-yı ʿazīmet oldıġından inşāʾallāhü’l-Meliki’l-Muʿīn şimdilerde ol ṭarafa lenger- {21} -endāz-ı saṭvet olacaġı meʾmūl ü maẓnūn idüği muḥāṭ-ı ʿilm-i ʿālīleri buyurulduḳda hemān cenāb-ı ḥamiyyet-meʾāb-ı {22} dilīrāneleri māye-i fıṭrat-ı şecīʿāneleri olan gevher-i ʿālem-bahā-yı ġayret ü dirāyet iḳtiżāsı üzere {23} himmet ü iḳdām-ı serʿaskerīleriyle fetḥ ü tesḫīri ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş ve bu ṭarafda cümlemiziñ ve ʿalelḫuṣūṣ ẕāt-ı {24} şevket-penāh efendimizin aḳdem-i intiẓār[ı] olmuş olan şu Mesolenk’iñ daḫi her ne vechile olur ise {25} eyādī-i melʿanet-mebādī-i kefereden bir ān evvel taḫlīṣi esbābını istiḥṣāl buyuraraḳ ẕātlarından {26} meʾmūl ü muntaẓar olan ās̠ār-ı reviyyet-mendī ve besāleti iẓhāra beẕl-i yārā-yı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 L 40
[580–1/26] Tırḥāla mutaṣarrıfına
{1} Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīrine rāyet-efrāz-ı ḳıyām {2} eyledikden ṣoñra ketḫüdālarını daḫi ʿasākir-i vefīre ile Ṣālona ve Olunduruk ve ol ḥavālīniñ levs̠-i {3} eyādī-i menḥūse-i eşḳıyādan żabṭ ve taṭhīrine meʾmūr ve taʿyīn itmiş oldıġından bi-ḥamdihī Taʿālā bu defʿa {4} ẕikr olunan Ṣālona ve Olunduruk ṭaraflarınıñ żabṭ ü tesḫīri müyesser oldıġı ḫaber-i beşāret-es̠eriyle {5} müşārun-ileyh ḥażretleriniñ taḥrīrātı vürūd eylemiş ise de cümleye maʿlūm oldıġı üzere ṣunūf-ı ʿaskeriyyeniñ {6} s̠ebāt ü ḳıyāmı ẕaḫīreniñ vücūdına mevḳūf oldıġına bināʾen işbu ḫaber-i fütūḥātıñ ṭarafıñıza işʿārıyla {7} ol ṭarafa daḫi ẕaḫīre irişdirilerek ketḫüdā-yı mūmā-ileyhiñ ẕaḫīre māddesinde giriftār-ı meşāḳ olmaması {8} emr-i ehemmine iʿtinā eylemeñiz żımnında müşārun-ileyh Serʿasker paşa ḥażretleriniñ ṭarafıñıza bir gūne reʾy ü işʿārı olması {9} melḥūẓ ve cenābıñızıñ daḫi müşārun-ileyh ḥażretleriniñ bu bābda her ne vechile emr ü işʿārı vāḳiʿ olur ise derḥāl {10} icrāsına ibtidār eyleyeceğiñiz meʾmūl ise de şāyed meşġūliyyet ḥasebiyle henüz müşārun-ileyh ḥażretleriniñ {11} bu bābda ṭarafıñıza bir gūne inhāları vāḳiʿ olmamış ise derḥāl cenābıñız ketḫüdā-yı mūmā-ileyhle muḫābere ve mükātebe {12} iderek ol ḥavālīden her ne vechile olur ise üç yüz reʾs ḥayvān cemʿ ve istiḥżār eyleyerek her ne vechile ise {13} Ṣālona’ya ẕaḫīre irişdirerek zinhār ü zinhār Ṣālona’da ve Lūnduruk ṭarafında olan {14} ʿasākir-i İslāmiyye’niñ ẕaḫīre ḫuṣūṣunda zaḥmet çekmameleri emr-i ehemmine beġāyet ihtimām ü müsāraʿat eylemeñiz {15} sizden maṭlūb idüği beyānıyla ʿicāleten maḫṣūṣ işbu ḳāʾime. Fī 16 L 40
[580–1/28] İẕnikmīd kerāste nāẓırı efendiye
{1} Ayvalıḳ reʿāyāsı bidāyet-i fesādda ḏaġılmış ise de giçenlerde yine meʾvā-yı ḳadīmlerine ʿavdetlerine ruḫṣat-ı seniyye {2} istidʿā eylediklerine bināʾen ol bābda müsāʿade-i ʿaliyye-i şāhāne erzān buyurulmuş ve el-ḥāletü-hāẕihī reʿāyā-yı mesfūre {3} vaṭan-ı ḳadīmleri olan Ayvalıġ’a gelmeğe başlamış ise daḫi bunlarıñ ol ṭarafda olan ḫāneleri muḳaddem muḥteriḳ {4} oldıġından müceddeden inşāsı lāzımeden oldıġına ve Ayvalıḳ’da kerāste bulunmadıġına bināʾen İẕnikmīd ṭarafından ḳara ṣıġır {5} ve çifte dūlāb ve sāʾir ems̠āli kerāsteniñ mübāyaʿasına ruḫṣat virilmesi bu defʿa Midillū Nāẓırı Ḳapucıbaşı {6} Muṣṭafā Aġa ṭarafından inhā olunub her ne ḳadar gerek ehl-i İslām ve gerek müsteʾmen tüccārları sefāyini {7} ve sāʾir ḳayıḳlar ile altı māh mürūr itmedikçe bir maḥalle kerāste ve eşyā-yı sāʾire virilmamesi bā-evāmir-i ʿaliyye tenbīh ü teʾkīd {8} olunmuş ise de el-ḥāletü-hāẕihī müddet-i merḳūme münḳażiye olmuş oldıġından bu bābda nāẓır-ı mūmā-ileyh cānibinden {9} ṭarafıñıza ne vechile taḥrīr olunur ve ne maḳūle kerāste ṭaleb ḳılınur ise ḏoġrı Midillū’ye gönderüb teslīm ve senedini {10} Dersaʿādet’e [ta]ḳdīm itmek üzere ḳavī kefīle rabṭıyla sefīneye taḥmīlen Midillū’ye irsāli {11} ve zinhār ü zinhār āḫar serrişte ile eşḳıyānıñ bir dal kerāste ve eşyā-yı memnūʿadan {12} bir şey alamamaları esbābınıñ istiḥṣāli ḫuṣūṣuna mübāderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 17 L 40
[580–1/34] Boġaz muḥāfıẓına
{1} Ḳapūdān-ı Deryā vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḫüsrev Paşa ḥażretleri henüz ol ṭaraflarda ise iʿṭā olunmaḳ {2} ve ṣavb-ı meʾmūriyyete bādbān-küşā-yı ʿazīmet oldıġı ḥālde bu cānibe iʿāde ve isrā ḳılınmaḳ üzere {3} müşārun-ileyhe olaraḳ yazılan nemīḳa-i muḥibbānemiziñ sū-yı saʿādetlerine gönder[ild]iğini mutażammın muḳaddemce {4} mebʿūs̠-ı ṣavb-ı müşīrīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı muḫliṣīniñ vuṣūlünden ve müşārun-ileyh işbu şehr-i Şevvāl-i Şerīf’iñ {5} onuncı güni Bozcaaḏa pīşgāhından ḥareket ve ferdāsı Bozbaba ṣularında ẓuhūr iden küffār {6} tekneleriyle bi’l-muḥārebe ḥamden-lillāhi Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn’a bir gūne żarar ü ḫasār vuḳūʿa gelmeyerek ʿuṣāt {7} tekneleri münhezimen Ībṣāra ve Bozbaba ṭaraflarına firār itmiş ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ Andıra boġazı {8} ṣularında iki bölük olaraḳ semt-i maḳṣūda ʿazīmet eylemiş oldıġından ve müşārun-ileyhe olan sālifü’- {9} -’ẕ-ẕikr nemīḳa-i muḥibbī iʿāde kılındıġından baḥis̠le baʿd-ez-īn daḫi bu bābda celb idecekleri aḥvāl {10} ü ās̠ārı işʿār buyuracaḳları ifādesine dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrīleri {11} ve ol bābda taḳdīm buyurılan evrāḳ meʾālleri maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz oldıġından ġayrı ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {12} ḥażret-i pādişāhīye daḫi ʿarż ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. {13} Ẕāt-ı düstūrīleri dirāyet ü feṭānet ve daḳīḳa-āşināyī ve ḥaṣāfet ile mecbūl ü muttaṣıf vüzerā-yı {14} ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olaraḳ ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ taḥarrī-i seyr ü ḥarekete bu ṣūretle maṣrūf olan {15} himem-i reviyyet-mendāneleri ṭaraf-ı saʿādetlerinden meʾmūl ü muntaẓar olan mādde-i kār-dānī ve kiyāseti teʾyīd itmiş {16} olmaġla baʿd-ez-īn daḫi gerek müşārun-ileyhiñ ṣūret-i ḥareket ü ʿazīmetine ve aḥvāl-i sāʾireye dāʾir {17} isticlāb ü istiḫbār buyurılan ḥavādis̠ ü ās̠ārıñ işʿārına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 L 40
[580–1/38] Mora vālīsine
{1} Maḫṣūṣ-ı fıṭrat-ı bergüzīdeleri olan meʾās̠ir-i memdūḥa-i ġayret ve yegānegī ve māye-i merġūbe-i {2} besālet ve merdānegī īcābı üzere uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye ve meṣāliḥ-i seniyyede mültezemleri {3} olan ġayret ve şecīʿāne ḥareketleri maʿlūm-ı ʿālī olmaḳ mülābesesiyle Mora derūnunda {4} bir müd[det]den berü şaḳḳ-ı ʿaṣā-yı ʿiṣyān ve refʿ-i bāndıra-i ṭuġyān iden aʿdā-yı dīn-i mübīn {5} ve eşḳıyā-yı ḫāsirīniñ ḳahr ü istīṣālleriyle Mora cezīresiniñ çirkāb-ı vücūd-ı ḫabās̠et-ālūdlarından {6} taṣfiye ve taṭhīrine ṭaraf-ı eşref-i ḥażret-i pādişāh-ı kişver-küşāyīden istiḳlāl-i tām ve ruḫṣat-ı {7} mā-lā-kelām ile meʾmūr ve taʿyīn buyurulmuş olduḳlarına ve ḥamden-lillāhi Taʿālā Mora’ya lenger-endāz-ı {8} vuṣlat olduḳları ḫaberi muḳaddemce gelmiş idüğüne bināʾen süpürde-i dūş-ı ḥamiyyet-pūşları ḳılınan işbu {9} ḫuṭūb-ı cesīme-i dīniyyede ber-vefḳ-i rıżā-yı ʿālī envāʿ-ı fevz ü nuṣret ve ṣunūf-ı fütūḥāt-ı meserret-es̠ere {10} maẓhariyyetleri edʿiye-i ḫayriyye-i müstecābesine ez-dil ü cān müdāvemet ḳılınmaḳda ve leyl ü nehār sū-yı {11} sipehdārīlerinden vürūd-ı aḫbār-ı sārreye teraḳḳub ü intiẓār olunmaḳda iken yāverī-i tevfīḳ-i {12} niʿme’r-refīḳ-i Ḥażret-i Ḳādir-i Ẕū’l-Celāl ve lemʿa-pāşī-i neyyir-i teveccühāt-ı ḳudsiyye-i cenāb-ı pādişāh-ı {13} maḥmūdü’l-ḫıṣāl ve himem-i ḳāliʿu’l-cibāl-i ḥayderī-fiʿāl-i düstūrāneleriyle Sūda cānibinde olan {14} Donanma-yı Hümāyūn Moton pīşgāhına lenger-zen-i vürūd olmuş ve şerāyiṭ-i meʾmūriyyetiñ icrāsı {15} mevsimi gelmiş oldıġından ve Anāvārīn ḳalʿasınıñ ber-vech-i suhūlet fetḥi pīşgāhında olan {16} aḏanıñ evvel-emrde żabṭına tevaḳḳuf eylediğinden aḏa-i merḳūmuñ āverde-i dest-i tesḫīr {17} olması niyyet-i ḫāliṣasıyla mevcūd-ı maʿiyyet-i ʿālīleri olan ʿasākir sergerdelerinden (29) Ḥüseyin Beğ ve Ḫūrşīd Beğ miḳdār-ı vāfī ʿasker ile sevḳ ü taʿyīn olunmuşlar ise de Mora {2} keferesiniñ ʿulūfe ile tedārük eylemiş olduḳları Rumili gāvurlarından üç biñ {3} miḳdārı eşḳıyā mūmā-ileyhimāyı istiḳbāl ve nāʾire-i ḥarb ü ḳıtāli işʿāl itmiş olduḳlarından {4} eşḳıyā-yı mersūme maġlūb olaraḳ münhezimen Anāvārīn ḳalʿasına iki sāʿat mesāfe olan {5} ḳaryelere firār ve iḳāmet itmiş olduḳları mesmūʿ-ı sāmīleri olaraḳ üzerlerine üç ḳoldan {6} ʿasker tertīb ile tefrīḳleri ṣūreti istiḥṣāl olunduḳdan ṣoñra bi’l-iḳdām aḏa-i merḳūmeniñ {7} daḫi fetḥ ü tesḫīri āyīne-i teyessürde rū-nümā olmuş ve bu ṭaḳımdan bir nefer ḳapūdān ile altı nefer {8} dil ve otuz altı ʿaded ruʾūs-ı maḳṭūʿa aḫẕ ḳılınmış idüği ve yine Anāvārīn ḳalʿasına dört {9} sāʿat mesāfe maḥalde eşḳıyānıñ cemʿiyyetleri vuḳūʿ bulmuş oldıġından üzerlerine sevḳ-i semend-i {10} besālet olunaraḳ dört nefer ḳapūdān ve elli altı nefer dil ve yüz elli altı ʿaded {11} ruʾūs-ı maḳṭūʿa alınub Moton’a ʿavdet buyurmuş olduḳları ve eski Anāvārīn ḳalʿası {12} daḫi bi’t-tażyīḳ derūnunda bulunan eşḳıyā müteşebbis̠-i eẕyāl-i amān o[l]muş olduḳlarından {13} żabṭ ü tesḫīr ve ḳalʿada bulunan sekiz yüz altmış altı nefer küffārıñ faḳaṭ iki nefer {14} pāpāsları tevḳīf olunub sāʾirleri Mora derūnuna sevḳ ü tesyīr ḳılınmış ve Anāvārīn ḳalʿasınıñ {15} daḫi berr[en] ve baḥren tażyīḳine ibtidār olunmuş ise de derūnunda mevcūd gāvurlar istīmān ile {16} çıḳmış ve vāḳiʿ olan istidʿālarına bināʾen esliḥaları alınaraḳ üç ḳıṭʿa Nemçe sefīnesine {17} irkāben Ḳalāmata cānibine irsāl buyurmuş ve bu ṣūretler ile ʿatīḳ ve cedīd Anāvārīn ve mecārīsi [?] {18} olan ciheteyn [?] kāmilen fetḥ ü tesḫīr olunmuş ve baʿżı mülāḥaẓaya mebnī Mānya Beği Petro [nā]m ḫāʾiniñ oġlı {19} Yorġākī kāfir ile Messina ḳapūdānlarından Yāṭrāḳī nām ḫabīs̠ tevḳīf buyurulmuş ve Anāvārīn {20} līmānı[n]da bulunan sekiz ḳıṭʿa gāvur tekneleri ol ṭarafda ilişemediklerinden firār itmek üzere {21} olduḳları ḥālde Donanma-yı Hümāyūn’a teṣādüf ile bi’l-muḥārebe üç ḳıṭʿası aḫẕ ü żabṭ {22} ve Moton līmānına bend ü rabṭ olunmuş oldıġı beyānıyla ifādāt-ı sāʾireyi ḥāvī tevārīḫ-i {23} muḫtelife ile tevārüd iden taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı serʿaskerīleri meʾāl-i farż-iştimāli mū-be-mū maʿlūm-ı {24} ḫulūṣ-verī olaraḳ ḥamden-lillāhi’l-ʿAliyyi’l-Aʿlā her bir vaḳʿada şāhid-i dilārā-yı ġalebe ve nuṣretiñ {25} ṣavb-ı saʿādetlerinde ve meẕkūr aḏa ile eski Anāvārīn ve aṣl Anāvarīn ḳalʿalarınıñ {26} istīmānen żabṭ ü tesḫīri ṣūretiniñ āyīne-i teyessürde hüveydā olması umūr-ı meʾmūre-i serʿaskerīlerinde {27} muḳārenet-i tevfīḳ-i Ḫudā’ya delālet ider ās̠ār-ı ḥaseneden oldıġından el-ḥaḳ bu bābda ẓuhūra gelan {28} mesāʿī-i mebrūre ve meʾās̠ir-i meşkūreleri ḫidemāt-ı sābıḳalarına ʿilāveten sitāyiş-efzā-yı elsine-i {29} ṣıġār ü kibār ve zīver-ārā-yı ṣaḥāyif-i rūzigār olmaġa elyaḳ ü sezāvār olmaḳ ḥasebiyle cümlemize {30} bādī-i dil-küşāyī ve ferḥat ve müstelzim-i inbisāṭ ü meserret olaraḳ inşāʾallāhü’r-Raḥmān bundan ṣoñra {31} daḫi nice nice fütūḥāt-ı celīleye muvaffaḳiyyetle mehçe-i rāyet-i ẓafer-āyet-i müşīrāneleri bülendī-i nuṣret ve irtifāʿ-i {32} ẓafer ü ġālibiyyetle hem-ser-i merkez-i āfitāb ve ruʾūs-ı şeḳā-meʾnūs-ı eşḳıyā cūybār-ı şimşīr-i ẓafer- {33} -teʾs̠īrlerinde mānend-i ḥabāb olmaḳ edʿiyesi bi’l-iḫlāṣ merfūʿ-ı dergāh-ı icābet-penāh-ı Ḥażret-i {34} Fātiḥü’l-Ebvāb ḳılınmış ve taḥrīrāt-ı vāride-i meẕkūreleri derḥāl ḫāk-pāy-ı mekārim-iḥtivā-yı şāhāne (30) ve ḥużūr-ı feyż-gencūr-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i kerāmet-ifāża-i ḥażret-i ḫilāfet-penāhī {2} ve manẓūr-ı naẓar-ı iksīr-es̠er-i cenāb-ı ẓıllullāhī buyurılub bu keyfiyyet nezd-i şāhānede şāyeste-i {3} sitāyiş ü taḥsīn olaraḳ “Āferīn müşārun-ileyh[e], ḏoġrısı merdāne ve şecīʿāne ġayret eylemiş {4} ve maʿiyyetinde olanlar güzel ġayūrāne ḥareket itmişler. Pek maḥẓūẓ oldum. Ḥaḳḳ Taʿālā saʿylarını {5} meşkūr eyleye, āmīn. İnşāʾallāh bundan böyle nice nice fütūḥāt-ı ʿaẓīmeye maẓhar olurlar” deyu {6} ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı ʿālīlerinde duʿā-yı ʿālem-bahā-yı şehinşāhīyi mutażammın ḫaṭṭ-ı mekārim- nuḳaṭ-ı cenāb-ı pādişāhī {7} zībāyiş-baḫşā-yı ṣaḥīfe-i ṣudūr buyurulmuş; hemīşe Ḥażret-i Nuṣret-Dihende-i Fiʾe-i Müʾminīn maṭlūb-ı {8} meʾmūle-i düstūrānelerin teʾyīdāt-ı İlāhiyye’sine rehīn ve meʾmūlümüz vechile eṣnāf-ı fevz ü ġālibiyyete {9} maẓhar ve ḳarīn eyleye, āmīn s̠ümme āmīn. Ẕāt-ı ḥamiyyet- simātları Salṭanat-ı Seniyye-i ebediyyetü’l-istimrārıñ {10} merdümek-i çeşm-i iftiḫārı olan vüzerā-yı fiḫām-i ẕevi’l-iḳtidārından olaraḳ merkūz-ı ṭīnet-i {11} meʿālī-menḳabetleri olan ās̠ār-ı ġayret ü şecāʿat ve māye-i merdānegī ve fütüvvet īcābınca {12} şimdiye ḳadar meṣāliḥ-i seniyyede cilve-menaṣṣa-i ẓuhūr olan ḫidemāt-ı cemīle ve mesāʿī-i cezīleleri {13} cümle ʿindinde müsellem ve işbu meʾmūr olduḳları umūr-ı dīniyyede daḫi bā-ʿavn ü ʿināyet-i {14} Ḥaḳḳ müstelzim-i müstezād-ı manẓūme-i mefāḫirleri olur nice nice fütūḥāt-ı celīleye maẓhariyyetle {15} ʿan-ḳarībi’z-zamān şu Mora’nıñ külliyyen fetḥ ü tesḫīri ḫuṣūṣuna ve marżī-i ʿālī oldıġı {16} üzere ḳuvve-i ḳāhire-i ʿOs̠māniyye’yi şu gāvurlara lāyıḳıyla irāʾeye muvaffaḳ olacaḳları ẓuhūr iden {17} işbu füyūżāt-ı Rabbāniyye ve icrā buyurmuş olduḳları uṣūl ve tedābīr iḳtiżāsından müstedlel ü münfehim {18} idüği vāreste-i ḳayd [ü] raḳam olub işʿār-ı sāmīlerine naẓaran maʿiyyet-i saʿādetlerinde mevcūd {19} ʿasākir-i İslāmiyye sergerdeleri ve Donanma-yı Hümāyūn meʾmūrları güzel ġayret ü ḫidmet {20} itmiş olduḳları ve bu maḳūle ibrāz-ı merdī ve ḥüsn-i ḫidmete ve ẕāt-ı sāmīleri mis̠illü Salṭanat-ı {21} Seniyye’niñ bi’l-istiḳlāl meʾmūrı olan cenāb-ı şecāʿat-meʾāb-ı düstūrāneleriniñ {22} emr ü reʾyine mütābaʿat idenleriñ teşvīḳ ü talṭīflerini īcāb ider vesāʾiliñ icrāsı {23} şāyān-ı şān-ı Salṭanat-ı Seniyye idüğünden ve irādelerine muvāfaḳat ile işbu ḫidmet-i {24} dīniyyede yararlıḳları ẓuhūra gelan sergerdegān bendelerine bundan böyle ḫidmet {25} ve yararlıḳları vuḳūʿunda bi’l-īcāb talṭīfleri lāzım gelenlere ʿalā-merātibihim iʿṭā ve iksā {26} olunmaḳ üzere kerāmet-efzā-yı ṣudūr olan irāde-i seniyye mūcebince on ʿaded ḏonluḳ ve on beş {27} ʿaded cār ki cemʿan yiğirmi beş ʿaded şāl ve aʿlā ve evsaṭ ve ednā olaraḳ üç ṣınıf {28} on beş s̠evb ḳonṭūş semmūr kürk ve on beş s̠evb şemseli ve yiğirmi beş s̠evb şemsesiz ki {29} cemʿan ḳırḳ ʿaded ḳabūṭ iḥtiyāṭ ṣūretiyle tertīb ve ḳapu ketḫüdāları efendi bendelerine teslīmen irsāl olunmuş {30} oldıġından başḳa mūmā-ileyh Ḳapūdāna beğ ile Paṭrona-i Hümāyūn Ḥasan Beğ ve Çeşmeli Ḫalīl Beğ {31} bendeleri ve sāʾir ḳapūdānān ve Donanma-yı Mıṣriyye ve Ġarb Ocaḳları ṭaḳımınıñ cümlesine reʾy [ü] tensībleri {32} vechile taḳsīm olunmaḳ üzere yüz biñ ġurūş aṭiyye-i seniyye-i şāhāne tertīb ve irsāl ve sū-yı {33} müşīrīleri ḳılınmış olmaġla mecbūl olduḳları mādde-i bergüzīde-i fütüvvet ü ḥamiyyet iḳtiżāsı üzere ẕikr olunan (31) şāl ve kürk ve ḳābūṭları maʿiyyet-i bāhirü’l-meymenet-i düstūrīlerinde mevcūd olub emr ü irādelerine muvāfaḳat iden {2} ve yararlıḳları ẓāhir olan sergerdegāna mevsim ve ṣırasında ʿalā-merātibihim iʿṭā ve iksā {3} ve meẕkūr yüz biñ ġurūşı daḫi aṭiyye-i seniyye olaraḳ reʾy ü tensībleri vechile bu defʿa Donanma-yı {4} Hümāyūn ve süfün-i Mıṣriyye ve Ġarbiyye ṭaḳımlarına tevzīʿ ve iʿṭā iderek bir ḳat daḫi teşvīḳleri ṣūretiniñ {5} istikmāl ve bā-ʿavn-i Bārī şu Mora eşḳıyāsınıñ kesr-i ünūf-ı naḫvet ü melʿanetlerini müstelzim olacaḳ {6} vechile ṣamṣām-ı ʿadū-şiken-i İslāmiyye’niñ lāyıḳıyla iẕāḳasıyla kellā ve kellā şu günlerde defʿ-i {7} ġāʾilelerini īcāb ider esbāb-ı merġūbeniñ istiḥṣāline ṣarf-ı maḳderet ve bundan böyle daḫi {8} aḫbār-ı sārre teʿāḳubuna intiẓār-ı ʿālī ve cümlemiziñ teraḳḳubı derkār oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā muvaffaḳ {9} ve maẓhar olacaḳları fütūḥāt ve ās̠ār-ı meserrātıñ peyderpey bu ṭarafa taḥrīr ü işʿārına ve mümkin {10} oldıġı derece taḥrīrāt-ı vālālarını gecikdirmameğe nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i himmet-birle ẕātlarından cümlemiziñ {11} muntaẓarı olan meʾās̠ir-i bergüzīde-i feṭānet-şiʿārī ve besāleti ḳat-ender-ḳat is̠bāt ü teʾkīde {12} kemāl-i mertebe saʿy ü ġayret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 L 40
[580–1/39] Müşārun-ileyhe kenār
{1} Mānya beği Petro nām kāfiriñ oġlı Yorġākī melʿūnuyla Messina ḳapūdānlarından Yāṭrāḳī {2} nām ḫabīs̠iñ tevḳīfleri Anābolī ḳalʿasında giriftār-ı ḳayd-ı esāret olan ʿAlī Nāmıḳ Paşa {3} ḥażretleriyle Sālim Paşa’nıñ mübādelesi niyyet-i ḫayriyyesiyle oldıġı hāmiş-i taḥrīrāt-ı düstūrīlerinde {4} nigāşte-i ḫāme-i beyān ü işāret buyur[ul]muş olmaġla ol vechile müşārun ve mūmā- ileyhimānıñ {5} eyādī-i kefere-i müşrikīnden taḫlīṣleri żımnında vāḳiʿ olan tedbīrleri muvāfıḳ-ı uṣūl ü maṣlaḥat {6} ve tamām çāresāzlıḳ ve civān-merdī levāzımını is̠bāt ve icrā ider bir keyfiyyet olmaġla {7} bu daḫi başḳaca bādī-i memnūniyyet ü ibtihāc olaraḳ duʿā-yı tevfīḳ ve ʿāfiyetleri {8} tekrār ḳılınmaġın mücerred bu bābda daḫi himmet ü ġayret-i düstūrānelerinden ḥuṣūle gelan {9} maḥẓūẓiyyetimizi inbā maʿrıżında taḥşiye-i metn-i nemīḳa-i ḫulūṣ- verīye ibtidār kılındı. Fī 21 L 40
[580–1/40] Bālyabādra muḥāfıẓına
{1} Rumili Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri ordusuyla maʿiyyet-i {2} saʿādetlerinde mevcūd ʿasākir-i İslāmiyye içün bu ṭarafdan bi’l-istīcār ẕaḫīre taḥmīliyle ol ṣulara {3} tesyār olunan müsteʾmen sefīneleriniñ Zānṭa’ya vürūdlarında orada bulunan {4} Ḳosṭanṭīn Ḳāna ve ḳardaşları ve cezīre-i merḳūmede olan Nemçe ḳonsolosı {5} o maḳūle sefāyin ḳapūdānlarını taḥrīk ü iġfāl iderek ḥamūleleriniñ ḳaraya iḫrāc {6} ve tevḳīf ve iżāʿasına bādī olduḳları beyānıyla mesfūrlarıñ taḥẕīri żımnında {7} Dersaʿādet’de muḳīm Nemçe ilçisinden bir ḳıṭʿa mektūb aḫẕ ve irsāl ve Bālyabādra ḳonsolosı {8} olub Zānṭa[’da] iḳāmet iden Cānco Mīḳāvel [?] nām müsteʾmeniñ olduḳça ṣadāḳat {9} ve ḫidmeti sebḳat eylemekde idüğünden teşvīḳi-çün mersūma daḫi ilçi-i mūmā-ileyh ṭarafından {10} bir ḳıṭʿa kāġıd isbāl ḳılınması ḫuṣūṣuna dāʾir olan taḥrīrāt-ı şerīfeleri meʾāl ü mezāyāsı {11} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuşdur. Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere (32) sefāyin-i merḳūmeye taḥmīl olunan ẕaḫāyir bu cānibden taʿyīn ü taḫṣīṣ ḳılınan maḥalle sevḳ olunmaḳ üzere {2} muḳāvele olunmaḳda oldıġına naẓaran ol ṣūretle Zānṭa’da tevḳīf ve ḥamūleleriniñ ḳaraya iḫrāc {3} olunması muḳāvele-i meẕkūreniñ ḫilāfı olacaġından keyfiyyet ilçi-i mūmā-ileyhe ifāde olunaraḳ {4} o maḳūle sefāyiniñ ilişdirilmeyerek maḥallerine sevḳ ü isrāsı żımnında Zānṭa’da olan Nemçe ḳonsolosuna {5} bir ḳıṭʿa kāġıd aḫẕ ve tercümesiyle berāber sū-yı müşīrīlerine baʿs̠ olunmuş oldıġı ve meʾāl-i işʿārıñıza {6} göre Bālyabādra’da olan Nemçe ḳonsolosunuñ ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmet ṣūret[in]de oldıġı müstefād ise de {7} bunuñ içün başḳa mektūb alınması maṣlaḥata tevāfuḳ itmeyeceğinden ve o maḳūle ibrāz-ı dostī ve ṣadāḳat {8} idenleriñ ṭaraf-ı müşīrīlerinden talṭīfine himmet lāzım geleceğinden cenāb-ı müşīrīleri iḳtiżāsına göre {9} mersūmuñ talṭīf[iy]le ẕikr olunan mektūbı ḳonsolo[s]-ı mersūm ṭarafına irsāl iderek her ḥālde {10} īfā-yı şerāyiṭ-i kār-āzmūdegī ve feṭānete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 29 L 40
[580–1/46] Ḳapūdān paşaya
{1} Muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı sāmīlerine işʿār olundıġı üzere Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa {2} ḥażretleri bu sene-i mübārekede şerāyiṭ-i iḳdām ü ihtimāmı lāyıḳıyla icrā ve Mesolenk’iñ muḥāṣarasına vaḳtiyle {3} cevānib-i s̠elās̠eden ḳuvve-i ḳarībeye getürmüş ve Mesolenk’iñ daḫi ṭarafı [?] açıḳ oldıġından ẕāt-ı sāmīleri {4} Donanma-yı Hümāyūn’la ol ṭarafa saṭvet-endāz olduḳları gibi Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri elṭāf-ı İlāhiyye {5} delāletiyle ḥāṣıl olacaġı tebeyyün itmiş oldıġından bir gün evvel Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne ile ol ṭarafa irişmeleri {6} farż menzilesinde oldıġını serʿasker-i müşārun-ileyh peyderpey taḥrīr ü inhā eylemiş ve bir ān aḳdem ṣavb-ı meʾmūrlarına irişmeleri {7} bābında ḳaṭʿī ṣudūr iden emr ü fermān-ı hümāyūn-ı şāhāne keyfiyyeti daḫi ṣavb-ı saʿādetlerine bildirilmiş oldıġından {8} muḳteżāsıyla ʿamel iderek īfā-yı meʾmūriyyete şitāb niyyet-i ḫayriyyesiyle Boġaz’dan ḥareket ve es̠nā-yı rāhda {9} rāst geldikleri gāvur teknelerine ʿināyet-i Ḥażret-i Ḫayru’n-Nāṣırīn ile irāʾe-i saṭvet ü celādet buyuraraḳ {10} bi-tevfīḳillāhi Taʿālā Andıra boġazlarından mürūr eyledikleri ḫaber-i behcet-es̠eri gelmiş oldıġından bu āna ḳadar {11} peyām-ı fetḥ ü tesḫīri muntaẓar-ı ʿālī olan Mesolenk üzerine vararaḳ ol ġāʾileniñ ḫitām bulması {12} aḳdem-i melḥūẓ iken müşārun-ileyh Rumili vālīsi ḥażretleriniñ bu defʿa daḫi ẓuhūr iden taḥrīrātlarında giçen {13} şehr-i Şevvāl-i Şerīf’iñ on ḏoḳuzuncı gününe ḳadar Donanma-yı Hümāyūn ol ṭaraflarda ẓuhūr itmediği ve maṣlaḥat {14} ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş oldıġından ʿaskerī ṭāʾifesine fütūr īrās̠ itmeksizin ẕāt-ı sāmīleriniñ {15} irişmesi ehem oldıġı keyfiyyeti münderic ise de deryā ḥāli maʿlūm oldıġından her ne ḳadar serʿasker-i müşārun-ileyh (36) ṭarafından ol vechile inhā olunmuş ise de inşāʾallāhü Taʿālā ol taḥrīrātlarını çıḳardıḳdan ṣoñra Donanma-yı Hümāyūn’uñ {2} varmış olması dāʾir-i dāʾire-i teslīmiyyet [?] oldıġını müteʿāḳib ol tārīḫde bi’l-cümle Donanma-yı Hümāyūn ile {3} berāber Sūda līmānına lenger-endāz-ı vuṣūl olduḳları daḫi istiḫbār olunmuş ve bu cihetle tārīḫ-i meẕkūra ḳadar {4} ẕāt-ı sāmīleri Mesolenk pīşgāhına varamamış olduḳları anla[şıl]mış ise de maʿlūm-ı müşīrīleri üzere {5} serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri muḳaddemā bu ṭarafda olan iḳdām ü taʿcīle mebnī ne vechile ise Donanma-yı Hümāyūn {6} vaḳtiyle gelecek, diyerek Mesolenk öñüne varub ṭābya ve metrīslerini ḥaṣr ile bir deñizden bir deñize {7} Mesolenk’i muḥāṣara itmiş ve gāvurlar gereği gibi ṣıḳışmış olub hemān ʿavn-i Bārī’yle tesḫīri cenāb-ı ġayret-meʾāb-ı {8} müşīrīleriniñ ol ḥavālīye saṭvet-endāz olmalarına ḳalmış olub bu vechile ʿasākir-i meʾmūre bir maḥalde {9} mütemādiyen intiẓārda ḳalması fütūr īrās̠ını ve fütūr ẓuhūrı maʿāẕallāhü Taʿālā ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş {10} maṣlaḥata sekte taṭarruḳunı müstelzim olaraḳ bu ṣūret ise ḳaç seneden berü zaḥmet çekilüb bu derece ḳuvve-i {11} ḳarībeye gelmiş maṣlaḥata Ḫudā itmesün bir vechile cāʾiz olmayacaġı müsellemiyyete naẓaran ne vechile ise cenāb-ı sāmīleriniñ {12} şuña buña baḳmayaraḳ ve serʿasker-i müşārun-ileyhi inḳılābda bıraḳmayaraḳ hemān bir ān evvel ol ṭarafa {13} irişüb īfā-yı meʾmūriyyete kemāliyle şitāb buyurmaları īcāb ideceği ẓāhir ve mücerreb ü meczūm olan {14} ġayret ü ḥamiyyetleri īcābına göre bu māddede ẕāt-ı saʿādetlerine teʾkīde ḥācet olmayacaġı bāhir ise de {15} maṣlaḥat yoluna girmiş ve ancaḳ Donanma-yı Hümāyūn’uñ irişmesine ḳalmış ve serʿasker-i müşārun-ileyh daḫi ʿasākir-i {16} vāfire ile ol ṭarafa vararaḳ ḫaylī zamān geçmiş oldıġından taʿcīl farż olmuş oldıġına bināʾen {17} bu defʿa şeref-ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şāhānede keyfiyyetiñ ṣavb-ı saʿādetlerine işʿārıyla {18} istiʿcāli emr ü fermān buyurulmuş olmaġla bu ṭarafda leyl ü nehār eẕhān-ı meʾmūriyyet-i ẕāt-ı şerīfleriniñ {19} Donanma-yı Hümāyūn ile bir daḳīḳa evvel ṣavb-ı meʾmūrlarına varub bi-naṣrillāhi Taʿālā aḳdem-i [?] intiẓār {20} derkār olan Mesolenk ġāʾilesiniñ ḥüsn-i indifāʿına muvaffaḳiyyetleri emrinde dāʾir olaraḳ hemān {21} duʿā-yı tevfīḳ ü selāmetleri vird-i zebān oldıġı maʿlūm-ı sāmīleri buyurulduḳda eğer işbu nemīḳa-i {22} ḫāliṣānemiz vuṣūlüne ḳadar Mesolenk öñüne varılmamış bulunılur ise ne vechile olmaḳ lāzım ise luṭfen {23} bir daḳīḳa tevḳīfi tecvīz itmeyerek ol ṭarafa irişüb īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyet ve ġayrete kemāl-i {24} şitāb ü sürʿat buyurmaları ḥażretlerinden ḥaṣren maṭlūb idüği beyānıyla ʿicāleten işbu ḳāʾime. Fī ġurret-i Ẕa 40
[580–1/49] Şām ve Ḥaleb ve Ḳaraman ve Sīvās vālīlerine ve Anḳara ve Ḥamīd ve Bozoḳ ve Ḳaraḥiṣār-ı Ṣāḥib mutaṣarrıflarına ve Vidīn muḥāfıẓına ve Edirne beğlerbeğisine
{1} İşbu sene-i mübārekeye maḥsūben saʿādetlü Rumili vālīsi ḥażretleri ordusı- çün Sīvās sancaġından {2} müretteb olan maʿlūmü’l-miḳdār ʿasker bedeliyyesiniñ taḥṣīl ve Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye tesbīli bābında {3} muḳaddem ṣādır olan emr-i ʿālī dergāh-ı ʿālī ḳapucıbaşılarından ʿAlī Aġa mübāşeretiyle gönderilmiş oldıġından şimdiye ḳadar {4} tamāmen taḥṣīl ve mübāşir-i mūmā-ileyhe teslīmen irsāli lāzımeden ve irāde-i seniyye muḳteżāsından iken bedeliyye-i mezbūreniñ {5} birazı taḥṣīl ve irsāl ile māʿadā bir yük on yedi biñ beş yüz ġurūş el-ān nā-taḥṣīl ḳalaraḳ {6} henüz itmām olunamamış olub maʿlūm-ı düstūrīleri oldıġı üzere bedeliyye-i merḳūme dīn ü devletimiziñ {7} düşmeni olan Rum ʿuṣātınıñ indifāʿ-i ġāʾileleri niyyet-i ḫāliṣasıyla tertīb olunmuş ve teshīl-i {8} maṣlaḥat żımnında Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den taʿvīżan virilmiş oldıġından ifāte-i vaḳt olunmaḳsızın tamāmen (39) taḥṣīl ve Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye tevṣīli aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī ve bu vechile ʿuḳde-i taʿvīḳe [?] dūçār olması {2} cenāb-ı düstūrīleriniñ ʿadem-i ihtimāmıñıza ḥaml olunaraḳ ḥaḳḳ-ı şerīfiñizde olan iʿtiḳāda münāfī {3} olacaġı bedīhī ve meblaġ-ı mezbūr ittifāḳ-ı ārā ve irāde-i ḳāṭıʿa-i şāhāne ile tanẓīm ü tertīb olunmuş {4} oldıġına naẓaran beher-ḥāl sürʿat-i taḥṣīliyle ifāte-i vaḳt dāʿiyesinde olanlar ḥaḳlarında īcāb iden {5} muʿāmele-i teʾdībiñ icrā olunacaġı emr-i celī olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ḥamiyyetleri üzere eğer şimdiye ḳadar {6} meblaġ-ı mezbūr taḥṣīl olunmamış ise bundan ṣoñra bir gün teʾḫīri tecvīz ile mesʾūliyyeti daʿvetden {7} mübāʿadet iderek ʿalā-eyyi-ḥāl serīʿan ve ʿācilen ve tamāmen ve kāmilen taḥṣīl ve bir sāʿat evvel Ḍarbḫāne-i {8} ʿĀmire’ye tesbīli vesāʾilini istiḥṣāle himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 Ẕa 40
[580–1/53] Rumili vālīsine
{1} Cidde ve Mora Vālīsi vezīr-i dilīr saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ Mora’yı teşrīfleriyle {2} Anāvarīn ḳalʿasınıñ tesḫīrine muvaffaḳiyyetlerini tebrīk żımnında taḥrīrāt-ı serʿaskerīleriyle devātdārları {3} bendeleri gönderilmek üzere iken Cezāyir tekneleriniñ Mesolenk üzerine meʾmūriyyetlerine dāʾir {4} ıṣdār ve tesyār olunmuş olan emr-i ʿālī ve taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī vāṣıl olaraḳ iḳtiżāsı {5} vechile ṣavb-ı ʿālīlerinden donanma-yı merḳūm başbuġuna kāġıd imlā ve emr-i şerīf-i meẕkūr daḫi mūmā-ileyh {6} devātdārları bendelerine teslīmen Bālyabādra Muḥāfıẓı saʿādetlü Yūsuf Paşa ḥażretleriniñ iki ḳıṭʿa {7} sefīnesine irkāb ile isrā olunmuş ise de havānıñ ʿadem-i müsāʿadesinden nāşī Bālyabādra {8} boġazında olṭa urmaḳda olduḳları ḥālde bunlara sedd-i rāh-ı muḫālefet olmaḳ üzere iki {9} ḳıṭʿa eşḳıyā teknesi ẓuhūr iderek bi’l-muḥārebe emāre-i ġālibiyyet berü ṭarafda bedīd olmuş ise de {10} tekneniñ biri saḳaṭlıḳ göstermiş oldıġından meẕkūr tekneler mecbūren ʿavdet eylemiş ve emr-i şerīf-i meẕkūr {11} Preveze muḥāfıẓı bendeleri maʿrifetiyle gönderilmiş oldıġı ve Mesolenk pīşgāhına vażʿ-ı lenger-i nikbet iden {12} eşḳıyā ḳayıḳları cā-be-cā aḏalardan celb olunan ẕaḫāyiri menʿ ile ṭarīḳi sedd eylemiş ve Dersaʿādet’den {13} gönderilmekde olan ẕaḫāyir tekneleri vürūd itse daḫi ablūḳa beliyyesi ḥasebiyle içerü giremeyecekleri rū-nümā {14} olmuş idüği beyānıyla Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ vürūdına eşedd-i intiẓārda olduḳlarını {15} şāmil resīde-i dest-i iḫlāṣ olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı [?] müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḥibbī {16} olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı enẓār-ı kerāmet-ās̠ār-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. {17} Ārāyiş-i ẕāt-ı meḥāsin-ṣıfātları olan cevher-i ṣalābet ü diyānet īcābı üzere ibtidā-yı meʾmūriyyetlerinden {18} bu āna ḳadar saṭvet-endāz-ı sāḥa-i ẓuhūr olan mesāʿī-i dilīrāne ve iḳdāmāt-ı müşīrāneleri el-ḥaḳ yolunda olaraḳ {19} yāverī-i tevfīḳ-i niʿme’r-refīḳ-i Sübḥānī ile ʿan-ḳarīb ḫitām-ı meʾmūriyyete maẓhariyyetleri emārāt-ı ḥasenesi ṣūret-nümā {20} olmaḳda ve Ḫudā ʿAlīm ü Dānā’dır ki, ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīlerine müteferriʿ kāffe-i meṣāliḥ-i dāverīleriniñ {21} teshīlini īcāb ider esbābıñ icrāsına leyl ü nehār ṣarf-ı efkār ḳılınmaḳda olub evvel ü āḫir {22} vāḳiʿ olan işʿārlarına göre es̠er-i himem-i dilīrāneleriyle Mesolenk bir ṣudan bir ṣuya muḥāṣarada (42) olaraḳ ʿavn-i Bārī’yle fetḥ olunmuş ṣūretinde ise daḫi gāvurlarıñ ḳaldırılmayub [?] ʿiyāl ü evlād ve māl ü eşyālarıyla {2} tesḫīri māddesi Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ ol ṣulara ṣavlet-endāz olmasıyla [?] ḥāṣıl olacaġı {3} ecilden ehemmiyyet-i maṣlaḥat kendüleriniñ maʿlūmı olaraḳ īfā-yı meʾmūriyyete her ne ḳadar saʿy ü ġayret eyleyecekleri {4} meczūm ise de bir ayaḳ evvel Mesolenk’e irişmesi bi’d-defaʿāt saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretlerine işʿār olunmuş ve muʾaḫḫaren {5} Donanma-yı Hümāyūn’uñ Sūda līmānına lenger-zen-i vuṣūl oldıġı bi’l-iḫbār sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince {6} keyfiyyet beġāyet müʾekked olaraḳ be-tekrār bildirilmiş ve ṣūret-i ḥāl daḫi cevāb-ı sāmīlerine yazılmış oldıġına naẓaran {7} vezāyiş-i [?] nesāyim-i ʿavn-i Perverdigār ile şimdiye ḳadar Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne ile müşārun-ileyh ḥażretleri ol ṭarafa {8} lenger-endāz-ı saṭvet olmuş ve Cezāyir tekneleri daḫi ber-mūceb-i irāde-i seniyye celb buyurulmuş ve ṣubḥ ü mesā {9} tesḫīri intiẓārında oldıġımız Mesolenk’iñ daḫi fetḥ ü tesḫīri ṣūret bulmuş olacaġı ve bu vechile işʿār {10} buyurılan ablūḳa māddesi daḫi mündefiʿ olaraḳ ẕaḫīre tekneleri daḫi bi’s-selāme maḥall-i meʾmūrlarına varacaḳları {11} elṭāf-ı bī-ġāyāt-ı Ṣamedāniyye delāletiyle meczūm ü āşikār ve hemān bugünlerde ṣavb-ı ʿālīlerinden peyām-ı meserret işʿārı {12} aḳdem-i meʾmūl ve derkār olub bu defʿa müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleri ṭarafından tevārüd iden taḥrīrātda {13} muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ġayretleri üzere Moton ṣaḥrāsından ḥareket ve Ḳūndurīna nām cibāliñ cānib-i cenūbīsinde {14} vāḳiʿ Sḳāramanġa nām maḥalle naṣb-ı rāyet-i nuṣret ve maḥall-i meẕkūr ittiṣālinde kāʾin Mānyakī nām cebelde müctemiʿ ve müteḥaṣṣın {15} olan eşḳıyā-yı dūzaḫ-mekān ile muḫābereye mübāderet iderek ḥamden-lillāhi Taʿālā şāhid-i dil-ārām-ı fevz {16} ü ġālibiyyet cānib-i müşārun-ileyhde nümāyiş-baḫş-ı ṣūret ve eşḳıyā-yı mersūme dūçār-ı ṣadmet-i ḳahr ü nikbet {17} olmuş ve es̠nā-yı muḥārebede bu defʿa alınmış olan beş yüz çift ḳulaḳ ile muḳaddemā vuḳūʿ bulan {18} muḥārebātda aḫẕ olunan üç yüz iki [?] çift ḳulaḳ gönderilmiş idüği ve ṣavn [ü] luṭf-ı Ḫudā ile {19} eşḳıyā şuʿle-i şimşīr-i ẓafer-teʾs̠īr-i İslāmiyye’yi görmüş olduḳlarından şevket-i İslāmiyye’ye tāb-āver-i taḥammül {20} olamayacaḳları muḥarrer ü meẕkūr olub Mesolenk’iñ mütevaḳḳıfün-ʿaleyhi olan Donanma-yı Hümāyūn ve Cezāyir tekneleri {21} şimdiye ḳadar inşāʾallāhü’r-Raḥmān ol ṭarafa vāṣıl olmuş olaraḳ ẕāt-ı ḥayderī-simātları şimdiye ḳadar {22} şu netīce-i efkārımız olan Mesolenk’i żabṭ ü tesḫīr ile ol ḥavālīyi levs̠-i vücūd-ı ʿiṣyān-ālūd-ı eşḳıyādan {23} taṭhīr buyurmuş olacaḳları emr-i ġayr-ı mestūr olmaġın hemān bu bābda ġayret buyuraraḳ īfā-yı şerāyiṭ-i {24} meʾmūriyyet ve ḥaṣāfet ile leyl ü nehār cümlemiziñ muntaẓarı olan peyām-ı meserret-encāmıñ peyderpey işʿārına {25} himmet ve cenāb-ı muʿallā-elḳāb-ı düstūrīlerinden ẕāt-ı şevket-simāt-ı şāhāneniñ meʾmūl-ı maḫṣūṣı olan {26} ās̠ār-ı merdānegī ve şecāʿati ibrāza beẕl-i miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ẕa 40
[580–1/54] Mora vālīsine
{1} Ẕāt-ı ʿālīleri aṭiyye-i behiyye-i Ṣamedāniyye olan māye-i ṣalābet-kārī ve ḥamiyyet ibtiġāsı ve meʾmūriyyet-i müstaḳille-i {2} serʿaskerīleri iḳtiżāsı üzere bi-keremillāhi Taʿālā Mora’ya basṭ-ı ḳādime-i celādet ve ḫavene-i müşrikīn üzerlerine {3} refʿ-i rāyet-i nehżat-birle müddet-i yesīre ẓarfında Anāvārīn ve ḥavālīsiniñ ḍarben ve ḳahren āverde-i (43) ḳabża-i tesḫīri emrinde maẓhar ü muvaffaḳ olduḳları ḫidemāt-ı cihān-pesend-i dilīrāneleriniñ henüz manẓūme-i nüvīd-i {2} meserret-bedīdi derdest-i müṭālaʿa-i istīs̠ār-ı [?] müstemiʿīn iken lillāhi’l-ḥamdi ve’l-ʿaṭāyā ve Ḳūndurīna nām {3} cibāliñ cānib-i cenūbīsinde vāḳiʿ Isḳāramanġa [?] nām ḳażā ittiṣālinde kāʾin Mānyakī cebelinde müteḥaṣṣın {4} olan biñ iki yüzden mütecāviz küffār-ı ḫāk-sār üzerine hecme-zen-i iḳtiḥām ve kefere-i fecereyi tażyīḳ ile {5} tedmīr ü istīṣāllerine himmet ü iḳdām buyurmuş ve içlerinden semt-i firāra girīzān olanlarıñ bi’t-taʿḳīb {6} cān-ı ḫabīs̠leri dereke-i nār-ı Caḥīm’e tesrīb ile ne ṣūretle ḳahr ü tedmīr-i eşḳıyāya naṣb-ı nefs-i ihtimām ḳılınmış {7} oldıġı beyānıyla es̠nā-yı muḥārebede alınan ve muḳaddem aḫẕ olunan sekiz yüz seksan çift ḳulaḳ bu defʿa {8} irsāl olunmuş oldıġı ifāde-i meserret-nümāsını mutażammın olan taḥrīrāt-ı serʿaskerīleri daḫi vārid olan ḥamden {9} s̠ümme ḥamden bu vechile taʿḳīb-i fütūḥāta muvaffaḳiyyetleri ser-levha-i kitāb-ı celādet ve cihānīlerin [?] ez-ser-i nev teẕhīb iderek {10} bu defʿa daḫi sürādiḳāt-ı nuṣret-i İlāhiyye’den menaṣṣa-ārā-yı bürūz olan şāhid-i gül-çehre-i fevz ü ġālibiyyet {11} ve bi-taḫṣīṣ cünūd-ı ẓafer-nümūd-ı İslāmiyye’niñ ol vechile dilīrāne ve şecīʿāne saʿy ü iḳdām ve ġayretleri cümlemize müstelzim-i {12} inbisāṭ-ı bi-ġāye olmuş ve derḥāl taḥrīrāt-ı mevrūdeleri ṭaḳımıyla südde-i sidre-sāy-ı cenāb-ı ẓıllullāhīye {13} ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Ve ẕikr olunan {14} ḳulaḳlar daḫi pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Ẕāt-ı ṣarāmet-simāt-ı düstūrīleriniñ {15} gencīne-i fıṭriyyelerinde mevdūʿ-ı dest-i ḳudret olan cevher-i ʿālem-pesend-i şecāʿat ü ṣalābet ve müddeḫar-ı {16} dārü’l-ḥızāne-i ẕātiyyeleri olan nevādir-i saṭvet ü besāleti ḳahr ü istīṣāl-i aʿdāya ṣarf ü ibẕāl iderek {17} min-ḳıbeli’r-Raḥmān meʾmūr oldıġımız cihād ü ġazāyı icrāya derkār olan mesāʿī-i meşkūrü’l-efāḫim-i {18} dilīrāneleri s̠emeresi olaraḳ inşāʾallāhü Taʿālā ṭıbḳ-ı işʿār-ı sāmīleri vechile az vaḳtde Mora {19} cezīresi eşḳıyāsı kāmilen zīr-i ḥüsām-ı ʿadū-intiḳām-ı İslāmiyye’ye ilticā ile ḥüsn-i ḫitām-ı meʾmūriyyete {20} muvaffaḳiyy[et]leri elṭāf-ı Sübḥāniyye’den müstedʿā olaraḳ bi’l-iḫlāṣ edʿiye-i tevfīḳ ü selāmetleri {21} vird-i zebān olmaġla hemān muḳteżā-yı ṣalābet ü ḥamiyyet-i düstūrīleri üzere bundan böyle {22} daḫi her ḥālde icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve besālete himmet ve leylen ve nehāren intiẓārında oldıġımız {23} aḫbār-ı sārre-i fütūḥuñ birbirini taʿḳīben işʿārıyla cümle muvaḥḥidīni rehīn-i ibtihāc ü meserret buyurmaları {24} siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ẕa 40
[580–1/55] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Donanma-yı Hümāyūn’uñ Boġaz’dan ḥareketle Ṣıġrī pīşgāhında ve muʾaḫḫaren Andıra boġazında {2} gāvur tekneleriyle muḥārebe iderek ġāliben ve sālimen Ḳızılḥiṣār ṣularına ʿazīmet itdiğini Donanma-yı {3} Hümāyūn süvārī ḳapūdānlarından Sāḳız’a gelmiş olan Nevrūzoġlı İbrāhīm Ḳapūdān {4} ifāde ve beyān itmiş ve baʿdehū vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri Donanma-yı {5} Hümāyūn ile Sūda līmānına vuṣūl ile Mora’ya gitmek üzere oldıġı istiḫbār olunmuş {6} idüği ifādesini şāmil tevārüd iden taḥrīrātıñız meʾāl ü mezāyāsı maʿlūmumuz olub bu ṣūretle (44) isticlāb-ı ḥavādis̠ ü ās̠āra derkār olan müsāraʿatıñız ẕātıñızdan meʾmūl olan dirāyeti teʾyīd itmekle {2} taḥrīrāt-ı mersūleñiz ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı cenāb-ı pādişāhī {3} buyurulmuşdur. Mora or[d]ularınıñ keyfiyyeti [ve] Donanma-yı Hümāyūn’uñ seyr ü ḥareketi ne vechile oldıġ[ın]ıñ ʿale’d-devām {4} taḥḳīḳ[i] lāzımeden ve Sāḳız sefāyin-i mütevārideniñ reh-i rāstı oldıġından her ān istiḫbār-ı aḥvāl {5} mümkin olacaġı bedīhiyyātdan olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ġayretiñiz üzere bundan böyle daḫi istirāḳ {6} olunabilan ḥavādis̠ ve aḥvāliñ peyderpey bu cānibe işʿārıyla is̠bāt-ı müddeʿā-yı dirāyete mübāderet {7} eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ẕa 40
[580–1/57] Ḳapūdān paşaya
{1} Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleriniñ Mesolenk’i ne vechile ḥaṣr ü tażyīḳ {2} itmiş ve maṣlaḥat ancaḳ ẕāt-ı sāmīleriniñ Mesolenk pīşgāhına lenger-endāz-ı saṭvet {3} ü celādet buyurmalarına ḳalmış oldıġından bir ān evvel irişmekliğe iḳdām ü müsāraʿat {4} buyurmaları irādesi çend rūz muḳaddemce ṣavb-ı ḥamiyyet-evb-i düstūrānelerine taḥrīr (45) ü işʿār olunmuş olmaḳ ḥasebiyle ol vechile himmet ve bir gün evvel Mesolenk’e irişmeğe kemāl-i şitāb ü sürʿat buyuracaḳları {2} āşikār ise de bu defʿa serʿasker-i müşārun-ileyh cānibinden tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde bugünlerde ʿuṣāt-ı kefere-i {3} maḫẕūleniñ ber-vech-i ḳıṭʿa brīḳ ve ġulet sefīneleri Mesolenk pīşgāhına vażʿ-ı timür-i nikbet {4} ü fücur idüb ufaḳ ḳayıḳlar ile cā-be-cā aḏalardan celb olunan ẕaḫāyiriñ mürūrına mümānaʿat {5} iderek bütün bütün ṭarīḳi sedd itmiş olduḳları ve Dersaʿādet’den gönderilan ẕaḫīre tekneleri {6} vürūd itse bile ablūḳa beliyyesi taḳrībiyle içerüye giremeyecekleri derkār oldıġından Donanma-yı Hümāyūn’uñ {7} ẓuhūrına kemāl-i intiẓārda oldıġı ve Mesolenk’i muḥāṣara ile dört ṭarafından taḫrīb itmiş ise de fetḥ ü tesḫīri {8} [Donanma-yı] Hümāyūn’uñ vürūdına menūṭ olub ʿaskerī ṭāʾifesi daḫi mücerreb olan aḥvāli cihetiyle müddet-i medīde {9} ol ṭarafda tevaḳḳuf cāʾiz olmadıġı ve iş görülmesi ve maṣlaḥatıñ ḫitāmı bi-mennihī Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn ẓuhūrunda {10} ḥāṣıl olacaġı keyfiyyātı īmā ve işāret olunmuş olub bu vechile ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş olan maṣlaḥatıñ, {11} Ḫudā itmesün, uzaması cāʾiz olmayacaġından ve ẕāt-ı saʿādetleriniñ ol ṭarafa irişmeleri ḳaṭʿī emr [ü] fermān-ı {12} hümāyūn-ı mülūkāne iḳtiżāsından idüğünden artıḳ ne vechile iderseñiz idüb Mesolenk şu ṣūretle dāḫil-i dāʾire-i {13} iḥāṭa olaraḳ kefere-i fecere başları ḳayġusuna düşerek gözleri ḳaçma merkezine gelmiş ve ʿasākir-i {14} muvaḥḥidīn daḫi yürüyüşe ḫāhiş göstermiş iken Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṣulara lenger-endāz-ı ṣalābet {15} ü saṭvet olmaḳ üzere henüz Mesolenk pīşgāhına varılmamış ise luṭfen bir daḳīḳa tevaḳḳuf itmeyerek {16} işbu nemīḳa-i muḫliṣī[ni]ñ vürūdunda ol ṭarafa irişüb şu āverde-i dest-i istīṣāl olması ḳuvve-i {17} ḳarībeye gelmiş Mesolenk māddesinde Ḫudā-ne-kerde Donanma-yı Hümāyūn irişemeyüb de böyle oldı dinilmamesi {18} ḫuṣūṣuna beġāyet iḳdām ü himmet buyurmaları siyāḳında maḫṣūṣ işbu ḳāʾime. Fī 6 Ẕa 40
[580–1/65] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresi mütemekkinlerinden Ḳosṭanṭīn Varṭodorī nām ẕimmīniñ Ġalaṭa’da Bāyezīd maḥallesinde Sāḳız {2} kilīsāsı ittiṣālinde pāpāslar ḫānesi dimekle ʿarīf mutaṣarrıf oldıġı bir bāb ḫānesi firārī oldıġından {3} cānib-i mīrīden żabṭ olunmuş ise de maʿlūm firārī olmayub cezīre-i Sāḳız’da evlād ü ʿiyāliyle mütemekkin {4} oldıġına mebnī ḫāne-i merḳūmuñ kendüye terki ḫuṣūṣuna müsāʿade buyurulmasını bu defʿa mersūm ʿarżuḥāl taḳdīmiyle {5} inhā ve istidʿā itmiş ve ol bābda Sāḳız nāʾibi ṭarafından virilan iʿlāmı irāʾe eylemiş oldıġından keyfiyyet {6} ʿizzetlü Defterdār efendiye lede’l-ḥavāle mersūm Ḳosṭanṭīn ẕimmīniñ firārī oldıġı muḳaddemā inhā olunaraḳ {7} meẕkūr ḫānesi cānib-i mīrīden żabṭ olunmuş oldıġını ve bu maḳūle firārī mālı olaraḳ cānib-i mīrīden {8} mażbūṭ emlākıñ aṣḥābı baʿdehū firārī değilim deyu ẓuhūr ve istidʿāya teşebbüs̠ eyledikde o mis̠illülere cevāb {9} virile geldiğini mūmā-ileyh Defterdār efendi bā-taḳrīr ifāde itmiş ve keyfiyyetiñ ṭarafıñızdan istiʿlāmı lāzım {10} gelmiş olmaġla fī’l-ḥaḳīḳa mersūm firārī maḳūlesinden olmayaraḳ Sāḳız’da ʿiyāl ü evlādıyla mütemekkin midir, {11} yoḫsa es̠nā-yı fesād[d]a firār idüb ṣoñradan gelmiş ve cezīre-i merḳūmede temekkün itmiş maḳūleden midir (50) ve fesāddan şimdiye ḳadar Sāḳız’da mütemekkin oldıġı ḥālde Sāḳız vaḳʿasında mersūm nerede ḳalmış ve ne vechile {2} olmuşdur, ḥaḳīḳat-i ḥāl ne vechile ise ẓāhire iḫrāc iderek ḏoġrıcasını bu ṭarafa taḥrīr ü işʿāra {3} mübāderet eylemeñiz içün mektūb. Fī 12 Ẕa 40
[580–1/66] Eġrīboz muḥāfıẓına
{1} Muḳaddem ve muʾaḫḫar maʿiyyet-i saʿādetlerinde müctemiʿ ü mevcūd olan ʿaskeriñ Şevvāl-i Şerīf ġāyetine ḳadar işlemiş {2} māhiyyelerinden ġayr-ez- maḥsūb yedi yük elli yedi biñ ġurūş maṭlūbları terāküm itmiş {3} ve bir ḳıṭʿa defteri taḳdīm ḳılınmış oldıġı beyānıyla meblaġ-ı mezbūruñ teʾḫīri tecvīz olunmayaraḳ serīʿan {4} irsāli iltimāsına dāʾir tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri ve defter-i meẕkūr meʾālleri rehīn-i ıṭṭılāʿ-i {5} ḫulūṣ-verī olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i kerāmet- {6} -ifāża-i ḥażret-i pādişāhī buyur[ul]muşdur. Ẕāt-ı besālet-simātları cevher-i merdī ve şecāʿat ve zīver-i {7} feṭānet ü ḥamiyyet ile ārāste vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olduḳları ecilden {8} her ḥālde dīn ü devletimiz yolunda merdāne ḥareket ve cānsipārāne ḫidmete sāʿī olacaḳları {9} iʿtiḳādı ḥaḳḳ-ı saʿādetiñizde derkār ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān nice nice ḫidemāt-ı seniyyede bulunaraḳ {10} beyne’l-aḳrān müşārūn-bi’l-benān olacaḳları nāṣıye-i ẕātlarından bedīdār olaraḳ ez-her cihet {11} taḳviye-i bāzū-yı iḳtidār ü miknetlerini īcāb ider esbāb ü vesāʾiliñ istikmāliyle isʿāf-ı {12} muḥarrerāt-ı vāḳıʿaları maṭlūb ü mültezem oldıġına ve vāḳıʿan muḳaddem ẕāt-ı saʿādetlerine bā-irāde-i {13} seniyye taḫṣīṣ ḳılınmış olan ḫarcdan ṣoñra faḳaṭ bir defʿa gönderilan yüz elli biñ ġurūşdan {14} ġayrı aḳçe gönderilmediğine bināʾen maṭlūb buyurılan yedi yük elli yedi biñ ġurūş {15} ʿulūfeniñ tanẓīm ve irsāli ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş ve meblaġ-ı mezbūr {16} tamāmen bu defʿa tatar aġañız ve refīḳine teslīmen ṣavb-ı şerīflerine gönderilmiş ve bir ān aḳdem āminen ve sālimen {17} meblaġ-ı mezbūrı ṣavb-ı saʿādetlerine irişdirmekde emniyyet esbābını istiḥṣāl eylemesi Tırḥāla {18} Mutaṣarrıfı Ṣāliḥ Paşa’ya ṭarafımızdan maḫṣūṣ ve müʾekked yazılmış olmaġın bi-mennihī Taʿālā serīʿan meblaġ-ı mezbūr {19} ṭaraf-ı saʿādetlerine irişerek ʿulūfe māddesinden ḏolayı giriftār-ı ıżḏırāb olmayacaḳları {20} ẓāhir ve mācerā-yı şerāyiṭ-i besālet ü ḥaṣāfete iʿtinā buyuracaḳları mültezemleri olan ġayret {21} ü fütüvvet edillesiyle bāhir olub el-ḥāletü-hāẕihī Rumili Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri {22} saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri Ṣālona ḳolunda olan ketḫüdāları maʿiyyetine bu defʿa daḫi {23} yedi biñ nefer ʿasker irsāliyle bi-ʿavnillāhi Taʿālā Livādya ṭarafında tecemmuʿ ve taḥaṣṣun iden {24} kefere-i eşḳıyānıñ ḳahr ü tedmīri istiḥṣālinden ṣoñra İstifa’ya ve andan maʿiyyet-i saʿādetlerine {25} varub inżimām-ı ġayret ü besāletleriyle Atina’nıñ fetḥ ü tesḫīrine meʾmūr ve taʿyīn eylemiş olduḳlarını {26} işʿār itmiş olduḳlarından ẕāt-ı saʿādetleri daḫi şimdiden teheyyüʾ-birle serʿasker-i müşārun-ileyhiñ {27} ketḫüdāsı mūmā-ileyhiñ vürūdına intiẓār ve ol ḥavālīye geldikde resm-i ittifāḳ ü ittiḥādı {28} īfāya ibtidār ve serʿasker-i müşārun-ileyh ṭaraf-ı saʿādetlerine ne vechile taḥrīr ve tavṣiye ider ise (51) icrāsıyla is̠bāt-ı müddeʿā-yı ḥamiyyet-kārī ve ġayrete saʿy-ı bī-şümār buyurmaları lāzımeden olmaġla muḳteżā-yı dirāyet {2} ü ḥaṣāfetleri üzere bi-mennihī Taʿālā ketḫüdā-yı mūmā-ileyhiñ ol ḥavālīye vürūdunda birleşerek levāzım-ı ittiḥādı {3} icrā ve Atina’nıñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan tanẓīf ü taṭhīri vesāʾil-i lāzımesini istikmāl ve īfā- {4} -birle ẕāt-ı dilīrānelerinden meʾmūlümüz olan ġayret ü besāleti is̠bāt ü teʾkīd ve serʿasker-i müşārun-ileyhle levāzım-ı {5} teʿāżudı bi’l-icrā ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳıñızda olan meḥāsin-i teveccüh-i ʿālīyi tezyīde ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i diḳḳat ü himmet {6} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ẕa 40
[580–1/70] Rumili vālīsine
{1} Ḫaṭb-ı mevkūle-i sipehdārīlerine müteferriʿ kāffe-i mevāddıñ miḥver-i lāyıḳında tesviyesi emrine eẕhān her-bār {2} maʿṭūf oldıġından ʿavn ü tevfīḳ-i niʿme’r-refīḳ-i Cenāb-ı Rabb-i Ḳadīr ile muḳaddemce żabṭ ü tesḫīrleri ṣūret- nümā-yı {3} ḥuṣūl olan gerek Ṣālona cānibinde bulunan ve gerek meʾmūrīn ve ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠iriñ ẕaḫīre ḫuṣūṣunda {4} mübtelā-yı żarūret olmamaları mülāḥaẓasıyla Tırḥāla Mutaṣarrıfı Ṣāliḥ Paşa bendelerine ṣavb-ı muḫliṣīden ne vechile {5} taḥrīrāt gönderilmiş ve Mesolenk pīşgāhına bir daḳīḳa evvel bir ṭaḳım süfün-i hümāyūnuñ lenger-endāz-ı saṭvet olması (53) leyl ü nehār aḳdem-i efkār ü endīş olmaḳ mülābesesiyle Cezāyir gemileri ḥaḳḳında Mora Vālīsi vezīr-i dilīr saʿādetlü {2} İbrāhīm Paşa ḥażretlerine yazılan ḳāʾime-i muḫliṣī ṣavb-ı serʿaskerīlerinden tesyīr olunmaḳ üzere gönderildiği ifādelerine {3} dāʾir mebʿūs̠-ı cānib-i sipehdārīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden ve Ṣālona’ya ẕaḫīre irişdirmek üzere {4} muḳaddemce paşa-yı mūmā-ileyhe ṣavb-ı serʿaskerīlerinden aḳçe ve ḥayvān irsāl ve maḫṣūṣ buyuruldı daḫi isbāl olunaraḳ {5} ol ṭarafa daḫi ẕaḫīre irişdirilmek çāresi istiḥṣāline iḳdām olunmaḳda oldıġına ve Cezāyir gemileriniñ celbi żımnında {6} muḳaddem gönderilan fermān-ı ʿālīniñ müşārun-ileyhe olan taḥrīrātımız Preveze ṭarafına tesyīr ḳılınmış idüğünden baḥis̠le Livādya {7} iskelesine tecemmuʿ itmiş olan şirẕime-i ʿuṣātıñ daḫi nuṣret-i Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’e iʿtimāden tedmīr ü istīṣālleri {8} ḫuṣūṣuna ne vechile tedbīr buyur[ul]muş oldıġını mübeyyin ve baʿżı ifādeyi mutażammın firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı saʿādet- {9} -āyāt-ı müşīrīleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olduḳdan ṣoñra ḫāk- pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ile {10} meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı dirāyet-simāt-ı ṣafderāneleri zīver-i ġayret {11} ü ṣalābet ile pīrāste vükelā-yı fiḫām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den olaraḳ muḥavvel-i ʿuhde-i sāmīleri ḳılınan emr-i cesīm-i serʿaskerī {12} ve müteferriʿātıñ ḥüsn-i tanẓīm ü tesviyesi emrinde ḫāb ü rāḥatı terk buyurmuş olduḳlarına mebnī bu bābda iḳdāmāt-ı lāzımeyi {13} icrā buyuracaḳları cezmen ve yaḳīnen maʿlūm ve muḳaddem mutaṣarrıf-ı mūmā-ileyhe ol vechile bu ṭarafdan işʿār ve teʾkīdimiz mücerred {14} bizim daḫi şeb ü rūz fikr ü endīşemiz ḫuṣūṣāt-ı meʾmūreleriniñ lāyıḳıyla temşiyeti māddesinden iḳtiżā itmiş olacaġı {15} emr-i ġayr-ı mevhūm olub taḥrīrāt-ı vāridelerinde Cezāyir tekneleri Ḳalāmāta līmānında olmaḳ üzere muḥarrer ve Ḳalāmāta {16} līmānından murād Anāvārīn līmānı olması melḥūẓ ise de ṣūret-i ḥāle naẓaran Donanma-yı Hümāyūn olmadıḳça ḫodbeḫod Mesolenk {17} ṭarafına gelemeyecekleri müstefād oldıġına ve müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleriniñ Sūda līmānına vāṣıl oldıġı {18} istimāʿ olunmuş ise de deryā ḥāli maʿlūm olamadıġına ve sefāyin-i eşḳıyā ellerinden geldiği ḳadar Donanma-yı Hümāyūn’uñ {19} Mesolenk cānibine gitmekden işġāl[in]e çalışacaḳları cā-yı şübhe olmadıġına ve muʾaḫḫaren Ẕīlḳaʿde’niñ yedisi tārīḫiyle {20} işidilan ḥavādis̠e göre Donanma-yı Hümāyūn’uñ Sūda līmānına duḫūlünden ṣoñra girüden Donanma-yı Hümāyūn ile {21} cümlesi yüz on iki pāre gemi olaraḳ Sūda’dan çıḳub Ḳalāmāta körfezinden ʿasker ḳaraya iḫrāc-birle {22} andan Bādra’ya ḏoġrı gidilmiş oldıġına bināʾen ve işʿārāt-ı düstūrīlerine göre Ṣālona ṭarafında olan ordunuñ {23} ve eṭrāfda muḥāfaẓada bulunan ʿasākiriñ ẕaḫīreden müżāyaḳaları oldıġı müstebān idüğüne ibtināʾen Cenāb-ı Allāh’ıñ {24} maḥż-ı fażl ü iḥsānıyla bi-mennihī Taʿālā bugünlerde Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḳarīben Mesolenk ṭarafına vuṣūlüyle ẕaḫīresizlik ṣıḳındısı {25} berṭaraf olması aġleb-i meʾmūl olub ancaḳ şāyed biraz vaḳt daḫi uzaması lāzım gelür ise maʿāẕallāhü Taʿālā {26} bir gūne żarūret çekilmamek mülāḥaẓasına ve peşīn aḳçe olduḳça gerek aḏalardan ve gerek el-ḥāletü-hāẕihī {27} ḥaṣād ve ẕaḫīre mevsimi oldıġına göre Yeñişehir cānibinden ve sāʾir ṭaraflardan ẕaḫīre tedārüki mümkin olacaġından {28} cenāb-ı serʿaskerīleri naṣıl imkānını bulabilür iseñiz ol vechile tedārüküne saʿy itmek ve İzdīn’den celb olunacaḳ {29} ẕaḫīreniñ īṣāline iḳtiżā iden ḥayvānātıñ kirāsı-çün daḫi mūmā-ileyh Tırḥāla Mutaṣarrıfı Ṣāliḥ Paşa’ya {30} lüzūmı ḳadar aḳçe göndermek ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ irişemamesinden dolayı Mesolenk muḥāṣarasında olan (54) ʿasākire daḫi ẕaḫīre endīşesiyle fütūr gelmamek üzere bu defʿa daḫi biñ kīse aḳçe tertībiyle bi-mennihī Taʿālā {2} ʿan-ḳarīb Donanma-yı Hümāyūn irişmiş oldıġı ḥālde meblaġ-ı mezbūr ʿulūfe maṣārifine maḥsūb olunması {3} ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ teʾḫīri taḳdīrinde vech-i meşrūḥ üzere ne vechile imkānını bulabilür iseñiz ol vechile {4} ẕaḫāyir-i muḳteżiye tedārüküne ṣarf ḳılınması tensīb olunmuş ve irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bu vechile taʿalluḳ iderek mūcebince {5} meblaġ-ı mezbūr biñ kīse aḳçe bu defʿa ʿan-naḳd ṣavb-ı serʿaskerīlerine irsāl olunmuş ve ṭıbḳ-ı taḥrīr ve maṭlūb-ı müşīrīleri {6} üzere maḥāll-i muḳteżiyeye berren ẕaḫīre īṣāli ḫuṣūṣuna kemāliyle diḳḳat eylemesi bā-fermān-ı ʿālī mūmā-ileyh Ṣāliḥ Paşa bendelerine {7} tenbīh ü teʾkīd ḳılınmış olub vezānī-i nesīm-i iḥsān-ı Bārī’yle bu āna dek ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ Mesolenk’e lenger-zen-i nuṣret {8} olması elṭāf-ı İlāhiyye delāletiyle rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet ise de şāyed henüz vāṣıl olamamış oldıġı ṣūretde {9} ẕāt-ı sāmīleri ẕikr olunan aḳçe ile aḏalardan ve sāʾir yerlerden imkānını bularaḳ ẕaḫīre mübāyaʿasına himmet ve ʿināyet-i {10} Ṣamedāniyye ile Donanma-yı Hümāyūn irişdiği ḥālde meblaġ-ı mezbūrı muḳaddemki gibi ʿulūfe maṣārifine maḥsūb iderek {11} her ḥālde īfā-yı muḳteżā-yı kār-dānī ve dirāyete mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl ẕāt-ı saʿādetleriniñ {12} ketḫüdāları mūmā-ileyh maʿiyyetine bu defʿa daḫi ol vechile meʾmūrlar irsāl buyurmuş oldıġıñızdan baḥis̠le ol ḥavālīye {13} vardıḳda ketḫüdā-yı mūmā-ileyh ile merāsim-i teʿāżud ü ittifāḳa diḳḳat ve Atina’nıñ fetḥ ü tesḫīrine teşmīr-i sāḳ-ı himmet, {14} ve’l-ḥāṣıl ṭaraf-ı serʿaskerīlerinden kendüye ne vechile reʾy ü işʿār vāḳiʿ olur ise öylece ḥareket eylemesi müşārun-ileyh Eġrīboz muḥāfıẓı {15} ḥażretlerine yazılmış oldıġı maʿlūm-ı sāmīleri buyurulduḳda hemān cenāb-ı müşīrīleri her bir ḫuṣūṣda icrā-yı {16} levāzım-ı feṭānet-kārī ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 15 [?] Ẕa 40
[580–1/75] Selānīk mutaṣarrıfına
{1} Selānīk sancaġında kāʾin Aġustos ḳaṣabası, reʿāyāsınıñ muḳaddemā vāḳiʿ olan ṭuġyānlarına mebnī taḫrīb olunmuş {2} ise de baʿdehū reʿāyā-yı mersūme müteşebbis̠-i ẕeyl-i istīmān olaraḳ reʾy ve amān virildiğine ve müteferriḳ ü perīşān {3} olan reʿāyā birer ikişer gelmekde oldıġına bināʾen yine cemʿiyyet peydā olması melḥūẓ ve reʿāyā-yı mersūme gereği gibi terbiye ve teʾdīb {4} görmüş olduḳlarından baʿde’l-yevm ʿiṣyān ü melʿanete cürʾetleri ġayr-ı meʾmūl ise de resm-i iḥtiyāṭa riʿāyeten ḳaṣaba-i {5} merḳūmeniñ bir münāsib maḥalline bir ḳalʿa-peçe ve yanına bir cāmiʿ-i şerīf inşā ve maḳtūl olan ʿuṣāt-ı kefereniñ {6} bāġ ve emvālinden miḳdār-ı kifāye şey virilmek üzere Tikveş ve Ṣarıgöl ḳażālarından raġbet ü ḫāhiş ider {7} maḳūleden yüz ḫāne miḳdārı ehl-i İslām’ıñ iskān ü īvā olunması ve ḳaṣaba-i merḳūmeniñ bu ṣūretle iʿmārı {8} ḥāṣıl olduḳdan ṣoñra ḳadīmden berü ḫazīne-i Ḥaremeyn’e senevī muʿayyen olan virgüleri cānib-i Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den {9} rüʾyet ve ḳaṣaba-i merḳūmeniñ umūr-ı şerʿiyyesi daḫi Ḳaraferye ḳażāsı ṭarafından temşiyet olunaraḳ ṣoñradan iskān {10} olunan Müslim ve reʿā[yā] her kim olur ise olsun, ḥāṣıl olan maḥṣūlātınıñ nıṣfı emlāk-ı hümāyūna ʿāʾid olmaḳ {11} üzere ḳaṣaba-i merḳūmeniñ emlāk-ı hümāyūn olaraḳ żabṭ ḳılınması ve ḳaṣaba-i merḳūmede ʿiṣyān iden reʿāyānıñ {12} mutaṣarrıf olduḳları emlāk ve sāʾireleri taʿyīn olunacaḳ mübāşir maʿrifeti ve maʿrifet-i şerʿle lede’t-taḥarrī ḳable’l-muḥārebe {13} firār ile bundan böyle [firār?] iden[lere?] ʿimār-ı memleket żımnında amān ve istīmālet virilerek o maḳūleleriñ kendü mālları {14} olan emlāk ve sāʾire ile bundan istimālet ṭalebinde olanlara virilmek üzere terk olunacaḳ (58) emvāl ü emlāk ve ḥīn-i muḥārebede aṣḥābı hālik olub ṣırf maḥlūl olan emlāk ü arāżī ve hālik {2} olanlarıñ mālı olaraḳ fürūḫt olunan ẕaḫāyiriñ miḳdār ve bahāsı gösterilerek başḳa başḳa defterleri gönderilmiş {3} idüği ve selef-i müşīrīleri saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleri ṭarafından muḳaddemā lede’l-inhā ḳaṣaba-i merḳūmeniñ emlāk-ı hümāyūn olaraḳ {4} Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den żabṭ ü idāresi menāfiʿ-i ācile ve ʿācileyi müstelzim olacaġına mebnī ber-mūceb-i ḳuyūd Ḥaremeyn ḫazīnesine {5} ve maḥāll-i sāʾireye virilegelan muʿayyenāt-ı ḳadīmesi her ne ise ḳaṣaba-i merḳūmeye ʿimār geldikde sene-be-sene ḥāṣılātından virilmek {6} üzere ḳaṣaba-i merḳūme emlāk-ı hümāyūna idḫālen cānib-i Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den żabṭ ü idāre ve reʾy ve amān virilerek {7} iskān itdirilan reʿāyānıñ ḳadīmī kendü mālları olaraḳ terk olunan emlāk yine ḳadīmi vechile ʿöşr {8} ü rüsūmı taḥṣīl ve māʿadā ṣırf maḥlūl olan emlākdan gerek Müslim ve gerek ehl-i ẕimmete virilecek emlākıñ {9} senevī s̠ülüs̠ ḥāṣılātları emlāk-ı hümāyūna ʿāʾid olmaḳ üzere ḳaṣaba-i merḳūmeniñ münāsib maḥallinde bir ḳalʿa-peçe {10} ve bir cāmiʿ inşā ve itmām olunaraḳ maṣārif ve ḫademe veẓāyifi evḳāf-ı hümāyūn cānibinden iʿṭā ve civārda kāʾin {11} maḥallerden ehl-i İslām olaraḳ yüz ve daḫi ziyāde ḫāne naḳl ve īvā ḳılınmaḳ ve fürūḫt olunmuş olan on dört {12} biñ bu ḳadar ġurūş ẕaḫāyir bahāsınıñ Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye irsāline diḳḳat olunmaḳ üzere başḳa ve ẕikr olunan {13} ḳalʿa-peçe ve cāmiʿ-i şerīf ebniyesi maṣārif ve ḫademesi veẓāyifiniñ miḳdārı taṣrīḥiyle mümżā defteriniñ taḳdīmi {14} żımnında başḳa ıṣdār ve tesyār olunan evāmir-i şerīfeye cevāb olaraḳ müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa’nıñ vürūd itmiş olan {15} taḥrīrātında ḫuṣūṣ-ı mezbūruñ ber-vefḳ-i irāde tanẓīmine diḳḳat olunmuş ise de ḳaṣaba-i merḳūmede tavaṭṭuna raġbet ider yedi-sekiz {16} Müslimden başḳa kimesne bulunamayaraḳ ve s̠ülüs̠āna daḫi ḳanāʿat mümkin olamayaraḳ bi’ż-żarūr ḳaṣaba-i merḳūmeniñ {17} iʿmārı żımnında şimdilik bir şey maṭlūb olunmayacaġı ḫaberi eṭrāfa neşr ü iʿlān ve vāfir Müslim ve reʿāyā {18} iskān itdirilmiş ise de bundan böyle daḫi ḳaṣaba-i merḳūmeniñ maʿmūr ü ābādān olması ṣūreti müṭālaʿa ve erbābıyla {19} müẕākere olunaraḳ ḳaṣaba-i merḳūmede fī’l-aṣl tekālīf-i mīriyyeden māʿadā bir şey müretteb olmayub faḳaṭ aʿşār {20} bedeli olaraḳ senevī vaḳf ṭarafına ḏoḳuz yüz ġurūş ile resm-i ispenç virile geldiğinden ve ḳable’t-tesḫīr ḳaṣaba-i {21} merḳūmede olan tarla ve bāġlar birḳaç sene terk ile arāżī-i ḫāliye ṣūretine girmiş idüğünden yeñi başdan {22} kirizme itmek ve sürmek maṣārifini taḫṣīṣ ḳılınan s̠ülüs̠ ḥāṣılāt idāre idemeyeceği ve li-ecli’t-tecrübe geçen seneniñ {23} ḥāṣılāt ve aʿşār ve rüsūmāt-ı sāʾiresi ḳurb ü civārda vāḳiʿ ḳurā mis̠illü adam taʿyīniyle taḥrīr itdirildikden ṣoñra {24} yedi biñ beş yüz ġurūş ḥuṣūle geldiği mütebeyyin oldıġı ecilden meblaġ-ı mezbūr ile resm-i ispenç ne ise ḳadīmi vechile {25} vaḳf ṭarafına iʿṭā ve bāḳī fażlası Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye īrād ḳayd olunması ve emr-i şerīf-i meẕkūrda taḥrīr ü beyān {26} olundıġı üzere maḥlūl olan tarla ve bāġlar ile tut eşcārından zirāʿat ve idāre ideceği miḳdār ṭaşradan {27} gelüb ṣoñra iskān itdirilan yabancılarıñ her birine virilüb gerek yerlü ve gerek yabancılardan baʿd-ez-īn {28} aʿşār ve rüsūmāt-ı sāʾire alınması ve şimdiye ḳadar iskān itdirilan Müslim ve ẕimmīye taḳsīm olunan ve henüz virilmeyüb (59) ḥāli üzere ḳalan emlāk ve eşcārıñ defteri taḳdīm olunmuş oldıġından ḳaṣaba-i merḳūmeye iskān itdirilmeyenleriñ {2} gereği gibi temelleşüb ḳarār bulduḳda ol vaḳt girü ḳalan emlākıñ es̠mānıyla fürūḫtı mümkin olacaġı ve ḳaṣaba-i merḳūmede {3} ṣırf maḥlūl olan emlākdan ṣoñradan iskān itdirilanlere virilecek her ne miḳdār ise kendüleri {4} ve neslen-baʿde-neslin evlādları mutaṣarrıf olub içlerinden diyār-ı āḫara gitmek murād ideri olur ise yedinde bulunan {5} emlākıñ ḳaṣr-ı yedine iʿtibār olunmayaraḳ yerine gelecek virilmek üzere şarṭa rabṭ ḳılındıġı ṣūretde timārı {6} īvā ve iskān olaraḳ her birinden ʿöşr ile bāġ ve tut eşcārı maḳṭūʿları ve ispençleri alınaraḳ ḫaylīce {7} ḥāṣılāt ẓuhūra geleceği ve ḳaṣaba-i merḳūmede inşā olunan cāmiʿiñ ber-mūceb-i defter lāzım gelan maṣārifiniñ {8} ḳaṣaba-i merḳūme ḥāṣılātından maḥsūbuyla iʿṭāsına ruḫṣat virilmesi ve maḥlūlātdan sene-be-sene cāmiʿ-i meẕkūr maṣārifiyle {9} ḫademe veẓāyifini idāre idāre idecek vaḳf tertīb ve bir mekteb inşā olunaraḳ maṣārifiniñ defteri {10} taḳdīm olunacaġı ve ḳaṣaba-i merḳūme bir uyġunsuz maḥalde vāḳiʿ oldıġından ḳalʿa-peçe inşāsınıñ lüzūmı olmayaraḳ {11} bu āna ḳadar neferātıyla bir bölükbaşı taʿyīn ve muḥāfaẓa itdirilmekde olub bi-mennihī Taʿālā bundan böyle ʿimār ve ahālīsiniñ {12} teks̠īri ḥuṣūlünde ʿasker iḳāmesine ḥācet ḳalmayacaġı ṣūretleri beyān ü işʿār ḳılınmış ve ḫuṣūṣ-ı meẕkūruñ {13} uṣūl ve īcābına baḳılmaḳ üzere derdest oldıġı ḥālde müteʿāḳiben müşārun-ileyhiñ Selānīk’den infiṣāli ẓuhūruyla {14} ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeniñ icrāsı ṭaraf-ı müşīrīlerinden lāzım geldiğinden ve cenāb-ı müşīrīleri ol ḥavālīniñ uṣūl {15} ü aḥvāline seleflerinden ziyāde vuḳūf ü ıṭṭılāʿları melḥūẓ olaraḳ selefleriniñ bu bābda vuḳūʿa gelan {16} inhāları aḥvāl-i ḥāżıraya evfaḳ olub olmadıġınıñ ṣavb-ı şerīflerind[en] [da]ḫi bilinmesi lāzımeden ve ḳaṣaba-i {17} merḳūmeniñ ṣuver-i meşrūḥa ile iʿmār ve istiḥkāmı vācibāt-ı umūrdan ve emr ü irāde-i seniyye muḳteżāsından {18} olaraḳ selefleri müşārun-ileyhiñ işʿār eylediği ṣūretleriñ īcāb ü iḳtiżāsına dāʾir şimdiye ḳadar ẕāt-ı {19} düstūrāneleri daḫi taḥṣīl-i vuḳūf ü maʿlūmāt buyurmuş olacaḳları derkār ve cenāb-ı saʿādetleri ol ḥavālīniñ {20} mutaṣarrıf-ı ẕī-şānı oldıġıñızdan ol ḥavālīye dāʾir her bir ḫuṣūṣ ẕātıñızıñ inżimām-ı tensīb ve maʿrifetleriyle olmaḳ {21} īcāb eyleyeceği vāreste-i ḳayd [ü] işʿār oldıġından ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeden müṭālaʿātıñızıñ istişʿārı lāzım gelmekle {22} muḳteżā-yı kār-āzmūdegī ve feṭānetleri üzere ḫuṣūṣāt-ı meşrūḥanıñ īcāb ü iḳtiżālarına müteʿalliḳ {23} vuḳūf ü maʿlūmātları ne vechiledir ve bu bābda müṭālaʿañız nedir, ḳaṣaba-i merḳūmeniñ iʿmārı ne ṣūretle olmaḳ {24} lāzım gelür, ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeyi müṭālaʿa ve maḥẕūrdan sālim olacaḳ vechile īcāb ü iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere {25} ber-vech-i īżāḥ bu ṭarafa taḥrīr ü işʿāra himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 Ẕa 40
[580–1/91] Rumili vālīsine
{1} Vezānī-i nesīm-i füyūżāt-ı Sübḥānī ve imdād-ı şurṭa-i tevfīḳ-i Yezdānī ile güẕār iden Ẕīlḳaʿde’niñ yiğirmi beşinci güni {2} saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri müstaṣḥab-ı maʿiyyetleri olan süfün-i Donanma-yı Hümāyūn ile Mesolenk pīşgāhına {3} lenger-endāz-ı saṭvet ve derūn-ı Mesolenk’de olan gāvurlar baḥren daḫi giriftār-ı düşāḫa-i müżāyaḳa ve żucret olmuş {4} olduḳlarından bütün bütün ḳārūre-i miknet ü ḳudretleri şikest olaraḳ es̠er-i himem-i dilīrānelerine sürilan ṭopraḳ {5} daḫi kenār-ı ḫendeḳe resīde olmaḳ derecesine varmış oldıġı beyānıyla inşāʾallāhü’r-Raḥmān birḳaç gün ẓarfında {6} nezʿ ü tesḫīri elṭāf-ı mā-lā-nihāye-i Ṣamedāniyye’den aḳdem-i meʾmūl idüği ve Mesolenk’iñ ʿavāḳıb-ı aḥvāline teraḳḳuben {7} istīmān ve ʿiṣyān niyyetinde görinan reʿāyādan Abūḳorī ḳażāsı reʿāyāsı müteşebbis̠-i ẕeyl-i amān olaraḳ {8} ne ṣūretle rehnleri alınub reʾy virildiği ḫuṣūṣunı şāmil ve ḥasbe’l-maṣlaḥa Bālyabādra Muḥāfıẓı saʿādetlü Yūsuf {9} Paşa ḥażretleri ṭarafına ṣūret-i idānede dört yüz kīse aḳçe gönderilmiş ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ ẕaḫīre {10} iştirāsı istiʿlāmına dāʾir sū-yı sāmīlerine mersūl şuḳḳası taḳdīm buyurulmuş oldıġı ve ḫaṭb-ı serʿaskerīleriniñ (69) cesāmeti ve el-ḥāletü-hāẕihī ḫazīne-i sipehdārīleriniñ aḳçeden fıḳdānı cihetiyle gerek ʿasākir ʿulūfesi ve gerek {2} ẕaḫīre mübāyaʿası żımnında maṣārif-i serʿaskerīlerine maḥsūben külliyyetlü aḳçe irsāl ḳılınması keyfiyyātını müştemil resīde-i rāḥa-i {3} behcet olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrīleri mezāyāsı ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ mārrü’ẕ-ẕikr şuḳḳası müʾeddāsı rehīn-i {4} ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ḥażretleriniñ daḫi ol ṣulara lenger-zen-i ṣarāmet oldıġını {5} mübeyyin taḥrīrātı gelmiş oldıġına ve ẕāt-ı ʿālīleri berren ve müşārun-ileyh ḥażretleri baḥren Mesolenk’i ḥaṣr ü tażyīḳ ile fetḥ ü tesḫīrini {6} ḳuvve-i ḳarībeye getürmüş olduḳlarına naẓaran evvel ü āḫir vāḳiʿ olan işʿār ve taḫmīnleri vechile şimdiye ḳadar {7} şu Mesolenk’i kāmilen żabṭ ü tesḫīr ve tūde-i cemʿiyyet-i eşḳıyāyı bā-ʿavn-i Bārī sūḫte-i bāriḳa-i şimşīr eylemiş olacaḳları nev-be-nev {8} ẓuhūr itmekde olan elṭāf-ı bī-ġāyāt-ı İlāhiyye delāletiyle müstedlel ü āşikār idüğünden dü-çeşm-i intiẓārımız ẓuhūr-ı {9} aḫbār-ı sārreye küşāde oldıġı ḥālde duʿā-yı fevz ü nuṣretleri ez-derūn refʿ-i bārgāh-ı icābet ḳılınmış ve taḥrīrāt-ı {10} mersūleleri mübārek ḫāk-pāy-ı kīmyā-sāy-ı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ḥażret-i kītī-sitānī {11} buyurulmuşdur. Ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı düstūrīleri pīrāye-i rüşd ü ḥamiyyet ve zīver-i ġayret ü ḥaṣāfet ile {12} ārāste olaraḳ muḥavvel-i ʿuhde-i feṭānet-şiʿārīleri ḳılınan her bir umūr-ı mühimme-i seniyyede ve bi-taḫṣīṣ bu defʿaki meʾmūriyyetlerinde {13} muḳārenet-i tevfīḳ-i Ḫudā-yı Bī-Çūn inżimāmıyla icrā buyurmaḳda olduḳları ġayret ü ṣadāḳat-i ḥayderīleri idḫāl-i {14} engüşt-i iʿtirāżdan maṣūn ve kāffe-i ḥāl ü ḥareketleri muvāfıḳ-ı mizāc-ı kerāmet-imtizāc-ı cenāb-ı pādişāh-ı rubʿ-ı meskūn {15} olaraḳ şu maṣlaḥatıñ inşāʾallāhü’r-Raḥmān az müddetde arḳasını alaraḳ itmām-ı ġāʾileye maẓhariyyetleri leylen ve nehāren {16} dergāh-ı icābet-penāh-ı Rabbānī’den mütemennā ve mesʾūl olub meʾāl-i işʿārlarından maʿlūm oldıġı üzere ḥasbe’l-īcāb {17} müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ḥażretleri ṭarafına aḳçe ve ẕaḫīre iʿṭāsına ġayret ü himmetleri yolunda ise de muḥāfıẓ-ı {18} müşārun-ileyhiñ ṣūret-i işʿārı Zānṭa’da olan bāzergān maʿrifetiyle ve peşīn aḳçe ile ẕaḫīre iştirāsına {19} żımnen ruḫṣat ṭalebiyle ʿibāret ve el-ḥāletü- hāẕihī lillāhi’l-ḥamd Donanma-yı Hümāyūn’uñ ol ṣavba varmasıyla buradan giden {20} ẕaḫīre tekneleriniñ varmalarına māniʿ ḳalmayaraḳ gidecek ẕaḫīrelerden īcāb ü iḳtiżāsına göre maʿrifet-i {21} serʿaskerīleriyle gerek Bālyabādra ve gerek sāʾir her bir maḥall ü mevāḳiʿe ẕaḫīre iʿṭāsı īcāb ideceği rehīn-i [ḥayyiz-i] bedāhet {22} oldıġından bu ḫuṣūṣda istiḳlāl-i tāmm-ı sipehdārīleri üzere muḳteżayāt-ı ḥāl ü maṣlaḥatı icrāya iḳdām eylemeleri {23} lāzımeden ve muḳaddemā ẕaḫīre iştirāsı-çün sū-yı dāverīlerine gönderilmiş olan biñ kīse aḳçeden başḳa {24} geçende ḥasbe’l-iḥtiyāṭ bir biñ kīse aḳçe daḫi maḫṣūṣan ẕaḫīre maṣlaḥatı żımnında irsāl olunmuş oldıġına göre {25} işbu taḥrīrāt-ı düstūrīleriniñ vuṣūlünden evvelce çıḳarılmış ve şimdiye ḳadar vāṣıl olmuş olacaġı vāżıḥātdan ise de {26} ez-her-cihet teshīl-i maṣlaḥat-ı sipehdārīleri aḳdem-i maṭlūb oldıġından bu defʿa şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye iḳtiżāsı üzere {27} maṣārif-i serʿaskerīlerine maḥsūb olmaḳ üzere üç biñ beş yüz kīse aḳçe tertīb ve irsāl olunmuş oldıġından başḳa {28} her ḥālde ẕāt-ı sāmīleriyle bi’l-ittiḥād icrā-yı meʾmūriyyete diḳḳat eylemesi daḫi iḳtiżāsı vechile ḳapūdān-ı (70) müşārun-ileyh ḥażretlerine yazılmış olmaġla cenāb-ı feṭānet-niṣābları bu ṭarafdan sevḳ ü irsāl olunmaḳda olan ẕaḫāyir {2} tekneleriniñ ol ṭarafa vuṣūlünde iḳtiżā-yı istiḳlāl-i tāmm-ı serʿaskerīleri ve mübteġā-yı kemāl-i dirāyet ü feṭānetleri {3} üzere īcāb ü lüzūmuna göre gerek Bālyabādra ve gerek sāʾir maḥālle sevḳ ü isrāsı ve her bir muḳteżayāt-i ḥāl {4} ü maṣlaḥatıñ kemā-yenbaġī ikmāl ü icrāsı ḫuṣūṣuna ṣarf-ı maḳderet ve ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ḥażretleriyle resm-i teʿāżud {5} ü ittifāḳa bi’l-vücūh riʿāyetle şu Mesolenk berren ṣavb-ı ʿālīlerinden ve baḥren müşārun-ileyh ṭarafından ḥaṣr ü tażyīḳ olunaraḳ {6} bi’l-iḳdām żabṭ ü tesḫīriyle eşedd-i intiẓārında oldıġımız peyām-ı meserretiñ hemān şu günlerde işʿārıyla cümleyi {7} nāʾil-i dest-māye-i ferḥat ü ḥubūr ve defʿ-i ġāʾile-i eşḳıyā ve itmām-ı meʾmūriyyet-i ḫayriyyet-intimālarını īcāb ider vesāʾil-i {8} ḥaseneniñ ikmāline saʿy-ı mevfūr buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 6 Ẕ 40
[580–1/100] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Ṣıġla sancaġı ḳażālarından Sāḳız cezīresi muḥāfaẓasına müretteb ve meʾmūr olan beş yüz nefer ʿasker ile Çeşme ḳaṣabasına {2} meʾmūr Tüfenkçibaşı ʿOs̠mān Beğ’iñ meʾmūriyyetleri ḫaylī olmuş oldıġından baḥis̠le ʿafvlarına müsāʿade-i seniyye erzān {3} buyurulması ḫuṣūṣı ṭarafıñızdan inhā olunmuş ise de cümleye maʿlūm oldıġı üzere Rum gāvurlarınıñ mürtekib {4} oldıġı ʿiṣyān henüz meydānda ḏurur iken maḥāll-i muḳteżiyeniñ muḥāfaẓasına tehāvün ġayr-ı mücāz olaraḳ {5} bunlar işʿārıñız vechile ʿafv olundıġı ḥālde cenābıñız şimdiki ḥālde mevcūd olan ʿaskeriñiz ile ber-vefḳ-i murād {6} Sāḳız ve Çeşme’niñ muḥāfaẓasına müteʿahhid misiñiz, yoḫsa yerlerine başḳa ʿasker isteyecek misiñiz, işʿārıñızdan maʿlūm olamamış {7} oldıġından istişʿārı lāzım gelmiş olmaġla bunlar ʿafv olundıġı ḥālde yerlerine müceddeden meʾmūr olacaḳ {8} āḫarları olmadıġı ve emr-i muḥāfaẓa sizden mesʾūl oldıġından ʿasākir-i mürettebeniñ ʿafvı taḳdīrinde Ḫudā-ne-kerde {9} bir uyġunsuzluḳ olmaḳ lāzım gelür ise mesʾūliyyeti size rāciʿ olacaġı ḫuṣūṣlarını daḫi cezmen bilerek {10} aña göre īcābına baḳılmaḳ üzere keyfiyyeti işʿāra mübāderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 13 Ẕ 40
Ayniyat 581
[581/5] Rumili vālīsine
{1} Muḳteżā-yı sipehdārī ve meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri üzere Mesolenk’iñ ḥaṣr ü tażyīḳine kemāl-i mertebe iḳdām buyurmuş {2} ve ʿuṣāt-ı kefere daḫi ḥamle-i dilīrāne-i İslāmiyān’a ḏayanamayaraḳ müteşebbis̠-i eẕyāl-i reʾy ve amān olacaḳlarını añlamış {3} olduḳlarından rehnler alınub virilmek üzere iken bi-ḥikmetillāhi Taʿālā Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne baʿżı serrişte [ile] {4} Mesolenk pīşgāhından fekk-i lenger-i iḳāmet itmiş olduḳlarından ve bu cihetle Mesolenk pīşgāhı süfün-i İslāmiyyeden [?] {5} ḫālī ḳalaraḳ eşḳıyā sefīneleri gelüb Mesolenk’i küllī imdād ü iʿāne eylemiş olduḳlarından eşḳıyā-yı mersūme yeñi {6} başdan şımararaḳ ordu-yı müşīrīlerini ürkütmek üzere vāḳiʿ olan hücūmlarında ʿavn ü nuṣret-i Ḥażret-i [Bārī?] {7} ve yümn-i teveccühāt-ı ḳudsiyye-i cenāb-ı pādişāh-ı kişver-küşā ile emr-i müdāfaʿalarına beẕl-i cüll-i himmet buyurılaraḳ […] {8} seksan miḳdārı eşḳıyā ḳanṭara-i şimşīrden güẕār ve māʿadāsı daḫi münhezim ü münkesir olduḳları ḥālde ʿazm-i semt-i firār […] {9} olduḳları evvelkiden ziyāde melāʿīn-i müteḥaṣṣın[īn]iñ ḳahr ü tażyīḳlerine ġayret buyurmaḳda olduḳları beyānıyla muḳaddemā [?] {10} ʿulūfe māddesi ve ẕaḫāyir mübāyaʿası żımnında gönderilmiş olan dört-beş yüz kīse aḳçeniñ vuṣūlüni şāmil ve ifādāt-ı {11} sāʾireyi müştemil firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı serʿaskerīleri ve gözümüz yollarda kemāl-i derece intiẓārımız oldıġı ḥālde […] {12} ve meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub bu vechile merdāne ḥareketle tenkīl-i eşḳıyāya ve saʿy ü himmetlerine {13} fütūr virmeyerek evvelkiden ziyāde ḥaṣr ü tażyīḳ-i melāʿīn-i ḫāsirīne derkār olan ġayretleri inşāʾallāhü’r-Raḥmān ʿan-ḳarīb {14} müntic-i fevz ü ġālibiyyet olacaġından bādī-i inbisāṭ-ı derūn olaraḳ derḥāl taḥrīrāt-ı vāride-i meẕkūreleri ḫāk- pāy-ı {15} kerāmet-iḥtivā-yı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i mekārim-ifāża-i cenāb-ı kītī-sitānī buyurulmuşdur. Hemān {16} Cenāb-ı Rabb-i ʿİzzet mehçe-i rāyāt-ı ẓafer-āyāt-ı serʿaskerīlerin muḳārin-i āsmān-ı nuṣret ve bāndıra-i idbār-bāhire-i eşḳıyāyı sernigūn-ı {17} zemīn-i nuḥūset eyleye, āmīn s̠ümme āmīn. Ẕāt-ı ʿālīleri şecīʿ ve cesūr ve dirāyet ü ḥamiyyet ile mefṭūr vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı {18} Seniyye’den olaraḳ ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīye ṭaraf-ı ẓāhirü’ş-şeref-i şāhāneden bi’l-istiḳlāl meʾmūr buyurulmuş olduḳlarından bu āna ḳadar {19} cilveger-i sāḥa-i bürūz olan tedbīr-i iṣābet-peẕīrleri el-ḥaḳ şāʾibe-i taʿrīżden maṣūn ve her bir ḥāl ü ḥareketleri nāmūs-ı Salṭanat-ı Seniyye’yi viḳāyeye […]
[581/21] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} Ordu-yı serʿaskerīleri lāzımesi-çün Ġolos ve İzdīn ve Preveze ve Bālyabādra’ya īṣāl olunmaḳ üzere {2} müretteb olub müsteʾmen sefāyiniyle gönderilmekde olan ẕaḫāyirden şimdiye ḳadar ne miḳdār ẕaḫīre vāṣıl oldıġı {3} muḳaddemce sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye mūcebince ṣavb-ı ʿālīlerinden istiʿlām ü istişʿār olunmuş ve henüz cevābı vürūd itmamiş {4} ise de heme-ān eẕhān ü efkārımız tesviye-i mehāmm-ı serʿaskerīleri emrine maṣrūf ve aḳdem-i tedbīr ü kārımız bir müddetden berü {5} bā-ḥikmet-i Ḫudā mütemādī olan Rum ġāʾilesiniñ ḥüsn-i indifāʿıyla teshīl-i mevādd-ı meʾmūre-i sipehdārīleri semtine maʿṭūf {6} olmaḳ ve el-ḥāletü-hāẕihī mevsim-i şitā gün-be-gün yaḳlaşmaḳda oldıġı cihetiyle el-yevm Mesolenk muḥārebesinde olan ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān {7} es̠er-i iḳdām ü ġayret-i ʿālīleriyle Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīrinden ṣoñra daḫi li-ecli’l-muḥāfaẓa vażʿ ü iḳāmesi lāzım gelan {8} ve Ṣālona ve Bālyabādra ve sāʾir maḥaller mis̠illü elde olub eyādī-i küffāra geçmeyan yerleriñ muḥāfaẓalarında bulunan {9} ʿasākir-i İslāmiyye’niñ iḳtiżā iden ḳış ẕaḫīreleriniñ şimdiden tehyiʾe ve īṣāli īcābına mebnī ẕaḫāyir-i merḳūmeniñ {10} ẕikr olunan maḥāll-i müteferriḳaya berren irsāli mümkin olamayaraḳ beher-ḥāl baḥren īṣāle mütevaḳḳıf ve bu daḫi yā Donanma-yı {11} Hümāyūn veyāḫūd müsteʾmen sefāyiniyle gönderilmeğe muḥtāc olub maʿlūm-ı sāmīleri oldıġı üzere şimdiki ḥālde Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne sefāyini Mesolenk muḥāṣarasına meʾmūr ve müsteʾmen ṭāʾifesi daḫi “Götürdiğimiz ẕaḫīreleri {12} eşḳıyā cebren elimizden alıyorlar ve siz de bu ṭarafda ṣiġorṭa vechile taḥmīl eylediğiñizden ẕaḫīreniñ aḳçesini {13} bizden istiyorsuñuz. Bu cihetle biz küllī mutażarrır oluyoruz” diyerek ṣūreten iʿtiẕār ve iç yüzünde daḫi Rumlara {14} bir neviʿ iʿānet ḳaṣdıyla bir müddetden berü maḥāll-i merḳūmeye ẕaḫīre getürmekden istinkāf iẓhār itmekde olduḳları {15} emr-i ġayr-ı mestūr oldıġına ve şimdiye değin Preveze ve Bālyabādra ve Ġolos ve İzdīn iskelelerine gönderilan {16} ẕaḫāyirden iki yük yiğirmi iki biñ keyl miḳdārı ẕaḫīreniñ maḥallerine vuṣūli ḫaberi gelmiş ve bundan böyle {17} başḳa ẕaḫīre tedārük ve iştirā olunmaḳ üzere sū-yı sipeh-sālārīlerine daḫi muḳaddemā iki biñ kīse aḳçe {18} irsāl ḳılınmış olub gerek sālifü’ẕ-ẕikr maḥallerine vuṣūli ḫaberi gelmiş olan ve gerek gönderilan {19} aḳçe ile tedārük buyurılan ẕaḫīre yaz tertībi dimek olaraḳ ẕāt-ı fütüvvet-simātları işbu ẕaḫāyir ile {20} taʿyīnāt-ı ʿaskeriyyeyi Rūz-ı Ḳāsım’a ḳadar idāreye himmet buyuracaḳları meʾmūl ü meczūm ise de el-yevm {21} mürettebātdan gidemeyan ve saʿādetlü Çirmen mutaṣarrıfı ḥażretleri maʿrifetiyle tedārük ve iştirā olunaraḳ Īnöz’de {22} mevcūd olan ẕaḫīre dört yük miḳdārı olub Frenkleriñ ol vechile imtināʿı cihetiyle gönderilemamiş {23} ve işbu ẕaḫāyir-i mevcūde bāliġan-mā-belaġ ḳış tertībine kāfī ise daḫi īṣālinde ṣūret-i imkān mefḳūd görünmüş {24} idüğüne bināʾen şu ḳış ẕaḫīresiniñ ne vechile olur ise şimdiden īṣāl ve tehyiʾesi çāresiniñ istiḥṣāli {25} farīża-i ḥāliyeden olmaḳ mülābesesiyle muḳaddemā ordu-yı serʿaskerīlerinde ve Ṣālona ve sāʾir maḥallerde olan ʿaskeriñ {26} ṭopı taḳrīben ḳırḳ beş biñ nefer iʿtibār olunaraḳ yaz ẕaḫīresi ol iʿtibār üzere tertīb olundıġı mis̠illü (12) şimdi ḳış ẕaḫīresi daḫi öylece iʿtibār ve tertīb olunmaḳ lāzım gelüb ol vechile ḳırḳ beş biñ nefer ʿaskeriñ {2} beherine yevmiyye üçer yüz dirhem nān-ı ʿazīz ḥesābından altı aylıḳ yaʿnī Rūz-ı Ḳāsım’dan Rūz-ı Ḫıżır’a ḳadar ḳış ẕaḫīresi {3} olmaḳ üzere ʿasker-i merḳūm üç yüz biñ keyl ẕaḫīreye muḥtāc oldıġından bu üç yük ẕaḫīreniñ {4} yüz biñ kīlesi ṣavb-ı saʿādetlerinden Preveze ve Pārġa ṭaraflarında olan meʾmūrlarıñız maʿrifetiyle Preveze {5} ve Pārġa cāniblerinden ve baʿżı Frenk tüccārı ve sāʾir vesāyiṭ ile birer taḳrīb İngiltere ve Venedīk aḏalarından {6} ve Avlonyalı Süleymān Paşa ve gerek saʿādetlü İskenderiye mutaṣarrıfınıñ maʿiyyet-i saʿādetlerinde olan ʿaskeri {7} başbuġunuñ ṣoḥbeti [?] olunaraḳ anlarıñ maʿrifetleriyle mümkini mertebede Avlonya ve İskenderiye ṭaraflarından aḳçesiyle {8} ne ṣūretle uydırılur ise tedārük ve mübāyaʿasına saʿy ü himmet ve Yeñişehir’iñ yüz yiğirmi biñ keyl ḥınṭa {9} ve otuz biñ keyl şaʿīr Dersaʿādet tertībi olaraḳ geçen sene Yeñişehir mübāyaʿasından ḳırḳ biñ kīleye {10} ḳarīb ẕaḫīre ḥāṣıl olmuş oldıġından ve baʿżı ifādāta göre Yeñişehir ḥavālīsinde olan aṣḥāb-ı ʿalāḳanıñ {11} daḫi s̠ülüs̠ānı emlāk-ı hümāyūn ve s̠ülüs̠i sāʾir çiftlik ve muḳāṭaʿāt olaraḳ bunlardan daḫi otuz-ḳırḳ biñ {12} keyl ẕaḫīre ḥāṣıl ve mübāyaʿa-i meẕkūre ile yetmiş-seksan biñ kīleye bāliġ olacaġından Tırḥāla Mutaṣarrıfı {13} Ṣāliḥ Paşa ve Yeñişehir mübāyaʿacısı maʿrifetleriyle mübāyaʿadan ve gerek emlāk-ı hümāyūn ḥāṣılātından ve sāʾir {14} aṣḥāb-ı ʿalāḳadan ne miḳdār ẕaḫīre istiḥṣāl olunur ise yüz biñ kīleye varıncaya ḳadar noḳṣānı daḫi {15} Yeñişehir’iñ ḳırḳ senesi mübāyaʿasıyla muḳaddem bu ṭarafdan Yeñişehir’e gitmiş olan ẕaḫāyiriñ miḳdār ve kemmiyyeti bi’l-istiʿlām {16} bilindikde ol vaḳt aña göre iḳtiżāsı icrā ve baʿdehū işbu ẕaḫīreniñ ṭopı Tırḥāla Mutaṣarrıfı mūmā-ileyh {17} Ṣāliḥ Paşa maʿrifetiyle İzdīn’e naḳline ihtimām ü iʿtinā ḳılınması ve ẕāt-ı ʿālīleri daḫi iki [biñ] reʾs mekārī ḥayvānātı {18} tedārük iderek ẕaḫīre-i merḳūmeyi İzdīn’den ḥayvānāt-ı meẕkūre ile peyderpey Ṣālona iskelesine ḳaradan {19} naḳl ve tenzīl itdirdüb eğerçi iki biñ ḥayvān yüz biñ keyl ẕaḫīreyi İzdīn’den Ṣālona’ya {20} beş-altı ayda ancaḳ naḳl idebilür ise de iki biñden ziyāde mekārī ḥayvānātı tedārük ve iʿmāli müteʿassir {21} göründiğinden ne ḳadar müddetde naḳli mümkin ü müyesser olur ise bi’ż-żarūr öylece naḳl itdirilmesi ve Ṣālona iskelesi {22} Īnebaḥtī boġazında olaraḳ şimdiki ḥālde oralarda eşḳıyā teknesi olmadıġından ve Ṣālona’dan {23} ufaḳ ḳayıḳlar ile ḳıyı ṣıra [?] Mesolenk iskelesine ve Īnebaḥtī ve Bālyabādra ve Ḳasteller’e ẕaḫīre naḳl {24} ü īṣāli mümkin olacaġından yine ẕāt-ı düstūrāneleri Ṣālona ḳolunda olan meʾmūrlarıñız maʿrifetiyle {25} Preveze ve Bālyabādra ve Īnebaḥtī ve Ḳasteller ṭaraflarından ḳayıḳlar tedārük itdirüb ẕikr olunan {26} yüz biñ keyl ẕaḫīreniñ Ṣālona’dan ḳayıḳlar ile īcāb ü iḳtiżā iden maḥallere celb ve ṣarf {27} itdirilmesi ve el-ḥāletü-hāẕihī Frenkler ṣiġorṭa ṣūretini ḳabūl itmediklerinden İzdīn’e teslīmi ḫaberi geldikde {28} aḳçesi virilmek şarṭıyla Bālyabādra ve Preveze ve İzdīn’e teslīm olunmaḳ üzere Efrenc tüccārınıñ {29} Ḳaradeñiz’den getürdükleri ẕaḫīreden bu ṭarafda beş-altı sefīne ḳapūdānlarıyla müẕākere ve muḳāvele {30} olunaraḳ geçenlerde irsāl olunmuş ve bir ḳıṭʿasınıñ teslīmi ḫaberi gelmiş olub eğerçi Frenkler muḳaddem (13) ṣiġorṭa muḳāvelesiyle getürdükleri ẕaḫīreyi bile eşḳıyāya teslīm itmiş olduḳlarına naẓaran şimdi şöylece muḳāvele ile {2} gönderilan ẕaḫīreniñ cümlesini maḥallerine teslīm eyleyeceklerini ʿaḳl kesmez ise de bu ṣūretle bundan ṣoñra daḫi ẕaḫīre {3} mübāyaʿa ve irsāl olunaraḳ bir yüz biñ keyl ẕaḫīre gönderilüb velev mevhūm ḳabīlinden olsun, bu ṭarīḳ ile daḫi giden {4} ẕaḫīre yüz biñe iblāġ olunabilür ise ve eğer Frenkler uṣūli değişdirmeyüb bu vechile bir yüz biñ kīleyi ber-mūceb-i mukavale {5} İzdīn’e teslīm iderler ise iḳtiżā iden üç yük ḳış ẕaḫīresiniñ tekmīl ü tertībi ḥāṣıl olmuş olub ve illā Frenkler {6} hiç ẕaḫīre teslīm itmezler ise bu taḳdīrce ber-vech-i meşrūḥ işbu ḳış ẕaḫīresi olan üç yük ẕaḫāyir ḳırḳ {7} beş biñ nefer iʿtibār olunan ʿaskeriñ beherine yevmiye üçer yüz dirhem nān ḥesābıyla tertīb olunmuş oldıġından Frenkler ile {8} muḳāvele olunan meẕkūr ẕaḫīre hiç varmadıġı ṣūretde żarūrī ʿasker-i meẕkūruñ beherine yevmiye ikişer yüz dirhem {9} nān virilerek bu ḥesāb üzere gerek ṣavb-ı vālālarından tedārük olunacaḳ ve gerek Yeñişehir ṭarafından {10} uydırılacaḳ iki yüz biñ keyl ẕaḫīre ile mehmā-emken ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları çāresine baḳılması ve ẕāt-ı {11} serʿaskerīleriniñ tedārük ideceği yüz biñ keyl ẕaḫīreniñ ol ṭarafda mübāyaʿa olunacaġı vechile iḳtiżā iden {12} bahāları ve ẕikr olunan mekārī ḥayvānātınıñ beher reʾsi māhiyye otuzar ġurūşdan farż olunaraḳ lāzım gelan {13} altı aylıḳ kirāları her ne miḳdāra bāliġ olur ise işbu mebāliġ daḫi bundan böyle sū-yı saʿādetlerine başḳaca {14} gönderilmesi ve ẕaḫāyir-i merḳūme yalñız nüfūs-ı ʿaskeriyye içün oldıġından ḥayvānāt içün iḳtiżā iden meʾkūlāt daḫi {15} şimdiye değin ne vechile idāre olunmuş ise yine ol ṣūretle idāre itdirilmek üzere tertīb ve icrāsı {16} iʿmāl-i pergār-ı efkār ile her ṭarafı teʾemmül olunaraḳ īcāb-ı ḥāl ü maṣlaḥata göre mertebe-i imkānda olan tedābīriñ {17} nihāyeti olmaḳ üzere müṭālaʿa ve müẕākere olunmuş ise de muḳteżā-yı kār-āzmūdegī ve sipehdārīleri üzere {18} ẕāt-ı serʿaskerīleri daḫi işbu ḳış ẕaḫīresini müṭālaʿa ve tefekkür buyurmuş olacaḳlarından ḥasbe’l-vuḳūf bu bābda {19} olan reʾy ü müṭālaʿa keyfiyyeti ne vechile idüği ve el-yevm ne miḳdār ẕaḫāyirleri mevcūd olub bundan ṣoñra {20} daḫi ne miḳdār ẕaḫāyir tedārük idebilecekleri ḫuṣūṣunuñ ṣavb-ı sipehdārīlerinden suʾāl ü istiʿlām ve müṭālaʿāt-ı {21} meẕkūreden başḳa ṣūret-i suhūlet ve cihet-i imkān bulunamayub sālifü’l-beyān iki yüz biñ keyl ẕaḫīreniñ {22} ol vechile tertīb ve naḳli ṣūretleriniñ icrāsı nezd-i saʿādetlerinde daḫi tensīb olundıġı ḥālde Frenkler işidüb de {23} ellerinden geldiği ḳadar bir gūne melʿanete çalışmamaları ḫuṣūṣı-çün şimdiki ḥālde maḫfī ve mektūm ṭutılaraḳ sū-yı {24} müşīrānelerine tavṣiye ve ifhāmı ḫuṣūṣı istiṣvāb olunmuş ve irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi taʿalluḳ itmiş olmaġla {25} işbu ḳış ẕaḫīresiniñ tertīb ve maḥallerine īṣāl ü tesrībi başlıca bir iş olaraḳ bu ṭarafda olunan müṭālaʿāt {26} mis̠illü keyfiyyātı ẕāt-ı ḥamiyyet-āyātları daḫi müṭālaʿa ve tefekkür buyurmuş olacaḳlarına göre ordu-yı serʿaskerīleriyle {27} gerek Īnebaḥtī ve gerek Bālyabādra ve Ṣālona ve Ḳasteller ṭarafına iḳtiżā iden ḳış ẕaḫīresi mādde-i ehemmesinde {28} lāyiḥ-i ḫāṭır-ı ʿāṭır olan reʾy ü tedbīr ne gūne ve ne ṣūretledir ve el-yevm mevcūd ẕaḫīreleri ne miḳdārdır ve bundan {29} böyle daḫi ne ḳadar ẕaḫāyir tedārükünüñ ṣūret ve çāresi istiḥṣāl buyurılabilür, el-ḥāṣıl bu bābda (14) nihāyet tedbīr ü taṣmīmleri her ne ise aña göre īcāb ü iḳtiżāsı icrā olunmaḳ üzere keyfiyyetiñ īżāḥan {2} ve tafṣīlen bu ṭarafa sürʿat-i taḥrīr ü işʿārına beẕl-i cüll-i himmet ve mārrü’ẕ-ẕikr iki yüz biñ keyl ẕaḫāyiriñ müṭālaʿātımız {3} vechile tertīb ve icrāsı ʿind-i düstūrīlerinde daḫi tensīb buyuruldıġı ḥālde ṭāʾife-i Efrenciyye’ye bir neviʿ {4} serrişte olaraḳ melʿanete çalışamamaları żımnında keyfiyyetiñ ḳable’l-icrā ġāyetü’l-ġāye ḫafī ṭutulmasına {5} ṣarf-ı ẕihn ü reviyyet buyurmaları siyāḳında maḫṣūṣan ve mektūmen işbu ḳāʾime taḥrīr ve çifte tatarlarımız ile {6} baʿs̠ ü tesyīr olunmuşdur. İnşāʾallāhü Taʿālā lede’l-vuṣūl ārāyiş-i ẕāt-ı meʿālī-simātları olan cevher-i girān-ḳadr-i {7} besālet ü feṭānet lāmiʿasınca ḫaṭb-ı cesīm-i sipehdārīye meʾmūriyyetlerinden bu āna ḳadar icrā ve iltizām buyurmuş {8} olduḳları tedābīr ü ārā-yı iṣābet-peẕīrleri idḫāl-i engüşt-i taʿrīżden maṣūn ve ez-her-cihet ġayret ü şecāʿat {9} ve s̠ebāt ü metānetleri nezd-i hümāyūn-ı mevhibet-maḳrūn-ı şāhānede ve cümle ṣıġār ü kibār ʿindinde maʿlūm ü rū-nümūn {10} olmaḳ cihetiyle inşāʾallāhü’r-Raḥmān s̠ebt-i cerīde-i rūzigār olmaḳlıġa sezāvār nice nice ḫidemāt-ı bergüzīdeye {11} muvaffaḳiyyetle beyne’l-aḳrān müşārun-bi’l-benān olacaḳları emāre-i ḥasenesi ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳıñızda derkār ve ḥaṣr ü tażyīḳine {12} ṣārif-i mā-ḥaṣal-i tāb ü iḳtidār olduḳları Mesolenk’iñ daḫi fetḥ ü tesḫīrini ḳuvve-i ḳarībeye getürmüş {13} olduḳları muḳaddem ve muʾaḫḫar tevārüd iden taḥrīrāt-ı behcet-āyātlarında ḫāme-güẕār-ı işʿār oldıġından cümlemiziñ {14} aḳdem-i meʾmūl ü muntaẓarımız oldıġı vechile bā-ʿavn ü nuṣret-i Bārī ve es̠er-i iḳdām ü s̠ebāt-ı sipehdārīleriyle Mesolenk’iñ {15} fetḥ ü tesḫīri ḥuṣūlünde eşḳıyā-yı kefereniñ ḳuvvetü’ẓ-ẓahr-ı melʿanet ittiḫāẕ eyledikleri maḥal bütün bütün ellerinden {16} çıḳmış olacaġı ecilden belleri ḳırılub Frenkler daḫi meʾyūs olacaġı ve ḥattā ol vaḳt ʿaskeriñ {17} ḳış ẕaḫīresi maṣlaḥatı daḫi kesb-i suhūlet eyleyeceği mis̠illü Ḫudā-ne-kerde ḳażiyye ber-ʿaks olaraḳ şāyed Mesolenk {18} māddesi bitmamek ve bu gāvurlarıñ itdiği melʿanet bu kerre daḫi yanlarına ḳalmaḳ lāzım gelür ise {19} Devlet-i ʿAliyye’ye ʿaẓīm ẕülli mūcib olacaġı nezd-i daḳīḳa-dānīlerinde tekellüfāt-ı beyāniyyeden müstaġnī ve bu māddeniñ {20} böyle uzamasından ḏolayı nezd-i ʿālīde maḥcūbiyyet ü şermsārī müṭālaʿasınıñ ẕihniñizi taḫdīş {21} buyurmayaraḳ ez-dil ü cān itmām-ı umūr-ı meʾmūrelerini müstelzim olur esbāb ü vesāʾiliñ ikmāl ü icrāsına {22} ṣarf-ı eẕhān buyurmaları lāzım geleceği bedīhī olub aḥvāl-i peykār ü muḥārebe [?] maʿlūm olaraḳ {23} s̠ebāt ü sekīnet esbāb-ı fevz ü nuṣretden oldıġı mücerreb ü aẓher ve ẕāt-ı şevket-simāt-ı ḥażret-i ẓıllullāhīniñ {24} teveccühāt-ı ḳudsiyye-i mülūkāneleri ve cümlemiziñ daʿavāt-ı ḫayriyyeleri cenāb-ı fütüvvet-niṣāblarıyla berāber olmaġın hemān {25} ḳaviyyü’l-ḳalb olaraḳ ve inşāʾallāhü’l-Kerīm bu āna ḳadar çekilan emek ve zaḥmetleriñ s̠emere-i ḥasenesi ẓuhūruyla ḳarīben {26} şu Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri[ne] muvaffaḳ olacaġıñızı cezm ü teyaḳḳun buyuraraḳ bāṭınen muʿīn-i dīn-i mübīn olan {27} Cenāb-ı Ḫayru’n-Nāṣırīn’den istiʿāne ve istimdād ve ẓāhiren daḫi tecdīd ve taḥrīż-i ʿasākir ve tehyiʾe-i zād ü ẕaḫāyir {28} levāzımınıñ īfāsını iltizām ve leyl ü nehār çesm-dāşt-ı intiẓār oldıġımız peyām-ı meserreti işʿār ü inbāya {29} nis̠ār-ı naḳdīne-i himmet ve es̠er-i himem-i kūh-endāzīleriyle muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı sāmīlerinden ve Ṣālona ḳoluna meʾmūr {30} buyurduḳları mücāhidīn ṭaraflarından ḳabża-i tesḫīre keşīde ḳılınan ve sāʾir muḥāresesi lāzım gelan maḥāll ü mevāżiʿe (15) iḳtiżāsı vechile ʿasākir taʿyīn ve iḳāme ile esbāb-ı muḥāfaẓaları ikmāl buyurulmuş oldıġı maʿlūm ve bu bābda {2} irāʾe-i ṣuver ü ārādan istiġnāları emr-i ġayr-ı mevhūm ise de nezd-i ʿālīlerinde müberhen oldıġı vechile ʿuṣāt-ı kefere {3} mürtekib olduḳları ʿiṣyān ü melʿanetde muṣır olaraḳ aralıḳ bulduḳça gözleri kesdiği ve ʿaskerden ḫālī {4} buldıġı maḥallere īṣāl-ı ḫasār zuʿm-ı fāsidinde olacaġından ve maʿāẕallāhü Taʿālā maḥāll-i merḳūme birisine bir ṭırnaḳ {5} ilişdirecek olur ise bu daḫi başḳaca bir uyġunsuz şey olaraḳ be-tekrār gāvurlarıñ şīrīnlemesini {6} īcāb eyleyeceğinden bu māddeye daḫi iḥāle-i efkār [ü] reviyyet-birle o mis̠illü lāzımü’l-muḥārese olan maḥalleriñ {7} düşmen ṭarafından īṣāl-i mażār olunmayacaḳ mertebelerde istiḥṣāl-i esbāb-ı muḥāfaẓasına saʿy ü ġayret buyurmaları {8} eḫaṣṣ-ı maṭlūb ü meʾmūlümüzdür. Fī 18 M 41
[581/24] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Saʿādetlü Rumili vālīsi ḥażretleriniñ mevcūd-ı maʿiyyetleri olan ʿasākir taʿyīnātı-çün inżimām-ı reʾy-i düstūrīleri[yle?] {2} Edirne ve ḥavālīsi ḳażālarından mübāyaʿa ve Īnöz iskelesine sevḳ ve tenzīl ve Dersaʿādet’den istīcār ve bā-evāmir-i ʿaliyye {2} tesyā[r] olunan sefāyine taḥmīlen Bālyabādra iskelesine īṣāl ḳılınmaḳ üzere tertīb buyurılan iki yüz elli biñ (17) keyl daḳīḳ ve iki yüz biñ keyl şaʿīr daḫi taḥmīl ve sālifü’ẕ-ẕikr Bālyabādra iskelesine tesbīl eylemek üzere leffen {2} mebʿūs̠-ı ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınan defterde muḥarrer sefāyin istīcār ve tesyār ḳılınmış ve Īnöz iskelesine vāṣıl {3} olunanlarına ḏoḳsan biñ keyl miḳdārı ẕaḫīre ve şaʿīr taḥmīl olunmuş ise de eks̠erīsini es̠nā-yı rāhda küffār tekneleri {4} aḫẕ ü ġaṣb eyledikleri vāṣıl-ı sāmiʿa-i muḥibbī olmaġla sefāyin-i meẕkūreniñ ḥīn-i istīcārında taḥmīl olunacaḳ ẕaḫāyir {5} maḥalline vāṣıl olamadıġı taḳdīrce bahāsınıñ tażmīn ve tekmīline bāzergānları müteʿahhid olduḳlarını müşʿir yedlerinden mümżā {6} ḳonṭūrāṭo senedi aḫẕ ve Nevl Ḳalemi’nde ḥıfẓ itdirilmiş ve ber-mūceb-i senedāt vāṣıl olunamayanlarınıñ tażmīn {7} ve tekmīli īcāb itmiş olmaġla ber-manṭūḳ-ı defter sefāyin-i meẕkūreniñ ne miḳdārı Īnöz iskelesine vāṣıl olmuş {8} ve ne miḳdārı ẕaḫīre taḥmīl ḳılınmış, ecnāsıyla mikyālini mübeyyin müfredāt defteriniñ tanẓīm ü terḳīm ve taḳdīmi ḫuṣūṣuna himmet buyurmaları {9} siyāḳında ḳāʾime. Fī 18 M 41
[581/26] Rumili vālīsine
{1} Ẕāt-ı serʿaskerīleri umūr-ı dīniyyeye [?] meʾmūr olaraḳ taḳviye-i bāzū-yı miknet ü iḳtidārlarını müstelzim esbāb {2} ü vesāʾiliñ ikmāl ü icrāsı ẕimmet-i muḫādenetimize elzem ve maʿiyyet-i müşīrīlerinde külliyyetlü mühimmāt-ı ḥarbiyyeniñ kemāl-i {3} īcābı olacaġı vāreste-i ḳayd [ü] raḳam olub Dersaʿādet’den muḳaddemce ṣavb-ı saʿādetlerine ne vechile mühimmāt tertīb ve irsāl {4} ve bu defʿa Selānīk cānibinden ne ṣūretle mühimmāt ifrāz ve īṣāline iʿtinā ḳılınmış oldıġı iṭāre-i sū-yı saʿādetleri {5} ḳılınan taḥrīrātlarımızda maʿlūm-ı müşīrīleri buyurılacaġı derkār ise de Ḫudā ʿAlīm ü Dānā’dır ki, leyl ü nehār eẕhān {6} ü efkārımız tensīḳ-i mehāmm-ı serʿaskerīlerine ṣarf ḳılınmaḳda ve meṣāliḥ-i mevkūleleriniñ teshīliyle iş görülmekliği (18) iḳtiżā ider keyfiyyāt müṭālaʿa olunmaḳda oldıġına ve mühimmāt-ı ḥarbiyyeden maʿdūd olub bundan aḳdem gönderilan {2} yaġlı pāçavralar ve sāʾir mühimmāt-ı ḥarbiyye eşḳıyā ṭarafından żabṭ ḳılınmış oldıġı tatarlarımızıñ taḳrīrlerinden {3} maʿlūm-ı ḫāliṣānemiz olunmaġa mebnī bu defʿa maḫṣūṣan Ḫumbaracıbaşı aġa bendeleri celb ve müẕ[ā]kere olunaraḳ Mesolenk {4} derūnunda olan ḫāneler aḫşāb oldıġı rivāyet olunaraḳ ebniye-i aḫşāba endāḫt ile iḥrāḳ māddesine {5} vesīle olmaḳ üzere on dört çapında ḳırḳ sekiz ve yiğirmi iki çapında ḳırḳ sekiz ve otuz altı {6} çapında dört ʿaded ki cemʿan yüz ʿaded yaġlı pāçavra tertīb ve sinīlere [?] vażʿ ile maḫṣūṣ tatarlarımıza {7} teslīmen bārgīrler ile irsāl-i ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınmış olmaġla ẕikr olunan pāçavralarıñ vürūdunda [?] iḳtiżāsı {8} vechile iʿmāl itdirdüb īfā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve besālete ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 19 M 41
[581/63] Mora vālīsi ḥażretlerine
{1} Ẕāt-ı ḥayderī-simāt-ı sāmīlerine mevhibe-i İlāhiyye olan ġayret ü şecāʿat ve ḥamiyyet ü besālet iḳtiżāsı {2} üzere muḳaddemā fetḥ ü tesḫīrlerine muvaffaḳ olmuş olduḳları Nīşī nām ṣaḥrādan maḥmil-bend-i nehżat ve maḳarr-ı {3} ḥükūmet-i dilīrāneleri olacaḳ Ṭrāboliçe’niñ eyādī-i nikbet-mebādī-i küffār-ı bed-tebārdan nezʿ ü taḫlīṣi {4} niyyet-i ḫāliṣasıyla rāyet-küşā-yı ʿazīmet buyurılaraḳ es̠nā-yı rāhda kefere-i müşrikīn-i ḍalālet-ḳarīn {5} güẕergāh-ı düstūrānelerine ḥaylūlet zuʿm-ı bāṭılına düşmüş ve Ḳoloḳotronī nām melʿūn daḫi Şahbāz {6} -ḏaġı nām cebel maʿberine metīn ü müstaḥkem metrisler inşā itdirderek ordu-yı [?] serʿaskerīleriniñ mürūrına {7} mümānaʿat eylemiş ise de Mīralay Selīm Beğ bendeleri dāḫil-i dāʾire-i żabṭ ü tesḫīr olan maḥāll ü mevāżiʿi {8} muḥāfaẓa itmek üzere terk ve Ḫūrşīd Beğ bendeleri istiṣḥāb ve Delīlbaşı Reşvān Aġa daḫi {9} verādan tertīb olunaraḳ kefere-i mesfūre üzerlerine ne vechile hücūm ü iḳtiḥām olunmuş ve ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir-i {10} İslāmiyye naʿra-künān-ı “Allāh Allāh” ve kefere-i ʿāḳıbet-tebāh reh-neverd-i girīve-i āh ü vāh olaraḳ münsed olan ṭuruḳ {11} ve maʿābir ne ṣūretle küşāde ve ordu-yı nuṣret-bū-yı dilīrāneleri ber-vech-i suhūlet Londār ḳażāsı {12} cānibinde vāḳiʿ ṣaḥrāya resīde olmuş ve oradan daḫi fekk-i evtād-ı iḳāmet ve es̠nā-yı rāhda {13} gāvurlarıñ ḳahr ü tedmīrlerine himmet-birle Ṭrāboliçe ḳalʿa ve ḳaṣabası ve eṭrāf ü enḥāsı ne ṭarīḳle fetḥ {14} ü tesḫīr ḳılınmış ve Anābolī ve Arḫos ṣaḥrāsında bulunan mezrūʿāt aḫẕ ve iḥrāḳ ve ne miḳdār ḥayvānāt {15} ve üserā iġtinām ü istirḳāḳ-birle yine Ṭrābolīçe’ye ʿavdet buyurulmuş oldıġı ve alınan beş yüz çift ḳulaḳ {16} gönderilmiş idüği tafṣīlātını mübeyyin ve şāmil silaḥdārları Selīm Aġa bendeleriyle bu defʿa resīde-i enāmil-i iftiḫār {17} ü mübāhāt olan taḥrīrāt-ı beşāret-āyāt-ı dilīrāneleri meʾāl ü mezāyāsına ıṭṭılāʿ-i muḥibbānemiz muḥīṭ ü ḥāṣıl {18} olub ẕāt-ı şecāʿat-simāt-ı düstūrāneleri merdümek-i dīde-i enām olan vüzerā-yı ʿiẓām-ı ḥamiyyet-ittisām-ı {19} Salṭanat-ı Seniyye’den olaraḳ leyl ü nehār seyr ü sülūk-ı dilīrānelerinden istiḫbār olunmaḳ aḳdem-i efkār ve ẓuhūr-ı {20} peyām-ı sārre-i düstūrāneleri tūtyā-yı çeşm-i intiẓār oldıġına bināʾen rehberī-i tevfīḳ-i niʿme’r-refīḳ-i İlāhī ve imdād-ı {21} rūḥāniyyet-i ḥażret-i risālet-penāhī ve inżimām-ı teveccühāt-ı ḳudsiyye-i cenāb-ı şehinşāhī ve ās̠ār-ı himem-i kūh-endāzīleriyle {22} birḳaç seneden berü dest-i melʿanet- peyvest-i gürūh-ı kefereye geçmiş olan Ṭrābolīçe gibi bir ḳaṣaba-i cesīme {23} ve eṭrāf ü enḥāsında vāḳiʿ bunca maḥāll ü mevāżiʿiñ hecme-zen-i cān-şiken-i dilīrāne ile nezʿ ü żabṭı ḫuṣūṣuna {24} ibẕāl ü īs̠ār buyurılan naḳdīne-i mesāʿī-i bī-hemtā-yı ḥamiyyet-kārāneleri muḫliṣ-i bī-riyālarını ve bi’l-cümle vükelā-yı {25} Salṭanat-ı Seniyye’yi vāye-dār-ı envāʿ-ı mesār iderek rehīn-i şābāş ü taḥsīn olmuş ve taḥrīrāt-ı {26} beşāret-āyāt-ı ṣafderāneleri ʿaynen ḥużūr-ı ʿāṭıfet-neşūr-ı ḥażret-i cihān-bānī ve rikāb-ı müsteṭāb-ı {27} cenāb-ı ḫilāfet-penāhīye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı nigāh-ı kerāmet-iktināh-ı şehinşāhī buyurulmuş ve “Āferīn {28} müşārun-ileyhe, güzel ġayret eylemiş, berḫūdār olsun, inşāʾallāh bundan böyle daḫi nice nice fütūḥāt-ı külliyyeye {29} maẓhar olması elṭāf-ı Sübḥāniyye’den meʾmūl ü müstedʿādır. Benim duʿā-yı ḫayrım anlar ile biledir. Ḏoġrısı {30} pek maḥẓūẓ oldum” deyu bālā-yı ḳāʾime-i sāmiyeleri ḫaṭṭ-ı şerīf-i iltifāt-redīf-i ḫüsrevāne ile {31} tezyīn buyurulmuş ve bu vechile maẓhar olduḳları fütūḥāt ve ġalebāt-ı celīleleriniñ maḫṣūṣ tebşīr {32} ü iʿlānı żımnında silaḥdār-ı mūmā-ileyh bendeleriniñ irsāli ile ḥāṣıl olan beşāret-i ʿuẓmā ʿalelʿumūm mūcib-i {33} memnūniyyet-i vefīre olmuş ve vārid olan ḳulaḳlar pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i ʿibret {34} ḳılınmışdır. Cenāb-ı dirāyet-meʾāb-ı ʿālīlerine beyāna ḥācet olmadıġı üzere bu Rum gāvurlarınıñ (46) dīn-i mübīn-i Aḥmedī’ye derkār olan ḫıyānet-i fıṭriyyelerini meydāna çıḳarub ümmet-i Muḥammed’e itmedikleri {2} ihānet ü melʿanet ḳalmamış ve ḥamden s̠ümme ḥamden es̠er-i iḳdām-ı şecīʿāneleriyle Mora’ya pā-nihāde-i ṣalābet {3} buyuralıdan berü ʿuyūn-ı melʿanet-meşḥūn-ı ʿuṣāt-ı kefereye rīk ü ġubār-ı hezīmet rīzān olmuş {4} olmaḳda oldıġına ve bi’l-cümle ḳulūb-ı evrād [?] ve bilḫuṣūṣ duʿā-yı ḫayriyyet-intimā-yı ḥażret-i ḫilāfet-penāhī {5} ẕāt-ı ṣafderāneleriyle berāber idüğüne bināʾen inşāʾallāhü’l-Meliki’l-Müsteʿān ʿan-ḳarībi’z-zamān kefere-i {6} maḫẕūleniñ dūçār-ı pençe-i ġażanferāneleri olaraḳ ḥaḳlarından [?] gelecekleri bī-iştibāh ve Mora {7} cezīresiniñ kāmilen żabṭ ve taṣfiyesi ʿuhde-i ṣalābet-ʿumde-i düstūrīlerine muḥavvel ü müfevveż oldıġından {8} şimdiye ḳadar sāʾir maḥalleriñ daḫi nezʿ ü tesḫīrine muvaffaḳ olduḳları elṭāf-ı Rabbāniyye taʿalluḳuyla vāreste-i ḳayd [ü] güvāh {9} olub ḥāṣılı işbu fütūḥāt-ı celīle ve nuṣret-i cezīlede maṣrūf buyurılan himem ü ġayret-i dilīrīleri {10} nezd-i ʿāṭıfet-vefd-i ḥażret-i kītī-sitānīde ve bi’l-cümle vükelā-yı Devlet-i ʿAliyye ve belki ümmet-i merḥūme ʿindlerinde rehīn-i {11} ḥayyiz-i ḳabūl ü taḥsīn olaraḳ el-ḥaḳ zīver-i ṣaḥāyif-i rūzigār olacaḳ ḫidemāt-ı ḥaseneye muvaffaḳ olmuş ve olmaḳda {12} olduḳları ẓāhir ü āşikār ve inşāʾallāhü Taʿālā bundan böyle daḫi cezīre-i meẕkūreniñ girü ḳalan ḳılāʿ {13} ve bıḳāʿ ve istiḫlāṣı himmet-i vālā-nehmet-i kūh-endāzīleriyle cilveger-i mücellā-yı ḥuṣūl olacaġı meʾmūl ve iʿtiḳādı {14} ḥaḳḳ-ı düstūrīlerinde derkār olaraḳ gice ve gündüz çeşm-i intiẓārımız peyām-ı menāḳıbu’ẓ-ẓuhūr-ı sürūra nigerān oldıġı {15} maʿlūm-ı besālet-mevsūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda ẕāt-ı müşīrīleri baʿd-ez-īn daḫi o mis̠illü küffār-ı bed-kāra göz açdırmayaraḳ {16} sernigūn-ı üftāde-i çāh-ı ḫiẕlān ü melāl ve bir ān aḳdem şu ġāʾileniñ ümmet-i Muḥammed üzerinden defʿ ü refʿi vesāʾilini {17} istiḥṣāl buyuraraḳ zīnet-baḫşende-i elsine-i ṣıġār ü kibār olacaḳ ḫidemāt-ı mebrūre ve mesāʿī-i meşkūre ibrāz {18} ü iẓhārı terādüfüyle cümlemizi ḥiṣṣedār-ı meserret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime-i meveddet-ʿalāme taḥrīr ve silaḥdārları {19} mūmā-ileyh Selīm Aġa bendeleriyle firistāde-i nādī-i saʿādet-maṣīrleri ḳılınmışdır. İnşāʾallāhü Taʿālā lede’l-vuṣūl her ḥālde {20} īfā-yı levāzım-ı kār-dānī ve ḥamiyyet ve icrā-yı merāsim-i besālet-kārī ve ġayrete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 13 Ṣ 41
[581/72] Rumili vālīsine
{1} Nezd-i serʿaskerīlerinde maʿlūm oldıġı ve bi’d-defaʿāt sū-yı saʿādetlerine tavṣiye ve işʿār ḳılındıġı vechile Mora’nıñ {2} kilīdi mes̠ābesinde olan Mesolenk’iñ es̠er-i iḳdām ü himem-i mā-lā-kelāmlarıyla şu günlerde fetḥ ü tesḫīri beşāreti vürūdına {3} eşedd-i intiẓār derkār oldıġına ve ber-muḳteżā-yı mevsim havālar tebdīl olmaḳda idüğüne bināʾen mevcūd-ı muʿasker-i sipehdārīleri {4} olan ʿasākir-i İslāmiyye’niñ tezāyüd ü tevāfür-i şevḳ ü ġayretlerini müstelzim olmaḳ irāde-i kerāmet-ifādesiyle {5} bālāsı mübārek ḫaṭṭ-ı mekārim-nuḳaṭ-ı şāhāne ile tevşīḥan ıṣdār ve tesyār olunan fermān-ı ʿālīşān mübāşiri {6} Ḫaṣekī Aḥmed Aġa bendeleriyle vāṣıl olaraḳ iʿlān ü işāʿat ve birer ḳıṭʿa ṣūretleri daḫi Yānya {7} ve Delvīne ve Avlonya sancaḳlarına bi’l-irsāl tertīb buyurmuş olduḳları ʿasākiriñ sürʿat-i iḫrāc ü īṣāllerini {8} ne vechile teʾkīde himmet buyurmuş olduḳlarından ve Avlonya Mutaṣarrıfı Süleymān Paşa’nıñ televvün-i mizācı cihetiyle iʿmāl-i ʿasākir {9} ve celb-i ḳulūb-ı ahālīye muvaffaḳ olamayaraḳ livāʾ-i mezbūruñ paşa-yı mūmā-ileyh ʿuhdesinde terki ḥālen {10} ve istiḳbālen meḥāẕīri müstetbiʿ olacaġı mütebeyyin oldıġından ber-muḳteżā-yı istiḳlāl-i serʿaskerīleri Ḳarlıili {11} ve Īnebaḥtī Sancaḳları Mutaṣarrıfı Palāslızāde İsmāʿīl Paşa’ya bā-rütbe-i vālā-yı vezāret Avlonya sancaġı tevcīh {12} olunaraḳ ḳulūb-ı ʿaskeriyyeye bir şevḳ-i cedīd ilḳā ve s̠ebāt ü ḳarārları ṣūretine himmet ü iʿtinā buyurulmuş {13} ve Aġo Mühürdār Süleymān Aġa bendeleriniñ daḫi silāḥşorān-ı ḫāṣṣa zümresine idḫāliyle tesrīḥ-i liḥye itdirilerek {14} paşa-yı mūmā-ileyhe ketḫüdā naṣb ü taʿyīn ḳılınmış oldıġından baḥis̠le livāʾ-i mezbūruñ rütbe-i sāmiye-i vezāret ile {15} işbu Ṣaferü’l-Ḫayr’ıñ ġurresinde tevcīh buyuruldıġını nāṭıḳ iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye ve tebşīr taḥrīrātımızıñ ıṣdār {16} ve irsāl, mühürdār bendeleriniñ daḫi īcāb iden silāḥşorluḳ mektūbunuñ daḫi isbāl ḳılınmasını şāmil ve muḳaddemce {17} irsālini inhā buyurmuş olduḳları iki biñ beş yüz kīse aḳçeniñ şimdiye ḳadar çıḳarılmış olacaġı {18} meczūm-ı saʿādetleri ise de ẕaḫīre mübāyaʿası ve ʿasker ʿulūfesi żımnında külliyyetlü aḳçeye iḥtiyācları {19} derkār idüğünden bir ol miḳdār ḫazīneniñ daḫi tertīb ve sürʿat-i irsāli ve bundan aḳdem Bālyabādra {20} ve Īnebaḥtī ve Ḳasteller-içün müsteʾmen ṭāʾifesinden mübāyaʿa eylemiş olduḳları ẕaḫīreniñ birer ḳıṭʿa (52) defteri taḳdīm buyurulmuş ise de bundan böyle maḳbūż senedātı daḫi gönderileceği ḫuṣūṣunı müştemil tevārüd {2} iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri meʾāl ü mezāyāsı ve evrāḳ-ı mersūle müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş {3} ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i ḥażret-i ẓıllullāhī buyurulmuşdur. {4} Ẕāt-ı fütüvvet-simātları kemāl-i ṣalābet ü ḥamiyyet ile mevṣūf ve her ḥālde dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye nāfiʿ olur {5} ḥarekāt-ı bergüzīde ibrāz ü ibdāsına ve ḫaṭb-ı mevkūle-i sipehdārīleriniñ itmām ve ḥüsn-i intācını müstelzim olur {6} ḥālāt-ı ḥaseneniñ ikmāl ü icrāsına ṣārif-i mā-ḥaṣal-i ḳudret olacaḳları nezd-i ʿālīde ve cümlemiziñ ʿindlerinde {7} emr-i ġayr-ı mechūl olaraḳ ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳıñızda ḥüsn-i iʿtiḳād-ı ʿāmme ve iʿtimād-ı tāmme derkār oldıġına ve livāʾ-i mezbūruñ {8} muḳaddemā mūmā- ileyh Süleymān Paşa’ya tevcīhi mücerred kendüsi eben ʿan-ceddin Arnavudluḳ ḫānedānından olub öteden berü {9} Arnavudluḳ ḥavālīsiniñ daḫi ḫānedān ve ocaḳzādelerine ḥürmet ü iʿtibār ile iṭāʿat ü inḳıyād ide- [?] {10} -geldiklerine mebnī belki ḫānedānlığı ḥays̠iy[yet]iyle Arnavudlar kendüye inḳıyād ider mülāḥaẓa-i [?] serʿaskerīlerinde işe yarar {11} mülāḥaẓasından neşʾet itmiş olub ḥālbuki işʿār-ı saʿādetlerine göre paşa-yı mūmā-ileyh Arnavudları {12} kendüsünden tenfīr ve bā-ḫuṣūṣ kendüsi daḫi Arnavudlardan rū-gerdān oldıġı cihetle ʿaczini {13} ṣavb-ı müşīrānelerine beyān ü taḥrīr itmiş oldıġından ve müşārun-ileyh İsmāʿīl Paşa daḫi vāḳıʿan bidāyet-i fesāddan berü {14} uġur-ı meyāmin-mevfūr-ı şāhānede ez-dil ü cān çalışmaḳda olaraḳ şāyān-ı mükāfāt-ı seniyye idüğünden {15} müşārun-ileyhiñ terfīʿ-i ḳadri şu günlerde Mesolenk’iñ tesḫīrinde icrā olunmaḳ üzere taṣmīm-kerde-i ḫāliṣānemiz {16} oldıġı ḥālde īcāb-ı istiḳlāl-i sipehdārīleri üzere ol vechile bā-rütbe-i vālā-yı vezāret livāʾ-i {17} mezbūruñ müşārun-ileyhe tevcīhi muvāfıḳ-ı uṣūl-i ḥāl ü maṣlaḥat ve ẕāt-ı saʿādetleri maṣlaḥatıñ meʾmūr-ı müstaḳilli {18} olaraḳ iş görmek ümniyesiyle tedābīr-i muḳteżiyeniñ īfā ve icrāsı ḫuṣūṣunda idāre-i pergār-ı reviyyet {19} buyuracaḳları vāreste-i ḳayd [ü] işāret olaraḳ şeref-efzā-yı sünūḥ olan irāde-i seniyye-i şāhāne {20} mūcebince ṭıbḳ-ı inhā ve işʿārları vechile Avlonya sancaġı rütbe-i sāmiye-i vezāretle işbu Ṣaferü’l-Ḫayr’ıñ {21} ġurresinden müşārun-ileyh İsmāʿīl Paşa’ya tevcīh ve iḳtiżā iden ḫilʿati ḳapu ketḫüdāsı Nāyāb Efendi bendelerine {22} ilbās ile lāzımü’ṣ-ṣudūr olan tevcīh ve meʾmūriyyet evāmir-i şerīfesi ve mūmā-ileyh Aġo {23} silāḥşorluḳ mektūbı gönderilmiş ve veṣāyā-yı lāzıme ve tenbīhāt-ı muḳteżiye daḫi müşārun-ileyhe işʿār ḳılınmış {24} oldıġı ve ẕāt-ı saʿādetleriniñ Ḳarlıili ve Īnebaḥtī sancaḳlarına dāʾir bir gūne inhāları olmadıġından {25} şimdilik Avlonya sancaġı müşārun-ileyhe ilḥāḳ vechile tevcīh ḳılınmış ise de livāʾeyn-i merḳūmeyniñ daḫi {26} ʿuhdesinde īfāsı mı münāsibdir, yoḫsa anlara dāʾir daḫi bundan ṣoñra başḳaca bir reʾy ü müṭālaʿaları {27} var mıdır, ez-her-cihet tevfīr-i vaḳʿ ü nüfūẕlarını īcāb ider esbābıñ ikmāli ḫuṣūṣuna müsāʿafe-i ʿaliyye meşmūl {28} idüğünden ne vechile münāsib ise ol ṣūretiñ icrāsı muḥavvel-i ʿuhde-i istiḳlāl ve feṭānetleri idüği {29} ve nezd-i saʿādetlerinde tekellüfāt-ı beyāniyyeden muġnī oldıġı üzere ẕāt-ı serʿaskerīleri ḫuṭūb-ı ʿaẓīme-i sipehdārīye (53) meʾmūr ve itmām-ı meṣāliḥ-i mevkūlelerine ṣārif-i naḳdīne-i maḳdūr olduḳlarından ez-her-cihet taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārları {2} olur vesāʾil-i ḥaseneniñ istikmāli vācibe-i ʿuhde-i meʾmūriyyetimiz ve leyl ü nehār aḳdem-i efkār ü endīşemiz olaraḳ muʾaḫḫaren {3} irsāl olunan iki biñ beş yüz kīse aḳçe bundan evvelce çıḳarılmış oldıġından şimdiye ḳadar ṣavb-ı şerīflerine {4} vāṣıl olmuş olacaġı derkār ve bu defʿa daḫi ol miḳdār aḳçeniñ tertīb ve irsāli taḥrīrāt-ı meẕkūrelerinde {5} ḫāme-güẕār oldıġından bu defʿa daḫi bā-irāde-i seniyye maṣārif-i serʿaskerīye maḥsūben iki biñ beş yüz kīse aḳçe {6} tertīb ḳılınmış oldıġı ve ḳılāʿ-i merḳūme içün tedārük ve iştirā buyurmuş olduḳları ẕaḫāyir bahāları-çün {7} müsteʾmenān yedlerine virilmiş olan polīçe mektūblarınıñ Dersaʿādet’e vürūdunda muḳaddem olan işʿārımız vechile {8} iḳtiżālarına baḳılacaġı ve el-ḥāletü-hāẕihī şitā taḳarrüb itmekde ve ān-be-ān vaḳtler geçmekde idüğünden bu keyfiyyet ṭavāyif-i {9} ʿaskeriyyeye fütūrı mūris̠ olaraḳ maʿāẕallāhü Taʿālā maṣlaḥatıñ teşennücüni mūcib olması ḫāṭır-ḫırāş idüği maʿlūm-ı düstūrīleri {10} buyurulduḳda evvel ü āḫir vāḳiʿ olan işʿārāt ve veṣāyāmız vechile ne vechile olur ise olsun şu Mesolenk’iñ bā-ʿavn-i {11} Ḥażret-i Bārī āverde-i ḳabża-i tesḫīr olmasını īcāb ider ḥālāt-ı ḥaseneyi icrāya sürʿat ve ol vechile cümlemizi vāye-dār-ı {12} niṣāb-ı meserret buyurmaları eḫaṣṣ-ı maṭlūb-ı ḫulūṣ-verī idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 18 Ṣ 41
[581/80] Rumili vālīsine
{1} Eġrīboz Muḥāfıẓı saʿādetlü ʿÖmer Paşa ḥażretleriniñ Eġrīboz ve ḥavālīsiniñ muḥāfaẓaları żımnında semt semt {2} meʾmūrlar taʿyīn itmiş ise de kefere eşḳıyāsı tek ḏurmayaraḳ külliyyetlü süfün ile gelüb Eġrīboz cezīresine {3} ʿasker iḫrācıyla taḥrīk-i reʿāyā dāʿiye-i fāsidesinde oldıġından müşārun-ileyh miḳdār-ı vāfī ʿasker ile {4} eşḳıyā-yı mersūme üzerine meʾmūr taʿyīn iderek Soḥorḳolu’nda [?] kāʾin Bālṭora [?] nām maḥalde bi’l-muḥārebe {5} eşḳıyā-yı maḫẕūle maġlūb olduḳları ḥālde firār ve küllī eşḳıyā ḳanṭara-i şimşīrden güẕār itmiş ve bir ḳıṭʿa {6} tekneleri alınmış oldıġı ve es̠nā-yı muḥārebede kendülerini deñize atub helāk olanlardan başḳa aḫẕ {7} olunan seksan beş çift kelle ve ḳulaḳ gönderilmiş ve cezīre-i merḳūme bu ṣūretle şerāre-i şerr ü şūrlarından {8} maṣūn olmuş idüği ve el-ḥāletü-hāẕihī kendüsi mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿasākir sergerdelerini talṭīf ve evżāʿlarına {9} taḥammül ile istiḫdām itmekde ise de Ṣālona ṭarafından gelecek ʿasker ẓuhūr itmamiş olub eyyām-ı şitā daḫi {10} taḳarrüb eylemekde oldıġına naẓaran bundan böyle daḫi gelüb gelmeyecekleri meşkūk oldıġı ve Ḳızılḥiṣār’da {11} fıḳdānī-i ẕaḫīre cihetiyle Eġrīboz’da olan ẕaḫīreden müşārun-ileyh[e] beş biñ keyl ḥınṭa gönderilmiş ise de {12} Ḳızılḥiṣār ḳalʿası düşmen aġzında vāḳiʿ ve eşḳıyānıñ mekāyid ü gezendi ġayr-ı münḳaṭıʿ oldıġından on biñ {13} keyl ḥınṭa ile yüz ḳanṭār ḳurşun irsāline müsāʿade ḳılınması ḫuṣūṣları bu defʿa muḥāfıẓ-ı {14} müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından inhā ve işʿār olunmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye ʿarż ile maʿlūm-ı kerāmet- {15} -melzūm-ı pādişāhāne buyurulmuş olub bir müddetden berü müsteʾmen ṭāʾifesi ṣiġorṭa vechile ẕaḫīre {16} götürmekden imtināʿ itmekde olduḳlarına mebnī bu defʿa Frānçelü Vaġrās [?] nām müsteʾmen İzmīr’de olan {17} on biñ beş yüz keyl miḳdārı ḥınṭasını İzmīr’den Ḳızılḥiṣār’a götürmek ve beher keyli onar {18} ġurūşdan olmaḳ üzere iḳtiżā iden bahāsı Ḳızılḥiṣār’a ḥīn-i teslīminde virilmek şarṭıyla {19} ẕaḫīre nāẓırı efendi ile mersūm muḳāvele itmiş ise de müsteʾmen ṭāʾifesiniñ ḥālleri maʿlūm {20} olaraḳ ẕaḫīrelerine ziyāde bahā bulduḳları gibi bu ṭarafdaki muḳāvelelerini aramayaraḳ fürūḫt {21} idecekleri derkār idüğünden ẕaḫīre-i meẕkūreniñ Ḳızılḥiṣār’a vuṣūlüne cezm ü yaḳīn ḥāṣıl {22} olamaz ise de başḳa çāresi bulunamamış ve meẕkūr yüz ḳanṭār ḳurşunuñ daḫi müsteʾmen ṭāʾifesiyle (62) irsālinde emniyyet olunamayacaġından berren irsāli tedbīrine teşebbüs̠ ḳılınmış olmaḳ mülābesesiyle ṣūret-i ḥāl {2} iḳtiżāsı vechile muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe bildirilmiş ve her ne ḳadar ẕāt-ı serʿaskerīleri bugünlerde şu Mesolenk’iñ {3} fażl ü luṭf-ı İlāhī ile tesḫīri maṣlaḥat-ı ḫayriyyesiyle meşġūl iseler de ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeniñ {4} daḫi maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulmaḳ üzere ṣavb-ı sāmīlerine işʿārı ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i mülūkāne {5} taʿalluḳ itmiş olmaġla ifāde-i ḥāl siyāḳında ḳāʾime. Fī 28 Ṣ 41
[581/85] İskenderiye mutaṣarrıfına
{1} Bundan aḳdem İskenderiye sancaġından ḥālā Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Meḥmed Reşīd Paşa ḥażretleri maʿiyyetine {2} müretteb olub irsāl olunmuş olan İskenderiye ʿaskeri şimdiye ḳadar maʿiyyet-i müşārun-ileyhde s̠ebāt ü iḳāmet itmekde {3} iseler de el-ḥāletü-hāẕihī Rūz-ı Ḳāsım duḫūlüne az vaḳt ḳalaraḳ ʿasākir-i merḳūmeniñ ʿavdetleri taḳarrüb itdiği {4} ve bu üç biñ nefer ʿaskeriñ birden ordu-yı müşārun-ileyhden ayrılub ʿavdetleri sāʾir meʾmūrīn ve ʿasākiriñ {5} fütūrlarını müstelzim olacaġı vālī-i müşārun-ileyh ṭarafından inhā olunub maʿlūm-ı müşīrīleri buyuruldıġı üzere {6} bi-ʿavnihī Taʿālā Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīriyle gāvurlarıñ kesr-i bāzū-yı miknet ve külliyyen ḳahr ü tenkīlleri esbābı istikmāl {7} ḳılınmaḳ aḳdem-i maṭlūb-ı ʿālī ve el-ḥāletü-hāẕihī serʿasker-i müşārun-ileyh ḳara ṭarafında Mesolenk’i gereği gibi ḥaṣr ü tażyīḳ itmiş ve itmekde ise de {8} deryā ṭarafınıñ mekşūfiyyeti ve gāvurlarıñ daḫi kemāl-i ıṣrār ve melʿanetleri cihetiyle emr-i tesḫīr ḥulūl-ı vaḳt-i muḳadderine ḳadar {9} kesb-i teʾeḫḫur eylediğine bināʾen maʿiyyet-i müşārun-ileyhde olan meʾmūrīn ve ʿasākir yaz ve ḳış dimeyüb ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı {10} Bārī ile Mesolenk fetḥ ü tesḫīr olununcaya ḳadar emr-i muḥāṣarada s̠ebāt ü metānet ile tekmīl-i maṣlaḥata dāmen-der-miyān itmek üzere {11} olduḳları bedīhī ve vāḳıʿan vālī-i müşārun-ileyh ḥażretleriniñ inhāsı vechile bir ordu[dan] [?] üç biñ nefer ʿasker birden {12} müfāraḳat ve ʿavdet eylediği taḳdīrce sāʾir ḳalanlarıñ fütūr ve belki teştīt-i cemʿiyyetlerini müstelzim olacaġı beyān {13} ü taʿrīfden muġnī olub her ne ḳadar maʿiyyet-i müşārun-ileyh meʾmūrları yerlü yerinde s̠ebāt ü metānet itmekde iseler de {14} ḳış taḳarrüb eyledi diyerek meʾmūrīn ʿavdet niyyetinde olmayub hemān cümlesi dāmen-der-miyān-ı ġayret ile serʿasker-i {15} müşārun-ileyh ḥażretleriniñ emr ü reʾyleri üzere ḥareket ve ḫitām-ı maṣlaḥata var ḳuvvetlerini ṣarfa mübāderet eylemek üzere {16} meʾmūrīne emr-i şerīf ve taḥrīrāt gönderilmiş ve Rumili ḳażālarından daḫi aʿyānları başbuġluġuyla müceddeden ʿulūfelü {17} ʿasker tertīb olunaraḳ serīʿan maʿiyyet-i müşārun-ileyhe vuṣūle iḳdām eylemeleri bābında evāmir-i şerīfe ve taḥrīrāt-ı ekīde irsāl {18} olunmuş olmaġın İskenderiye ʿaskeriniñ daḫi bunlara ḳıyāsen s̠ebāt ü iḳāmet eylemeleri muḳteżā-yı maṣlaḥatdan ise de şāyed {19} içlerinde ḫasta ve mecrūḥları olmaḳ iḥtimāli derkār oldıġından bunlardan biñ beş yüz nefer güzīde ve ṣaġ ʿasker {20} maʿiyyet-i müşārun-ileyhde ḳalmaḳ üzere dīger biñ beş yüz neferiniñ ḫasta ve maʿẕūr olduḳları ḥālde ʿavdetleri ḫuṣūṣuna {21} ruḫṣat virilmek üzere tensīb olunaraḳ keyfiyyet vālī-i müşārun-ileyh ḥażretlerine daḫi yazılmış olmaġla vuṣūl-i {22} nemīḳa-i ḫāliṣānemizde müşārun-ileyhde olan ʿasākiriñiz başbuġlarına keyfiyyeti bu vechile müʾekkeden taḥrīr ü işʿār ile {23} sālifü’l-beyān biñ beş yüz neferiñ maʿiyyet-i müşārun-ileyhde s̠ebāt ü iḳāmetleri esbābını [istiḥṣāle?] himmet ve bu vechile tanẓīm {24} olundıġını ṣavb-ı ḫulūṣ-verīye işʿār ü işāret buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ra 41
[581/86] Rumili vālīsine
{1} Teʾkīd-i meʾmūriyyet-i serʿaskerīleri żımnında iṭāre-i sū-yı saʿādetleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden ve bi-meşiyyetihī Taʿālā {2} Mesolenk maṣlaḥatınıñ sebeb-i teʾeḫḫurı keyfiyyātından baḥis̠le Arnavud ṭāʾifesiniñ mażbūṭ olan uṣūllerine göre {3} devām ü s̠ebātları iʿtimād olunamayacaġına bināʾen bundan aḳdem vāḳiʿ olan inhā ve işʿār-ı saʿādetleri vechile {4} Rumili cānib[in]den meştā içün Arnavud ʿaskeri yerine tertīb olunan ʿasākir-i cedīdeniñ lāzım gelan maḥallere yerleşdirilmek {5} üzere bir ḳadem aḳdem iḫrāc ve tamāmca ordu-yı [ser]ʿaskerīlerine īṣāli bābında müʾekked evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tesyārı {6} iltimāsını şāmil enmile-zīb-i vürūd olan taḥrīrāt-ı müşīrāneleri meʾāliyle Ṣālona meʾmūrları bendeleri ṭarafına sū-yı şerīfden {7} gelüb taḳdīm buyurılan maḥżar gūne kāġıd ve ne maḥallerde ʿasker iḳāmesi lāzım geleceğini mübeyyin iṭāre ḳılınan defter müʾeddāsı {8} rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve cümlesi ḥużūr-ı mekārim-neşūr-ı şāhāneye refʿ ve taḳdīm ile manẓūr-ı meʿālī-mevfūr-ı ḥażret-i {9} tācdārī buyurulmuşdur. Ārāyiş-i ẕāt-ı sütūde-simātları olan cevher-i girān-ḳadr-i besālet ü feṭānet iḳtiżāsı üzere {10} muḥavvel-i ʿuhde-i ġayret-şiʿārī ḳılınan ḫidemāt-ı celīleniñ ḥüsn-i intācını īcāb ider ḥālātıñ sürʿat-i icrāsıyla reʾs-i {11} mesʾele-i maṣlaḥat ʿadd olunan Mesolenk derūnunda müteḥaṣṣın eşḳıyā-yı kefereniñ icrā-yı levāzım-ı ḥaṣr ü tażyīḳine ne vechile {12} iḳdām-ı tām ve muḥāfaẓası muḳteżī olan maḥāll ü mevāḳiʿe vaḳt ü mevsimiyle ʿasākir yerleşdirerek ʿuṣāt-ı {13} maḫẕūleniñ ḳaṭʿ-ı ʿurūḳ-ı mefsedet ü şeḳāvetlerini müstelzim esbāb-ı ḥaseneniñ istikmāline ne derecelerde ġayret ü ihtimām {14} eylemekde olduḳları nezd-i ʿālīde ve bi-taḫṣīṣ cümlemiziñ ʿindlerinde gün gibi āşikār ve bu maḳṣūduñ ḥuṣūli {15} niyyet-i ḫāliṣasıyla teshīl-i mevādd-ı meʾmūre-ı serʿaskerī ve tekmīl-i levāzım-ı ordu-yı sipeh-sālārīleri żımnında bu ṭarafdan daḫi {16} īcāb iden iḳdām ü ihtimāmda ẕerre ḳadar ḳuṣūr olunmadıġı müstaġnī-i taʿrīf ü işʿār ve bu maṣlaḥat-ı ḫayriyyeniñ {17} bu āna ḳadar ʿadem-i ḥuṣūli mutlaḳā meşiyyet-i Rabbāniyye īcāb ü iḳtiżāsından olaraḳ bu māddede daḫi Cenāb-ı {18} Vāhibü’l-Āmāl’iñ işbu ümmet-i merḥūmeye imdād ü iḥsānı der-pey olacaġı ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān ḥüsn-i ḫitām-ı maṣlaḥat {19} ās̠ār-ı iḳdām ü himem-i mā-lā-kelāmlarıyla cilveger-i sāḥa-i ḥuṣūl olmaḳ derkār olub ancaḳ imtidād-ı maṣlaḥata mebnī {20} esbāb-ı ẓāhire-i fevz ü nuṣret olan mevādda gevşek ḏavranmaḳ mis̠illü ḥālātıñ vuḳūʿı ġayr-ı mücāz {21} oldıġına ve tervīc-i muḥarrerāt-ı vāḳıʿalarıyla iḳdār-ı bāzū-yı saṭvetlerini mūcib vesāʾil-i lāzımeniñ īfāsı {22} aḳdem-i āmālimiz idüğüne bināʾen bundan aḳdemce meştā ʿaskeri tertībine dāʾir vāḳiʿ olan işʿār-ı ḫidīvāneleri vechile {23} ve gönder[ilan] defter mūcebince teʾkīdāt-ı lāzıme derciyle derḥāl iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve tatarlarımız ile {24} maḥallerine tesyār ve keyfiyyet ṣavb-ı saʿādetlerine daḫi eṭrāfıyla taḥrīr ü işʿār olunmuş ise de işbu taḥrīrāt-ı {25} vāridelerinde muḳaddemce gönderdikleri defter mūcebince bir neferi noḳṣān olmayaraḳ serīʿan iḫrāc ü irsāllerini {26} işʿār buyurmuş olduḳlarından ber-mūceb-i pūṣula evāmir-i ʿaliyye ıṣdār olunan maḥallere şeref-sünūḥ olan irāde-i hümāyūn-ı {27} mülūkāne muḳteżāsı üzere ṣavb-ı ḫāliṣānemizden başḳa başḳa mektūblar taḥrīriyle ʿasākir-i merḳūmeyi Mesolenk {28} maṣlaḥat-ı mühimmesi ve sāʾir maḥall-i muʿtenā muḥāfaẓaları-çün tertīb ve maṭlūb eylemiş olduḳlarından gönderilan {29} evāmir-i şerīfe-i meẕkūre mūcebince bir neferi noḳṣān olmayaraḳ serīʿan ve ʿācilen iḫrāc ve maʿiyyet-i saʿādetlerine {30} irsāllerine iḳdām ü diḳḳat ve zinhār imrār-ı vaḳt mis̠illü ḥālet vuḳūʿuyla sū-yı serʿaskerīlerinden şikāyeti {31} müştemil bir gūne inhā vāḳiʿ olur ise ḥaḳlarında vaḫāmet ü nedāmeti müstelzim olacaġını cezmen ve yaḳīnen bilüb {32} ve her ne yapar ise yapub bi-eyyi-vechin kāne icrā-yı meʾmūriyyetlerine şitāb ü sürʿat eylemeleri tenbīhātıyla nüfūẕ ve istiḳlāl […]
[581/90] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} Maʿlūm-ı serʿaskerīleri buyuruldıġı üzere Mesolenk ve sāʾir eṭrāfdan İngiltere’ye tābiʿ Ḳalāmos cezīresi ṭarafına ve sāʾir {2} İngiltere aḏalarına firār ü ilticā itmekde olan Rum eşḳıyāsı İngiltere meʾmūrları ṭaraflarından ḳabūl ü teṣāḥub {3} ve baʿżılarına aḳçe ve mühimmāt-ı ḥarbiyye ile iʿāne olundıġı muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı saʿādetlerinden inhā ve işʿār {4} olunmuş oldıġından o maḳūle firārī eşḳıyā ḥaḳḳında İngiltere meʾmūrları ṭaraflarından muġāyir-i ʿahd ü şarṭ ve münāfī-i {5} silm ü ṣafvet vuḳūʿ bulmaḳda olan teṣāḥub ü iʿānet mis̠illü ḥālāt-ı nā-marżiyyeniñ menʿ ü defʿini {6} ṭaleb ü iddiʿā żımnında iḳtiżāsına göre Maḳām-ı Riyāset’den muḳaddem İngiltere ilçisi ṭarafına iʿṭā olunmuş {7} olan müẕekkere ve taḳrīr-i resmīden başḳa muʾaḫḫaren daḫi mufaṣṣal bir ḳıṭʿa taḳrīr-i resmī virilmiş ve ilçi-i mūmā-ileyh {8} daḫi keyfiyyeti devleti ṭarafına ve Ḳorfa ḳūmandānına yazacaġını tercümānı vesāṭetiyle iḫbār itmiş oldıġından {9} taḳrīr-i meẕkūruñ bir ḳıṭʿa ṣūreti iḫrāc itdirilerek sū-yı müşīrīlerine tesyīr ve iḳtiżā-yı keyfiyyet işʿār {10} ü taḥrīr ḳılınmış idi. El-ḥāletü-hāẕihī ilçi-i mūmā-ileyh taḳrīr-i meẕkūra cevāb olmaḳ üzere taḳdīm eylediği taḳrīr lede’t-tercüme {11} netīce-i meʾālinde İngiltere devleti bidāyet-i fesād[d]an berü bī-ṭaraflıḳ uṣūlüni ṭutmuş oldıġından ʿaskerī maḳūleleriniñ {12} ve bir defʿa ilticā ile ʿavdet ve ehl-i İslām ṭarafına ḫuṣūmet idenleriñ tekrār duḫūllerine ruḫṣat virilmeyüb gūyā {13} muḥārib olan ṭarafeynden mehleke-i ḳarībede bu[luna]nlar li-ecli’l-ḫalāṣ muvaḳḳaten ḳabūl olunmaḳ üzere Cezāyir-i Sebʿa ve Ḳalāmos {14} cezīresi ḳūmandānlarına taʿlīmāt virilmiş olaraḳ ḳabūl olunanlardan baʿżıları vaṭanlarında āsāyiş {15} vuḳūʿuyla maḥallerine ʿavdet eylemişler ise de muḥārebe ẓuhūrunda yine ilticā idecekleri ve cezīre-i merḳūmede (70) ḳalanlar ibḳā-yı āsāyişde ʿavdet niyyetiyle tevaḳḳuf itmekde olub ke-enne bunlarıñ ilticāları faḳr ü fāḳadan nāşī {2} ve İngiltere meʾmūrlarınıñ ḳabūl ü teṣāḥubları daḫi insāniyyete mebnī olaraḳ bunuñ ʿaynı baʿżen ehl-i İslām ḥaḳḳında {3} daḫi vuḳūʿa gelmiş oldıġı derc ü tasṭīr olunmuş olub taḳrīr-i meẕkūruñ meʾāli İngilterelü ṭarafından eşḳıyā {4} ṭāʾifesiniñ ḳabūlüni bayaġı iḳrār ṣūreti oldıġından başḳa bī-ṭaraflıḳ taʿbīrinde ve taʿbīrāt-ı sāʾirede devletçe ḳabūl {5} ve teslīm olunamayacaḳ şeyler oldıġı ve ḥattā İngiltere cenerāllerinden Ḳohrān ve Vīlson nām cenerālleriñ birḳaç biñ {6} ʿasker ile eşḳıyāya iʿāne içün Anābolī ḳalʿasına gireceği ḫuṣūṣı daḫi cemīʿ düvel ve milel beynlerinde şāyiʿ {7} olaraḳ gazete kāġıdlarınıñ baʿżısında mersūm Ḳohrān cenerāl eşḳıyāya imdād içün yedi-sekiz tekne ve üç biñ {8} ḳadar ʿasker ile Mora ṭarafına gideceği ve baʿżısında Mora’ya gitmeyüb muḳaddemā İngilterelü ṭarafından eşḳıyāya idāne {9} olunan mebāliġiñ senedātını tanẓīm ideceği ve āḫar gazete kāġıdlarında daḫi mersūmuñ Mora’ya ʿazīmeti İngiltere {10} devleti ṭarafından menʿ ḳılındıġı ve dīgerinde daḫi cenerāl-i mersūmuñ Mora[’ya] ʿazīmetden menʿi ṣaḥīḥ olmadıġı ḥavādis̠i muḥarrer idüğünden işbu iḫtilāfāta naẓaran İngiltere devleti cānibinden iʿāne-i eşḳıyāya meʾmūriyyetleri {11} ṣūreti henüz taḥaḳḳuḳ itmamiş ise de evvel ü āḫir İngilterelünüñ eşḳıyā gürūhunı ṣaḥābet eylediği mütebeyyin olaraḳ {12} bi-taḫṣīṣ ilçi-i mūmā-ileyh bu defʿaki īrād eylediği şeyler muḳaddem virilmiş olan taḳrīre cevāb olamamış idüği {13} ecilden bu defʿa ḥavādis̠-i merḳūme derc ü tasṭīr ve iddiʿā-yı lāzıme temhīd ü teẕkīr ḳılınaraḳ bir ḳıṭʿa mufaṣṣal taḳrīr-i {14} resmī ḳaleme alınub Maḳām-ı Riyāset’den ilçi-i mūmā-ileyh ṭarafına virilmiş oldıġından ġayrı İngilterelünüñ işbu aḥvāl-i {15} ḥāżırası keyfiyyeti maʿlūmları olmaḳ içün iḳtiżāsı vechile ḫuṣūṣ-ı mezbūr ʿaṭūfetlü Mıṣır vālīsi {16} ve saʿādetlü Mora Vālīsi İbrāhīm Paşa ḥażerātı ṭaraflarına daḫi ṣavb-ı ḫulūṣ-verīden işʿār ḳılınmış ve ẕāt-ı {17} saʿādetleri daḫi maṣlaḥatıñ aṣl meʾmūr-ı müstaḳilli olduḳlarından ve her ḥālde maṣlaḥat-ı meʾmūrelerine müteferriʿ {18} ṣūretleriñ mücerred bildirilmesi lāzım geldiğinden bu bābda umūr-ı meʾmūrelerine aṣlā gevşeklik getürülmamek {19} vechile taḳrīr-i meẕkūruñ bir ṣūreti çıḳarılaraḳ derūn-ı nemīḳa-i ḫulūṣ-verīye leffen ṭaraf-ı serʿaskerīlerine {20} gönderilmiş olmaġın keyfiyyet müṭālaʿasından maʿlūm-ı şerīfleri buyurulduḳda her ḥālde icrā-yı lāzıme-i {21} feṭānet-kārī vürūdına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 2 Ra 41
[581/93] Ṣofya 250, Dūpnīçe ve Cumʿapāzārı 150, Köstendīl 150, Rādovişte 100, Rāzlıḳ 100, Pirlepe 100, Manāstır 250, Sīroz 200, Nevreḳop 100, Tatarpāzārı 100, Īznebol 80, Rādomīr 30, Timürḥiṣārı 50, Petrīç 50, Menlik 50, Ustrūmca 100, İştib 60, Tikveş 41; meẕkūr ḳażālarıñ nüvvāb ve aʿyān ve żābiṭānına
{1} Ḥālā Rumili Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri vezīr-i mükerrem saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażretleri ẕaḫīre naḳli ḫidmetinde {2} istiḫdām olunmaḳ üzere münāsib ḳażālardan mekārī ḥayvānātı tertīb ve iḫrācını bu defʿa bā-taḥrīrāt {3} inhā ve istidʿā itmiş olub serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri el-yevm mühīn-i dīn ü devlet olan Rum eşḳıyāsıyla {4} muḥārebe üzere oldıġından ve ḳış içinde daḫi maṣlaḥat-ı meʾmūresi üzerinde olacaġından ẕaḫīre naḳli żımnında {5} mekārī ḥayvānātınıñ lüzūmı olacaġı derkār olaraḳ bu defʿa ẕaḫīre naḳli ḫidmetinde ḳullanılmaḳ içün {6} beher reʾs bārgīre ḳırḳar ġurūş māhiyye virilmek ve beşer reʾs bārgīre bir nefer kirācı taʿyīn ḳılınmaḳ üzere {7} baʿżı münāsib ḳażālardan iki biñ reʾs bārgīr tertīb ḳılınmış ve Ṣofya ḳażāsına daḫi iki yüz elli {8} reʾs bārgīr taḫṣīṣ olunmuş oldıġından bundan ṣoñra lāzım gelan evāmir-i şerīfesi ıṣdār {9} ve mübāşirleriyle tesyār olunmaḳ üzere ise de ehemmiyyet-i maṣlaḥat cihetiyle ẕikr olunan bārgīrleriñ bir ān aḳdem tedārük (73) ve tehyiʾesi farż derecesinde olaraḳ tertīb fermānıyla mübāşiriniñ ol ṭarafa vuṣūlünde ḥāżır bulunmasına {2} ġayret eylemeñiz beġāyet elzem olmaġla siz hemān fermān-ı ʿālī ve mübāşir-i mūmā-ileyhiñ vuṣūlünden evvelce ẕikr olunan {3} bārgīrleriñ beher reʾsine māhiyye ḳırḳar ġurūş kirāları serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından virileceğini {4} ve maṣlaḥatıñ beġāyet müstaʿcel oldıġını bilerek hemān ḳażāñıza taḫṣīṣ ḳılınan meẕkūr bārgīrleriñ hemān {5} tedārük ü tehyiʾesiyle beşer reʾsine bir nefer kirācı tanẓīmine diḳḳat ve mübāşir-i mūmā-ileyh geldiği gibi ḥāżır bulunub {6} maḥalline tekmīlen ve serīʿan irsāl olunması emrine beġāyet ihtimām ü ġayret iderek ḫilāfı ḥareket vuḳūʿa gelmamesine mübāderet {7} eylemeñiz içün maḫṣūṣan ve ʿicāleten işbu mektūb taḥrīr ve tatarlarımızdan […] Tatar ile irsāl olunmuşdur. Fī 3 Ra 41
[581/95] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} Ḫaṭb-ı mevkūl-ı serʿaskerīlerine müteferriʿ olan Mesolenk maṣlaḥatına dāʾir bundan aḳdem mersūl-ı ṣavb-ı serʿaskerīleri ḳılınan {2} taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden baḥis̠le bundan ṣoñra kes̠ret-i bārān ẓuhūruyla metrisde ʿasker iḳʿādı {3} uyamayacaġından vaḳt-i şitāda muḥāṣara içün Mesolenk’e tüfenk menzilinde üç ḳıṭʿa kebīr loġorlar inşāsıyla {4} derūnlarına beş-altı biñ miḳdārı güzīde ʿasker iḳāmesi ve Aspropoṭām nehr-i kebīriniñ geçid başına {5} ḳarşuluḳlı iki ḳule ve taḳdīm olunan pūṣulada muḥarrer maḥālle ḳalʿalar ve sāʾir gūne istiḥkāmāt inşāsına mübāderet {6} olundıġı ve ḳış tertībi olmaḳ üzere Arnavudluḳ’dan celb olunmaḳda olan ʿaskerden başḳa gönderilan (75) defter mūcebince Rumili ḳażālarından daḫi aʿyānları ve baʿżılarınıñ başbuġluḳlarıyla bā-buyuruldı bir ṭaḳım {2} ʿasker tertīb olunmuş oldıġından ol bābda lāzım gelan emrleriniñ tesyār olunması ve el-ḥāletü-hāẕihī {3} idāre-i ordu-yı serʿaskerīleri Preveze’de bāḳī ḳalan bir miḳdār ẕaḫīre ile Yānya ve Nārda ve Preveze {4} emlāk ve aʿşārı ḥāṣılātına münḥaṣır idüğünden Preveze’ye ẕaḫīre celbi ḫuṣūṣı Preveze’de olan {5} İngiltere ḳonsolosuna yazılmış oldıġından ol bābda ḳonsolos-ı mersūmuñ tevārüd iden kāġıdı gönderildiği {6} ve ʿasākir ʿulūfesi ve ẕaḫīre iştirāsı żımnında muḥtāc-ı iʿānet-i seniyye olduḳları beyānıyla külliyyetlü aḳçe {7} irsālini şāmil ve Tırḥāla Sancaġı Mutaṣarrıfı Ṣāliḥ Paşa’nıñ ʿuhdesinde olan Tırḥāla sancaġından başḳa ṭaraf-ı {8} düstūrīlerinde sevḳ-i ẕaḫāyir içün İzdīn ṭarafına meʾmūriyyeti żımnında virilmiş olan biñ ḫarcıñ {9} üzerine beş yüz ḫarc daḫi żamm olunaraḳ beş yüz ʿaskere başbuġ naṣbıyla Ṣālona muḥāfaẓasına meʾmūr {10} ve İzdīn’e gelecek ẕaḫāyiriñ ḳabżına ve Ṣālona’ya irsāli ve telefden viḳāyesi żımnında ḫademe-i Devlet-i {11} ʿAliyye’den biri meʾmūr ḳılınması ve Üskūb Nāẓırı ʿAlī Ḥıfẓī Beğ’iñ bu sene-i mübārekede maʿiyyet-i vālālarında {12} ḳışlaması-çün terġībi muḥtevī emr-i ʿālī gönderilmesi ve maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde olan mīr-i mīrāndan Bosnalı ʿOs̠mān {13} Paşa’nıñ liyāḳat ve ġayretinden baḥis̠le ṣavb-ı sipehdārīlerinden İzdīn muḥāfaẓasıyla Ṣālona’ya ẕaḫīre sevḳine {14} meʾmūr ḳılınacaġı ifādesini müştemil tevārüd iden taḥrīrāt-ı düstūrīleri mezāyāsı ve taḳdīm olunan evrāḳ {15} ve ḳonsolos-ı mersūmuñ kāġıdı tercümesi müʾeddāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olaraḳ ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı {16} şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı hümāyūn-ı mülūkāne buyurulmuşdur. Cenāb-ı ḥamiyyet-meʾāb-ı düstūrīleri {17} ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerī süpürde-i dūş-ı istīhālleri ḳılınalıdan berü uġur-ı dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de terk-i ḫāb ü rāḥat {18} ve dāmen-der- miyān-ı ġayret iderek ḫidmet-i mevkūlelerini īfāya şarṭınca çalışmış ve reʾs-i meʾmūriyyetlerinden {19} olan Mesolenk’iñ idḫāl-i enguşt-i aġrāżdan maṣūn oldıġı ḥālde fetḥ ü tesḫīri esbāb-ı ẓāhiresinde {20} var maḳdūruñuzı ṣarf itmiş olduḳları nezd-i ūlī’n-nühāda maʿlūm ü rūşenā ve bu bābda ẕāt-ı serʿaskerīlerine {21} ẕerre ḳadar ʿöẕr ü müsāmaḥaya maḥal olmadıġı hüveydā ise de maṣlaḥatıñ imtidādı yaʿnī maḳṣūd-ı aṣlī olan Mesolenk’iñ {22} fetḥ ü tesḫīri emriniñ bu vechile kesb-i teʾeḫḫur itmesi Cenāb-ı Fāʿil-i Ḥaḳīḳī’niñ muḳadderāt-ı İlāhiyye’sinden {23} olaraḳ esbāb-ı ẓāhiresi Mesolenk’iñ deryā ṭarafından mekşūfiyyeti ve Arnavudlarıñ daḫi maʿlūm olan ḥāl {24} ü keyfiyyetleri netāyici idüği bedīhī ve rū-nümā ve işʿārları vechile loġorlar ve ḳuleler inşāsıyla eyyām-ı şitāda {25} daḫi emr-i muḥāṣaraya iḳdām ü ihtimām buyuracaḳlarına bināʾen inşāʾallāhü’r-Raḥmān gāvurlar eyyām-ı şitāda maḥṣūriyyete {26} tāb-āver olamayaraḳ firār ve istīmān ṣūretlerinden biri ḥāṣıl olacaġı elṭāf-ı Sübḥāniyye’den meʾmūl {27} ü müstedʿā olub ḳış tertībātına dāʾir inhā buyurduḳları tedābīr yolunda ise de ḳażālar ʿaskeriniñ (76) ḥālleri maʿlūm olub tertīb ve maṭlūb eylediğiñiz ʿaskeriñ tamāmca iḫrācı ve vaḳt ü zamānıyla maḥall-i {2} meʾmūrlarına vuṣūllerine cezm olunamaz ise de āḫar vechile çāre daḫi bulunamayacaġından inhāları vechile {3} ber-manṭūḳ-ı defter ʿasākir-i meẕkūreniñ serīʿan iḫrācları teʾkīdātını mutażammın iḳtiżā iden evāmir-i ʿaliyye ıṣdār {4} olundıġından başḳa Tırḥāla Mutaṣarrıfı Ṣāliḥ Paşa’nıñ Ṣālona muḥāfaẓasına meʾmūriyyeti vāḳıʿan münāsib olacaġından {5} muḥāfaẓa-i meẕkūreye meʾmūriyyetini ḥāvī ve Üskūb Nāẓırı Ḥıfẓī Beğ’e daḫi maʿiyyet-i düstūrīlerinde ḳışlaması-çün {6} terġīb ü talṭīfi muḥtevī iḳtiżā iden evāmir-i şerīfe ıṣdār ve mīr-i mūmā-ileyhe ṭarafımızdan daḫi mektūb {7} taḥrīr ve ṣavb-ı serʿaskerīlerine tesyīr olunmuş ve İzdīn’de ẕaḫīre ḳabżına meʾmūr ḳılınmaḳ üzere ḫademe-i Devlet-i {8} ʿAliyye’den bir münāsibiniñ intiḫābı ḫuṣūṣı işʿār buyurulmuş oldıġından ḫuṣūṣ-ı mezbūra dergāh-ı ʿālī {9} ḳapucıbaşılarından müteveffā Aḥmed Paşa ketḫüdāsı Meḥmed Naʿīm Aġa meʾmūr ve taʿyīn ḳılınaraḳ lāzım gelan emr-i şerīfi {10} yedine iʿṭā ve ol ṭarafa isrā ḳılınmış ve her ḥālde taḳviye-i bāzū-yı iḳtidārları mültezem-kerde-i ḫāliṣānemiz {11} oldıġından geçende iki ṭaḳım olaraḳ birbirini müteʿāḳib ikişer biñ beş yüz kīseden cemʿan beş biñ {12} kīse aḳçe daḫi gönderilmiş olaraḳ şimdiye ḳadar vāṣıl olub işbu taḥrīrāt-ı müşīrīleri mebāliġ-i merḳūmeniñ {13} vuṣūlünden muḳaddem çıḳarılmış idüği bedīdār oldıġından cenāb-ı müşīrīleri bu āna ḳadar saʿy ü s̠ebātda {14} ḳuṣūrları olmadıġı mis̠illü bundan böyle daḫi her ḥālde iẓhār-ı s̠ebāt ü metānet iderek {15} ve inşāʾallāhü Taʿālā bugünlerde Donanma-yı Hümāyūn daḫi Mesolenk pīşgāhına varmış olaraḳ metrislerde ḏurmaġa {16} bārān nüzūli biraz māniʿ görinür ise de ʿaskeri metrislerden çekecek ḳadar henüz şitā ḥulūl itmamiş {17} oldıġına bināʾen ne vechile olur ise bir müddet daḫi tevāfuḳ-ı havā ile Mesolenk muḥāṣarası gevşemamesi {18} ve ez-her-cihet saʿy ü s̠ebāt olunması ḫuṣūṣuna iḳdām ü ihtimām-ı müşīrīleri ne derecelerde elzem oldıġı {19} ve evvel ü āḫir ḥaḳḳ-ı ṣafderānelerinde derkār olan ḥüsn-i teveccüh-i ʿālī kemā-kān s̠ābit ü ber-ḳarār ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān {20} bu maṣlaḥat ās̠ār-ı iḳdām ü himmet-i serʿaskerīleriyle cilveger-i mücellā-yı ḥuṣūl olmaḳ meʾmūl ve iʿtiḳādı {21} ḥaḳḳ-ı düstūrīlerinde derkār idüği maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda zinhār żarūret-i ḥāl īcābından nāşī {22} maṣlaḥatda żarūrī olan teʾeḫḫur sebebiyle ẕāt-ı vālālarına fütūr ve ʿaskerīye kesel getürülmeyerek {23} muḳteżā-yı istiḳlālleri üzere tedābīr-i lāzıme ve muḳteżayāt-ı ḥāliyeniñ icrāsıyla ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Bārī’yle {24} itmām-ı maṣlaḥat-ı serʿaskerīlerini mūcib esbāb ü vesāʾili istikmāle himmet ve işʿārları vechile mūmā-ileyh ʿOs̠mān Paşa {25} bendeleri daḫi ṭaraf-ı saʿādetlerinden İzdīn muḥāfaẓasına ve Ṣālona’ya ẕaḫīre sevḳine taʿyīn buyurılaraḳ her ḥālde {26} īfā-yı şerāyiṭ-i ḥamiyyet-kārī ve serʿaskerīye derece-i nihāyede ṣarf-ı reviyyet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 3 Ṣ 41
[581/97] Resmo muḥāfıẓına
{1} Mora ve Girīd ve sāʾir aḏalar firārīlerinden birṭaḳım eşḳıyā ḳayıḳlar ile Ġrānbūsa ḳalʿasına hücūm ve duḫūl ile Kīsāmo {2} nāḥiyesine daḫi īṣāl-i ḫasāra ictisār itmiş olduḳlarından ʿasākir-i Mıṣriyye sergerdelerinden ʿOs̠mān Aġa müdāfaʿalarına {3} iḳdām ü ġayret eylemiş ise de maṭlūb vechile muḳāvemet idemeyerek Ḥānya ṭarafına ʿazīmet itmiş oldıġı ifādesini şāmil {4} ve idāre-i dāʾireñizde müżāyaḳa ve ıżḏırābıñız ber-kemāl olaraḳ iʿānet-i seniyyeye muḥtāc oldıġıñızı müştemil ve ifāde-i {5} sāʾireyi mübeyyin bu defʿa irsāl olunan taḥrīrātıñız manẓūr ü meʾāli maʿlūmumuz olmuşdur. Firārī-i maḫẕūleniñ ol vechile {6} ṭoplaşaraḳ ḳalʿa-i meẕkūreye hücūm ve duḫūle ictisār itmiş olaraḳ ṭarafından defʿ ü istīṣāllerine ibtidār {7} olundıġı ḫuṣūṣı çend rūz muḳaddemce Ḥānya ve Ḳandiye muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından daḫi inhā olunub maʿlūmuñuz {8} oldıġı üzere Girīd cezīresiniñ muḳaddemā eyādī-i menḥūse-i kefereden nezʿ ü tesḫīri vezīr-i mükerrem ʿaṭūfetlü {9} Mıṣır vālīsi ḥażretleri himmet-i maḫṣūṣalarıyla ḥāṣıl oldıġı mis̠illü emr-i muḥāfaẓa ve muḥāresesiniñ daḫi {10} istikmāli müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından olmaḳ īcāb ideceği ẓāhir ve eşḳıyā-yı maḫẕūleniñ ol vechile {11} cezīre-i meẕkūreye tasalluṭ itmek dāʿiyesinde oldıġı mesmūʿı olaraḳ cezīre-i meẕkūrede mevcūd olan {12} ʿaskerinden başḳa müceddeden ʿasker tertīb ü tehyiʾe iderek Donanma-yı Hümāyūn ile göndermek üzere olduḳları {13} muḳaddemā müşārun-ileyhiñ vürūd iden taḥrīrātı meʾālinden münfehim ve bāhir olaraḳ ʿasker-i merḳūmuñ bi-ʿavnillāhi Taʿālā {14} şimdiye ḳadar ol ṭarafa vuṣūlleriyle eşḳıyā-yı mersūmeniñ defʿ ü tenkīlleriyle ol ḥavālīniñ levs̠-i vücūd-ı ʿuṣātdan {15} taṣfiye ve taṭhīr olunmuş olacaġı elṭāf-ı İlāhiyye’den meʾmūl ü müstedʿā olub ṭarafıñıza olan teveccüh-i fuʾādiyyemiz {16} iḳtiżāsı üzere iltimāsāt-ı vāḳıʿañızıñ isʿāfı maṭlūbumuz oldıġından keyfiyyet ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneden bi’l-istīẕān {17} şeref-sünūḥ olan irāde-i merāḥim-ʿāde-i şāhāne mūcebince bu defʿa daḫi cenābıñıza yiğirmi beş biñ ġurūş aṭiyye-i seniyye {18} tertīb ve irsāl olunmuş olmaġla muḳteżā-yı dirāyet ü ġayretiñiz üzere bundan böyle daḫi meʾmūr-ı muḥāfaẓası oldıġıñız {19} ḳalʿa-i pādişāhīniñ ez-her-cihet keyd ü mażārr-ı eşḳıyādan muḥāfaẓa ve muḥāresesiyle her ḥālde icrā-yı mübteġā-yı dirāyet-kārī {20} ve meʾmūriyyete beẕl-i mā-ḥaṣal-i liyāḳat eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 4 Ṣ 41
[581/104] Sen ki aʿyān-ı mūmā-ileyh[sin]
{1} ʿUṣāt-ı Rum ġāʾilesiniñ bā-ʿavn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Bārī bir ān aḳdem ḥüsn-i indifāʿı māddesi eḫaṣṣ-ı meṭālib-i {2} şāhāne olub el-ḥāletü-hāẕihī Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Meḥmed Reşīd Paşa ḥażretleri mevcūd-ı maʿiyyetleri {3} olan ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir ile Mesolenk’i ḥaṣr ü tażyīḳe ibtidār ve muḳaddemce ṭarafıña ḫiṭāben ıṣdār ve tesyār olunan emr-i şerīfde {4} basṭ ü beyān olundıġı üzere bi-ʿavnihī Taʿālā Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri ḳuvve-i ḳarībede olaraḳ ʿasker-i muvaḥḥidīn {5} ḥaṣr ve tenkīl-i kefereye ṣarf-ı iḳtidār itmekde ise de mücerred maṣlaḥatı fevt itmeyerek ve yaz ve ḳış dinmeyerek itmām-ı maṣlaḥata iḳdām {6} olunmaḳ ve şimdiye ḳadar emr-i muḥāṣara ve muḥārebe-i vāḳıʿada yorulmuş ʿasākire teceddüd-i şevḳ ü ḳuvvet olmaḳ ġarażına mebnī {7} meştā tertībi ṣūretiyle maʿiyyet-i müşārun-ileyhe ʿasker irsāli lāzımeden ve ḳış tertībi olaraḳ Arnavudluḳ’dan celb olunmaḳda {8} olan ʿaskerden başḳa Rumili ḳażālarından daḫi ʿulūfelü ʿasker tertībi muḳteżayātdan olmaḳ ḥasebiyle İskeçe’den biñ {9} nefer ʿulūfelü ʿasker ile serʿasker-i müşārun- ileyh seni bi’n-nefs maʿiyyetine ṭaleb eylemiş oldıġını muḳaddemce bā-taḥrīrāt inhā itmiş {10} ve ol miḳdār ʿaskeri bi’l-istiṣḥāb ḥareket ü ʿazīmetiñ ḫuṣūṣuna emr ü irāde-i şāhāne müteʿalliḳ olaraḳ ol bābda {11} emr-i şerīf-i meẕkūr ıṣdār ve tesyār olunmuş oldıġından ber-manṭūḳ-ı emr-i ʿālī ḥarekete diḳḳat eyleyeceğiñ ẓāhir ise de {12} serʿasker-i müşārun-ileyh ḥażretleri el-yevm maṣlaḥat-ı mevkūleleri üzerinde olaraḳ maʿiyyetlerinde ʿasākiriñ eşedd-i lüzūm {13} ü iḳtiżāsı derkār ve bu ḫuṣūṣ dīn ḫidmeti oldıġından bu māddede cümleye ġayret farīżadan idüği {14} āşikār olmaḳ ve serʿasker-i müşārun-ileyh ʿasker-i meẕkūrı Mesolenk maṣlaḥat-ı mühimmesi ve sāʾir maḥāll ü mevāḳiʿ muḥāfaẓaları-çün {15} ṭaleb eylemek mülābesesiyle ʿasker-i meẕkūruñ bir neferi noḳṣān olmayaraḳ serīʿan ve ʿācilen iḫrāc ve maʿiyyet-i {16} müşārun-ileyhe irsāllerine iḳdām ü diḳḳat olunması be-tekrār ṣavb-ı müşārun-ileyhden inhā ve taʿcīl olunmaḳ ve maṣlaḥat-ı ḥāliyeye {17} naẓaran bu bābda hiçbir cihetle ʿöẕr ü ʿillete ḥavāle-i semʿ-i iʿtibār olunmayacaġı peşīnce bilinüb aña göre emr-i ʿālīniñ {18} sürʿat-i icrāsına beġāyet ihtimām olunması ḳaṭʿī irāde-i seniyye iḳtiżāsından ve ḫilāfı ḥareketde bulunanlar {19} bir vechile cevāba ḳādir olamayaraḳ eşedd-i teʾdīb ü gūş-māle müstaḥaḳ olacaḳları vāżıḥātdan olmaġla ber-mūceb-i {20} emr-i şerīf-i meẕkūr şimdiye ḳadar ḥareket itmamiş iseñ baʿd-ez-īn ārām ü ḳarārı tecvīz itmeyerek ẕikr olunan {21} ʿaskeri ʿulūfe olmaḳ üzere tüvānā ve işe yarar olaraḳ bir neferi noḳṣān olmayaraḳ hemān tedārük {22} ve istiṣḥāb-birle maʿiyyet-i müşārun-ileyhe varub emr ü reʾyi vechile ḥareket ve istiḫdām eyleyeceği ḫidemātda {23} ibrāz-ı saʿy ü ġayret ve ṣadāḳate diḳḳat ve bu maṣlaḥat dīn umūrı olub ḳuvve-i ḳarībeye gelmiş oldıġından {24} zinhār ü zinhār aġır ḏavranmaḳ ve serʿasker-i müşārun-ileyhiñ şikāyeti müştemil bir gūne inhāsı vuḳūʿ bulmaḳ {25} lāzım gelür ise ḥaḳḳıñda vaḫāmet ü nedāmeti müstelzim olacaġını cezmen bilüb ve her ne yapar iseñ yapub {26} icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete şitāb ü sürʿat ve serʿasker-i müşārun-ileyh ṭaraf-ı eşref-i şāhāneden istiḳlāl-i {27} tām ve ruḫṣat-ı kāmile-i mā-lā-kelām ile maṣlaḥatıñ bilḫāṣṣa [?] meʾmūrı ve nezd-i şāhānede muʿteber ü mevs̠ūḳ {28} vezīri olduḳlarından her ḥāl ü emrde şükr ü şikāyeti ez-her-cihet nezd-i Salṭanat-ı Seniyye’de müs̠mir {29} ü müʾes̠s̠ir ve icrāsı vācib menzilesinde oldıġından her bir reʾy ü irādesi üzere ḥareket ve uġur-ı (85) pādişāhīde cānsipārāne ve ṣādıḳāne ḥareket ibrāzına ġāyetü’l-ġāye ihtimām ve bir ān aḳdem maḥall-i meʾmūriyyete {2} ilişmeğe [?] mübāderet ve siz ki nāʾib ve sāʾir mūmā-ileyhimsiz, siz daḫi ḳuvve-i ḳarībe[ye] gelmiş olan ehemmiyyet-i maṣlaḥatı bilüb {3} aña göre ẕikr olunan ʿaskeriñ bir ān evvel tedārük ve iḫrācı emrinde her dürlü lāzım gelan iḳdāmātı {4} fiʿilen ve kāmilen icrāya müsāraʿat ve maʿāẕallāhü Taʿālā bir gūne cevāb-ı maʿẕerete ibtidār olunmaḳ lāzım gelür ise {5} maṣlaḥata sekte ḥudūs̠i ve bu sekte ḥudūs̠üne sebeb olundıġı ḥālde beher-ḥāl teʾdībāt-ı şedīde icrāsı muḥaḳḳaḳ {6} oldıġından ẕerre ḳadar ḫilāfı ḥareketden bi’l-vücūh mübāʿadet eylemeñiz içün maḫṣūṣan ve teʾkīden işbu mektūb taḥrīr {7} ve çifte tatarlarımız ile irsāl olunmuşdur. Fī 12 Ra 41
[581/107] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresinden ve Çeşme yaḳasından ʿiṣyānen firār iden ve iʿdām olunan gāvurlarıñ emlāk {2} ü arāżī ve sāʾirleriniñ ḥāvī oldıġı elli altı ʿaded ḳurādan taḥrīri mümkin olan ova köyleriyle {3} bir ʿaded cebel ḳaryesi ve Vāroş nām maḥalde kāʾin menāzil ve dekākīn ve maġāza ve sāʾiri {4} bi’t-taḥrīr muḳaddemā defteri gönderilmiş ve maṣṭakī ḳaryeleriniñ taḥrīri irāde-i seniyye ẓuhūrına (86) menūṭ ve ḳurāʾ-i sāʾireniñ taḥrīri daḫi iḫtilāliñ berṭaraf olmasına mütevaḳḳıf ü merbūṭ idüği ve Çeşme yaḳasında {2} olan emlākıñ bi’l-müzāyede ḳarār idecek muʿaccelātınıñ miḳdārı bundan ṣoñra defteriyle maʿan irsāl olunacaġı {3} ṭarafıñıza bā-taḥrīrāt ü iʿlām inhā olunmuş oldıġına ve cenābıñız eṣdiḳā-yı Salṭanat-ı Seniyye’den olaraḳ her ḥālde {4} ṭarafıñızdan Devlet-i ʿAliyye’ye ḥüsn-i ḫidmet ẓuhūrı muntaẓar idüğüne bināʾen bu bābda vāḳiʿ olan ġayretiñiz rehīn-i {5} ḥayyiz-i bedāhet ise de ẕikr olunan Sāḳız cezīresi ḳurāsında ve Vāroş’da kāʾin menāzil ve dekākīn ve maġāza ve sāʾiri {6} külliyyetlü şey olmaḳ ḥasebiyle ber-muḳteżā-yı vaḳt ü ḥāl lāyıḳıyla fürūḫt olunamayacaġından ḳırḳ senesinden {7} iʿtibāren şimdilik emlāk-ı hümāyūna idḫāl ve cānib-i Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den żabṭ ve irādesi ve maṣṭakī {8} ḳurāsı reʿāyāsına eğerçi muḳaddem reʾy ve amān virilmiş ise daḫi ḳable’l-istīmān birazı Ībṣāra’ya firār itmiş {9} ve o maḳūle firārīleriñ ve bi’l-muḥārebe ḳatl ü iʿdām olunanlarıñ emlākı cānib-i Beytülmāl’e ʿāʾid olmuş oldıġından {10} virilan fetvā-yı şerīfe mūcebince bunlarıñ daḫi żabṭ ü taḥrīr ḳılınması żımnında başḳa ve Çeşme yaḳasında {11} vāḳiʿ emlākıñ miḳdār-ı muʿaccelāt ve ṭālibleriniñ esāmīsini mübeyyin defteri gönderilmek içün başḳa {12} lāzım gelan evāmir-i şerīfesi ıṣdār olunmuş olub ancaḳ emlāk-ı meẕkūre bir maḥalde olmayaraḳ müteşettit {13} ve cenābıñız daḫi emr-i muḥāfaẓa ile meşġūl bulunmaḳ ḥasebiyle her ne ḳadar ḥüsn-i idāre[ye] ihtimām ü diḳḳat olunsa bile biẕẕāt {14} cümlesine neẓāret mümkin olamayacaġından başḳa baʿżı erbāb-ı vuḳūfuñ rivāyet ve iḫbārlarına [ve] emlāk-ı meẕkūreniñ {15} cesāmet ve teferruḳuna mebnī bu ṭarafdan ḫafīfü’l-meʾūne müstaḳil nāẓır irsāliyle bi’n-nefs ḳurā-be- ḳurā geşt ü güẕār iderek ṣūretinde {16} Salṭanat-ı Seniyye’ye menfaʿat-i külliyye ḥuṣūli meʾmūl ve ol vechile ḳavī ṣarrāf kefāletiyle cānib-i Salṭanat-ı Seniyye’den {17} biri gönderilse cenābıñız ile bi’l-ittiḥād emlāk-ı meẕkūreniñ ḥüsn-i idāresi ṣūreti ḥāṣıl olacaġı emr-i ġayr-ı {18} mechūl olub ancaḳ cenābıñız umūr-ı muḥāfaẓa ile tevaġġul arasında emlāk-ı meẕkūre idāresiyle uġraşmaḳ {19} meṣāliḥ-i taḥaffuẓīye sekte īrās̠ını müstelzim olmaḳ iḥtimāli mütebādir-i ḫāṭır oldıġı mis̠illü siz ġayret ü istiḳāmet ile {20} muttaṣıf mīr-i mīrān[dan] oldıġıñızdan her ḥālde viḳāye-i nüfūẕ ü iʿtibārıñız maṭlūb ü marżī ve bu vechile {21} Dersaʿādet’den nāẓır naṣb ve irsāli bir neviʿ kesr-i nüfūẕuñuzı mūcib olmaḳ iḥtimāline mebnī keyfiyyetiñ evvel-emrde {22} ṭarafıñıza taḥrīriyle bu bābda ne vechile işʿārıñız vāḳiʿ olur ise yaʿnī emlāk-ı meẕkūreniñ cümleten ṭarafıñıza iḥālesinde {23} umūr-ı muḥāfaẓaya ḫalel taṭarruḳ itmediği ve bu ṭarafdan nāẓır irsāli kesr-i nüfūẕuñuza [bāʿis̠?] olmadıġı ḥālde bir münāsib nāẓır naṣb {24} ve isrā olunması ḫuṣūṣı münāsib görülmüş olmaġla emlāk-ı meẕkūreniñ bundan böyle ʿimārı gözedilerek {25} lāyıḳıyla ḥüsn-i idāresi müstaḳil meʾmūruñ maṣlaḥat üzerinde iḳdāmıyla ḥāṣıl olacaġı ṣūretde aña göre {26} muḳteżāsı icrā olunmaḳ içün keyfiyyeti īżāḥan işʿāra mübāderet eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 13 Ra 41
[581/115] Bālyabādra muḥāfıẓına
{1} Rekīz-i fıṭrat-ı ẕātiyyeleri olan māye-i şecāʿat ü ḥamiyyet ve vāye-i merdānegī ve besāletleri üzere müddet-i vāfireden berü {2} meʾmūr-ı muḥāfaẓası olduḳları Bālyabādra ve Ḳastelleri ḳalʿalarınıñ istiḥṣāl-i esbāb-ı muḥāfaẓa ve muḥāresesinde {3} iẓhār buyurmuş olduḳları meʾās̠ir-i bergüzīde-i reviyyet- mendāneleri nezd-i Salṭanat-ı Seniyye’de maʿlūm ü āşikār ve bu āna ḳadar {4} dīn-i mübīn yolunda ve şevketlü pādişāhımız efendimiz uġur-ı hümāyūnlarında sebḳat iden ḫidemāt-ı celīleleri ferāmūş {5} olunmayacaġı vāreste-i ḳayd [ü] işʿār ise de bu ḳadar müddetdir emr-i muḥāfaẓada bulunaraḳ zaḥmet keşīde olmuş ve ʿaskerī ṭāʾifesiniñ {6} uyġunsuzluḳları cihetiyle yorulmuş olduḳlarından bu defʿa ḥasbe’l-iḳtiżā Bālyabādra ve Ḳasteller’e ʿaṭūfetlü Mıṣır vālīsi {7} ḥażretleri ṭarafından ʿasākir iḳāme olunması tensīb ve saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri külliyyetlü Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne {8} ve mühimmāt-ı vāfire ile māh-ı Rebīʿulevvelī’niñ üçünci güni İskenderiye’den ḥareket ve Mesolenk’e ʿazīmet eylediğinden bi-mennihī Taʿālā {9} ḳapūdān-ı müşārun-ileyh Mesolenk’e varub Mıṣır ʿaskerini Bālyabādra’ya iḳʿād eyledikden ṣoñra oradan [?] alub saʿādetlü Rum- {10} -ili vālīsi ḥażretleri ṭarafına geçürmesi taṣvīb olunmuş ve bu cihetle ẕāt-ı saʿādetleriniñ Bālyabādra’da iḳāmetlerini {11} mūcib ḥālet ḳalmamış [?] idüğüne ve biraz vaḳt daḫi sāye-i hümā-vāye-i şāhānede çekilan meşaḳḳate muḳābil istirāḥat {12} ve ārāmları maṭlūb oldıġına bināʾen cenāb-ı müşīrīleri Rumili vālīsi müşārun-ileyh ṭarafına gelüb oradan {13} manṣıbları olan Aydın sancaġına ʿazīmetleri ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye taʿalluḳ iderek ol bābda emr-i şerīf taṣdīr {14} ve keyfiyyet iḳtiżāsı vechile müşārun-ileyh Rumili vālīsi ḥażretlerine daḫi işʿār ü taḥrīr olunmuş ve Bālyabādra’da {15} ne miḳdār ẕaḫīre ve mühimmāt ü edevāt var ise cümlesiniñ ecnāsı ve kemmiyyet ü keyfiyyetlerini mübeyyin bir ḳıṭʿa defteriniñ {16} tanẓīm ve bu ṭarafa irsāl ve taḳdīmi ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye taʿalluḳ itmiş olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri Donanma-yı Hümāyūn ile {17} Mıṣır ʿaskeri gelüb Bālyabādra ḳalʿasını teslīm eyledikden ṣoñra ḳalḳub vālī-i müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafına {18} baʿde’l-vürūd ol ṭarafdan daḫi ḥareket ve Gelībolī maʿberinden geçmek üzere manṣıbıñız cānibine ʿazīmete mübāderet {19} ve Bālyabādra’da olan ẕaḫīre ve mühimmāt ve sāʾireniñ daḫi defterini tanẓīm ile bu ṭarafa irsāle himmet buyurmaları {20} siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 Ra 41
[581/119] Ḳapūdān paşa ḥażretlerine
{1} Ḥālā Mıṣır Vālīsi vezīr-i ġayret-semīr ʿaṭūfetlü El-Ḥāc Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretleri muḳteżā-yı fütüvvet ü ḥamiyyeti üzere {2} Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ ẕaḫāyir ve ḳūmānya ve cebeḫāne ve mühimmāt-ı muḳteżiyesini bāliġan-mā-belaġ rüʾyet {3} eylediklerinden başḳa Mesolenk içün daḫi iḳtiżā iden ẕaḫāyir ve mühimmāt ile sekiz biñ nefer cihādiyye ʿaskerini {4} ve Cidde ve Mora Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleri maʿiyyeti- çün daḫi biñden {5} mütecāviz süvārīyi süfün-i Donanma-yı Hümāyūn’a irkāb ve baʿżı süfün-i lāzımeyi daḫi tedārüke saʿy ü şitāb {6} iderek süfün-i Donanma-yı Şāhāne ve sefāyin-i Mıṣriyye ile cümlesini bi’l-istiṣḥāb māh-ı Rebīʿulevvelī’niñ üçünci {7} güni bi-ʿināyetillāhi Taʿālā bender-i İskenderiye līmānından refʿ-i lenger-i ārām buyurmuş ve Mora vālīsi müşārun-ileyh ḥażretleri {8} maʿiyyetine virilecek süvārī ʿaskerini Anāvārīn’e baʿde’l-iḫrāc oradan bi-ʿavnihī Taʿālā ḏoġrı Mesolenk {9} üzerine vürūd ile īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete ḳıyām buyurmaḳ üzere taṣmīm eylemiş olduḳları ẕāt-ı saʿādetleri {10} Donanma-yı Hümāyūn ile Mesolenk’e varub mühimmāt ve ʿaskeri ḳaraya çıḳardıḳdan ṣoñra Bālyabādra[’da] bulunan {11} saʿādetlü Sīrozī Yūsuf Paşa’yı oradan alub saʿādetlü Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri Reşīd Paşa {12} ḥażretleri ṭarafına getürerek ṭarafından Bālyabādra ve Ḳasteller’e ʿasker vażʿıyla muḥāfaẓa olunması müşārun-ileyh {13} Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ marżī ve merāmı oldıġına bināʾen ol vechile müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ serʿasker-i müşārun- ileyh {14} ṭarafına geçirilmesi taṣmīm-kerdeleri idüği ve Mora vālīsi müşārun- ileyh ḥażretleriniñ maʿiyyetinde tevḳīf olunan {15} süfün-i Donanma-yı Hümāyūn ve Tūnus ve Ṭrāblus sefāyini ṭaḳımlarınıñ biñ iki yüz ḳırḳ senesi ḳısṭ-ı evvel {16} mevāciblerini Mıṣır vālīsi müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından alub sergi ferşiyle iʿṭāya meʾmūr İbrāhīm Ḫāce {17} bendeleri meʾmūriyyeti iḳtiżāsı üzere İskenderiye’ye vürūd ve edā-yı ḫidmetde beẕl-i mechūd eyledikden ṣoñra {18} Donanma-yı Hümāyūn ve Tūnus ve Ṭrāblus sefāyini ṭaḳımları daḫi seferber bulunaraḳ işlemiş ve müstaḥaḳ olduḳları mevācibleriniñ {19} iʿṭāsı müstelzim-i teceddüd-i şevḳ ü ġayretleri olacaġından gediklüyānıñ ḳırḳ senesine maḥsūben ḳısṭ-ı s̠ānī mevācibleri {20} ve ġābyār neferātınıñ Ẕīlḥicce ġāyetine ḳadar üç aylıḳ māhiyyeleri ve ṭaşra neferātınıñ daḫi mevācib-i ṣayfiyye {21} ve bāġlıḳ ve küsūrları olaraḳ yedi yük elli beş biñ üç yüz otuz üç ġurūş Mıṣır vālīsi {22} müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından ḫāce-i merḳūm maʿrifetiyle tekrār sergi basṭıyla herkesiñ mevācibleri yedlerine {23} iʿṭā ḳılınmış idüği bu defʿa resīde-i dest-i tekrīm olan taḥrīrāt-ı şerīfeleriyle Mıṣır vālīsi müşārun-ileyh ḥażretleri [?] {24} ṭarafına virilüb ol ṭarafdan gelmiş olan sened gūne şuḳḳaları meʾālinden müstebān ve müşārun-ileyh Mıṣır vālīsi {25} ḥażretleriniñ daḫi bir ṭaḳım taḥrīrāt-ı müşīrīleri vārid olaraḳ müfādından süfün-i Donanma-yı Hümāyūn’a {26} virilmiş olan eşyānıñ defātiri gönderildiği ve süfün-i Mıṣriyye’ye İskenderiye Muḥāfıẓı Muḥarrem Beğ {27} başbuġ taʿyīn ḳılınaraḳ mīr-i mūmā- ileyhe ve sāʾire veṣāyā-yı lāzıme ifāde olundıġı ve mevācib-i merḳūme {28} ber-vech-i muḥarrer virildiği ṣūretleri müstefād ve nümāyān olmaġın mefhūm ü müʾeddāları rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī (100) olduḳdan ṣoñra cümlesi ḫāk- pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye bi’t-taḳdīm meşmūl-ı liḥāẓa-i kerāmet[-ifāża-i] ḥażret-i pādişāh-ı rū-yı zemīn {2} buyurulmuş ve Mıṣır vālīsi müşārun- ileyh ḥażretleriniñ evvel ü āḫir ẓuhūra gelan ġayret ve bu kerre daḫi {3} meşhūd olan himmet ü ḫidmetine bir diyecek olmayaraḳ nezd-i mekārim-vefd-i şāhānede rehīn-i ḥayyiz-i ḳabūl ve maḥẓūẓiyyet {4} olmuşdur. Hemān Cenāb-ı Müsteʿān tevfīḳ-i ʿaliyyesin iḥsān ve nice nice fütūḥāt-ı celīleye maẓhariyyetle cümlemizi {5} mesrūr ü şādān eyleye, āmīn s̠ümme āmīn. Cenāb-ı fütüvvet- niṣāb-ı müşīrāneleri kemāl-i fütüvvet ü ḥamiyyet ile mevṣūf {6} vükelā-yı fiḫām-ı Devlet-i ʿAliyye’den olaraḳ ibrāz-ı ḥüsn-i ḫidmete ṣarf-ı maḳderet ve itmām-ı meʾmūriyyete naṣb-ı nefs-i {7} ġayret buyuracaḳları iʿtiḳādāt-ı ḥasenesi ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳıñızda derkār ve muḳaddem ve muʾaḫḫar vāḳiʿ olan işʿārımız vechile {8} Rumili vālīsi müşārun-ileyh Mora’nıñ kilīdi mes̠ābesinde olub ẕāt-ı saʿādetleriyle bi’l iştirāk fetḥ ü tesḫīrine {9} meʾmūr oldıġı Mesolenk’iñ ḳara ṭarafından olacaḳ tażyīḳ ve muḥāṣara[sı]nıñ icrāsına kemāliyle iḳdām ü ihtimām itmek üzere {10} idüği āşikār ise de deryā ṭarafınıñ mekşufiyyeti gāvurlarıñ s̠ebāt ve ḏayanmalarını mūcib oldıġına mebnī Rumili {11} vālīsi müşārun-ileyh gice ve gündüz Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ vürūdına intiẓārda oldıġından Mıṣır vālīsi {12} müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından himmetle bi-ḥamdihī Sübḥānehū ve Taʿālā mevsim geçmeksizin mükemmel mühimmāt ve levāzımāt ile İskenderiye’den {13} refʿ-i lenger-i ḥareketlerinden ser-zede-i ẓuhūr olan maḥẓūẓiyyet-i seniyye rütbe-i kemāle mevṣūl ve bi-luṭfillāhi Taʿālā {14} şu günlerde Mesolenk pīşgāhına saṭvet-endāz-ı vuṣūl olmaları aḳdem-i melḥūẓ ü meʾmūl olaraḳ {15} evvel ü āḫir maḳṣūd-ı aṣlī Mesolenk māddesiniñ her ne vechile ve ne ṣūretle olur ise rehīn-i ḥüsn-i ḫitām {16} olması olub vaḳt daḫi ḏarlaşmaḳda oldıġından maʿāẕallāh s̠ümme maʿāẕallāh gāvurlara ḳarşu bunca sefāyin {17} ve mühimmāt-ı külliyye ve tedārükāt-ı vefīre ile İskenderiye’den çıḳılmış iken yine bir iş görülmamek ve berren ve baḥren {18} çekilan zaḥmet ve emek żāyiʿ olmaḳ lāzım gelür ise ʿaẓīm teʾes̠s̠üri mūcib ve envāʿ-ı maḥẕūrı müstevcib {19} olacaġından bu defʿa Rumili vālīsi müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafına seyr ü ḥareket ve inhāları keyfiyyeti açılaraḳ {20} bu defʿa veṣāyā-yı lāzıme taḥrīr ü işʿār olunmuş ve inşāʾallāhü’r- Raḥmān tevfīḳāt-ı Sübḥāniyye’ye maẓhariyyetleri irādesiyle {21} ḥaḳlarında duʿā-yı icābet-peymā-ı ḥażret-i cihān-dārī ve yümn-i teveccühāt-ı celīleleri cenāb-ı şehinşāhīde şāyān ü erzān {22} buyurulmuş idüği ẕāt-ı saʿādetleri Rumili vālīsi müşārun-ileyh ve sefāyin-i Mıṣriyye başbuġı Muḥarrem Beğ ile muḫābere {23} ve müẕākere iderek ve ḳalben ve ḳāleben cümleñiz cism-i vāḥid gibi müttefiḳ-i ārā ve mütteḥidü’l-ḳalb olaraḳ ḥavl {24} ü ḳuvvet-i Ḥażret-i Ḫayru’n-Nāṣırīn ile naṣıl iderseñiz idüb el birliğiyle şu Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīri {25} vesāʾiliniñ istiḥṣāline beẕl-i maḳderet buyurmaları iḳtiżā-yı emr ü irāde-i şāhāne ve aḳṣā-yı maḳāṣıd-ı {26} pādişāhāneden oldıġı ve işʿār-ı müşīrīleri vechile Bālyabādra ve Ḳasteller’iñ Mıṣır vālīsi müşārun-ileyh ṭarafından (101) ʿasker iḳāmesiyle muḥāfaẓası münāsib oldıġından ve bu ṣūretle müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ Bālyabādra’da {2} maṣlaḥatı ḳalmayub müddet-i medīde ḫidmet-i muḥāfaẓada ḫaylī zaḥmet çekerek yorulmuş oldıġından manṣıbı {3} olan Aydın sancaġına ʿazīmeti bābında bir ḳıṭʿa emr-i ʿālī ıṣdār ve kendüsüne daḫi iḳtiżāsı vechile {4} ṣavb-ı ḫāliṣānemizden taḥrīrāt isṭār ve Bālyabādra’da ne miḳdār ẕaḫīre ve mühimmāt ü edevāt var ise {5} cümlesiniñ bir ḳıṭʿa defterini tanẓīm idüb bu ṭarafa tesyār eylemesi daḫi teẕkār ḳılınması ḫuṣūṣuna irāde-i {6} seniyye-i şāhāne müteʿalliḳ olaraḳ ol bābda lāzım gelan emr-i ʿālī ıṣdār ile sū-yı muḥibbānemizden yazılan {7} ḳāʾime ile berāber Rumili vālīsi ḥażretlerine irsāl ü tesyār ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ṭarafına evvelce meẕkūr {8} fermān-ı ʿālī ve taḥrīrātımızı irsāl ile müşārun-ileyh Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ ʿaskeri Bālyabādra’ya ve Ḳasteller’e {9} iḳʿād ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa berü ṭarafa īṣāl olunduḳdan ṣoñra Gelībolī maʿberinden geçmek üzere {10} manṣıbı ṭarafına iʿzām eylemesi vālī-i müşārun- ileyhe işʿār ḳılındıġı ve mevācib-i meẕkūre taḳāsīṭ-i Mıṣriyye’ye [?] maḥsūb {11} olunmaḳ üzere ʿizzetlü Defterdār efendiye ḥavāle olundıġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda ẕāt-ı müşīrīleri {12} henüz Mesolenk pīşgāhına lenger-endāz-ı ṣavlet olmamış iseñiz bir maḥalde beyhūde ārāmı tecvīz itmeyerek {13} hemān sābıḳü’ẕ-ẕikr süvārī ʿaskerini Anāvārīn’e çıḳardıḳdan ṣoñra ḏoġrı Mesolenk’e gelüb baʿdehū {14} muḳteżā-yı meʾmūriyyetiñiz üzere Bālyabādra’ya ʿazīmet ve Mıṣır vālīsi müşārun-ileyhiñ ʿaskerini iḳʿād {15} ve mühimmāt-ı merḳūme ve ẕaḫāyir-i mevcūdeniñ defterini müşārun-ileyh Yūsuf Paşa maʿrifetiyle tanẓīm iderek {16} müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ berü ṭarafına imrārına ve müşārun- ileyh Rumili vālīsi ḥażretleri ve gerek mūmā-ileyh {17} Muḥarrem Beğ ile muḫābere ve müşāvere iderek ve ẓāhiren ve bāṭınen cümleñiz cism-i vāḥid gibi olaraḳ el ve göñül {18} birliğiyle şu Mesolenk maṣlaḥatınıñ bi-ʿavnihī Taʿālā istiḥṣāl-i ḥüsn-i ḫitāmıyla Devlet-i ʿAliyye’ye ḳıyāmete ḳadar pīrāye-i edvār {19} ü ās̠ār olacaḳ bir ḫidmet vücūda getürüb iki cihānda nāʾil-i ḥüsn-i mükāfāt olmaḳlıġa cehd-i ʿaẓīm ve saʿy-ı vesīʿ- {20} -birle Mesolenk’e vuṣūlleri ḫaber-i meserret-es̠erini serīʿan taḥrīre himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 21 Ra 41
[581/137] Rumili vālīsi ḥażretlerine
{1} Bundan aḳdem Mora Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri vezīr-i dilīr saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ {2} bā-ʿavn ü nuṣret-i Rabb-i ʿİzzet muvaffaḳ olduḳları fevz ü ġālibiyyeti mutażammın silaḥdārları vesāṭetiyle irsāl {3} eyledikleri taḥrīrātıñ bir ṣūreti iḫrāc olunaraḳ iṭāre-i sū-yı ʿālīleri ḳılındıġını şāmil ve veṣāyā-yı {4} muḳteżiyeyi müştemil firistāde-i nādī-i serʿaskerī ḳılınan ḳāʾime-i iḫlāṣ-dāʾimemiziñ vuṣūli ve ẕāt-ı {5} serʿaskerīleri daḫi şimdiye ḳadar ne ṣūretle icrā-yı lāzıme-i meʾmūriyyet ve besālete himmet buyurmuş olduḳları {6} keyfiyyātı ve leyl ü nehār tesḫīrine ümīd-vār oldıġımız Mesolenk’iñ bu āna ḳadar ṣūret-i tesḫīri {7} āyīne-i teyessürde ruḫsāre-nümā olmaması mücerred Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ bī-vaḳt ol ṭarafdan {8} infikākinden nāşī idüği ve ḳış tertībi olaraḳ maʿiyyet-i saʿādetlerine meʾmūr başbuġlarıñ {9} sürʿat-i ḥareketleri żımnında sū-yı müşīrīlerinden istiʿcāl-nāmeler gönderildiği tafṣīlātıyla Donanma-yı Hümāyūn {10} şu günlerde ol ṣulara vürūd itmez ise ẕaḫīre naḳlinde istiḫdām olunan ḥayvānāt telef olmuş {11} oldıġından ẕaḫīre ḫuṣūṣunda zaḥmet çekileceği ifādesini ḥāvī ve işʿārāt-ı sāʾireyi muḥtevī {12} irsāl buyurılan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrāneleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş {13} ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ile meşmūl-ı naẓar-ı ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı {14} fütüvvet- simāt-ı düstūrāneleriniñ mecbūl olduḳları māye-i ġayret ü ḥamiyyet ve mādde-i besālet ü şecāʿat {15} iḳtiżāsı üzere ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerīye ḥīn-i meʾmūriyyetlerinden şimdiye ḳadar iltizām buyurduḳları {16} merdī ve ṣavlet ve luṭf-ı Ḥażret-i Ḫudā ve yümn-i teveccühāt-ı cenāb-ı pādişāh-ı kişver-küşā ile aʿdā-yı dīne {17} ibrāz eyledikleri şecāʿat ve dīn ve Devlet-i ʿAliyye’ye olan ḥüsn-i ḫidmetleri nezd-i ʿālīde ve cümle ʿindlerinde {18} güneş gibi āşikār olub ṣūret-i işʿār-ı saʿādetlerinden vālī-i müşārun-ileyhiñ maʿrıż-ı tebşīr ve teşvīḳde {19} yazılan fütūḥātları keyfiyyetini gūyā ẕāt-ı ʿālīleri Mesolenk’i żabṭ idemeyüb ifāte-i vaḳt {20} itmekde olduḳları semtine ẕehāb ile bir gūne taʿrīż tefehhüm buyurduḳları müstefād olub ḥālbuki {21} bu taʿrīże ʿadem-i ẕehāb içün muḳaddemā mersūl-ı sū-yı saʿādetleri ḳılınan nemīḳa-i ḫāliṣānemizde {22} bu vechile işʿārımız ẕāt-ı serʿaskerīlerini umūr-ı meʾmūrelerinde teşvīḳ ü iġrā ġarażına mebnī idüği {23} eṭrāfıyla beyān ü taḥrīr olunmuş oldıġından başḳa Ḫudā ʿAlīm ve güvāhdır ki ol vechile işʿārımız yine {24} bir dürlü iʿtirāż taḥtında olmayaraḳ mücerred tebşīr-i keyfiyyet ve cenāb-ı serʿaskerīlerini teşvīḳ ü iġrādan {25} ʿibāret olub, yoḫsa ẕāt-ı müşīrāneleriniñ ġayret ve çalışmalarına bir diyeceğimiz olmadıġı ve muḳadderāt-ı {26} Sübḥāniyye iḳtiżāsından olaraḳ Mesolenk maṣlaḥatı kesb-i teʾeḫḫur itmiş ise de inşāʾallāhü’r-Raḥmān {27} bu ḳadar saʿy ü himmetleri hebā ve żāyiʿ olmayaraḳ ʿan-ḳarīb anıñ daḫi żabṭ ü tesḫīrine muvaffaḳ olacaḳları {28} ve muḳaddem cenāb-ı saʿādetleri cānib-i meʿālī-menāḳıb-ı ḥażret-i pādişāhīden ḫademe-i celīle-i serʿaskerīye {29} meʾmūren Yeñişehir’e vürūd ve andan daḫi ḥareketlerinde ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳıñızda olan teveccühāt-ı ḥasene {30} ve iʿtiḳādāt-ı müstaḥsene-i pādişāhī ne vechile ise el-ān taġayyür-yāb olmayaraḳ yine ol vechile ve belki daḫi ziyāde {31} oldıġı derkār oldıġından bu bābda ḫāṭır-ı feyż-nümāların [?] ġubār-ı bi-cenābī [?] ve teʾes̠s̠ürden taṣfiye {32} ve viḳāye buyurmaları eḫaṣṣ-ı mütemennā ve ḥamden-lillāhi Taʿālā ʿaṭūfetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri Donanma-yı Hümāyūn’ı {33} techīz iderek işbu Rebīʿulevvelī’niñ üçünci güni İskenderiye’den saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri {34} maʿiyyetiyle ḏoġrı Mesolenk üzerine çıḳarmış oldıġı keyfiyyātı çend rūz aḳdem sū-yı sipehdārīlerine {35} ber-vech-i tafṣīl yazılmış olub inşāʾallāhü’l-Kerīm bu ṭarafdan varacaḳ ḫaberden maʿlūmları (115) olmaġa ḥācet ḳalmayaraḳ ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ şimdiye değin Mesolenk pīşgāhına irişmiş olması {2} aġleb-i meʾmūl ve bi-ʿavnihī Taʿālā ḳapūdān-ı müşārun-ileyhiñ ol vechile mükemmelen vürūdlarında ẕaḫīre māddesi {3} ve mevādd-ı sāʾirede rū-nümā olan ṣuʿūbet fī’l-cümle mübeddel-i yüsr ü suhūlet olaraḳ ḳarīben şu Mesolenk’iñ {4} fetḥ ü tesḫīri müyesser olması elṭāf-ı ḫafiyye-i Ṣamedāniyye’den mesʾūl idüği vāreste-i ḳayd [ü] inhā oldıġına {5} ve tervīc-i muḥarrerāt-ı vāḳıʿalarıyla taḳviye-i bāzū-yı miknet ü iḳtidārları olur esbābıñ icrāsında daḳīḳa {6} fevt olunmamaḳ ve beġāyet germiyyetle ṭutulmaḳ mültezem idüğüne mebnī Rumili ḳażālarından tertīb buyurmuş {7} olduḳları ʿasākiriñ maḥallerinden sürʿat-i iḫrācları bābında muḳaddemce müʾekkeden evāmir-i ʿaliyye ıṣdār ve muʾaḫḫaren {8} istiʿcāli żımnında daḫi ṣavb-ı ḫāliṣānemizden taḥrīr olunan mektūblar tatarlarımız ile tesyār olunmuş oldıġından başḳa {9} muḳaddem daḫi işʿār-ı müşīrīleri vechile münāsib olan Rumili ḳażālarından mekārī bārgīri tertībiyle {10} iḳtiżā iden evāmiri muḳaddem mübāşirler ile gönderilmiş ve bu defʿa daḫi sünūḥ iden irāde-i seniyye-i {11} şāhāne mūcebince ekīd ü şedīd istiʿcāl-nāmeler yazılub müretteb olan maḥallere irsāl ḳılınmış olmaġla {12} hemān ẕāt-ı serʿaskerīleri ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı saʿādetlerinde ḥüsn-i teveccühāt-ı kerāmet-āyāt-ı şāhāne evvelkiden efzūn {13} ve umūr-ı mevkūle-i dāverīlerinde s̠ebāt ve ʿazīmetleri cümle ʿindinde ẓāhir ü rū-nümūn oldıġı cezm ü teyaḳḳun {14} buyuraraḳ ve her ḥālde müsterīḥu’l-bāl ve ḳaviyyü’l-ḳalb olaraḳ evvel ü āḫir vāḳiʿ olan işʿārāt-ı {15} ḫulūṣ-verī vechile icrā-yı lāzıme-i meʾmūriyyet ve ḥamiyyete ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i ḳudret ve eşedd-i intiẓārında oldıġımız {16} peyām-ı dil-küşānıñ işʿārına himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 Ra 41
Ayniyat 582
[582/11] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Bu es̠nāda Sīsām ṭarafından birṭaḳım eşḳıyā otuz ḳadar tekne-i menḥūseleriyle Fokna [?] līmānına {2} gelüb īṣāl-i raḫne ve ḫasāra cesāret itmiş olduḳları ol ḥavālī muḥāfaẓasına meʾmūr {3} ʿasākiriñ meşhūdları olaraḳ ne vechile ḳahr ü istīṣāllerine mübāderet ḳılınmış ve tekne-i menḥūseleriniñ {4} on üç ḳıṭʿası aḫẕ [ve] māʿadāsı iġrāḳ olunaraḳ derūnunda olan ḫavene-i dūzaḫ-ḳarār īṣāl-i {5} dereke-i Caḥīm ḳılınub baḳiyyetü’s-süyūfları ḏaġda firār itmiş ve es̠nā-yı muḥārebede alınan otuz üç {6} ʿaded ruʾūs-ı maḳṭūʿa ve üç ʿaded bāndıra irsāl olunmuş oldıġı beyānıyla firār iden ʿuṣātıñ daḫi {7} meʾmūrlar taʿyīniyle aḫẕ ü tedmīrlerine ibtidār olunmuş oldıġı ve tekne-i meẕkūrlarıñ iki ḳıṭʿası {8} alıḳonub māʿadāsı ġuzāt-ı muvaḥḥidīne li-ecli’l-iġtinām iʿṭā ḳılınmış idüği ifādesine dāʾir {9} bu defʿa irsāl olunan taḥrīrātıñız manẓūr ü meʾāli maʿlūmumuz olub bu vechile eşḳıyā-yı maḫẕūleniñ {10} tenkīl ü istīṣāllerine vāḳiʿ olan iʿtinā ve mübāderetiñiz mūcib-i maḥẓūẓiyyet ve meẕkūr tekneleriñ {11} ol ṣūretle ʿasākir-i manṣūreye iʿṭāsı maḥż-ı iṣābet olmuş ve taḥrīrāt-ı vāride-i meẕkūreñiz {12} ḥużūr-ı mekārim-neşūr-ı ḥażret-i ẓıllullāhīye ʿarż ü taḳdīm ile manẓūr-ı naẓar-ı kerāmet-es̠er-i ḥażret-i {13} kītī-sitānī buyurulmuş ve ruʾūs-ı maḳṭūʿa ve bāndıralar pīşgāh-ı bāb-ı hümāyūnda ġalṭīde-i ḫāk-i {14} mezellet ḳılınmışdır. Cenābıñız dirāyet ü istiḳāmetle muttaṣıf mīr-i mīrān-ı kirāmdan olaraḳ meʾmūr-ı {15} muḥāfaẓası oldıġıñız maḥāll ü mevāżiʿiñ ez-her-cihet mekāyid-i aʿdādan muḥāfaẓa ve muḥāresesiyle {16} dīn-i mübīn yolunda ve pādişāhımız efendimiziñ uġur-ı hümāyūnlarında cānsipārāne ve ṣādıḳāne {17} ibrāz-ı mesāʿī-i bergüzīdeye ṣārif-i naḳdīne-i iḳtidār olacaġıñız derkār ve ol bābda teʾkīd-i {18} veṣāyāya ḥācet olmadıġı vāreste-i ḳayd [ü] işʿār olmaġla bundan böyle daḫi bir ān ve daḳīḳa {19} ġāfil bulunmayub dāʾimen ve müstemirren merāsim-i tabaṣṣur ü āgāhīye diḳḳat ve firār itmiş olan ʿuṣātıñ daḫi {20} bi-ʿavnillāhi Taʿālā aḫẕ ü tenkīlleri-çün taʿyīn olunan meʾmūrlar ne vechile iḳdām itmişler ise keyfiyyeti {21} eṭrāfıyla taḥrīr ü işʿāra mübāderet eylemeñiz siyāḳında ḳāʾime. Fī 16 R 41
[582/14] Sīroz aʿyānına
{1} Bālyabādra’da olan ʿasker terāküm iden aylıḳlarıñ ḳırḳ güne ḳadar virilmek üzere saʿādetlü Yūsuf {2} Paşa ḥażretleriniñ oġlunı rehn almış olduḳları ecilden aḳçe irsāli müşārun-ileyh ṭarafından bu ṭarafa taḥrīr {3} ü işʿār olunmuş ve müşārun-ileyhiñ maʿiyyetindeki ʿaskeriñ ḳırḳ senesi māhiyyesinden bāḳī ḳalub muḳaddemce {4} gönderilmiş olan iki yük otuz bir biñ şu ḳadar ġurūş üzerine ḳırḳ bir senesi Muḥarrem ve Ṣafer ve daḫi {5} ilerüde işleyecek aylıḳlara maḥsūben yedi yük şu ḳadar biñ ġurūş ʿilāve ile cemʿan on yüke {6} iblāġan irsāl ḳılınmış ise de bu defʿa ʿasker-i meẕkūruñ altı yüz neferi gūyā ʿulūfeleri ḳırḳ gün ẓarfında {7} irişmamiş oldıġını serrişte iderek müşārun-ileyhiñ oġlunı alub Bālyabādra’dan Sīroz’a ʿazīmet itmiş {8} ve ḫazīne-i meẕkūre daḫi es̠nā-yı rāhdan Sīroz’a gönderilmiş oldıġı bu defʿa inhā olunub ʿasker-i meẕkūruñ {9} Bālyabādra’dan ḫodbeḫod Sīroz’a ʿazīmetlerine naẓaran ḫazīne-i meẕkūreden ʿulūfelerini istedikleri {10} vechile almaḳ dāʿiyesine taṣaddī eyleyecekleri ḫāṭır-güẕār ve ḥālbuki bunlarıñ müstaḥaḳ olduḳları {11} aylıḳlar ne miḳdār idüği müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ṭarafından inhā ve işʿār olunmadıḳça kendüleriniñ aḳvāl-i {12} mücerredelerine iʿtibāren istedikleri ḳadar ʿulūfe iʿṭāsı uyamayacaġı āşikār olmaḳ ḥasebiyle eğer ʿasker-i meẕkūr {13} dil-ḫāhları vechile ʿulūfe almaḳ dāʿiyesine teşebbüs̠ idecek olurlar ise ibtidā ḳavl-i leyyin ile kendülerine {14} “Ḳaç nefer sergerde iseñiz birer adamıñızı burada tevḳīf iderek müstaḥaḳ oldıġıñız ʿulūfeñiziñ miḳdārı {15} müşārun-ileyh Yūsuf Paşa ṭarafından ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’ye inhā olunub o miḳdār ʿulūfeñiziñ bu aḳçeden {16} iʿṭāsına ruḫṣat buyurulduḳda adamıñıza tamāmen iʿṭā olunur” deyu ṭarafıñdan söylenüb ilzām ü iskātlarına {17} ḳıyām ve eğer bi’n-nihāye diñlemeyüb ḫazīne-i meẕkūreden istedikleri üzere ʿulūfelerini almaḳ içün {18} silāḥ çekmek mis̠illü edebsizliğe cesāret idecek olurlar ise ol vaḳt bi’l-muḳābele iḳtiżāsına göre {19} müdāfaʿa ve ṭard ü tebʿīdlerine iḳdām eylemañ iḳtiżā-yı irāde-i seniyyeden olaraḳ ʿasker-i merḳūmuñ bi’l-iḫāfe {20} müdāfaʿaları īcābında saña medār-ı ḳuvvet olmaḳ üzere maʿiyyetiñe lüzūmı miḳdār ʿasker irsāl ve iʿāne {21} eylemeleri ḫuṣūṣı daḫi bu defʿa ṭarafımızdan Nevreḳop ve Timürḥiṣār ḳażāları aʿyānlarına başḳa başḳa (12) yazılub ṭarafıña gönderilmiş olmaġla ber-vech-i meşrūḥ ʿasker-i meẕkūr ilzām ü iskāt olunamayaraḳ bir dürlü {2} melʿanete ictisār eyledikleri ḥālde ẕikr olunan mektūblarımızı serīʿan aʿyān-ı mūmā-ileyhimāya gönderüb {3} ʿasker celb ve iḳtiżāsına göre bi’l-iḫāfe müdāfaʿaları ṣūretiniñ istikmāline diḳḳat ve bunlarıñ {4} sergerde ve neferātları ne maḥallerdendir ve ism ü şöhretleri nedir, lāyıḳıyla öğrenüb tafṣīlen bu ṭarafa {5} taḥrīr ü işʿāra mübāderet eylemañ içün ḳāʾime. Fī 19 R 41
[582/38] Ḳapūdān paşaya
{1} Maʿiyyet-i düstūrīlerinde olan süfün-i Donanma-yı Hümāyūn ẕāt-ı saʿādetleriniñ ve Riyāla beğiñ süvār olduḳları fırḳateyn {2} ve ḳorvet ile Ḳāyid-i Ẓafer nām fırḳateynden māʿadāsı muḥtāc-ı taʿmīr olmaḳ mülābesesiyle cümlesi Tersāne-i ʿĀmire’de elden geçerek {3} ve bi-mennihī Taʿālā evvelbahār içün müceddeden dört ḳıṭʿa ḳālyon ve yiğirmi ḳıṭʿa daḫi ḳorvet donadılaraḳ mecmūʿundan bir ṭaḳımı {4} eşḳıyā tekneleriyle muḥārebe ve bir ṭaḳımı daḫi ablūḳa merāsimini icrā itmek üzere başḳa başḳa tertīb ḳılınması ve Tersāne-i ʿĀmire’de {5} mevcūd olan ḳorvetleriñ āletleri baḳırlanması ve inşāʾallāhü’l- Kerīm Çamlıca üzerine varıldıḳda ḳaraya ʿasker {6} iḫrācı-çün birer buçuḳ ve üçer vuḳıyye yuvarlaḳ atar işḳāmpāvya şeklinde iki yüz ḳadar filika inşāsı vezīr-i dilīr {7} saʿādetlü Mora Vālīsi El-Ḥāc İbrāhīm Paşa ḥażretleri iltimās itmiş oldıġından bir ol ḳadar ḳavī filika daḫi {8} Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetinde bulunmaḳ üzere şimdiden inşālarına mübāşeret olunması ve maṣlaḥatıñ ardı alınmadıḳça {9} cenāb-ı müşīrīleriniñ Donanma-yı Hümāyūn ile Dersaʿādet’e ʿavdetleri uyamayacaġından Tersāne-i ʿĀmire’den {10} evvelbahārda çıḳarılacaḳ süfün-i Donanma-yı Şāhāne Ṭūna Sevāḥili Başbuġı mīr-i mīrān-ı kirāmdan İbrāhīm Paşa {11} ve Rodos Mutaṣarrıfı Şükrī Beğ ve Tersāne Ketḫüdāsı ʿOs̠mān Beğ ve Ġalaṭa Başaġası Pābūçcı Aḥmed süvārīlikleriyle maʿiyyet-i düstūrīlerine {12} iltiḥāḳ itmek üzere gönderilmesi tafṣīlātını ḥāvī resīde-i enmile-i meveddet olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı müşīrīleri {13} meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-sīretleri olmuş ve ḫāk-pāy-ı tūtyā-sāy-ı cenāb-ı cihān-dārīye ʿarż {14} ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i meʿālī-ifāża-i ḥażret-i şehriyār-ı heft-iḳlīm buyurulmuşdur. Cenāb-ı ġayret-meʾāb-ı düstūrīleri (36) kemāl-i ḥamiyyet ü dirāyet ve mezīd-i ṣadāḳat ü reviyyet ile tezyīn-i ẕāt itmiş vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den {2} olduḳları ecilden kāffe-i mevādd-ı meʾmūreleriniñ merkez-i lāyıḳında rüʾyet ü tanẓīmini aḳdem-i efkār eylemiş olacaḳları {3} ve bu sene-i mübārekede ẕāt-ı saʿādetleri Derʿaliyye’ye ʿavdet itmeyerek inşāʾallāhü Taʿālā Mesolenk ġāʾilesi {4} berṭaraf olduḳdan ṣoñra Anāvārīn līmānına inüb müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleriyle bi’l-ittifāḳ bir aralıḳda {5} Çamlıca’yı urmaḳ üzere ol ṭarafda ḳışlamalarına irāde-i ḳāṭıʿa-i şāhāne taʿalluḳuyla ol bābda ṭaraf-ı müşīrīlerine {6} ve müşārun-ileyh ḥażretlerine ḫiṭāben bālāları mübārek ḫaṭṭ-ı kerāmet-nuḳaṭ-ı mülūkāne ile ile muvaşşaḥ evāmir-i ʿaliyye ıṣdār {7} ve li-ecli’l-icrā ricāl-i Devlet-i ʿAliyye’den ḥālā Çavuşbaşı-i Dīvān-ı Hümāyūn ʿizzetlü Ḥüsnī Beğ ile Bārūtḫāne-i {8} ʿĀmireler Nāẓırı Necīb Efendi taʿyīn ve tesyār olunub keyfiyyet evvel-be-evvel maʿlūm-ı düstūrīleri olmaḳ içün {9} muḳaddemce ṣavb-ı sāmīlerine yazılmış oldıġından şimdiye değin ṣūret-i meʾmūriyyetleri icmālen ve bi-mennihī Taʿālā işbu {10} nemīḳa-i ḫāliṣānemiziñ vuṣūli günlerinde meʾmūrān-ı mūmā-ileyhimā daḫi ol ṭarafa dāḫil olaraḳ sünūḥ iden {11} irāde-i seniyye tafṣīlen maʿlūm-ı müşīrīleri olacaġı ve ol vechile cenāb-ı saʿādetleriniñ ol ṭarafda ḳışlayacaḳları {12} cihetine mebnī bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda gönderilecek Donanma-yı Hümāyūn’uñ vuṣūlünde ol vaḳt muḥtāc-ı taʿmīr dinilan {13} sefāyin Tersāne-i ʿĀmire’ye irsāl olunması ṣūreti daḫi muʾaḫḫaren sū-yı müşīrīlerine taḥrīr olunmuş olmaḳ ḥasebiyle {14} bu ḫuṣūṣlar ḳarār bulmuş mevāddan idüği āşikār olub ẕāt-ı sāmīleri emr-i cihāda meʾmūr ve bu cihetle {15} işʿārāt-ı vāḳıʿa-i düstūrīleriniñ tervīc ü isʿāfı müretteb-i ẕimmet-i himmet idüği ġayr-ı mestūr oldıġına bināʾen {16} maṭlūb-ı müşīrīleri olan ḳālyon ve ḳorvet ve filikalarıñ tehyiʾeleri ve ḳorvetlere baḳır ḳaplanması {17} ve mūmā-ileyhim maʿiyyetleriyle ṣavb-ı düstūrānelerine irsāl olunması ṣūretleri iḳtiżā idenler ile lede’t-teẕekkür {18} el-ḥāletü-hāẕihī Tersāne-i ʿĀmire’de üç ḳıṭʿa ḳālyon ve dört ḳıṭʿa fırḳateyn ve on iki ḳorvet {19} derdest-i techīz olaraḳ Fātiḥ-i Baḥrī nām ḳālyon-ı hümāyūnuñ daḫi muḥtāc-ı taʿmīr olan maḥalleriniñ termīmi mümkin ise de {20} yiğirmi ḳadar ṭopı noḳṣān oldıġından başḳa ġomānası olmayub müceddeden ġomāna tanẓīm olunsun dinilse şimdiki ḥālde {21} Tersāne-i ʿĀmire’de tiliñ vücūdı olmayaraḳ şundan bundan tedārük ve iḳdām ile ẕikr olunan {22} üç ḳıṭʿa ḳālyon-ı hümāyūnuñ iḳtiżā iden ḫalāṭları tanẓīm olunabilür ise de Fātiḥ-i Baḥrī’niñ {23} ġomānası tanẓīm ve ṭopları tetmīm olunmaḳ mümkin olamayacaġı derdest-i inşā olan iki ḳıṭʿa fırḳateyn {24} ve bir ḳıṭʿa ḳorvet-i hümāyūnuñ evvelbahāra ḳadar itmām ü tekmīline iḳdām ü iʿtinā olunmaḳda oldıġı cihetle bunlar elde {25} ve sāʾir mevcūd olanlar daḫi techīz ḳılınmaḳ üzere iken dört yüz ḳıṭʿa filikanıñ evvelbahāra ḳadar üç māh ẓarfında {26} Tersāne-i ʿĀmire sāḥasında inşāları ḥayyiz-i imkāndan dūr ve bi’l-farż inşāları ḳābil olsa bile her birine {27} ikişer ṭopdan sekiz yüz ḳıṭʿa ṭopa muḥtāc olub nuḥāsıñ fıḳdānına mebnī henüz Donanma-yı Hümāyūn’uñ {28} bile iḳtiżā iden ṭopları tekmīl olunamamış iken bunlar içün daḫi ol miḳdār ṭopuñ iʿmāl ü iṣāġası {29} müteʿaẕẕir ve gidecek Donanma-yı Hümāyūn’a beher-ḥāl ayaḳ baġı olmasıyla meʾmūrlara daḫi ṣuʿūbet-i külliyyeyi müstelzim {30} ve maʿāẕallāhü Taʿālā bir fūrṭunaya teṣādüf eyledikde ḳorunamayacaḳlarından żarūrī iplerini kesüb {31} terk iderek beyhūde telef olacaġı vāreste-i ḳayd [ü] süṭūr oldıġına ve bu keyfiyyātıñ cümlesi {32} cenāb-ı dirāyet-meʾāb-ı düstūrīleriniñ raʿnā maʿlūmları olaraḳ ẕikr olunan filikalarıñ iki yüzini müşārun-ileyh {33} İbrāhīm Paşa ḥażretleriniñ ṭalebine mebnī inhā itmiş ve dīger iki yüziniñ daḫi Çamlıca üzerine varıldıḳda {34} ḳaraya ʿasker iḫrācı-çün lüzūmunı göstermiş iseler de baʿżı erbāb-ı vuḳūfuñ ifādesine göre Çamlıca {35} ṣuları ṣıġ olmayub kebīr sefīneler ḳarın ḳarına yanaşabileceğine mebnī ol cihetle lüzūmı olmamaḳ {36} lāzım geleceği ve bi-mennihī Taʿālā evvelbahār içün techīz olunmaḳ üzere olan sālifü’ẕ-ẕikr üç ḳıṭʿa ḳālyon {37} ve dört ḳıṭʿa fırḳateyn ve on iki ḳorvet ki cemʿan on ḏoḳuz ḳıṭʿa sefāyin-i hümāyūn tamām bir ṭaḳım {38} donanma olub giçen sene çıḳarılan donanmadan ḳuvvetlü olmuş olacaġı mülābesesiyle bu bābda olan {39} maʿẕūriyyet-i ḥaḳīḳiyyeyi ẕāt-ı düstūrīleri daḫi teslīm ü iʿtirāf eyleyecekleri derkār ve Tersāne-i ʿĀmire’de {40} mevcūd olan sefīne-i hümāyūnuñ iḳtiżā iden ṭoplarınıñ tekmīli üç yüz biñ vuḳıyye nuḥāsa muḥtāc {41} ve ṭoplardan başḳa sālifü’l-beyān evvelbahāra techīz olunacaḳ süfün-i hümāyūnuñ cebeḫāne ve maṭbaḫ {42} ve ḳaravānaları-çün daḫi külliyyetlü nuḥāsıñ lüzūmı āşikār ve mevcūd olan nuḥās ise aḳall-i ḳalīl {43} ve el-yevm Tersāne ve Ṭopḫāne’niñ mevcūdı dökümḫānelerde süfün-i hümāyūn içün ṭop iṣāġa {44} olunmaḳda oldıġına ve ḥasbe’l-mevsim Ṣāmsūn ṭarafından müretteb nuḥāsıñ vürūdı mümkin olamayacaġına bināʾen (37) “Taḳdīmü ehemmi ʿale’l-mühim” ṭarīḳasınca mevcūd olan ve tedārüki mümkin olabilan miḳdār nuḥās ile {2} süfün-i hümāyūnuñ ṭopları tekmīl itdirilmeğe çalışılmaḳda oldıġı vāreste-i külfe-i işʿār olub {3} mücerred derkār olan maʿẕūriyyet-i ḥaḳīḳiyyeye mebnī ve o mis̠illü ufaḳ tekneleriñ Donanma-yı Hümāyūn ile {4} gidemeyeceği erbāb-ı vuḳūfuñ iḫbārıyla tebeyyün eylediğine mübtenī anlardan ṣarf-ı naẓar ile ẕikr olunan {5} Fātiḥ-i Baḥrī nām ḳālyon-ı hümāyūnuñ ne yapar ise yapub yetişdirmesine ġayret eylemesi müteʿalliḳ olan {6} irāde-i seniyye-i şāhāne iḳtiżāsı üzere ʿizzetlü Tersāne-i ʿĀmire emīni efendiye tenbīh olunmuş {7} ve vāḳıʿan evvelbahāra çıḳarılacaḳ süfün-i hümāyūna başbuġ taʿyīni lāzımeden ve ẕāt-ı düstūrīleriniñ {8} bu ḫuṣūṣı iḫṭār eylemeleri iṣābet ḳabīlinden olaraḳ mūmā-ileyh İbrāhīm Paşa muḳaddemā ḳapūdānlıḳ {9} ve Tersāne ketḫüdālıġı itmiş olaraḳ el-ḥāletü-hāẕihī Ṭūna sevāḥili başbuġluġuna meʾmūr ise de Ṭūna boyunda olan {10} donanma Vidīn ve Silistre ve Rūsçuḳ ṭaraflarında müstaḫdem dört ṭaḳım donanma oldıġından ve kemā-kān başbuġları {11} maʿrifetiyle muḥāfıẓları ṭaraflarından iʿmāl ü idāre olunabileceklerinden paşa-yı mūmā- ileyhiñ ol vechile {12} başbuġluḳ içün Dersaʿādet’e celbinde bir gūne beʾis ü maḥẕūr olmayub ve keẕālik Tersāne ketḫüdāsı {13} ve Ġalaṭa başaġası mūmā- ileyhimānıñ daḫi meʾmūriyyetleri münāsib olub lākin mūmā-ileyh Şükrī Beğ’iñ {14} meʾmūr-ı muḥāfaẓası oldıġı Rodos cezīresi Aḳdeñiz’de vāḳiʿ ve reʿāyā ile memlū ve eşḳıyā {15} tekneleri dāʾimā oralarda geşt ü güẕār üzere oldıġından māʿadā cezīre-i merḳūme tevābiʿinden olan {16} beş-altı aḏanıñ reʿāyāsı ʿiṣyān üzere olaraḳ mīr-i mūmā-ileyh birḳaç seneden berü muḥāfıẓlıḳ-ı {17} meẕkūrı ḥüsn-i idāre üzere iken yerine vekīl iḳāmesiyle oradan infikāki maḥẕūrdan sālim olmadıġından {18} ve merḳūm Pābūçcı Aḥmed ḏoġrısı meʾmūr oldıġı semtleri ḫırıldısız idāre itmekde olaraḳ {19} yerine olacaḳ vekīl içün ḳavī söz virmedikçe meʾmūriyyeti tecvīz olunamayacaġından ve merḳūm daḫi {20} ʿazīmete iẓhār-ı ḫāhiş itmiş ise daḫi yerine vekīl bulmaġa taʿahhüd idemamiş idüğünden {21} faḳaṭ mūmā-ileyhimā Şükrī Beğ ve Pābūçcı Aḥmed’den ṣarf-ı naẓar olunaraḳ inhā ve iltimās-ı müşīrīleri vechile {22} Donanma-yı Hümāyūn-ı meẕkūra başbuġ naṣb ve maʿiyyet-i saʿādetlerine irsāl olunmaḳ üzere ḳalḳub {23} Dersaʿādet’e gelmesi-çün paşa-yı mūmā-ileyhe başḳa ve ṣūret-i ḥāl beyān olunaraḳ Ṭūna sevāḥilinde {24} bulunan donanmanıñ kemā-kān başbuġları maʿrifetiyle iʿmāl ü idāreleri żımnında Silistre vālīsi ḥażretlerine {25} ve Vidīn ve İbrāʾīl ve Rūsçuḳ muḥāfıẓlarına ḫiṭāben iḳtiżāsı üzere başḳa başḳa evāmir-i şerīfe ıṣdār ve ṣavb-ı ḫāliṣānemizden daḫi {26} maḫṣūṣ taḥrīrāt iṭāre ve tesyār ḳılınmış ve mūmā-ileyh Tersāne Ketḫüdāsı ʿOs̠mān Beğ’iñ yerine Līmān Reʾīsi {27} esbaḳ ʿAlī Beğ vekīl taʿyīn ḳılınaraḳ mīr-i mūmā-ileyh işine mübāşeret eylemiş ise de mūmā-ileyh Şükrī Beğ ile {28} merḳūm Aḥmed’den başḳa olaraḳ bunlara muʿādil münāsiblerinden ister misiñiz, yāḫūd mūmā-ileyh İbrāhīm Paşa ile {29} Tersāne Ketḫüdāsı ʿOs̠mān Beğ’iñ meʾmūriyyetleri kāfīdir, āḫarlarınıñ meʾmūriyyetleri iḳtiżā itmez mi dirsiñiz, {30} bir kerre ṭaraf-ı müşīrīlerinden suʾāl olunmaḳ ve cenāb-ı müşīrīleri bu ḳış Dersaʿādet’e gelemeyüb maʿiyyet-i düstūrīlerinde olan {31} süfün-i Donanma-yı Hümāyūn ve sāʾireniñ Mıṣır ṭarafından aldıḳları beş aylıḳ ḳūmānyaları daḫi Şubāṭ’a ḏoġrı {32} tükeneceğinden evvelbahārda gidecek donanmanıñ kendüleri-çün alacaḳları altışar aylıḳ ḳūmānyadan {33} başḳa maʿiyyet-i müşīrīlerindeki sefāyin içün daḫi ḳūmānya vażʿ ve irsāl olunmaḳ lāzım gelüb olsa olsa {34} bunlara kendü ḳūmānyalarından fażla birer ve nihāyet ikişer aylıḳ ziyāde ḳūmānya ḳonılabilür ise de {35} maʿiyyet-i saʿādetlerinde bulunan sefāyiniñ ḳūmānyalarına ḳadr-i kifāyede olmayaraḳ beher-ḥāl anlara daḫi {36} altışar aylıḳ ḳūmānya iḳtiżā idüb bi’l-farż ikişer aylıġı bunlara vażʿ olundıġı taḳdīrde {37} dörder aylıḳ ḳūmānya daḫi Frenk sefāyinine emniyyet olunamayacaġına mebnī ehl-i İslām tüccār sefīnelerine vażʿ {38} ve Donanma-yı Hümāyūn ile berāber irsāl olunmaḳdan ġayrı ṭarīḳi olmayub ḥālbuki Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine {39} tüccār sefāyini terfīḳi hem donanmanıñ eşḳıyā teknelerine teṣādüfünde muḥārebelerine māniʿ ve hem Ḫudā-ne-kerde {40} ḳorunamayaraḳ eşḳıyā yedine geçmesiyle ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’ye ve tüccāra żarar ü ziyānı müstetbiʿ {41} oldıġı bi’t-tecrübe maʿlūm ve ẕāt-ı saʿādetleriniñ şimdilik bu māddeye dāʾir bir gūne inhāları vuḳūʿ bulmaması (38) bundan böyle yazmaḳ veyāḫūd yine Mıṣır cānibinden celb olunmaḳ mülāḥaẓalarına mı mebnīdir, her ne ise bu ḫuṣūṣuñ {2} şimdiden tedbīre muḥtāc oldıġı emr-i ġayr-ı mevhūm oldıġına bināʾen bu mādde daḫi ṣavb-ı düstūrīlerinden istiʿlām {3} ḳılınmaḳ ḫuṣūṣı ṣaḥīfe-ārā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı kerāmet-nuḳaṭ-ı mülūkānede emr ü fermān-ı hümāyūn buyurulmuş oldıġı {4} maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda dirāyet-i ẕātiyye-i düstūrīleri iḳtiżāsı ve irāde-i kerāmet-ʿāde-i ḥażret-i cihān-dārī {5} mūceb ü muḳteżāsı üzere mūmā-ileyhimā Şükrī Beğ ve Pābūçcı Aḥmed’den başḳa olaraḳ anlara muʿādil {6} münāsiblerinden kimleriñ meʾmūriyyetleri lāzım gelür, yāḫūd paşa-yı mūmā-ileyhle Tersāne ketḫüdāsı mūmā-ileyhiñ {7} meʾmūriyyetleri kifāyet iderek āḫarlarınıñ meʾmūriyyetleri iḳtiżā itmez mi, aña göre īcābınıñ icrāsına {8} baḳılmaḳ içün keyfiyyetiñ īżāḥan taḥrīrine mübāderet ve sālifü’ẕ-ẕikr maʿiyyet-i düstūrīlerinde olan {9} sefāyiniñ ilerüde Mārt’dan Ḳāsım’a ḳadar iḳtiżā idecek altışar aylıḳ ḳūmānyaları-çün el-ḥāletü-hāẕihī {10} Dersaʿādet’de pirinciñ ḳıllet ü nedreti cihetiyle yerine faṣūlye ve mercimek virilmek ve muʿtād üzere {11} sāʾir ẕaḫāyir daḫi mübāyaʿa ve iʿṭā olunmaḳ lāzım gelmiş ise de işbu altı aylıḳ ḳūmānya ḫaylī şey olub {12} nihāyet ikişer aylıġı ber-vech-i muḥarrer evvelbahārda çıḳarılacaḳ Donanma-yı Hümāyūn ile gönderilmek mümkin olsa bile {13} girü ḳalacaḳ dörder aylıḳ ḳūmānyanıñ maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı vechile müsteʾmen sefāyiniyle irsālinde {14} ʿadem-i emniyyet ʿārıżası rū-nümā ve ehl-i İslām tüccār sefīnesiniñ daḫi Donanma-yı Hümāyūn maʿiyyetine ilḥāḳı {15} ānifen beyān olunan maḥẕūr ü mażarratı īcāb eyleyeceği hüveydā olmaġla ẕāt-ı ʿālīleri bu ḫuṣūṣı {16} müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleriyle bi’l-müẕākere maʿiyyetleriñizde olan sefāyiniñ altışar aylıḳ ḳūmānyalarını {17} yine İskenderiye ṭarafından celb ü istiḥṣāl ve ne vechile rābıṭa virir iseñiz keyfiyyeti bu cānibe işʿāra himmet {18} ve her ḥālde icrā-yı lāzıme-i mehām-dānī ve reviyyete mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 22 Ca 41
[582/39] Ḳapūdān paşaya
{1} Maʿlūm-ı fütüvvet-melzūmları buyuruldıġı üzere İngilterelünüñ evvel ü āḫir eşḳıyā-yı Rum ḫavenesine {2} iʿāneti ḳażiyyesi taḥaḳḳuḳ ü tebeyyün iderek bu ḫuṣūṣuñ ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den bi’l-iddiʿā istiḥṣāl-i menʿ {3} ü defʿi esbābına muḳaddemā İngiltere ilçisi Ūstronġfort Dersaʿādet’de oldıġı ḥālde başlanub muḳaddem {4} ve muʾaḫḫar Maḳām-ı Riyāset’den buña dāʾir şifāhen her bir dürlü ifādāt-ı lāzıme ve ecvibe-i muḳteżiye īrādından başḳa {5} bundan aḳdem saʿādetlü Rumili vālīsi ḥażretleriniñ Mesolenk ve sāʾir eṭrāfdan İngiltere aḏalarına firār ü ilticā iden {6} eşḳıyānıñ İngiltere meʾmūrları ṭaraflarından ḳabūl ü teṣāḥub olunduḳlarına dāʾir inhāsı vuḳūʿunda bu keyfiyyet {7} Devlet-i ʿAliyye ile İngiltere devleti beyninde derkār olan uṣūl-i dostī ve müsālemeye münāfī ve eşḳıyā ṭāʾifesine {8} medār-ı istinād olmaḳ ḥasebiyle imtidād-ı fesād ve teʾeḫḫur-ı ḥuṣūl-i āsāyiş meḥāẕīrini müʾeddī olacaġından o maḳūle {9} ḥālāt-ı nā-marżiyyeniñ menʿ ü defʿi meṭālibini mutażammın şimdiki İngiltere ilçisine bir ḳıṭʿa müẕekkere ve baʿdehū vālī-i müşārun-ileyhiñ {10} ikinci ve üçünci derecede vāḳiʿ olan inhā ve iştikālarında daḫi ʿahd ü şarṭa bināʾen ve tevsīʿ-i dāʾire-i iddiʿā ile {11} iḳtiżāsına göre iki ḳıṭʿa taḳārīr-i resmiyye iʿṭā olunmuş ve muʾaḫḫaren ilçi-i mūmā-ileyh taḳārīr-i meẕkūreye {12} cevāb olmaḳ üzere Bāb-ı ʿĀlī’ye bir ḳıṭʿa taḳrīr-i resmī taḳdīmiyle tercüme-i meʾālinde gūyā İngiltere devletiniñ bī-ṭaraflıġına {13} ve İngiltere aḏalarına firār idenleriñ ḳabūli fütüvvete mebnī olmasına dāʾir baʿżı maḳālāt ile İngilterelünüñ {14} Rumlara iʿānetini bayaġıca ʿalenen iʿtirāf itmiş oldıġından ẕikr olunan bī-ṭaraflıḳ ve fütüvvet laḳırdılarını {15} yoluyla cerḥ ü red ve beher-ḥāl iʿānet-i eşḳıyā māddesinden İngiltere meʾmūrlarınıñ menʿ ü taḥẕīrlerini bi-ḥaḳḳın ṭaleb ve ilḥāḥ żımnında {16} īcābı vechile mufaṣṣal ve meşrūḥ dīger bir ḳıṭʿa taḳrīr-i resmī daḫi virilüb ilçi-i mūmā-ileyh daḫi devleti ṭarafına gönderdiğini {17} ve cevābı vürūdunda taḳdīm ideceğini beyān itmiş ise de henüz ẓuhūr itmamiş ve İngilterelünüñ bu muʿāmelesi {18} baʿżı düvel-i sāʾire ṭaraflarından daḫi taḳbīḥ olunaraḳ ḥattā Nemçe Devleti ṭarafından bu mādde İngiltere devletine {19} resmen ve ṣarīḥan suʾāl olundıġını Dersaʿādet’de olan Nemçe ilçisi iḫbār eylemiş olub müteʿāḳiben İngiltere devleti {20} ṭarafından daḫi eşḳıyāya edevāt-ı ḥarbiyye virilmesi muvaḳḳaten menʿ olundıġını müşʿir iʿlān-nāmeler neşr ḳılınmış ise de {21} işbu iʿlān-nāme ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den üçünci mertebede virilan sālifü’l-beyān mufaṣṣal taḳrīr-i resmīniñ {22} İngiltere devleti cānibine vuṣūlünden evvel oldıġına göre taḳrīr-i meẕkūruñ devlet-i müşārun-ileyhā ṭaraflarından {23} resmen cevābı gelmedikçe meṣāliḥ-i Devlet-i ʿAliyye ḥaḳḳında İngilterelünüñ aṣl merām ü menvīsi tebeyyün idemeyeceğinden {24} muntaẓar olan cevāb-ı resmī ṣırası geldikçe ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendi ṭarafından suʾāl ve teʾkīd olunmaḳda oldıġı (39) ve bu bābda diyecekleri ne idüği bilinemediği derkār ise de bu defʿa vālī-i müşārun-ileyh ṭarafından vārid olan {2} taḥrīrāt meʾālinde Mora ve sāʾir ʿiṣyān üzere olan gāvurlara iʿāneten İngiltere tüccārından üç ayda {3} onar biñ kīse aḳçe virilmek üzere iki yüz biñ kīse aḳçe tertīb olunaraḳ bu aḳçeniñ taḳsīṭ-i evvelinden {4} Mesolenk gāvurlarına biñ iki yüz kīse aḳçe ʿulūfe gönderilmiş oldıġını bu defʿa Anābolī’dan Mesolenk’e gelür iken {5} aḫẕ olunan diller taḳrīr itmiş olduḳları ve meblaġ-ı meẕkūruñ aḫẕ ü iġtinām olundıġı keyfiyyātı {6} ve İngilterelünüñ işbu iʿānetleri māddesi ilçisinden suʾāl olunması ṣūreti muḥarrer ü meẕkūr olmaḳ mülābesesiyle {7} iʿāne ḫuṣūṣı iḳtiżāsı vechile ilçi-i mūmā-ileyhden suʾāl ve bu münāsebetle cevāb-ı meẕkūr tekrār ṭaleb {8} ve istiʿcāl olunacaḳ ise daḫi keyfiyyāt-ı merḳūme ẕāt-ı ʿālīleriniñ daḫi mesmūʿları olacaġından {9} bu bābda maʿlūmāt ve müṭālaʿāt-ı müşīrāneleriniñ istiʿlāmıyla lede’l-iḳtiżā menʿ-i iʿāne māddesiniñ {10} sū-yı saʿādetlerinden daḫi icrāsı ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve bu māddede {11} ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den ṭutılan uṣūl-i iddiʿā ve īrād olunan ifādāt-ı muʿtenā tafṣīlen maʿlūm-ı {12} saʿādetleri olmaḳ üzere sālifü’ẕ- ẕikr mufaṣṣal taḳrīr-i resmīniñ bir ḳıṭʿa ṣūreti iḫrāc ve derūn-ı {13} nemīḳa-i ḫulūṣ-verīye leffen irsāl-i sū-yı sāmīleri ḳılınmış olmaġın müṭālaʿasından meʾāl ü müfādı {14} maʿlūm-ı müşīrīleri buyurılur. Vālī-i müşārun-ileyhiñ bu defʿaki işʿārı vechile ʿacabā İngiltere tüccārından {15} eşḳıyāya iʿāneten tertīb olunmuş olan iki yüz biñ kīse aḳçe muḳaddem tertīb olunmuş ve taḳsīṭ-i evvel dinilan {16} on biñ kīse aḳçe meẕkūr iʿlān-nāmeler evvelce Anābolī’ya gelmiş mi bulunmuşdur, yoḫsa iʿlān-nāmede {17} faḳaṭ baʿżı edevāt-ı ḥarbiyyeniñ menʿi mesṭūr olub ṣarīḥan aḳçe ile iʿāneniñ menʿine dāʾir bir nesne {18} olmadıġına naẓaran şimdiki ḥālde iʿlān-nāmeyi taṣdīḳan edevāt-ı ḥarbiyye virmezler ise de aḳçe ile iʿāneden {19} ferāġat itmeyecekler midir, bu bābda ẕāt-ı saʿādetleriniñ maʿlūmāt ve taḥḳīḳāt ve bu ḫuṣūṣa dāʾir {20} ḥālen ve istiḳbālen müṭālaʿāt ü mülāḥaẓātları ne vechile ve ne ṣūretle ise ber-vech-i īżāḥ eṭrāfıyla taḥrīr ü işʿār {21} ve irsāl olunan taḳrīr-i meẕkūr ṣūretine taṭbīḳan īcāb ü iḳtiżā ider ise menʿ-i iʿānet māddesini {22} ẕāt-ı saʿādetleri daḫi Ḳorfa cenerāli ve sāʾir İngiltere ḳūmandān ve amirāli ṭaraflarına muḫābere münāsebeti {23} düşdükçe ẕāt-ı sāmīleri Devlet-i ʿAliyye meʾmūrı olmaḳ ve Salṭanat-ı Seniyye’niñ vükelā-yı fiḫāmından {24} olmaḳ cihetiyle baʿżı iddiʿāda īrād ü teẕkāra ṣarf-ı himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 25 Ca 41
[582/52] Sāḳız muḥāfıẓına
{1} Sāḳız cezīresinde ve Çeşme yaḳasında ʿiṣyānen firār iden ve iʿdām olunan gāvurlarıñ cezīre-i merḳūme {2} ḳurāsında ve vāroşunda żabṭ ü taḥrīr olunan menāzil ve dekākīn ve maġāza ve sāʾiri külliyyetlü şey olmaḳ ḥasebiyle {3} ber-muḳteżā-yı vaḳt ü ḥāl lāyıḳıyla fürūḫt olunamayacaġından ḳırḳ senesinden iʿtibāren şimdilik emlāk-ı hümāyūna {4} idḫāl ve cānib-i Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den żabṭ ü idāresine irāde-i seniyye taʿalluḳ itmiş oldıġına mebnī cenābıñız {5} muḥāfaẓa ile meşġūl oldıġıñızdan emlāk-ı meẕkūreniñ idāresine müstaḳil bir emlāk nāẓırı naṣb {6} ü taʿyīninde bir gūne maḥẕūr olub olmadıġı istiʿlāmını ḥāvī gönderilan taḥrīrātımızıñ vuṣūlünden baḥis̠le {7} emlāk-ı meẕkūreye āḫar nāẓır naṣb ü taʿyīni kesr-i nüfūẕ ile inḥilāl-i şīrāze-i niẓāma ve reʿāyānıñ perīşān {8} olmasına bādī olacaġına mebnī nāẓır naṣb ü taʿyīninden ṣarf-ı naẓar-birle vaḳt-i āsāyişe ḳadar emlāk-ı meẕkūre {9} kemā-fī’l-evvel ṭarafıñızdan idāre olunması ve emlāk-ı meẕkūreniñ fürūḫtı āsāyişe mevḳūf oldıġından {10} şimdilik maṣṭakī ḳurāsından māʿadā cezīre-i meẕkūreniñ ḳurā ve ḳaṣabasında vāḳiʿ mażbūṭ olan bāġçe ve tarlalar {11} İslām ve reʿāyāya, evlād ve evlādına ve baʿde’l-inḳırāż maḥlūlātı cānib-i mīrīye ʿāʾid olmaḳ üzere gedik iʿtibār ile {12} gediğine göre muḳāṭaʿa-i zemīn mis̠illü icāreye rabṭ ve bi’l-müzāyede ṭāliblerine fürūḫt olunmaḳ menfaʿati mūcib {13} olacaġı ifādesini mutażammın bu defʿa tevārüd iden taḥrīrātıñız mezāyāsı maʿlūmumuz olduḳdan ṣoñra ʿizzetlü Defterdār efendiye {14} ḥavāle olunaraḳ keyfiyyet Ḍarbḫāne-i ʿĀmire nāẓırı ʿizzetlü efendiden lede’l-istiʿlām emlāk-ı meẕkūreniñ āḫar müstaḳil {15} nāẓır maʿrifetiyle idāresinde maḥẕūr beyān olunmuş oldıġına ve gedik māddesi daḫi vaḳt-i āsāyişde iḳtiżāsı {16} müṭālaʿa olunaraḳ tanẓīm olunacaḳ mevāddan idüğüne bināʾen şimdilik gedik māddesinden ṣarf-ı naẓar olunaraḳ {17} reʿāyānıñ teʾmīn ve ḥimāyeleriyle emlāk-ı meẕkūre ṭarafıñızdan ḥüsn-i idāre ve ḥāṣılātınıñ bilā-tevḳīf memhūr {18} ve mümżā defteriyle maʿan peyderpey Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye celbi lāzım geldiğini nāẓır-ı mūmā-ileyh iʿlām eylediğini mūmā-ileyh {19} Defterdār efendi bā-taḳrīr ifāde itmekle mūcebince reʿāyāyı teʾmīn ve ḥimāye iderek emlāk-ı meẕkūreniñ {20} ḥüsn-i idāresine diḳḳat ve ḥāṣılātını tevḳīf itmeyerek memhūr ve mümżā defteriyle maʿan peyderpey Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye {21} irsāli ḫuṣūṣuna mübāderet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 23 Ca 41
[582/55] Ḥüsnī Beğefendi ve Necīb Efendi’ye
{1} Saʿādetlü Mora vālīsi ve Ḳapūdān paşa ḥażerātı īfā-yı meʾmūriyyet itmek üzere Mora Ḳasteli’ne {2} lede’l-vuṣūl saʿādetlü Rumili vālīsi ḥażretleri daḫi celb olunaraḳ Mesolenk maṣlaḥatına dāʾir bi’d-defaʿāt {3} şifāhen ve baʿdehū bi’l-vāsıṭa ne vechile müẕākerāt ve muḫāberātları vāḳiʿ olmuş ve Rumili vālīsi müşārun-ileyhe {4} maʿiyyetindeki ʿasker ile Mesolenk’iñ tesḫīri teklīf olunduḳda kendüsi ol ṣūretle Mesolenk’i żabṭ itmesi {5} muḥāl oldıġını ifāde eylemiş idüğüne bināʾen müşārun-ileyhimā ṭaraflarından müşārun-ileyhe Mesolenk ṣaḥrāsından ʿaskerini {6} çeküb iẕn virerek faḳaṭ dāʾiresi ḫalḳıyla tevaḳḳuf eylemek veyāḫūd ʿaskerini alub Ṣālona ṭarafına {7} ʿazīmet veyā oradan bütün bütün ḥareket itmek şıḳları teklīf olunmuş ise de birini ḳabūl ve iḫtiyār {8} itmamiş oldıġından sünūḥ iden irāde-i seniyyeniñ ṭaraflarına işʿār ḳılınmasını müşārun-ileyhimā bi’l-iştirāk {9} işʿār itmiş ve Rumili vālīsi müşārun-ileyh daḫi her ne ḳadar Mesolenk’iñ müddet-i yesīrede tesḫīri meʾmūl ise de {10} müşārun-ileyhimā yiğirmi gün ẓarfında żabṭ eylemesini īrād eylediklerinden verā-yı perde-i ḫafāda olan mevādda taʿahhüd idemeyerek {11} bu ṭarafdan istīẕāna ḳarār virmiş oldıġını taḥrīr eylemiş olmaġın cümlesi ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye (50) ʿarż ile maʿlūm-ı kerāmet-melzūm-ı ḥażret-i tācdārī buyurulmuşdur. Maʿlūmuñuz oldıġı vechile merām ü maḳṣūd-ı ʿālī {2} ne vechile olur ise olsun bi’l-ittifāḳ iş görilüb şu ġāʾileniñ ḥüsn-i indifāʿı yaʿnī evvel-emrde [?] {3} Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri ṣūretiniñ istiḥṣālinden ʿibāret ve Rumili vālīsi müşārun-ileyh ḥażretleri {4} her ne ḳadar ġayūr ve şecīʿ ise de medār-ı mikneti Arnavud ʿaskeri olaraḳ bunlar daḫi maṣlaḥatıñ temdīd {5} ü taṣʿībini ticāret ʿadd eylediklerinden bu maḳūle ʿasker ile iş görülmek ifāte-i vaḳti mūcib olacaġı {6} ve müşārun-ileyhimā mükemmel mühimmāt ü edevāt ve dinç ʿasker ile ol ṭarafa gelerek ʿaṭūfetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleriniñ {7} reʾy ü tensībi vechile irāde-i seniyye ve ruḫṣat-ı ʿaliyye ẓuhūrına muntaẓır olduḳları vāreste-i ḳayd [ü] işāret {8} olmaḳ mülābesesiyle Mesolenk maṣlaḥatınıñ müstaḳillen müşārun-ileyhimā ḥażerātına iḥālesiyle Rumili vālīsi {9} müşārun- ileyh miḳdār-ı kifāye ʿasker ile Mesolenk’den ḳalḳub Ṣālona ṭarafına ʿazīmet ve ol ḥavālīde olan {10} ʿuṣāt-ı kefereyi ḳahr ü istīṣāle mübāderet eylemek üzere taḥvīl-i meʾmūriyyeti ḫuṣūṣuna müteʿalliḳ olan {11} irāde-i hümāyūn-ı şāhāne mūcebince lāzım gelan emr-i ʿālī ıṣdār ve Rumili vālīsi müşārun-ileyhe tesyār {12} ve Derbendāt muḥāfaẓasında olan Silaḥdār Poda meʾmūr oldıġı maṣlaḥatda yoluyla ḥareket ve ḥüsn-i ḫidmet {13} ve ṣadāḳat itmekde oldıġı meşhūd oldıġından zinhār yerinden ḳaldırmayub ve sāʾir muḥāfaẓaya {14} meʾmūr olanları daḫi kemā-kān ḫidmet-i muḥāfaẓada ibḳā ve istiḫdām idüb maʿiyyetinde olan Īnebaḥtī {15} Muḥāfıẓı İsmāʿīl Paşa ḥażretlerini daḫi berāber Ṣālona’ya götürmesi mi münāsibdir, yoḫsa Īnebaḥtī muḥāfaẓasına {16} bıraḳmaḳ mı iḳtiżā ider, keyfiyyeti bu ṭarafa işāret ve kendüsi daḫi ol ṭarafda ārāmı tecvīz itmeyerek {17} ḳadr-i kifāye ʿasker istiṣḥābıyla bī-lüzūm olanlarına iẕn virerek tefrīḳ ve ʿulūfe māddesinden {18} ve sāʾireden ḏolayı olan şeyleri hemān bir ḥüsn-i ṣūrete rabṭ ve tevs̠īḳ ile ilişik peydā {19} itmeyerek Mesolenk üzerinden ḳalḳub Ṣālona üzerine ʿazīmet ve Mesolenk maṣlaḥat-ı ehemmesine {20} sekte virecek ḫafī ve celī bir muʿāmele vuḳūʿa getürmamesine kemāliyle diḳḳat olunması daḫi maḫṣūṣan {21} vālī-i müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār olunmuş ve Silaḥdār Poda’ya daḫi ḫidmet-i muḥāfaẓada ḳıyām ü s̠ebāt eylemesi {22} ṣavb-ı muḥibbānemizden mektūb taḥrīriyle tenbīh ḳılınmış oldıġından ġayrı sābıḳ Bālyabādra Muḥāfıẓı saʿādetlü {23} Yūsuf Paşa ṭarafına muḳaddemce işlemiş ve işleyecek aylıḳlara maḥsūben iki biñ kīse aḳçe gönderildiğine {24} ve Īnebaḥtī ḳalʿası ʿaskeriniñ ʿulūfesi ve iḳtiżāsına göre ʿasker iḳāme ve muḥāfaẓası muḳaddemce {25} Rumili vālīsi müşārun-ileyhe taḥrīr ḳılınmış idüğüne bināʾen el-ḥāletü-hāẕihī Gördūs ʿaskeri ṭabīʿatıyla {26} Bālyabādra’dan çıḳmış ve Sīroz’a gelmiş olduḳlarından taṣmīm olundıġı vechile Bālyabādra ve Ḳasteller’e {27} lüzūmı miḳdār ʿasker iḳāmesiyle muḥāfaẓası ve müşārun-ileyh Yūsuf Paşa’nıñ beher-ḥāl Bālyabādra’dan {28} iḫrāc ve berren manṣıbı ṭarafına iʿzāmı keyfiyyātıyla bi-ʿavnillāhi Taʿālā Mesolenk’iñ hemān vaḳt-i yesīrde itmām-ı {29} esbābını bi’l-ittifāḳ icrā eylemeleri ḫuṣūṣı sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince müşārun-ileyhimā {30} Ḳapūdān paşa ve İbrāhīm Paşa ḥażerātına yazılmış ve ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeniñ ber-vech-i meşrūḥ {31} işʿārıyla bir ḳadem aḳdem maḥall-i meʾmūriyyetiñize vuṣūle ihtimām eylemeñiziñ daḫi ṭarafıñıza taḥrīri ḫuṣūṣuna {32} irāde-i ʿaliyye-i mülūkāne taʿalluḳ itmiş ve keyfiyyet bu vechile Necīb Efendi’ye daḫi işʿār ḳılınmış olmaġla {33} hemān cenābıñız mecbūl oldıġıñız fütüvvet ü dirāyet iḳtiżāsı ve irāde-i seniyye muḳteżāsı üzere {34} es̠nā-yı rāhda bir maḥalde tevaḳḳuf ü ārāmı cāʾiz görmeyerek seyr-i serīʿ ile maḥall-i meʾmūriyyetiñize varub [?] {35} icrā-yı levāzım-ı meʾmūriyyet ve ḥamiyyete himmet eylemeñiz içün ḳāʾime. Fī 8 Ca 41
[582/57] Rumili vālīsine
{1} Muḳaddem Donanma-yı Hümāyūn-ı Şāhāne’niñ İskenderiye’den Mesolenk ṭarafına gelmek üzere ḥareketi keyfiyyātına {2} ve ol bābda veṣāyā-yı lāzımeye dāʾir irsāl-i ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verīniñ vuṣūlünden {3} ve Donanma-yı Hümāyūn ile maʿiyyet-i saʿādetlerine iki alay cihādiyye ʿaskeri ve mühimmāt-ı vāfiye gönderildiği {4} ʿaṭūfetlü Mıṣır vālīsi ḥażretleri cānibinden ṣavb-ı serʿaskerīlerine yazılmış ve saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri {5} Donanma-yı Hümāyūn ile ol ṭarafa lenger-endāz-ı vuṣlat olaraḳ biraz mühimmāt virmiş ise de cihādiyye ʿaskeri {6} maʿiyyet-i saʿādetlerine virilmek uyamayacaġından mevcūd-ı maʿiyyet-i şerīfleri olan ʿasker ile Mesolenk’i yiğirmi güne ḳadar {7} żabṭ ü tesḫīre taʿahhüd buyurursañız her bir lāzım olan edevāt-ı ḥarbiyye virileceğini ve illā kendüleri maṣlaḥatı {8} görmek içün ẕāt-ı saʿādetleriniñ āḫar maḥalle ʿazīmetleri īcāb eyleyeceğini ḳapūdān-ı müşārun-ileyhle saʿādetlü Mora Vālīsi {9} ve Serʿaskeri İbrāhīm Paşa ḥażretleri ifāde eylemiş olduḳlarından ve her ne ḳadar Mesolenk’iñ müddet-i yesīrede tesḫīri {10} meʾmūl ise de verā-yı perde-i ḫafāda olan mevādda taʿahhüd uyamayacaġından baḥis̠le nihāyet bu ṭarafdan {11} istīẕāna ḳarār virilmiş oldıġı ve hezār tekellüf ile Arnavudluḳ’dan ve Rumili ḳażālarından gelmiş ve gelmekde olan {12} ʿaskere ol cānibden ḥareketleri ṣūreti bildirilse bir gūne sızıldıya cürʾet eyleyeceklerinden ḳable’l-istīẕān ḥareket {13} buyurmayacaḳları ḫuṣūṣunı şāmil ve ifāde-i sāʾireyi müştemil firistāde buyurılan taḥrīrāt-ı saʿādet- āyātları {14} meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḳapūdān ve serʿasker-i müşārun-ileyhimānıñ daḫi Mora {15} Ḳasteli’nde ẕāt-ı saʿādetleriyle ne vechile şifāhen ve taḥrīren muḫābere ve müẕākereleri vāḳiʿ olmuş oldıġı {16} beyānıyla ol bābda istiʿlām-ı irāde-i seniyyeyi şāmil bi’l-iştirāk tevārüd iden taḥrīrātlarından keyfiyyāt-ı ḥāliye {17} tebeyyün itmiş olmaġın cümlesi ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile maʿlūm-ı kerāmet-melzūm-ı {18} ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı düstūrāneleri zīver-i besālet ü reviyyet ile ārāste olaraḳ {19} ḫaṭb-ı cesīm-i serʿaskerī ʿuhde-i istīhāl-i müşīrānelerine gümāşte ve seyf-i istiḳlāl-i tām ile miyān-ı {20} ḥamiyyet-nişānları pīrāste ḳılınalıdan berü her bir ḥāl ü ḥareketleri ḳānūn [ü] düstūriyyet-i serʿaskerīye muvāfıḳ {21} ve bu defʿa ḳable’l-istīẕān Mesolenk üzerinden ḳalḳmamaları daḫi mecbūl olduḳları ġayret ü ḥamiyyet {22} ve ḫidmet-i dīn ve Devlet-i ʿAliyye’de iltizām buyurduḳları ḫāhiş ve ṣalābete bürhān-ı ṣādıḳ ise de {23} Arnavud ʿaskeri maṣlaḥatıñ temdīd ü taṣʿībini ticāret ittiḫāẕ eyledikleri maʿlūmları olan ḳażāyā-yı vāżıḥadan {24} olaraḳ bunlara ḳalur ise Mesolenk maṣlaḥatını bir vechile bitürmeyecekleri ve muḥārebede istiḫdām olunan {25} ʿasker muṭīʿ ü münḳād olmadıḳça yalñız serʿasker bulunan ẕāt ne derece saʿy ü himmet itse daḫi iş {26} görilemeyeceği derkār ve bi-taḫṣīṣ Mesolenk maṣlaḥatınıñ min-ġayr-ı meʾmūl bu vechile kesb-i imtidād eylemesi {27} beher-ḥāl fütūr ü reḫāvet ʿārıżasını müntic olacaġı bedīdār ve ʿavn ü ʿināyet-i Cenāb-ı Ḫayru’n- Nāṣırīn ile {28} Mesolenk’iñ bir daḳīḳa evvel żabṭ ve istiḫlāṣı irāde-i ḳāṭıʿa-i ḥażret-i cihān-dārī muḳteżāsından olaraḳ {29} imrār-ı vaḳti mūcib olur ḥareketi tecvīz şerʿan ve ʿaḳlen mümkin ü mutaṣavver olamayacaġı müstaġnī-i tavṣiye ve işʿār {30} oldıġına ve el-ḥāletü-hāẕihī müşārun-ileyhimā cedīd ve dinç ʿasker ile ol ṭarafa gelmiş olduḳlarına mebnī {31} Mesolenk maṣlaḥatı müşārun-ileyhimāya iḥāle ve tefvīż olunaraḳ kemā-kān Rumili eyāleti ve serʿaskerliği {32} ʿuhde-i saʿādetlerinde oldıġı ve şimdiye ḳadar sebḳat iden ḫidemāt ve ġayretleri nezd-i ʿālī ve cümlemiz {33} ʿindlerinde meşkūr olaraḳ teveccühāt-ı ḳudsiyye-i ḥażret-i pādişāhī yine ḥaḳḳ-ı eḥaḳḳ-ı müşīrānelerinde ber-ḳarār {34} idüği ḥālde miḳdār-ı kifāye ʿasker ile Mesolenk’den ḳalḳub müteferriʿāt-ı meʾmūriyyet-i serʿaskerīlerinden olan {35} Ṣālona ṭarafına ʿazīmet ve ol ḥavālīde olan ʿuṣāt-ı kefereyi ṭuʿme-i şimşīr-i celādet eylemeleri ḫuṣūṣuna {36} irāde-i ḳāṭıʿa-i şāhāne taʿalluḳ iderek ol bābda bir ḳıṭʿa fermān-ı ʿālī ıṣdār ve tesyār olunmuş oldıġından {37} icrā-yı muḳteżāsına ṣarf-ı maḳderet ve bilā-tevaḳḳuf iʿtimād buyurdıġıñız ʿaskerden ḳadr-i kifāye ʿasker istiṣḥāb {38} ve māʿadā bī-lüzūm olanlara iẕn ü ruḫṣat iʿṭā iderek ve zinhār ü zinhār ʿulūfe māddesinden (53) ve sāʾir şeyden dolayı ilişik peydā itmeyerek hemān Mesolenk üzerinden ḳalḳub Ṣālona {2} ḥavālīsine ʿazīmete müsāraʿat eyleyecekleri dirāyet-i aṣliyyeleri delāletiyle vāreste-i ḳayd [ü] teʾkīd ve işʿār {3} ve bu māddede ḳaṭʿan ẕāt-ı saʿādetlerine ʿazv idecek bir keyfiyyet ve bir gūne müstelzim-i iġbirār olacaḳ {4} ḥālet olmayub ḥaḳḳ-ı düstūrīlerinde olan teveccühāt-ı ḥasene ve iʿtiḳādāt-ı müstaḥsene-i mülūkāne {5} s̠ebāt [s̠ābit?] ü ber-ḳarār ise de maʿāẕallāhü Taʿālā sözüm olmadı diyerek mücerred iġmāż ve ʿadem-i taḳayyüdden nāşī {6} ʿasker beyninde bir gūne fesād çıḳar ve “öñüni alamadım” gibi iʿtiẕāra ṣapılur ve müşārun-ileyhimānıñ {7} renciş-i ḫāṭırını müʾeddī olacaḳ ve Mesolenk işine bir gūne sekte virecek bir muʿāmeleñiz {8} vuḳūʿ bulur ise tamāma ṣayılmayub işte ol zamān iġbirārı daʿvet itmiş olacaḳlarından {9} vāḳiʿ olacaḳ ʿöẕrleri nezd-i hümāyūn-ı şāhānede ḳarīn-i ıṣġā olmayaraḳ beher-ḥāl mesʾūl {10} ü muʿāteb olacaḳlarınıñ işʿārı iḳtiżā-yı emr ü irāde-i mülūkāneden olaraḳ bu defʿa taḥvīl-i {11} meʾmūriyyetleri ḫuṣūṣuna irāde-i ḳāṭıʿa-i mülūkāne taʿalluḳ idüb Bālyabādra ve Ḳasteller’e {12} lüzūmı miḳdār ʿasker iḳāme ve muḥāfaẓası ve bā-ʿavn-i Bārī bir ayaḳ evvel żabṭ ü tesḫīr eylemeleri {13} keyfiyyātı müşārun-ileyhimā Ḳapūdān paşa ve İbrāhīm Paşa ḥażretlerine taḥrīr ü işʿār ve kemā-kān Derbendāt {14} muḥāfaẓasında ḳıyām ü s̠ebāt eylemesi daḫi iḳtiżāsı vechile Silaḥdār Poda’ya maḫṣūṣan tasṭīr ve teẕkār {15} olunmuş oldıġı maʿlūm-ı serʿaskerīleri buyurulduḳda mūmā-ileyhi zinhār yerinden oynatmayub ve sāʾir {16} muḥāfaẓaya meʾmūr olanları daḫi kemā-kān ḫidmet-i muḥāfaẓada ibḳā ve istiḫdām idüb maʿiyyet-i şerīflerinde olan {17} Īnebaḥtī Muḥāfıẓı İsmāʿīl Paşa ḥażretlerini daḫi Ṣālona’ya berāber götürmek mi münāsibdir, yoḫsa Īnebaḥtī {18} muḥāfaẓasına iḳʿādı mı müstaṣvebdir, bi’l-mülāḥaẓa iḳtiżā-yı keyfiyyetiñ işʿārına himmet ve ol ṭarafda {19} tevaḳḳufı cāʾiz görmeyerek hemān iʿtimād eyledikleri ʿaskerden ḳadr-i kifāye ʿasker istiṣḥābıyla {20} bī-lüzūm olanları maḥallerine tefrīḳ ve ʿulūfe māddesinden ve sāʾirden dolayı olan işleriñizi {21} hemān ḥüsn-i ṣūrete rabṭ ve tevs̠īḳ ile ilişik peydā itmeyerek serīʿan Mesolenk üzerinden ḳalḳub {22} ber-muḳteżā-yı irāde-i seniyye-i şāhāne Ṣālona ḥavālīsine ʿazīmet ve ḳahr ü tenkīl-i ʿuṣāt-ı kefere ile {23} ol ḥavālīniñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṣfiye ve taṭhīrine ṣarf-ı cüll-i miknet ve īfā-yı şerāyiṭ-i meʾmūriyyete diḳḳat {24} ve müşārun-ileyhimā ḥażerātınıñ renciş-i ḫāṭırlarını müʾeddī olacaḳ ve Mesolenk maṣlaḥat-ı ehemmesine sekte virecek {25} vechen mine’l-vücūh ednā bir muʿāmeleleri vuḳūʿa gelmamesine beẕl-i reviyyet buyurmaları eḫaṣṣ-ı maṭlūb-ı ʿālī {26} idüği beyānıyla ḳāʾime. Lede’l-vuṣūl taḥrīrāt-ı düstūrīleri meʾālinde maṣārifāt-ı vāḳıʿa-i serʿaskerīleri-çün {27} ṭaraf-ı saʿādetlerine külliyyetlü aḳçe gönderilmesi münderic ü meẕkūr olub tārīḫ-i nemīḳa-i ḫāliṣānemizden {28} beş-altı gün muḳaddem mücerred teshīl-i mevādd-ı meʾmūre-i serʿaskerīleri żımnında ṣavb-ı düstūrīlerine üç biñ kīse aḳçe {29} tertīb ve irsāl olunmuş oldıġı maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda ber-minvāl-i muḥarrer ḥarekete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 8 Ca 41
[582/59] Mora Vālīsi İbrāhīm Paşa ḥażretlerine
{1} Gencīne-i fıṭriyye-i düstūrīlerinde merkūz olan cevher-i ʿālem-pesend-i şecāʿat ü merdānegī ve besālet iḳtiżāsı üzere {2} bi’l-istiḳlāl meʾmūr-ı żabṭ ü tesḫīri olduḳları cezīre-i Mora’nıñ çār cihetinde kāʾin kefere-i eşḳıyā-yı {3} dūzaḫ-ḳarārıñ ḳahr ü tedmīrlerine sell-i süyūf-ı ḳahramānīleri iḥālesiyle derūn-ı Mora’nıñ levs̠-i vücūd-ı {4} ḫabās̠et-ālūd-ı müşrikīnden taṣfiye ve taṭhīrine ṣarf itmiş olduḳları iḳdām-ı tām ve himmet-i mā-lā-kelāmlarına {5} iżāfe-i ḥasene olaraḳ muḳaddem taṣmīm itmiş olduḳları vechile Arḳadya ḳażāsıyla Pirġoz arasında {6} vāḳiʿ maḥālliñ daḫi eks̠er küffārı sāḥilde kāʾin göl içinde olan cezīrede basṭ-ı būriyā-yı {7} nuḥūset itmiş olduḳlarına bināʾen üzerlerine sevḳ-i ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ir ile kefere-i mesfūreniñ {8} ne vechile ḳahr ve iʿdām ve mevāżiʿ ü maḥāll-i sāʾirede zuʿm-ı bāṭıllarınca taḥaṣṣun ve muḳābeleye {9} ictisār iden ʿuṣāt-ı eşḳıyānıñ gürūh-ı mekrūh-dūzaḫīlere ilḥāḳ ve meʾvāları daḫi {10} iḥrāḳ-birle ḳatı çoḳ ṣıbyān ve nisvān seby ü istirḳāḳ ve eşyā ve ḥayvānātı iġtinām olunaraḳ {11} ol ḥavālīniñ tanẓīf ü taṣfiyesine ne ṣūretle himmet buyurulmuş ve es̠nā-yı muḫāberede ele geçen {12} iki yüz yiğirmi iki buçuḳ çift ḳulaḳ gönderilmiş oldıġı ve cenāb-ı ḥayderī-elḳāb-ı düstūrīleri daḫi {13} ʿAlī Çelebi nām ḳaryede saʿādetlü Yūsuf Paşa ve Ḳastel līmānında vezīr-i mükerrem saʿādetlü Ḳapūdān paşa {14} ḥażerātıyla mülāḳāt ve Mesolenk maṣlaḥatına dāʾir icrāsı muḳteżī olan tedābīr ü ārāyı dermiyān {15} ve müẕākere itmiş olduḳları beyānıyla bundan böyle ẓuhūr idecek vuḳūʿāt inhā ve işʿār buyurılacaġı {16} ifādesini mutażammın bu defʿa resīde-i enmile-i behcet olan taḥrīrāt-ı mekārim-āyāt-ı müşīrāneleri {17} mezāyā-yı ḫāṭır-küşāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olub evvel ü āḫir uġur-ı meyāmin-mevfūr-ı (56) cenāb-ı pādişāhīde icrāsını iltizām buyurmuş olduḳları ḫidemāt-ı mebrūre ve meʾās̠ir-i meşkūreleri {2} el-ḥaḳ s̠ebt-i ṣaḥāyif-i rūzigār olmaġa şāyān ve bi’l-vücūh idḫāl-i engüşt-i iʿtirāżdan maṣūnü’s-sāḥa {3} olaraḳ cümleler ʿindlerinde ve lā-siyyemā nezd-i meʿālī-vefd-i şāhānede mū-be-mū maʿlūm ü nümāyān {4} oldıġından başḳa bu defʿa daḫi ol vechile nesīm-i fevz ü nuṣret cānib-i İslāmiyān’a vezān {5} ve ġubār-ı hezīmet ü ḫüsrān cānib-i küffār-ı dūzaḫ-ḳarāra rīzān ile maẓhar-ı fütūḥāt-ı celīle {6} olduḳları müstelzim-i inbisāṭ-ı derūn ve müstevcib-i ḥubūr-ı gūn-ā-gūn olaraḳ taḥrīrāt-ı {7} vāride-i meẕkūreleri pīşgāh-ı meʿālī-destgāh-ı cenāb-ı ḫilāfet-penāhīye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile {8} meşmūl-ı nigāh-ı mefāḫim-iktināh-ı [?] cenāb-ı pādişāhī buyurulmuş ve ẕikr olunan ḳulaḳlar daḫi {9} pīşgāh-ı bāb-ı ʿadālet-meʾāb-ı mülūkānede ġalṭīde-i ḫāk-i meẕellet ḳılınmışdır. Ẕāt-ı ṣalābet-simāt-ı {10} düstūrīleriniñ öteden berü cebīn-i saʿādet-mübīnlerinde bāriḳa-fürūz olan envār-ı şecāʿat {11} ü ḥamiyyet iḳtiżāsınca süpürde-i dūş-ı istīhālleri ḳılınan mehāmm-ı mevkūleleri icrāsında irāʾe-i ṣuver {12} ü ārā ve temhīd-i muḳaddemāt ü inhādan muġnī ve her ḥāl ü kārda ḫidemāt-ı ḥasene ibrāz ü īfāsına {13} mücidd ü sāʿī olduḳları ẓāhir ü bedīhī ve Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri meʾmūriyyeti ʿuhde-i müşīrānelerine {14} iḥāle buyuruldıġına dāʾir bu defʿa şeref-yāfte-i sünūḥ olan irāde-i mekārim-ʿāde-i mülūkāne {15} tafṣīlātı dīger nemīḳa-i ḫāliṣānemiz meʾālinden maʿlūm-ı düstūrīleri olacaġı ġayr-ı ḫafī olmaġla {16} hemān Cenāb-ı Veliyyü’t-Tevfīḳ her ḥālde ve umūr-ı mevkūle-i serʿaskerīlerinde teʾyīdāt-ı İlāhiyye’sine refīḳ-i ṭarīḳ {17} eylemek daʿavātı her-bār zīver-i lisān-ı iḫlāṣ-nişānımız idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 9 Ca 41
[582/62] Ḳapūdān paşa ve İbrāhīm Paşa ḥażretlerine
{1} Ẕāt-ı saʿādet-āyātları Mora Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü İbrāhīm Paşa ḥażretleriyle bi’l-ittifāḳ {2} Mesolenk’iñ bā-ʿavn-i Cenāb-ı Rabb-i Müsteʿān fetḥ ü tesḫīrine meʾmūr buyurulmuş olduḳlarından ṣavb-ı ʿālīlerinden {3} vürūd-ı aḫbār-ı sārreye intiẓārımız derkār oldıġı ḥālde bundan aḳdem sū-yı sāmīlerinden ḫāme-güẕār-ı {4} işʿār oldıġı vechile saʿādetlü Rumili Vālīsi Reşīd Paşa ḥażretleriniñ Mesolenk üzerinden Ṣālona {5} ṭarafına rāyet-küşā-yı ḥareket ü ʿazīmet ve ol ḥavālīde olan ʿuṣāt-ı kefereye hecme-zen-i ṣavlet olması {6} ḫuṣūṣuna şāmil ve ifāde-i sāʾireyi müştemil iṭāre-i ṣavb-ı saʿādetleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī {7} ve ol bābda ıṣdār olunan emr-i ʿālī vāṣıl olmuş ise de evvelce Mesolenk’iñ bi’l-ittifāḳ muḥāṣarasına {8} ḳarār virmiş olduḳlarından baḥis̠le Rumili vālīsi müşārun-ileyhiñ nüfūẕını ḫalelden viḳāyeten evvelki ḳarār üzere {9} bi’l-ittiḥād emr-i muḥāfaẓaya iḳdām ü ġayret eylemekde olduḳlarını şāmil serʿasker-i müşārun-ileyhle müştereken {10} firistāde ve isrā buyurılan taḥrīrāt-ı behcet-āyāt-ı müşīrāneleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {11} olmuş oldıġından bu vechile yekdīgere muvāfaḳat ve ḫidmet-i Salṭanat-ı Seniyye’de ayrılıḳ ve ġayrılıḳ ṣūretlerini (58) berṭaraf ile ibrāz-ı meʾās̠ir-i reviyyet-mendāneye saʿy ü himmet olunaraḳ şu maṣlaḥatıñ ittiḥād ü ittifāḳ-ı fuʾād ile {2} ṭutulması maḥż-ı iṣābet ve bu bābda daḫi tevfīḳāt-ı Ṣamedāniyye’ye muḳārenetlerine ʿalāmet olaraḳ {3} her vechile muḥassenātı derkār oldıġından müstelzim-i kemāl-i inbisāṭ ü ferḥat olmuş ve taḥrīrāt-ı meẕkūreleri {4} ḥużūr-ı kerāmet-mevfūr-ı ḥażret-i mülūkāneye bi’t-taḳdīm meşmūl-ı naẓar-ı cenāb-ı cihān-bānī buyurılaraḳ işbu ittifāḳları {5} māddesi nezd-i ʿāṭıfet-vefd-i şāhānede daḫi bādī-i taḥsīn ve şāyān-ı şābāş ü āferīn {6} oldıġını mutażammın ḫaṭṭ-ı mekārim-nuḳaṭ-ı ḥażret-i pādişāhī levḥa-pīrā-yı ṣudūr buyurulmuşdur. Cenāb-ı {7} feṭānet-niṣābları şecīʿ ve ġayūr ve mezīd-i merdī ve besālet ile mefṭūr vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı Seniyye’den {8} olaraḳ umūr-ı meʾmūrelerinde ez-dil ü cān iẓhār-ı levāzım-ı ġayret-şiʿārīye ṣārif-i mā-ḥaṣal-i tüvān {9} ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān ʿahd-i ḳarībde muḥāṣarasında olduḳları şu Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīriyle bir ḳat daḫi maẓhar-ı {10} daʿavāt-ı ḫayriyye-i ḥażret-i pādişāh-ı kītī-sitānī olacaḳları derkār ve meṣāliḥ-i mevkūle-i düstūrānelerinde {11} ez-her-cihet yollu ḏavranaraḳ teʾkīd ü iḫṭāra ḥācet bıraḳmayacaḳları şimdiye ḳadar ibrāz buyurulmuş olan {12} ḫidemāt-ı meşkūre ve mesāʿī-i mebrūreleri delāletiyle müberhen ü āşikār olaraḳ bu defʿa veṣāyā-yı lāzıme {13} serʿasker-i müşārun-ileyhe taḥrīr ü işʿār olunmuş oldıġından başḳa bu ḫuṣūṣı çend rūz muḳaddem saʿādetlü Rumili vālīsi {14} ḥażretleri daḫi bā-taḥrīrāt inhā itmiş oldıġına bināʾen ḳarār virildiği üzere bi’l-ittifāḳ icrā-yı lāzıme-i {15} meʾmūriyyete iḳdām ve merāsim-i yegānegī ve ittiḥāda mezīd-i ihtimām eylemesi ḫuṣūṣı müşārun-ileyhe daḫi taḥrīr ü işʿār ḳılınmış {16} olmaġla ẕāt-ı saʿādetleri muḳteżā-yı seciyye-i merdānegī ve besāletleri üzere fetḥ ü tesḫīri {17} niyyet-i ḫayriyyesinde olduḳları şu Mesolenk’iñ ber-vefḳ-i maṭlūb-ı ʿālī bir ān aḳdem müşārun-ileyhimā ile bi’l-ittifāḳ {18} ve’l-ittiḥād żabṭ ü tesḫīri vesāʾiliniñ istikmāliyle cümlemizi vāye-dār-ı neşāṭ buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 C 41
[582/63] Rumili vālīsine
{1} Mora eşḳıyāsıyla sāʾir ʿiṣyān üzere olan gāvurlara iʿāneten İngiltere tüccārından {2} üç ayda bir onar biñ kīse aḳçe virilmek üzere iki yüz biñ kīse aḳçe tertīb olunaraḳ {3} bu aḳçeniñ taḳsīṭ-i evvelinden Mesolenk gāvurlarına biñ iki yüz kīse aḳçe ʿulūfe gönderilmiş idüğüni {4} muḳaddemce Anābolī’dan Mesolenk’e gelür iken aḫẕ olunan diller taḳrīr itmiş olduḳlarından meblaġ-ı mezbūr aḫẕ {5} ve iġtinām ḳılındıġı ve İngiltere idāresinde olan Ḳalāmoṭa [?] aḏasına firār iden eşḳıyā göçleri {6} ḳabūl olunmayaraḳ yine berü ṭarafa iʿādeleri ḫuṣūṣı ṣavb-ı [ser]ʿaskerīlerinden Ḳorfa cenerāline yazılmış ise de {7} henüz cevābı vürūd itmediği ve memālik-i maḥrūsede olan Petāla cezīresine Ayāmavra ḳūmandānı ṭarafından {8} bāndīra vażʿ olundıġını ol ṭarafdan gelan cāsūslar ifāde ve ele geçen diller daḫi taḳrīr itmiş olduḳları {9} ve Ṣālona meʾmūriyyetini terk ve firār itmiş olan Yaşar Paşa ve Ḥüseyin Paşa ve sāʾirleriniñ yine maʿiyyet-i {10} serʿaskerīlerine taʿyīn olunması ve isāʾet-i vāḳıʿasına mebnī İzdīn’de izāle ve iʿdām olunan Sulço’nuñ {11} muḫallefātında külliyyet oldıġından cānib-i mīrī-çün żabṭ ü taḥrīri bābında emr-i ʿālī ıṣdār ve mübāşir taʿyīn {12} ve tesyār ḳılınması ve aḳçesizlik cihetiyle mevcūd-ı maʿiyyetleri olan ʿasākiriñ idāre-i taʿyīnātları ḫuṣūṣunda {13} dūçār-ı müżāyaḳa oldıġıñızdan aḳçesiyle aḏalardan ve müsteʾmen sefīnelerinden ẕaḫāyir celb ve mübāyaʿası {14} mādde-i ehemmesiniñ müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerine taḥrīr ü işʿār ve miḳdār-ı vāfī ḫazīne irsāliyle {15} taḳviye-i bāzū-yı miknetlerine ibtidār olunması ve bundan aḳdem Dersaʿādet’den Eġrīboz içün tertīb ve irsāl olunan {16} ẕaḫāyire dāʾir Eġrīboz muḥāfıẓı ḥażretleriniñ sū-yı saʿādetlerine gelan ḳāʾimesi ve pūṣulalar {17} gönderilmiş idüğünden başḳa resm-i iḥtiyāṭa riʿāyeten Tırḥāla sancaġı mübāyaʿasından on biñ keyl ḥınṭa {18} tertīb ve Bülbülce muḥāfıẓı Ṭāhir Biñbaşı maʿrifetiyle iki ḳıṭʿa sefīneye taḥmīlen tesrīb olunması {19} ḫuṣūṣunı Tırḥāla mutaṣarrıfına yazmış olduḳları keyfiyyātı ḥāvī ve ifādāt-ı sāʾireyi muḥtevī (59) tevārüd iden taḥrīrāt-ı şerīfeleri mezāyāsı ve evrāḳ-ı mersūle müʾeddāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī {2} oldıġından ṣoñra ḫāk-pāy-ı ʿāṭıfet-iḥtivā-yı ḥażret-i cihān-dārīye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı {3} liḥāẓa-i ʿāṭıfet-ifāża-i cenāb-ı pādişāhī buyurulmuşdur. İngiltere tüccārınıñ eşḳıyāya iʿāne aḳçesi {4} tertībi māddesiyle cezīre-i merḳūmeye ḳūmandān-ı mersūm ṭarafından bāndıra vażʿı māddesi daḫi eṭrāfıyla {5} açılaraḳ Ḳorfa cenerāl ve sāʾir İngiltere ḳūmandān ve amirāli ṭaraflarına muḫābere münāsebeti düşdükçe {6} maʿrıż-ı iddiʿāda yād ü teẕkār eylemesi ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe taḥrīr olunmuş olub mūmā-ileyhimā Yaşar Paşa ve Ḥüseyin Paşa ile {7} sāʾirleriniñ yine maʿiyyetlerine meʾmūriyyetleri ṣūreti inhā ve işʿār buyurulmuş ise de bunlar ol vechile {8} bilā-mūcib firār ve tefriḳa isāʾetini irtikāb itmiş olduḳlarına naẓaran iltimāsları vechile ibrāz-ı ḫidmet itmek {9} şarṭıyla ʿafv olunacaḳları gösterilse bile vuḳūʿa gelan isāʾetlerinden ve merḳūm Sulço’nuñ iʿdāmı ḳażiyyesinden {10} ḏolayı tekrār maʿiyyet-i saʿādetlerine gelmeğe emīn olamayacaḳlarından māʿadā bi’l-farż gelecek olsalar daḫi {11} vaḳtiyle gelmeyüb geldikleri taḳdīrce de o maḳūle ihānet ü ḫabās̠eti irtikāb iden ḥamiyyetsizleriñ {12} tekrār celb ü cemʿinde çendān fāʾide ḥāṣıl olmayaraḳ belki yine bir fesād ü isāʾete taṣaddī idecekleri {13} derkār oldıġından bunlarıñ tekrār meʾmūriyyetlerinden ṣarf-ı naẓar ile mücāzāt-ı aʿmālleri vaḳtiyle bi’l-mülāḥaẓa {14} iḳtiżāsına baḳılmaḳ üzere şimdiki ḥālde meskūtün-ʿanh bıraġılması münāsib göründiği ve vāḳıʿan merḳūm Sulço’nuñ {15} s̠ervet ü yesārı maʿlūm olan keyfiyyātdan olaraḳ żabṭ-ı muḫallefātı lāzımeden oldıġından {16} sünūḥ iden irāde-i ʿaliyye-i ḥażret-i pādişāhī iḳtiżāsı üzere bu ḫuṣūṣa sābıḳ Māliye Teẕkirecisi {17} İbrāhīm Efendi intiḫāb ü iḫtiyār ve bundan aḳdemce Tırḥāla cānibine tesyār olunmuş oldıġı {18} ve ẕaḫīre mübāyaʿası māddesiniñ ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe işʿārı taḥrīrāt-ı vāridelerinde meẕkūr {19} ve aḳçe irsāli ḫuṣūṣı daḫi mesṭūr olaraḳ nezd-i saʿādetlerinde maʿlūm oldıġı üzere umūr-ı serʿaskerīye {20} müteferriʿ kāffe-i meṣāliḥ-i vāḳıʿalarında lāzım gelan teshīlātıñ icrāsına şimdiye ḳadar saʿy ü ġayret {21} olunmuş oldıġı mis̠illü baʿd-ez-īn daḫi iḳdāmāt-ı muḳteżiyede ḳuṣūr olunmayacaġı emr-i ġayr-ı mestūr ise de {22} bundan aḳdem vāḳiʿ olan inhālarına mebnī maṣārif-i serʿaskerīye maḥsūben üç biñ kīse aḳçe tertīb {23} ve irsāl olunmuş oldıġından işbu istidʿāları anıñ vuṣūlünden evvel olmuş ve şimdiye ḳadar mebāliġ-i merḳūme {24} ṭaraf-ı saʿādetlerine varmış olacaġı ecilden bulunan maḥallerden ẕaḫīre tedārük ve mübāyaʿa olunaraḳ {25} defʿ-i müżāyaḳa esbābına teşebbüs̠ eylemiş olacaḳlarınıñ melḥūẓiyyetine naẓaran ḫuṣūṣ-ı mezbūruñ {26} ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe taḥrīr ü inbāsı ḥāṣıl-ı taḥṣīl nevʿinden olacaġı ve Īnebaḥtī ʿatīḳ ʿaskeri {27} ʿulūfeleri-çün müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretlerinden istiḳrāż buyurılan yüz elli biñ ġurūş daḫi {28} bundan böyle lede’l-iḳtiżā cenāb-ı düstūrīlerine gidecek aḳçeden ifrāz olunmaḳ üzere bu bābda {29} sünūḥ iden irāde-i seniyye mūcebince Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’den müşārun-ileyh ḥażretleriniñ ḳapu ketḫüdāları {30} efendiye iʿṭā ve ol bābda vāḳiʿ olan işʿārına mebnī ṭaraf-ı müşārun-ileyhe irsāl ü isrā {31} olunmuş oldıġı ve taḥrīrāt-ı meẕkūrelerinde Eġrīboz muḥāfıẓı müşārun-ileyhiñ ḳāʾimesi derūnuna {32} mevżūʿ pūṣulalarıñ gönderildiği muḥarrer ise de buña dāʾir derūn-ı ḳāʾimede bir gūne evrāḳ ẓuhūr {33} itmamiş oldıġına göre sehve mebnī ol ṭarafda ḳalmış olacaġı āşikār oldıġından suʾāli emr ü irāde-i {34} ḥażret-i pādişāhīden idüği maʿlūm-ı düstūrāneleri buyurulduḳda mecbūl oldıġıñız dirāyet ü besālet {36} iḳtiżāsı ve dīger nemīḳa-i ḫāliṣānemizde vāḳiʿ olan işʿārımız ve müşārun-ileyhimā Ḳapūdān paşa {37} ve İbrāhīm Paşa ḥażerātı ile olan ḳarārıñız ibtiġāsı üzere icrā-yı lāzıme-i meʾmūriyyete müşārun-ileyhimā ḥażerātıyla {39} bi’l-ittifāḳ ve’l-ittiḥād ṣarf-ı mā-ḥaṣal-i miknet ve her ḥālde ibrāz-ı ḥarekāt-ı reviyyet-mendāneye beẕl-i cüll-i himmet buyurmaları {40} siyāḳında ḳāʾime. F 28 C 41
[582/64] Erdek ve Paşalīmānı ve Marmara nāʾiblerine başḳa başḳa
{1} Andıra cezīresinden Dersaʿādet’e gelmek üzere Baḥr-i Sefīd boġazında tevḳīf ḳılınmış oldıġı muḳaddemā {2} saʿādetlü Boġaz muḥāfıẓı ḥażretleri ṭarafından inhā olunan elli sekiz nefer Naṣrāniyyeleri Marmara ve Ekinlik {3} ve Paşalīmānı ve Erdek nām maḥallere iʿzām eylemesi ol vaḳt muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe işʿār olunaraḳ mesfūreler {4} maḥāll-i meẕkūreye gönderilmiş ve keyfiyyet Rum paṭrīḳi ṭarafından daḫi metrepolīd ve ḳocabaşıları ṭaraflarına {5} mektūblar irsāliyle bildirilmiş idi. Baʿdehū mersūmeleriñ ḥāl ü keyfiyyetini paṭrīḳ-i mersūm ḥużūrumuza beyān {6} ü istirḥām ile şifāhen vāḳiʿ olan ruḫṣat ve tenbīhimiz üzere muʾaḫḫaren paṭrīḳ-i mesfūr ṭarafından {7} Ḳapuḏaġı ve Paşalīmānı metrepolīdlerine yazılmış ise de emr-i ʿālī olmadıġı serriştesiyle mersūmeleriñ {8} mürūrlarına ṭarafıñdan teẕkire virilmediği beyānıyla Dersaʿādet’e mürūrlarına mümānaʿat olunmamasını bu defʿa {9} paṭrīḳ-i mersūm bā-taḳrīr istidʿā idüb mersūmeleriñ ʿaceze ve nisvān olaraḳ ol ṭaraflarda dūçār-ı ıżḏırāb {10} ü sefālet olduḳlarına bināʾen merḥameten mürūrlarına ruḫṣat virilmiş olmaġla emr ve tenbīhimiz ile paṭrīḳ-i mersūm {11} ṭarafından muḳaddem gönderilmiş olan kāġıdlar vechile mersūmeleriñ Dersaʿādet’e mürūrlarına ruḫṣat ve bu vesīle ile {12} [bir] ferdiñ bilā-teẕkire āmed-şod idemamesi ḫuṣūṣuna ʿale’d-devām mübāderet eylemañ içün mektūb. Fī 4 B 41
[582/97] Çirmen mutaṣarrıfına
{1} Eşḳıyā ṭāʾifesi ḳuvve-i ḳāhire-i İslāmiyye’yi ḥamden s̠ümme ḥamden her maḥalde müşāhede itmekde olduḳlarından {2} ümniye-i bāṭılalarından meʾyūs olaraḳ ve gūyā ölümi gözlerine alaraḳ Mārt’ıñ şiddetli lodoslarında {3} ṣaġīr ve kebīr ḳırḳ-elli ḳadar tekne-i menḥūseleriyle Boġaz’dan içerü girmek üzere beynlerinde meşveret {4} eylediklerini eşḳıyā-yı mersūme yedinden mecrūḥan Boġaz’a vürūd itmiş olan bir nefer Rūsyalu ḳapūdānı {5} ḫaber virmiş oldıġı ve mevcūd-ı maʿiyyeti olan ʿasker beş-altı maḥalliñ muḥāfaẓasında olaraḳ anda daḫi {6} ʿusret derkār idüği beyānıyla şu günlerde maʿiyyetine Rumili ṭaraflarından miḳdār-ı kifāye ʿasker taʿyīni {7} mertebe-i vücūbda oldıġını ḥālā Boġaz Muḥāfıẓı vezīr-i mükerrem saʿādetlü Muṣṭafā Paşa ḥażretleri bā-taḥrīrāt {8} inhā ve işʿār itmiş olub eşḳıyā-yı mersūme cānlarını gözlerine alaraḳ īrās̠-ı ḫalecān itmek dāʿiye-i {9} bāṭılasıyla bir lodos havāsında Boġaz’dan içerü duḫūle cürʾet itmek üzere mābeynlerinde müẕākere {10} sebḳ eylediği muḳaddemce bi’l-istiḫbār boġaz-ı meẕkūr ḳalʿa ve ṭābyalarınıñ taḳviye ve istiḥkāmı irādesiyle {11} ṭopçı orṭaları taʿyīn ve veṣāyā-yı lāzıme daḫi muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe işʿār ü tebyīn olunmuş {12} ve ol vaḳt keyfiyyet sū-yı müşīrīlerine daḫi taḥrīr ile dāḫil-i ḥükūmetleri olan sevāḥiliñ mekāyid-i aʿdādan {13} kemāliyle muḥāfaẓa ve muḥāresesine diḳḳat eylemeleri teʾkīd ḳılınmış oldıġına ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ işbu işʿārı daḫi {14} ḫaber-i sābıḳ-ı meẕkūrı müʾeyyid olaraḳ ḥavādis̠ nevʿinden idüğüne bināʾen inşāʾallāhü’r-Raḥmān ṭāʾife-i eşḳıyā {15} o maḳūle cesārete fırṣat-yāb olamayaraḳ ʿan-ḳarīb cezā-yı sezālarını müşāhede ile maẓhar-ı ḳahr ü dimār {16} olacaḳları dergāh-ı Ḥażret-i Rabb-i Müntaḳim ve Ḳahhār’dan leyl ü nehār mesʾūl ü mütemennā ise de ber-muḳteżā-yı {17} vaḳt ü ḥāl ḥazm ü iḥtiyāṭa riʿāyet vācibeden ve eşḳıyā-yı kefere cānlarını gözlerine almış {18} olduḳlarından kendülerden her dürlü ihānet ü melʿanet meʾmūl idüği vāżıḥātdan olaraḳ {19} şimdi muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhiñ inhā ve işʿār eylediği ʿasker Anāḏolī ḳażālarından tertīb ve taʿyīn olunsa {20} çıḳub gelmeleri ḫaylī vaḳte muḥtāc oldıġından māʿadā gelseler daḫi lāyıḳıyla işe yarayamayacaḳları {21} mücerreb ü maʿlūm idüğüne ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh daḫi Rumili ʿaskeri olmaḳ üzere maṭlūb eylemiş {22} oldıġına bināʾen gāvurlarıñ taṣmīm eyledikleri rivāyet olunan mevsimler güẕerān idinceye değin iki ay ḳadar {23} müstaḫdem olmaḳ üzere tīz elden biñ nefer işe yarar ve güzīde ʿaskeriñ ṭaraf-ı şerīflerinden irsāli çāresine {24} teşebbüs̠den başḳa tedbīr bulunamamış olub şöyle ki, ḳapu bölükbaşı ve tüfenkçibaşıñız maʿiyyetlerinde ne miḳdār {25} mevcūd sekbān neferātı var ise hemān tīz elden anları żabṭ ü rabṭa ḳādir ve iʿmāl-i ʿaskere muḳtedir {26} bir başbuġ intiḫābıyla maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişdirüb biñ nefere iblāġına iḳtiżā idecek ḳuṣūr {27} neferātı daḫi vaḳt geçürmeyerek serīʿan ve ʿācilen tanẓīm ile verālarından baʿs̠ ü isrā ve intiḫāb ve irsāl {28} eyleyecekleri başbuġ lede’l-iḳtiżā muḥārebede ʿaskere s̠ebāt itdirerek iş gördürmek ve muḥāfıẓ-ı {29} müşārun-ileyhiñ kendü adamı ve bayaġı ḳapu bölükbaşısı gibi her vechile emr ü nehyine iṭāʿat ü inḳıyād itmek üzere {30} başbuġ-ı mūmā-ileyhe ekīd ü şedīd tenbīh iderek ṣoñra muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh ṭarafından bir gūne şikāyet vuḳūʿa gelür ise {31} teʾdīb olunacaġını gūş-ı hūşuna ilḳā ve bundan başḳa daḫi Īnöz’e ḳadar sevāḥiliñ mekāyid-i aʿdādan {32} ḥıfẓ ü ḥırāsetleri esbābınıñ istiḥṣāline diḳḳat ü iʿtinā eylemeñiz ḫuṣūṣuna irāde-i ʿaliyye-i şāhāne {33} taʿalluḳ iderek ol bābda ḫāṭır-ı şerīf-i mülūkāne şeref-rīz-i ṣudūr olmuş ve sālifü’ẕ-ẕikr ʿasker aylıḳlu olaraḳ {34} ṭaleb olunmaḳ cihetiyle biñ neferiñ biri noḳṣān ve nā-tüvān olmamaḳ üzere iḳtiżā iden iki aylıḳ {35} māhiyyeleri naḳden muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh ṭarafına irsāl ve sāʾir levāzım ve taʿyīnātları daḫi ikmāl olunaraḳ {36} ve Boġaz ḳalʿa ve ṭabyalarınıñ taḳviye ve istiḥkāmına dāʾir tedābīr-i lāzıme bu ṭarafda daḫi icrā ve istiḥṣāl {37} ḳılınaraḳ keyfiyyet eṭrāfıyla muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhe işʿār ü tafṣīl ḳılınmış olmaġla cenāb-ı düstūrīleri muḳteżā-yı (85) mehām-āşināyī ve fütüvvet ve mübteġā-yı kār-āzmūdegī ve dirāyetleri üzere işbu nemīḳa-i ḫāliṣānemiziñ {2} vürūdı ānda vaḳt ü ḥāli ve ehemmiyyet-i maṣlaḥatı eṭrāfıyla mülāḥaẓa ve tefekkür buyuraraḳ {3} ve maṣlaḥat beyne’n-nās şāyiʿ olub bir neviʿ güft [ü] gū olmamaḳ üzere mümkin mertebe ḫafī ṭutaraḳ {4} ḳapu bölükbaşı ve tüfenkçibaşıñız maʿiyyetlerinde ne ḳadar mevcūd sekbān neferātı var ise hemān żabṭ {5} ü rabṭ ve iʿmāl-i ʿaskere muḳtedir ve münāsib bir başbuġ intiḫābıyla maʿiyyet-i müşārun-ileyhe irişdirmeğe ve biñ nefere {6} iblāġına īcāb idecek ḳuṣūr neferātı daḫi zinhār vaḳt ü zamān güẕerānını tecvīz buyurmayaraḳ {7} işe yarar ve tāmmü’l-esliḥa olmaḳ üzere serīʿan ve ʿācilen tanẓīm ile verālarından irsāle nis̠ār-ı mā-ḥaṣal-i himmet {8} ve gönderilecek biñ neferiñ māhiyyeleri ḳurb ü civāriyyet taḳrībi ve ṣıyānet-i mīrī farīżası gözedilerek {9} ḳaçar ġurūş aylıḳ virilmek üzere ḳaṭʿ ve tanẓīmine himmet buyurılabilür ise keyfiyyeti müşārun-ileyh ṭarafına {10} ve ṭarafımıza taḥrīr ü işʿāra ve intiḫāb ve irsāl buyuracaḳları başbuġa daḫi lede’l-ḥāce muḥārebede {11} ʿaskere s̠ebāt ü devām itdirmek ve muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhi efendi bilüb bayaġı etbāʿısı mis̠illü {12} her bir emr ü nehyine iṭāʿat ü inḳıyād itmek ve taʿyīn eylediği maṣlaḥata cān ü göñülden yapışmaḳ üzere {13} ekīd ü şedīd tenbīh buyuraraḳ ṣoñra muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyhden bir gūne şikāyet ẓuhūra gelür ise teʾdībinde {14} daḳīḳa fevt olunmayacaġını daḫi gereği gibi gūş-ı hūşuna ilḳāya mezīd-i saʿy ü diḳḳat ve evvel ü āḫir {15} vāḳiʿ olan işʿār ve tavṣiyemiz üzere dāḫil-i ḳalem-rev-i ḥükūmet-i müşīrīleri olan sevāḥil ve enḥānıñ {16} Īnöz’e ḳadar mekāyid-i eşḳıyā ve tasalluṭ-ı aʿdādan maṣūn olacaḳ vechile ḥıfẓ ü ḥırāsetleri esbābı {17} ne maḳūle iḳdām ü himmete tevaḳḳuf ider ise bir vechile ihmāl itmeyerek hemān ol ṣūreti istikmāle {18} ṣarf-ı maḳderet-birle her ḥālde is̠bāt-ı müddeʿā-yı reviyyet-mendī ve ḥamiyyete beẕl-i mā-ḥaṣal-i iḳdām ü ġayret {19} buyurmaları maṭlūb idüği beyānıyla ḳāʾime. Fī 4 Ş 41
[582/101] Ḳapūdān paşaya
{1} Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Meḥmed Reşīd Paşa ḥażretleriniñ evvelki ḳarār üzere Mesolenk {2} maṣlaḥatında tevḳīfi ḫuṣūṣuna irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ iderek ol bābda müşārun-ileyh ve saʿādetlü {3} Mora ve Cidde vālīsi El-Ḥāc İbrāhīm Paşa ḥażretleriyle bi’l-ittiḥād Mesolenk’iñ żabṭ ü tesḫīrine ṣarf-ı {4} iḳtidār buyurmaları żımnında irsāl ü tesyār olunan nemīḳa-i muḫliṣānemiziñ vuṣūlünden ve müşārun-ileyh Rumili vālīsi {5} ḥażretleriniñ ol vechile maṣlaḥat-ı merḳūmede taḳrīri bādī-i maḥẓūẓiyyet-i müşīrīleri oldıġından baḥis̠le {6} müşārun-ileyh İbrāhīm Paşa ḥażretleri giçen şehr-i Receb-i Şerīf’iñ on altıncı güni ṭop ve ḫumbaralar {7} vażʿıyla Mesolenk’i ne derecelerde göz açdırmayaraḳ ḥaṣr ü tażyīḳe mübāderet ideceklerini {8} sū-yı müşīrīlerine yazmış ve ṭaraf-ı sāmīlerinden her ne istemişler ise iʿṭā olunmuş ve beş-altı defʿa izbāndīd {9} tekneleri li-ecli’l-iʿāne Mesolenk’e gelmişler ise de ne vechile meksūren ʿavdet itdirilerek Mesolenk’iñ {10} berren ve baḥren esbāb-ı ḥaṣr ü tażyīḳi kāmilen istiḥṣāl ḳılınmış oldıġından bā-ʿavn-i Bārī ḳarīben {11} ġāʾilesiniñ berṭaraf olacaġı elṭāf-ı İlāhiyye’den müstedʿā oldıġı ve Donanma-yı Hümāyūn sefāyininden {12} revġan-ı sāde ve zeyt tükenüb faḳaṭ bordo fenārlarında yaḳılmaḳ üzere beher vuḳıyyesi üçer buçuḳ {13} ġurūşa olaraḳ iki biñ vuḳıyyeden mütecāviz revġan-ı zeyt iştirā olundıġını müteʿāḳiben körfez {14} içerüsüne giren Nemçelü sefīnesinden yetmiş beşer pāra fī ile yiğirmi beş biñ altı yüz on üç vuḳıyye {15} revġan-ı zeyt ve yiğirmi beşer pāraya olaraḳ otuz bir biñ üç yüz on dört vuḳıyye zeytūn mübāyaʿa {16} ve baʿżı ẓuhūr iden ḳayıḳlardan daḫi peksimād aḫẕ olunaraḳ iki māh ḳadar Donanma-yı Hümāyūn’uñ {17} idāre olunabileceği ve muḳaddemce vāḳiʿ olan işʿār-ı muḫliṣī üzere İngilterelünüñ Rumlara {18} iʿāneti ḫuṣūṣı lede’t-taḥarrī Anābolī’dan Mesolenk gāvurlarına ʿulūfe nāmıyla gönderilan aḳçeyi {19} müşārun-ileyh Rumili vālīsi ḥażretleriniñ ḳaraġolda olan ʿaskeri bi’t-teṣādüf iġtinām eylemiş olduḳlarından {20} bu mādde żımnında Cezāyir-i Sebʿa Ḳomāndārı Pīşel [?] maṭlūb buyurulmuş ve henüz gelmamiş ise de bundan böyle {21} vürūdunda her bir şey müẕākere-birle ṣūret-i keyfiyyeti işʿār olunacaġı tafṣīlātına dāʾir ṭaraf-ı ḫāliṣānemize {22} olaraḳ irsāl buyurılan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrāneleri ve Tersāne-i ʿĀmire emīni ʿizzetlü efendi bendelerine {23} olan çend ḳıṭʿa şuḳḳa-i şerīfeleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī ve cümlesi (88) ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı şāhāneye daḫi ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı liḥāẓa-i cenāb-ı pādişāhī olmuşdur. {2} Mesolenk’iñ ber-vech-i meşrūḥ germiyyetle ḥaṣr ü tażyīḳine iʿtinā ve mübāderet olundıġı işbu işʿār-ı müşīrīlerinden {3} evvelce müşārun-ileyhimā ḥażerātı ṭaraflarından daḫi müştereken inhā olunmuş oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā ʿahd-i ḳarībde {4} ġāʾile-i merḳūmeniñ berṭaraf olacaġı ʿināyet-i Sübḥāniyye’den mesʾūl ü mütemennā ve Donanma-yı Hümāyūn’uñ ḳūmānya {5} ḫuṣūṣunda bu vechile ṣıḳındısı mündefiʿ olaraḳ iki aylıḳ ẕaḫīreniñ tedārük olunması bādī-i {6} maḥẓūẓiyyet-i cenāb-ı şehinşāh-ı kişver-küşā olub eğerçi muḳaddemce Donanma-yı Hümāyūn’a muḳteżī olan {7} revġan-ı zeyt Midillū’den tertīb olunmuş ise de ẕāt-ı düstūrīleri ḥāżır bu vechile mübāyaʿa itmiş olduḳlarından {8} yazdıḳları ḥesāb üzere gerek zeytūn ve gerek revġan-ı zeytiñ iḳtiżā iden bahāları şeref-sünūḥ iden {9} irāde-i seniyye-i mülūkāne mūcebince Tersāne-i ʿĀmire ḫazīnesinden ṣavb-ı saʿādetlerine irsāl olunmaḳ üzere {10} oldıġı maʿlūm-ı saʿādetleri buyurulduḳda hemān ẕāt-ı saʿādetleri baʿd-ez-īn daḫi müşārun-ileyhimā ḥażerātıyla {11} bi’l-ittiḥād şu Mesolenk’iñ bir ān evvel eyādī-i nikbet-mebādī-i kefereden taḫlīṣi esbābını istiḥṣāle sürʿate {12} mübāderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Lede’l- vuṣūl bi-mennihī Taʿālā evvelbahārda Dersaʿādet’den gönderilecek {13} süfün-i Donanma-yı Hümāyūn ile bir miḳdār zift ve ḳaṭrān gönderilmesi Tersāne-i ʿĀmire emīni efendi-i mūmā-ileyh {14} ṭarafına mersūl şuḳḳa-i şerīflerinde muḥarrer oldıġına ve vāḳıʿan ẕikr olunan zift ve ḳaṭrānıñ Donanma-yı Hümāyūn {15} sefāyinine şiddet-i lüzūmuna mebnī süfün-i meẕkūra taḥmīlen irsāli ḫuṣūṣuna diḳḳat eylemesi daḫi emīn-i mūmā-ileyhe {16} tenbīh olunmuş olmaġın hemān cenāb-ı müşīrīleri her ḥālde icrā-yı levāzım-ı ġayret ü besālete himmet buyurmaları meʾmūldür. Fī 4-5 Ş 41
[582/106] Mora vālīsine ve Ḳapūdān paşaya başḳa başḳa
{1} Maʿlūm-ı müşīrīleri oldıġı üzere Donanma-yı Hümāyūn ve süfün-i sāʾireye lüzūmı olan dört aylıḳ ẕaḫīreniñ {2} ḥasbe’l-vaḳt Dersaʿādet’den irsālinde ʿusret derkār oldıġına bināʾen peder-i meʿālī-küsterleri ʿaṭūfetlü Mıṣır Vālīsi {3} El-Ḥāc Meḥmed ʿAlī Paşa ḥażretlerine ḥavāle olunmuş idüği muḳaddem ve muʾaḫḫar ṣavb-ı müşīrīlerine taḥrīr ü işʿār ḳılınmış olmaḳ ḥasebiyle {4} müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından bu defʿa tevārüd iden taḥrīrātda der-ʿaḳab donanma-yı meẕkūr içün üç aylıḳ ḳūmānya tertīb {5} ve ʿicāleten irsāli ḫuṣūṣı iḳtiżā idenlere teʾkīd ü tenbīh ve lāzım gelan ilm ü ḫaberleri ṭaraf-ı düstūrīlerine {6} ve saʿādetlü Ḳapūdān paşa ḥażretleri ve el-yevm nezd-i sāmīlerinde olan ḳapu ketḫüdāları Necīb Efendi {7} ṭaraflarına tesyār ve ṣūret-i ḥāl beyān ü işʿār olunmuş ise de İskenderiye ṣiġortacıları Moton’a giden {8} altı aylıḳ ẕaḫīreniñ ṣiġorta şürūṭı bi’s-selāme varanından yüzde sekiz almaḳ ve telef olanından {9} yüzde yetmiş virmek üzere rabṭ itmiş olduḳlarından işbu donanmaya gidecek üç aylıḳ ẕaḫīreniñ daḫi {10} şürūṭ-ı meẕkūre üzere naḳli mersūm ṣiġortacılara ḥavāle olunmuş ve keyfiyyet vālī-i müşārun-ileyhiñ {11} İskenderiye’de muḳīm tercümānlarına yazılmış ise daḫi İngilterelü Ḳohrān cenerāliñ İngiltere’den çıḳdıġı {12} ve Frānçe diyārına gitdiği ve Mārsilya’dan Amārīḳa sefīneleriyle cānib-i Rum’a geleceği meʾālinde {13} İskenderiye tüccārlarına İngiltere’de muḳīm şerīklerinden mektūblar gelmiş oldıġından mersūm ṣiġortacılar daḫi {14} İskenderiye tüccārınıñ şürekāsı olduḳları ḥays̠iyyet[iy]le şu aralıḳ ṣiġorta idemeyeceklerini beyān {15} eyledikleri tercümān-ı mersūm ṭarafından ṭaraflarına gelan cevāb-nāmede muḥarrer oldıġına bināʾen maḥalline selāmetle {16} varan ẕaḫīreniñ nevlinden başḳa inʿām ṭarīḳiyle yüzde sekiz virilmek ve telef olanı ṣorulmamaḳ üzere {17} nıṣfınıñ Donanma-yı Hümāyūn’a irsāline ḳarār virmiş oldıġı ve ḥavādis̠-i meẕkūreniñ ṣıḥḥati taḳdīrinde {18} nıṣf-ı dīgeri daḫi müşārun-ileyh Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetinde bulunan tüccār tekneleriniñ yanına {19} miḳdār-ı kifāye cenk sefīnesi terfīḳiyle İskenderiye’ye irsāl ve ol vechile celb olunmaḳ lāzım geleceği {20} muḥarrer ü mesṭūr olub bundan çend rūz muḳaddemce ḳapūdān-ı müşārun-ileyh ṭarafından vārid olan taḥrīrātda {21} Donanma-yı Hümāyūn’uñ iki aylıḳ ẕaḫīresi oldıġı inhā olunmuş oldıġından inşāʾallāhü Taʿālā {22} vālī-i müşārun-ileyh ḥażretleri ḳarār virdiği vechile bir buçuḳ aylıḳ ḳūmānya irsāl ü īṣāl iderek {23} ve bi-ʿavnihī Taʿālā bu ṭarafdan iḫrāc olunacaḳ Donanma-yı Hümāyūn ṭaḳımına vażʿ ü taḥmīl ḳılınacaḳ {24} ḳūmānyalar daḫi varub yetişerek ʿavn ü ʿināyet-i Rabbāniyye ile sāye-i übbehet-vāye-i cihān-bānīde {25} Donanma-yı Hümāyūn ḳūmānya ḫuṣūṣunda zaḥmet çekmeyeceği derkār ve mersūm Ḳohrān cenerāliñ Zānṭa {26} ve Ḳorfa ṭaraflarına vürūdı ḥavādis̠i baʿżı ġazetelerden alınmış ise de henüz ṣıḥḥat ve ʿadem-i ṣıḥḥati tebeyyün {27} idemeyüb minvāl-i meşrūḥ üzere Donanma-yı Hümāyūn’uñ mevcūduyla vālī-i müşārun-ileyh ḥażretleriniñ göndereceği {28} bir buçuḳ aylıḳ ve bu ṭarafdan gidecek ḳūmānyalar inşāʾallāhü Taʿālā derece-i kifāyede olmaḳ ḥasebiyle dīger bir buçuḳ [aylıḳ] {29} ḳūmānyanıñ aḫẕı-çün İskenderiye cānibine sefāyin irsāli ṣūretine şimdiki ḥālde ḥācet mess itmeyeceği {30} āşikār oldıġına mebnī şeref-sünūḥ iden irāde-i seniyye-i şāhāne mūcebince ṣūret-i ḥāl ṣavb-ı muḫliṣīden (93) vālī-i müşārun-ileyh ḥażretlerine taḥrīr ü işʿār ḳılınmış ve keyfiyyet ḳapūdān-ı müşārun-ileyhe daḫi yazılmış olmaġla {2} ifāde-i ḥāl siyāḳında ḳāʾime. Fī 7 Ş 41
[582/108] Çirmen mutaṣarrıfına kenār
{1} Ḫudā-ne-kerde kefere-i mesfūreniñ bir ṣıḳı lodos havāda Boġaz’dan içerü girmeleri ḥavādis̠i {2} bundan aḳdem mesmūʿ olaraḳ veṣāyā-yı muḳteżiye ol vaḳt ṣavb-ı saʿādetlerine yazılmış ve eşḳıyā-yı {3} mersūmeniñ tertīb-i meẕkūre üzere icrā-yı melʿanet dāʿiye-i bāṭılasında olduḳları muʾaḫḫaren Boġaz {4} muḥāfıẓı müşārun-ileyh cānibinden işʿār olunaraḳ tīz elden ḳapu bölükbaşı ve tüfenkçibaşıları maʿiyyetlerinde {5} bulunan sekbān neferātınıñ muḳtedir başbuġla muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh maʿiyyetine irişdirmeğe şitāb ü sürʿat {6} ve biñ nefere iblāġına lāzım gelan ʿasākiriñ daḫi vaḳt geçürmeyerek serīʿan tanẓīm ve īṣāline {7} himmet eylemeleri irādesi bā-taḥrīrāt çend rūz evvelce ṭaraf-ı düstūrīlerine teʾkīd olunmuş oldıġından (94) şimdiye dek vuṣūlüyle īcābınıñ icrāsına iʿtinā buyuracaḳları hüveydā olub lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī {2} bu gāvurlar fürce-yāb-ı mefsedet olalıdan berü her maḥalde saṭvet-i bāhire-i İslāmiyye’yi görmekde {3} olaraḳ ḳurduḳları dūlāb-ı melʿanetleriniñ ʿaksine dāʾir olacaġını teyaḳḳun ile bunlar {4} ölüm eri olmuş ve bu cihetle kelb-i ʿaḳūr gibi oraya şuraya hecme-zen-i ḫıyānet olmaḳlıġı gözlerine {5} kesdirmiş olduḳlarından bunlarıñ defʿ-i ṣāʾil-i kelbiyyeleri żımnında boġaz-ı meẕkūruñ lāyıḳıyla taḳviyesi {6} ehemm ü muḳteżī ve cenāb-ı sāmīleriniñ ḫidemāt-ı seniyyede vüsʿlerinden gelan iḳdāmātı ṣarf {7} eyleyecekleri nezd-i ḫāliṣānemizde maʿlūm ü bedīhī oldıġına naẓaran bu vaḳte ḳadar mūmā-ileyhimā ḳapu bölükbaşı {8} ve tüfenkçibaşıları bendeleri maʿiyyetlerinde bulunan ʿasākiriñ çıḳarmış olacaḳları meʾmūl ise de {9} cānım ḳarındaş, bu ḫuṣūṣda nihāyet derece sürʿat-i iḳdām ü diḳḳat ve ʿasākir-i merḳūmeniñ bir ān aḳdem {10} Boġaz’a irişdirilmesi emrine müsāraʿat-birle vuṣūllerini ṭaraf-ı ḫāliṣānemize işʿār ü işāret {11} ve Īnöz[’de] müddeḫar olub Āsitāne’ye getürdülmek üzere Tekfūrḏaġı’na naḳl olunan ẕaḫāyirden {12} maʿlūmü’l-miḳdār daḳīḳiñ ʿasākir-i merḳūme taʿyīnātı-çün Boġaz’a irsāli irāde buyurulmuş ve keyfiyyet {13} muḳaddemce ṣavb-ı saʿādetlerine işʿār olunmuş oldıġı maʿlūm-ı müşīrīleri buyurulduḳda daḳīḳ-i meẕkūruñ daḫi {14} serīʿan Boġaz’a īṣāli emrine himmet buyurmaları żımnında taḥşiye-i nemīḳa-i muḫālaṣata ibtidār ḳılındı. Fī 8 Ş 41
[582/110] Mora vālīsine ve Rumili vālīsine
{1} Meknūz-ı gencīne-i fıṭrat-ı ẕātiyyeleri olan cevher-i ʿālem-bahā-yı besālet ü ṣavlet iḳtiżāsı [?] {2} ve meʾmūriyyet-i düstūrāneleri muḳteżāsı üzere Mesolenk’iñ şiddet-i muḥāṣara ve tażyīḳine {3} ṣarf-ı himmet buyurmaḳda iseler de Mesolenk’iñ baḥren miftāḥı mes̠ābesinde olan Vāsīl aḏasınıñ {4} evvel-emrde żabṭ ü istīṣāli Mesolenk’iñ ḳahr ü tesḫīrine bā-ʿavn-i Rabb-i Eḥadiyyet vesīle-i suhūlet {5} olacaġından iʿmāl ü inşā olunan ṣallara miḳdār-ı vāfī ʿasker vażʿ ü teşḥīn ve üzerlerine {6} Girīd Cezīresi Serçeşmesi Ḥüseyin Beğ bendeleri başbuġ naṣb ü taʿyīn buyurılaraḳ aḏa-i meẕkūruñ {7} istīṣāli niyyet-i ḥasenesiyle miḳdār-ı kifāye filika ve ṣandāllar ile sevḳ ü tesyīr ve ās̠ār-ı himem-i müşīrāneleriyle {8} māh-ı Receb-i Şerīf’iñ selḫi güni bi’l-muḥārebe aḏa-i meẕkūr żabṭ ü tesḫīr olunmuş oldıġı beyānıyla tafṣīl-i {9} keyfiyyet ʿizzetlü Ḥüsnī Beğefendi ile Necīb Efendi bendeleriniñ işʿārından maʿlūm olacaġını şāmil {10} bi’l-iştirāk irsāl buyurılan taḥrīrāt-ı beşāret-āyāt-ı müşīrāneleri enmile-zīb-i vürūd ü vuṣūl {11} ve meʾāl-i ferḥat-iştimāli rehīn-i ıṭṭılāʿ-i muḫliṣ-i velā-şümūl olmuş ve ʿasākir-i manṣūreniñ bu kerre daḫi {12} vuḳūʿa gelan ġayret ü iḳdāmları ve lā-siyyemā ẕāt-ı vālālarınıñ daḫi umūr-ı dīniyyede cilveger-i sāḥa-i {13} bürūz olmaḳda olan himmet ü ihtimāmları keyfiyyātı efendi-i mūmā-ileyhimā ṭaraflarından taḥrīr ü inbā ḳılınmış olub (95) ʿavn [ü] nuṣret-i Cenāb-ı Fātiḥü’l-Ebvāb ve ḳuvve-i ḳudsiyye-i ḥażret-i pādişāh-ı İskender-elḳāb ile {2} cezīre-i meẕkūruñ ġayūrāne ve cānsipārāne ḥamle ve hücūm ile āverde-i dest-i tesḫīr olması {3} inşāʾallāhü’r-Raḥmān şu günlerde Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīrine berāʿat-i istihlāl ittiḫāẕına sezāvār {4} ve bu keyfiyyet muḫliṣlerine ve cümleye bādī-i dil-küşāyī ve mesārr-ı bī-şümār olaraḳ taḥrīrāt-ı meẕkūreleri {5} derḥāl rikāb-ı kerāmet-intisāb-ı cihān-dārīye ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı enẓār-ı ʿāṭıfet-ās̠ār-ı {6} ḥażret-i şehinşāh-ı maḥmūdü’l-fiʿāl ve işbu ḫidmet-i ḥaseneleri daḫi nezd-i hümāyūn-ı mülūkānede {7} kemāl-i maḥẓūẓiyyeti müstelzim olaraḳ her ḥālde manṣūriyyetleri edʿiye-i icābet-peymāsı ḥaḳḳ-ı eḥaḳlarında {8} bī-dirīġ ü ibẕāl buyurulmuşdur. Ẕāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri mezīd-i merdī ve şecāʿat ile {9} mefṭūr ve icrā-yı meʾmūriyyete ez-dil ü cān ṣārif-i mā-ḥaṣal-i maḳdūr olduḳlarından inşāʾallāhü’r-Raḥmān {10} ʿan-ḳarīb şu Mesolenk’iñ daḫi fetḥ ü tesḫīrine muvaffaḳiyyetle cümlemizi nāʾil-i dest-māye-i ferḥat ü sürūr {11} buyuracaḳlarınıñ vużūḥiyyetine ve el-yevm maṣlaḥat-ı mevkūleleri üzerinde vüsʿ-i beşerde olan {12} iḳdām ü ihtimāmı ikmāl ü icrā eylemekde olduḳlarına naẓaran bu bābda teʾkīd ü iḫṭār maʿlūmı {13} işʿār nevʿinden olacaġı külfe-i beyāndan āzāde ve Ḫudā bilür ki, leyl ü nehār dü-çeşm-i intiẓārımız {14} şu Mesolenk’iñ āġūş-ı tesḫīre keşīdesi ḫaber-i meserretiniñ vürūdı semtine küşāde olmaġın {15} aña göre himmet ve icrā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve besālete beẕl-i mā-ḥaṣal-i ḳudret-birle naḳş-efgen-i {16} ṣaḥīfe-i rūzigār ve müstelzim-i tenşīṭ-i ḳulūb-ı ṣıġār ü kibār olur ḫidemāt-ı mebrūre ve mesāʿī-i meşkūre {17} ibrāzına ṣarf-ı reviyyet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 12 Ş 41
[582/112] Ḥüsnī Beğefendi ve Necīb Efendi’ye
{1} Mesolenk ḳarşusunda kāʾin Vāsīl aḏa taʿbīr olunur maḥal Mesolenk’iñ żabṭ ü istīṣāline miftāḥ mes̠ābesinde ise de {2} kefere-i eşḳıyā ṭarafından ne vechile taḥkīmine iʿtinā olunmuş oldıġından ve aḏa-i meẕkūruñ tesḫīri elzem idüğünden baḥis̠le {3} atılan gülle ve ṣalḳıma baḳmayaraḳ ʿasākir-i manṣūre ne ṭarīḳ ile aḏa-i merḳūm üzerine hücūm itmiş {4} ve ne ṣūretle żabṭ ü tesḫīr olunmuş ve derūnunda bulunan ṭop ve mühimmātıñ defteri taḳdīm ḳılınmış oldıġına {5} ve Mesolenk’e berren ve baḥren hücūm ü iḳtiḥām olunmaḳ üzere ḳaradan inşā olunmaḳda olan yollar tekmīl oldıġı gibi {6} iki sāʿat mesāfede vāḳiʿ Andalīḳoz aḏasınıñ daḫi fetḥi müyesser olduḳdan ṣoñra ne ṣūretle {7} Mesolenk üzerine yürüyüş olunmaḳ taṣmīm olunmuş idüğüne dāʾir bi’l-iştirāk irsāl olunan şuḳḳañız (96) ve defter-i meẕkūr mezāyāsı maʿlūmumuz olub lillāhi’l-ḥamd ve’l-ʿaṭāyā es̠er-i teveccühāt-ı ḳudsiyye-i cenāb-ı şehinşāh-ı kişver-küşā ile {2} aḏa-i meẕkūruñ bu ṣūretle āverde-i dest-i tesḫīr ve miknet olmuş olması Mesolenk’iñ daḫi bir ān evvel eyādī-i nikbet- {3} -mebādī-i kefereden nezʿ ü taḫlīṣine tefeʾül-bi’l-ḫayr olunaraḳ bu keyfiyyet cümlemize müstelzim-i inbisāṭ ü behcet {4} ve ḫuṣūṣ-ı mezbūrı mutażammın ḥālā Cidde ve Mora Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿaskeri vezīr-i şecāʿat-semīr saʿādetlü İbrāhīm Paşa {5} ve Rumili vālīsi ve serʿaskeri vezīr-i mükerrem saʿādetlü Meḥmed Reşīd Paşa ḥażerātınıñ daḫi tevārüd iden taḥrīrātları {6} ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı ḥażret-i pādişāhīye ʿarż ü taḳdīm ile bu ḫuṣūṣ-ı ḫayriyyet-nuṣūṣ nezd-i meʿālī-vefd-i cenāb-ı {7} ḫüsrevānede daḫi baʿis̠-i neşāṭ ü ferḥat olmuş ve duʿā-yı icābet-peymā-yı ḥażret-i ẓıllullāhīyi mübeyyin {8} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı kerāmet-mażmūn-ı pādişāhī levḥa-pīrā-yı ṣudūr buyurulmuşdur. Maʿlūmuñuz oldıġı vechile kefere-i mesfūre {9} ḳaç seneden berü Mesolenk’i melceʾ-i direng ittiḫāẕıyla ṣūret-i işʿārıñıza naẓaran aḏa-i mezbūrı daḫi bayaġı palanḳa {10} şekline ḳoymuşlar iken ḥamle-i dilīrāne ve hecme-i nerīmāne-i ʿasākir-i nuṣret-meʾās̠ire tāb-āver olamayaraḳ aḏa-i meẕkūruñ {11} bu vechile żabṭ ü tesḫīr olundıġı gibi inşāʾallāhü Taʿālā şimdiye ḳadar gerek Andalīḳoz ve gerek Mesolenk’iñ daḫi {12} nezʿ ü taḫlīṣiyle kefere-i mersūmeniñ ḳahr ü tedmīri elṭāf-ı Rabbāniyye’den müstedʿā ve bu ḫaber-i meserret-es̠eriñ {13} bir ān aḳdem ẓuhūrına çār-çeşm-i intiẓār oldıġımız bedīhī ve rūşenā olmaġın hemān bu bābda ẓuhūra gelan {14} maḥẓūẓiyyetimizi inbā siyāḳında şuḳḳa. Fī 12 Ş 41
[582/115] Ḳapūdān paşaya
{1} Rum eşḳıyāsına iʿāne olaraḳ İngiltere tüccārından üç ayda onar biñ kīse virilmek üzere iki yüz biñ {2} kīse aḳçe tertīb olunub ol aḳçeniñ taḳsīṭ-i evvelinden Mesolenk gāvurlarına biñ iki yüz kīse aḳçe {3} ʿulūfe gönderilür iken es̠nā-yı rāhda saʿādetlü Rumili vālīsi ḥażretleriniñ ʿasākiri ṭarafından aḫẕ ü iġtinām {4} olundıġı muḳaddemce müşārun-ileyh ḥażretleri ṭarafından işʿār olunmuş ve İngilterelünüñ eşḳıyāya olan iʿānesi {5} māddesiniñ menʿine dāʾir bundan aḳdem Dersaʿādet’de bulunan İngiltere ilçisine virilmiş olan bir ḳıṭʿa mufaṣṣal {6} taḳrīr-i resmīniñ ṣūreti ṣavb-ı saʿādetlerine tesyār ḳılınmış oldıġından bu bābda maʿlūmāt-ı müşīrīleriniñ {7} istişʿārını şāmil iṭāre-i sū-yı sāmīleri ḳılınan taḥrīrāt-ı ḫulūṣ-verī vāṣıl olmazdan evvelce {8} bu māddelere dāʾir olan ḫuṣūṣāt maʿrıż-ı iddiʿāda mükāleme olunmaḳ içün Cezāyir-i Sebʿa’nıñ {9} baḥren ḳūmandānı Pişel [?] maṭlūb buyurulmuş oldıġından mersūm daḫi Zānṭa’dan çıḳub ṭaraf-ı ʿālīlerine {10} gelmek üzere oldıġı ḥālde devleti maṣlaḥatına dāʾir Mālṭa’ya ʿazīmeti muḳteżī olaraḳ ol cānibe gitmiş {11} ve baʿdehū sū-yı saʿādetlerine geleceğini iḫbār itmiş olmaḳ ḥasebiyle bi-mennihī Taʿālā mersūmuñ vürūdunda (98) ḫuṣūṣāt-ı merḳūmeniñ cümlesi maʿrıż-ı iddiʿāda beyān ve devletçe mükāleme-birle ifādāt-ı lāzıme {2} ve ecvibe-i muḳteżiye dermiyān ḳılınaraḳ keyfiyyet ne vechile olur ise işʿār buyurılacaġını ḥāvī {3} firistāde ve tesyār ḳılınan taḥrīrāt-ı sāmiyeleri meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i s̠enāverī olmuşdur. {4} Nezd-i saʿādetlerinde tekellüfāt-ı beyāniyyeden müstaġnī oldıġı üzere düvel-i Efrenciyye her bir maṣlaḥatlarını kāleb-i ḥīle {5} ve desīseye ifrāġ iderek rüʾyet itmekliği ʿādet itmiş olduḳlarından bunlara iʿtimād bir vechile cāʾiz olmayub {6} ḥattā bu defʿa İngiltere devleti ṭarafından Derʿaliyye’ye gelan büyükilçi vürūdı ʿaḳībinde mükāleme itmek üzere {7} mülāḳāt ṭalebinde taʿcīl itmiş ve ʿizzetlü Reʾīsü’l-küttāb efendi ḫānesine celb ile ʿaḳd-i meclis-i mükāleme {8} olunmuş olub ilçi-i mūmā-ileyh Rumlara dāʾir ifādāta şürūʿ ü mübāşeret ider itmez İngiltere meʾmūrlarınıñ {9} ol ṭarafda Rumlar ḥaḳḳında vuḳūʿa gelmekde olan iʿānet-i külliyyelerini mūmā-ileyh Reʾīs efendi tavṭiʾe-i {10} kelam iderek ol bābda muḳaddem taḳrīr-i resmī ile iddiʿā olundıġı vechile s̠ebt [?] ve şekvaya āġāz ile {11} ṭarafeynden ne vechile aḳvāl-i kes̠īre cereyān itmiş oldıġı ve ilçi-i mūmā-ileyhiñ devleti ṭarafından meʾmūr oldıġı {12} ifādātıñ netīcesi gūyā Rūsyalu Rum māddesinden dolayı Devlet-i ʿAliyye’ye iʿlān-ı ḥarb itmek niyyetinde olaraḳ {13} bu muḫāṭaranıñ defʿi-çün Rumlarla ıṣlāḥ-ı ẕātü’l-beyn ṣūretine devleti tavassuṭ itmek üzere bu bābda {14} Devlet-i ʿAliyye İngiltere devletiniñ ifādāt-ı ḫayr-ḫāhānesine muvāfaḳat idüb itmeyeceğine bir cevāb-ı ḳaṭʿī {15} iʿṭāsını ṭalebden ʿibāret idüği tafṣīlātını mutażammın ḳaleme alınan meclis-i mükāleme mażbaṭasında {16} beyān olundıġı ṣūretlerle ilçi-i mūmā-ileyhe ḳaṭʿī cevāb virilmiş ise de ilçi-i mūmā-ileyh bu māddeniñ {17} bir defʿa vükelā-yı Salṭanat-ı Seniyye’ye ifāde ḳılınmasını ṭaleb itmiş oldıġından Bāb-ı ʿĀlī’de meclis ʿaḳdiyle mażbaṭa-i {18} merḳūme lede’l-ḳırāʾa işbu Rum māddesi muḳaddem ve muʾaḫḫar gerek İngiltere ve gerek Düvel-i Erbaʿa-i Müttefiḳa {19} dinilan Rūsya ve Nemçe ve Frānsa ve Prūsya devletleri ṭarafından bi’d-defaʿāt īrād ve teklīf olunmuş {20} ve ṭaraf-ı Devlet-i ʿAliyye’den şerʿan ve mülken ḳabūli tecvīz olunamayaraḳ evvel ü āḫir cümlesine ḳaṭʿī cevāblar {21} virilmiş oldıġından bu māddeniñ laḳırdısı bitmiş ve ḥattā Düvel-i Erbaʿa-i merḳūmeniñ ṣoñraki teklīflerinde {22} İngilterelü ḳarışmamış iken şimdi ʿalelʿacele İngilterelünüñ buña yeñiden başlaması Rum fesādınıñ {23} henüz ardı alınamaması cihetiyle İngilterelü iki seneden berü ṭamaʿa düşerek Mora cezīresini daḫi {24} Cezāyir-i Sebʿa gibi ele almaḳ dāʿiyesinden ʿibāret ve Rumlara bu yüzden daḫi bir iʿānet oldıġından {25} ve muḳaddemce taḥḳīḳ olundıġı üzere Rūsya īmparāṭorı müteveffā ʿAleksāndr helākinden evvelce Rum māddesi-çün {26} Devlet-i ʿAliyye’ye iʿlān-ı ḥarbe ḳarār virmiş ise de lillāhi’l-ḥamd ve’l-mennihī niyyetini fiʿile çıḳarmaġa meydān {27} bulamayaraḳ hālik olub Rūsyaluda daḫi küllī fesād ü iḫtilāl vuḳūʿ buldıġından belki bugünlerde {28} ʿavn-i Ḥaḳḳ’la Mesolenk maṣlaḥatınıñ ḫitāmı ḳuvve-i ḳarībeye gelmesi daḫi İngilterelüye baʿis̠-i taʿcīl olaraḳ Devlet-i ʿAliyye’yi {29} ke-enne Rūsyalu ile bi’l-iḫāfe şu aralıḳ taḥṣīl-i merāmına dest-res olmaḳ ve ḥāṣıl olan maʿlūmāta göre {30} İngiltere devletiniñ iki senedir Devlet-i ʿAliyye ḥaḳḳında taġyīr-i uṣūl ile bu dāʿiyelere düşmesi {31} İngiltere Başvekīli Ḳānīn’iñ ifsādından neşʾet iderek Devlet-i ʿAliyye bu teklīflerine muvāfaḳat {32} gösterdiği ṣūretde Rumlar İngilterelünüñ eline girmiş olacaġından başvekīl-i mūmā-ileyh “İşte Rumlara {33} itdiğiñiz iʿāneleri żāyiʿ itmeyüb maṣlaḥatı becerdim” yollu İngilterelüye kendüyi beğendirmek ṣūretleri {34} olacaġı mütebādir-i eẕhān ve Rumlar ibtidā bu fesād ü ʿiṣyānı gūyā kendüleri fī’l-aṣl Yūnān ḥükūmeti {35} olduḳlarından Salṭanat-ı Seniyye’niñ raʿiyyetinden çıḳub yine eski ḥükūmetlerini taḥṣīl itmek dāʿiye-i bāṭılasıyla {36} meydāna çıḳarmış olduḳları ve evvel ü āḫir bilinmiş oldıġı vechile Frenkler ṭaraflarından muḳaddem ve muʾaḫḫar īrād olunan {37} ve gerek bu defʿa İngilterelü cānibinden teklīf ḳılınan ıṣlāḥ-ı ẕātü’l-beyn laḳırdısınıñ maʿnāsını Rumlarıñ {38} iddiʿā-yı bāṭıllarına muvāfıḳ olacaḳ vechile ḥaḳlarında envāʿ-ı imtiyāzāt taḥṣīl itmek, ve’l-ḥāṣıl bunları (99) külliyyen raʿiyyetden çıḳarub bir ḥükūmet ṣūretine ḳoymaḳ dimek oldıġı ve maʿāẕallāhü Taʿālā bu ṣūret ise {2} ʿācilen ve ācilen meḥāẕīr-i külliyyeyi müntic ve belki bunuñ mażarratı gerek Rūsyalu ve gerek İngilterelünüñ {3} iʿlān-ı ḥarb itmeleri mażarratından aġır olacaġı ẓāhir ü nümāyān oldıġına mebnī şerʿan ve mülken teklīf-i {4} meẕkūruñ ḳabūli bir vechile cāʾiz olmayub evvelki sözde s̠ebāt itmekden ġayrı tedbīr-i dil-peẕīr olunamayacaġından {5} muḳaddem Düvel-i Erbaʿa’ya virildiği mis̠illü ilçi-i mūmā-ileyhe daḫi resmen yine ol cevābın iʿṭāsı bi’l-cümle {6} vükelā-yı Salṭanat-ı Seniyye ʿindlerinde tensīb olunaraḳ ol vechile keyfiyyet ḫāk-pāy-ı kerāmet-intimā-yı şāhāneden {7} bi’l-istīẕān mütevekkilen ʿalellāh keyfiyyetiñ bu vechile tekrār ilçi-i mūmā-ileyhe ifādesi ḫuṣūṣuna {8} irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş oldıġına mebnī bu mādde dīn ve şerīʿat-ı Muḥammedī’ye ḏoḳunur şey {9} oldıġından Devlet-i ʿAliyye bunı ḳabūl ve ıṣġā itmamekde maʿẕūr ve cevāb-ı sābıḳı iʿāde ve iʿṭāya {10} mecbūr oldıġı resmen Maḳām-ı Riyāset’den ilçi-i mūmā-ileyhe ifāde ḳılınmış olub ẕāt-ı ʿālīleri ḫayyir-i {11} dīn ü devlet olaraḳ bu mādde[ye] daḫi vuḳūfları iḳtiżā-yı ḥālden ve her ne ḳadar bu ḫuṣūṣuñ {12} derece-i ġāyetde ketm ü iḫfāsıyla nefsiñizden başḳaya tecāvüz itmamesine ihtimām lāzımeden ise de {13} ilçi-i mūmā-ileyhiñ bu bābda vāḳiʿ olan ifādātı ve Maḳām-ı Riyāset’den maʿrıż-ı iştikāda iʿānet {14} māddesi muḳaddemesiyle ne vechile ecvibe-i ḳaṭʿiyye-i müskite virilmiş oldıġı tafṣīlen maʿlūm-ı düstūrīleri {15} buyurılaraḳ ol cānibde olan İngiltere ḳūmandānı ṣavb-ı saʿādetlerine vürūd ile müẕākere iḳtiżāsında {16} aña taṭbīḳan ṭaraf-ı düstūrīlerinden mersūma ecvibe-i lāzıme iʿṭāsıyla bundan böyle ḳaṭʿ-ı yed-i iʿāneleri {17} esbābı istiḥṣāl olunmaḳ içün mażbaṭa-i merḳūmeniñ bir ḳıṭʿa ṣūreti iḫrāc ve derūn-ı nemīḳa-i ḫāliṣānemize {18} idrāc ile iṭāre-i sū-yı saʿādetleri ḳılınmış olmaġın tafṣīl-i ḥāl müṭālaʿasından maʿlūm-ı fütüvvet- {19} -iştimālleri buyurulduḳda bu māddeniñ ḫafī ṭutulmasına saʿy ü himmet ve ol vechile īfā-yı muḳteżā-yı {20} kār-āşināyī ve feṭānete beẕl-i maḳderet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 17 Ş 41
[582/121] Ḥüsnī Beğefendi’ye, Necīb Efendi’ye
{1} ʿAvn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Rabbü’l-Muʿīn ve imdād ve rūḥāniyyet-i cenāb-ı Resūlü’l-Emīn ve es̠er-i teveccühāt-ı {2} ḳudsiyye-i pādişāh-ı rū-yı zemīn ile muḳaddemce āverde-i dest-i tesḫīr oldıġı nigāriş-yāfte-i {3} kilk-i tebşīr olan Vāsīl nām aḏanıñ aḫẕ ü istīṣālinden ṣoñra Mesolenk’iñ cānib-i ġarbīsinde {4} vāḳiʿ Andalīḳoz nām cezīreniñ fetḥ ü tesḫīrine berāʿat-i istihlāl olmaḳ üzere üç ṭop {5} menzili mesāfede kāʾin ṣaġīr aḏayı iki yüzden mütecāviz küffār-ı tebeh-kār ṭābya ve ṭoplar inşā {6} ve taʿbiyesiyle ittiḫāẕ-ı cā-yı idbār eylemişler ise de berren ve baḥren ne vechile hücūm ü iḳtiḥām olunmuş {7} ve kefere-i mesfūre nīrū-yı ġuzāt-ı muvaḥḥidīne tāb-āver-i muḳāvemet olamayaraḳ ḥarben ve ḍarben ẕikr olunan {8} aḏa ne ṣūretle keşīde-i silk-i iḳtidār ve iki yüzden ziyāde kefere-i fecere giriftār-ı pençe-i ḳahr ü dimār {9} oldıġını müteʿāḳiben ḥālā Cidde ve Mora Vālīsi ve bi’l-istiḳlāl Serʿasker-i ẓafer-rehberi {10} vezīr-i dilīr saʿādetlü İbrāhīm Paşa ve Rumili Vālīsi ve Serʿaskeri saʿādetlü Reşīd Paşa ḥażerātı {11} bi’l-ittiḥād sālifü’l-beyān Andalīḳoz nām aḏa üzerine sevḳ-i ʿasākir-i ṣalābet-nihād eylediklerinde {12} müteḥaṣṣın olan kāfirler müteşebbis̠-i ẕeyl-i amān olduḳlarından ne ṣūretle reʾy ve amān virilmiş {13} ve ṭaşra çıḳarılan küffārıñ miḳdārı ẕükūr ve inās̠ ve ṣıbyān bi’t-taʿdād üç biñ yüz {14} on sekiz nefere bāliġ olaraḳ ḥīn-i muḥārebede vuḳūʿ bulan şühedā ve mecrūḥīniñ ve alınan {15} ṭop ve ḳayıḳlarıñ miḳdārını mübeyyin defteri gönderilmiş oldıġı tafṣīlāt-ı beşāret-āyātına dāʾir {16} bi’l-iştirāk irsāl olunan şuḳḳañız mezāyāsı ve bu bābda vālī-i müşārun-ileyhimā ḥażerātınıñ daḫi {17} müşterek taḥrīrātları gelmiş olmaġla cümleten meʾāl ü müʾeddāsı maʿlūmumuz olub ḥamden li-Vāhibi’l-ʿAṭāyā {18} şāhid-i dil-ārā-yı fevz ü ġālibiyyet manẓara-i vālā-ṭāk-ı revāḳdan cānib-i İslāmiyān’a burḳaʿ-küşā {19} ve rīk ü ġubār-ı inhizām ü medmūriyyet ʿuyūn-ı küffāra resā olaraḳ bu keyfiyyet cümlemize {20} müstelzim-i envāʿ-ı sürūr ü ferḥat olmuş ve taḥrīrāt-ı merḳūme ṭaḳımıyla ḫāk-pāy-ı mekārim-peymā-yı {21} ḥażret-i pādişāhīye ʿarż olunaraḳ kemāl-i maḥẓūẓiyyet-i şāhāneyi mübeyyin ḫaṭṭ-ı şerīf-i {22} mülūkāne levḥa-pīrā-yı ṣudūr buyurulmuş ve iḳtiżā[sına] göre müşārun-ileyhimā ḥażerātına ṭarafımızdan {23} teşvīḳ ü iġrāyı şāmil cevāb-nāme taḥrīr ve tesyīr olunmuş olub bā-ʿavn ü iḥsān-ı Cenāb-ı {24} Rabb-i Eḥadiyyet bundan böyle kefere-i mesfūre bir maḥalde ḳuvve-i ḳāhire-i İslāmiyye’ye tāb-āver-i muḳāvemet {25} olamayaraḳ her maḥalde ḳarīben dūçār-ı ḳahr ü dimār olacaḳları meʾmūlünde oldıġımız hüveydā ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān {26} şimdiye ḳadar Mesolenk’iñ daḫi āverde-i ḳabża-i tesḫīr olmuş olacaġı elṭāf ü ʿināyet-i İlāhiyye’den {27} müstedʿā ve alınan ṭop ve ḳayıḳlarıñ miḳdārını mübeyyin defteri gönderildiği meʾāl-i işʿārıñızdan {28} münfehim ise de derūn-ı taḥrīrātda ẓuhūr itmediğinden ġālibā sehve mebnī ol ṭarafda ḳalmış olacaġı {29} vāreste-i ḳayd [ü] inbā olmaġın baʿd-ez-īn daḫi her ḥālde icrā-yı levāzım-ı meʾmūriyyet ve dirāyete {30} bi’l-ittifāḳ iḳdām ü diḳḳat eylemeñiz içün maḫṣūṣ işbu şuḳḳa. Fī 21 Ş 41
[582/124] Rumili vālīsine
{1} Ẕāt-ı sipeh-sālārīleri bi-mennihī Taʿālā Mesolenk ġāʾilesi berṭaraf olduḳdan ṣoñra Atina ve sāʾir {2} müteferriʿāt-ı meʾmūriyyet-i düstūrīleri olan maḥalleriñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan taṭhīrine beẕl-i {3} yārā-yı liyāḳat ve himmet buyurmaḳ üzere meʾmūr olduḳlarına mebnī taʿyīnāt-ı ʿaskeriyye żımnında {4} iḳtiżā iden ẕaḫāyiriñ şimdiden tertīb ve istiḥṣāli ve ʿasker bedeliyyesi ve mekārī ḥayvānātınıñ {5} daḫi tertībi ve lāzım gelan evāmir-i ʿaliyyesiniñ ıṣdārı ve bu sene-i mübārekede İskenderiye {6} ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarından ʿaynen ʿasker istenilmeyüb bedel tertībiyle lāzım gelan emr-i şerīfiniñ {7} irsāl ü tesrībi ḫuṣūṣlarını şāmil ve inşāʾallāhü’r-Raḥmān Atina üzerine sevḳ-i semend-i besālet {8} buyurduḳlarında Eġrīboz ṭarafından ṭop ve dāne ve edevāt-ı sāʾire celbi müteʿassir olacaġından {9} lāzım gelan ṭop ve edevāt-ı sāʾireniñ Donanma-yı Hümāyūn’dan aḫẕında suhūlet olacaġını {10} müştemil muḳaddem ve muʾaḫḫaren ārāyiş-i dest-i vuṣūl olan taḥrīrāt-ı saʿādet-āyāt-ı düstūrīleri {11} meʾāl ü mezāyāsı maʿlūm-ı ḫulūṣ-verī olmuş ve ḫāk-pāy-ı hümāyūn-ı mülūkāneye ʿarż ü taḳdīm ile {12} meşmūl-ı liḥāẓa-i ḥażret-i pādişāhī buyurulmuşdur. Cenāb-ı dirāyet-elḳāb-ı müşīrīleri ḫaṭb-ı cesīm-i sipehdārīye {13} meʾmūr olaraḳ ʿavn ü ʿināyet-i Rabb-i Ġayūr ile Mesolenk ġāʾilesi bitdikden ṣoñra Ṣālona {14} ve Atina ṭaraflarına ḏoġrı ʿazīmetlerinde maʿiyyet-i saʿādetlerinde ve eṭrāf muḥāfaẓasında istiḫdām eyleyecekleri {15} ʿasākiriñ ve bunlarıñ altı ayda iḳtiżā iden ʿulūfe ve ẕaḫīre ve mekārī bārgīrleriniñ {16} vaḳtiyle tertīb ü tanẓīmine baḳılmaḳ muḳteżā-yı ḥāliyeden idüği emr-i ġayr-ı mestūr oldıġına bināʾen (106) her ne ḳadar Rumili ve Anāḏolī ḳażāları fuḳarāsınıñ birḳaç seneden berü birbiri üzerine ʿasker {2} ve aġnām ve ẕaḫāyir bedelleri tertībātından dolayı żaʿaf-ı ḥālleri derkār ise de bu sene daḫi {3} bi’ż-żarūre Anāḏolī ve Rumili ṭaraflarından mümkin mertebe bedelāt tertīb ü tanẓīmi lāzım gelerek {4} iʿtidāle ḳarīb olmaḳ üzere baʿżı ḳażālardan geçen seneki tertībiñ s̠ülüs̠i ve baʿżılarından {5} s̠ülüs̠ānı ve baʿżı maḥallerden daḫi ziyāde ve noḳṣān olaraḳ münāsibi vechile ʿasker ve ẕaḫīre {6} ve aġnām bedelleri tertīb ve ahālī ve fuḳarā hem ḫidmet-i mübāşiriyye bārından vāreste ve hem {7} aṣl bedelātıñ taḥṣīline medār olmaḳ içün ıṣdār olunacaḳ evāmir-i şerīfe mübāşirler ile {8} gönderilmeyüb bedelāt-ı merḳūmeyi maḥallerinden taḥṣīl ve Ḍarbḫāne-i ʿĀmire’ye baʿs̠ ü tevṣīl itmek üzere {9} vülāt-ı ʿiẓām ve mutaṣarrıfīn-i kirām ḥażerātı ḳapu ketḫüdāları ṭaraflarına virilerek irsāl ü tesrīb olunması {10} ve Rumili’de kāʾin yiğirmi sekiz ʿaded ḳażānıñ aʿyān ve voyvoda ve mütesellimleriniñ bu ṭarafda {11} işlerini görür adamları olmadıġından ve eğerçi bunlarıñ birazı ẕāt-ı saʿādetleriniñ {12} zīr-i idārelerinde ise de el-ḥāletü-hāẕihī meşġūliyyet-i serʿaskerīleri olaraḳ ṭaraf-ı düstūrīlerinden {13} mübāşirler taʿyīniyle bedelāt-ı meẕkūreniñ taḥṣīline vaḳtleri olmayacaġından ẕikr olunan ḳażālarıñ {14} evāmir-i şerīfesi iḳtiżāsına göre üçer dörder birleşdirilerek fuḳarāya bār olmayacaḳ vechile {15} ḫafīfü’l-meʾūne mübāşirler ile isbāl ḳılınması ve giçen sene tertīb olunan mekārī bārgīrleri {16} tamāmı tamāmına gönderilmeyüb gönderilanleriñ daḫi eks̠eri lāġar ve es̠nā-yı rāhda telef olaraḳ {17} işe yaramamış oldıġı meʾāl-i işʿārlarından müstefād idüğünden bu sene tertīb olunacaḳ {18} ḥayvānāt içün yazılacaḳ evāmir-i şerīfede gönderecekleri ḥayvānāt sābıḳı gibi {19} lāġar ve noḳṣān gönderilmeyüb müretteb olan ḥayvānātıñ cümlesini tüvānā olaraḳ {20} tamāmen kirācıbaşıya teslīm eylemeleri ve eğer lāġar ve noḳṣān gönderilür ise ḳażā ṭarafından {21} tekrār tertīb olunacaġı tenbīhātı derc ve teʾkīd ve rivāyet olundıġına göre geçen sene tertīb olunan {22} ḥayvānāta uġradıġı ḳażālardan yem ve yiyecek virilmamiş ve ḥayvānāt-ı merḳūme {23} es̠nā-yı rāhda telef olmuş olmaḳ ḥasebiyle ḥayvānāt-ı merḳūme maḥallerinden çıḳub {24} tā maʿiyyet-i saʿādetlerine varınca uġradıḳları ḳażālardan birer gicelik iḳtiżā iden {25} yem ve yiyecekleri virilüb mümānaʿat olunmamaḳ üzere gidecek kirācıbaşılar {26} yedlerine iḳtiżāsına göre başḳa başḳa fermānlar iʿṭā olunması tensīb olunmuş ve bu vechile {27} icrālarına irāde-i seniyye-i şāhāne taʿalluḳ itmiş oldıġından mūcebince bedelāt-ı merḳūmeniñ {28} taḥṣīli żımnında aḳṭār-ı Anāḏolī ve Rumili’ye lāzım gelan evāmir-i şerīfe ıṣdār ve bir ṭaḳımı {29} ḳapu ketḫüdāları mūmā-ileyhim ṭaraflarına iʿṭā ve dāḫil-i ḥükūmet-i sipeh-sālārīlerinde bulunan {30} ḳażālarıñ fermānları daḫi ol ṣūretle ḫafīfü’l-meʾūne mübāşirler ile tesyār ve ḥayvānāt-ı merḳūme {31} yem ve yiyecekleri içün daḫi lāzım gelan evāmir-i ʿaliyye ıṣdār olunmuş ve maḥallerinde ẕikr olunan {32} kirācıbaşılara iʿṭā olunmaḳ üzere mübāşirlere virilmiş ve bu bābda ṣavb-ı saʿādetlerine {33} ḫiṭāben daḫi ifāde-i ḥāli müşʿir ṣudūr iden bir ḳıṭʿa fermān-ı ʿālī ṭaraf-ı müşīrīlerine irsāl {34} ü isrā olunmuş olub ve ẕaḫīre māddesi daḫi derdest-i tanẓīm ve icrā oldıġından başḳa {35} sālifü’l-beyān İskenderiye ve Oḫrī ve İlbaṣan sancaḳlarından bu sene-i mübārekede ʿaynen ʿasker {36} istenilmeyüb bedel tertīb ḳılınması inhā-yı düstūrīlerinden müstebān ise de elviye-i merḳūmeden {37} şimdiye ḳadar ʿasker bedeliyyesi taḥṣīli mesbūḳ olmadıġından şāyed uyġunsuz düşmamek içün (107) ber-mūceb-i irāde-i ʿaliyye sābıḳı vechile yine ʿaynen ʿasker tertīb olunaraḳ iḳtiżā iden {2} fermānı ıṣdār ve ṣavb-ı serʿaskerīlerine baʿs̠ ü tesyār ḳılınmış oldıġına ve cenāb-ı düstūrāneleri {3} Rumili’niñ vālī-i vālā-şānı olaraḳ umūr-ı serʿaskeriyyede müstebid-bi’r-reʾy olduḳlarına mebnī {4} ẕāt-ı feṭānet-āyātları kendülüklerinden olaraḳ elviye-i meẕkūre mutaṣarrıfı saʿādetlü Muṣṭafā Paşa {5} ḥażretleriyle muḫābere ve emr-i şerīf-i meẕkūrı irsāl ü iṭāre-birle bedel taḥṣīliniñ ḳolayını bulub da {6} uydırabilür iseñiz ol vechile tanẓīme himmet buyurmaları münāsib görülmüş olub Donanma-yı Hümāyūn-ı {7} Mülūkāne’den ṭop ve dāne aḫẕı ṣūreti meʾāl-i işʿārıñızdan müstefād ise de saʿādetlü {8} Ḳapūdān paşa ḥażretleri maʿiyyetinde olan Donanma-yı Hümāyūn’da mevcūd ṭop ve mühimmātıñ kendülere {9} lüzūmı derkār ü nümāyān ve bu ṭarafda el-yevm derdest-i techīz ve iḫrāc olan süfün-i Donanma-yı Hümāyūn daḫi {10} maʿiyyet-i düstūrīlerinde bulunmaḳ ve Eġrīboz sāḥiline vardıḳlarında ṭaraf-ı saʿādetlerine teslīm olunmaḳ üzere {11} ṭop ve mühimmāt vażʿ ve irsāli ṣūretine teşebbüs̠ olunsa şāyed deryā ḥāli cihetiyle teslīm ve iʿṭāya {12} ẓafer-yāb olunamamaḳ ve belki o mis̠illü külliyyetlü ṭop ve mühimmāt ve neferāt daḫi süfün-i meẕkūreye {13} ṣıġmamaḳ müṭālaʿaları varid-i eẕhān ve cenāb-ı besālet-simātları umūr-ı dīniyyeye meʾmūr {14} olaraḳ o mis̠illü eşyānıñ maʿiyyet-i serʿaskerīlerinde mükemmelen bulunması ve her ḥālde ve her maḥalde {15} taḳviye-i bāzū-yı miknetlerini müstelzim olur vesāʾiliñ istikmāl ḳılınması vācibeden idüği {16} vāreste-i ḳayd [ü] beyān olmaḳ ḥasebiyle bi-luṭfillāhi Taʿālā Mesolenk’iñ tesḫīrinden ṣoñra Ṣālona {17} ve Atina ṭaraflarına saṭvet-endāz olduḳlarında hemān maʿiyyet-i saʿādetlerine gitmek ve ṭaraf-ı saʿādetlerinden {18} ḫaber vürūduyla ṭaleb olununcaya ḳadar şimdilik tevaḳḳuf eylemek üzere Ḫumbaraḫāne-i ʿĀmire mevcūdundan {19} mükemmel edevāt ü mühimmātıyla yiğirmi ikişer çapında iki ʿaded ḫumbara ve beher ḫumbara iki orṭa {20} olaraḳ dört orṭa ḫumbaracı neferātı ve Laġımcı Ocaġı’ndan daḫi mükemmel laġım mühimmātıyla berāber {21} iki orṭa laġımcı neferātı ve mühimmātıyla bir ʿaded ḳolomborna ve beher ḫumbaraya biñer ʿadedden iki biñ ʿaded {22} ḫumbara dānesi ve Cebeḫāne-i ʿĀmire mevcūdundan beş yüz sanduk fişenk ve beş yüz vārūl [?] {23} bārūt ve yedi çapında Prāvişte kārḫānesinden iki biñ dāne ve Ṭopḫāne-i ʿĀmire {24} mevcūdundan iki ʿaded ṭopçı ve bir ʿaded ʿarabacı orṭası ve beş çapında dört ḳıṭʿa {25} obūs ṭopları ve bunlarıñ çaplarına göre dört biñ ʿaded ḫumbara dānesi edevāt ü mühimmātıyla {26} tertīb ve lede’l-iḳtiżā istiḫdām olunmaḳ üzere fenninde māhir iki nefer mühendis daḫi taʿyīn {27} ve tesrīb olunmuş ve bunlarıñ cümlesi ẕāt-ı saʿādetleriniñ bā-ʿavn-i Bārī berülere ḥareketine intiẓāren {28} Yeñişehir’de tevaḳḳuf itmek ve berren gitmek üzere Dersaʿādet’den çıḳarılmış ve ẕikr olunan edevāt {29} ve cebeḫāneniñ ḥıfẓı ve orṭa neferātlarınıñ tanẓīm-i ḥavāyic-i żarūriyyeleri iʿṭāsı ḫuṣūṣı {30} maḫṣūṣan Tırḥāla mutaṣarrıfına yazılmış oldıġı ve ẕaḫīre tertībi māddesi daḫi bundan böyle {31} tanẓīm ve icrā ve keyfiyyeti sū-yı saʿādetlerine işʿār ü inbā ḳılınacaġı maʿlūm-ı serʿaskerīleri {32} buyurulduḳda her ḥālde icrā-yı lāzıme-i ḥamiyyet-mendī ve meʾmūriyyete himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 Ş 41
[582/126] Īnebaḥtī ve Ḳarlıili sancaḳları tevcīh olunan ʿAlī Nāmıḳ Paşa’ya
{1} ʿAvn ü ʿināyet-i Ḥażret-i Bārī ve yümn-i teveccühāt-ı ḳudsiyye-i cenāb-ı tācdārī ile Mesolenk baʿde’t-tesḫīr {2} saʿādetlü Rumili vālīsi ḥażretleri muḳteżā-yı meʾmūriyyet ve ġayreti üzere Ṣālona ve Atina {3} ṭaraflarına saṭvet-endāz-ı teveccüh olacaġından gerek Mesolenk ve Īnebaḥtī ve Ḳasteli ḳalʿalarınıñ {4} muḥāfaẓası ve gerek ol ḥavālīde baḳiyyetü’s-süyūf olan ḥayādīd ve eşḳıyānıñ izāle ve tedmīri {5} Īnebaḥtī ve Ḳarlıili sancaḳlarınıñ ʿuhdesine tevcīhiyle vüzerā-yı ʿiẓāmdan cerī ve cesūr {6} ve dirāyet ü ḥamiyyet ile mefṭūr biriniñ meʾmūriyyetine mütevaḳḳıf idüği bu defʿa müşārun-ileyh ḥażretleri {7} ṭarafından inhā ve işʿār olunub vāḳıʿan bi-mennihī Taʿālā Mesolenk’iñ fetḥinden ṣoñra müşārun-ileyh ḥażretleriniñ {8} tedmīr-i ʿuṣāt-ı kefere żımnında Atina ve Ṣālona cāniblerine ʿazīmetinde gerek Ḳarlıili ve Īnebaḥtī ve Ḳasteli {9} ḳalʿalarınıñ ve gerek Mesolenk ve ḥavālīsiniñ lāyıḳıyla muḥāfaẓası maḫṣūṣan vüzerā-yı ʿiẓām-ı Salṭanat-ı {10} Seniyye’den ol ḥavālīniñ keyfiyyet ü ḥāline vāḳıf ve dirāyet ü cesāret ile muttaṣıf bir ẕāta {11} iḥālesinden lābüd oldıġına ve cenāb-ı müşīrīleri fī’l-aṣl ol ḥavālīye derkār olan vuḳūflarından başḳa {12} muḳaddemā müteveffā Ḫūrşīd Paşa’nıñ serʿaskerliği hengāmında maʿiyyetinde bulunaraḳ ez-her-cihet ol ṭaraflarıñ {13} aḥvāl ve gāvurlarıñ ḥāline ıṭṭılāʿ kesb itmiş olduḳları ve dīn-i mübīn ve Devlet-i ʿAliyye-i ebed-rehīn (109) uġurunda ez-dil ü cān çalışaraḳ beyne’l-aḳrān müşārun-bi’l-benān olmaḳlıġa ṣārif-i {2} mā-ḥaṣal-i tüvān olacaḳları cümle ʿindinde ve lā-siyyemā nezd-i kerāmet-vefd-i şāhānede {3} maʿlūm ü āşikār olmaḳ ḥasebiyle işbu ḫuṣūṣ-ı lāzımü’l-iʿtināya meʾmūriyyete liyāḳatleri {4} derkār idüğüne bināʾen bundan böyle ʿahd-i ḳarībde tereffüh ü iḳdārıñız istiḥṣāl olunmaḳ üzere {5} şeref-efzā-yı ṣudūr olan ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı şevket-maḳrūn-ı mülūkāne mūcebince Ḳarlıili ve Īnebaḥtī {6} sancaḳları ve muḥāfıẓlıḳları ʿuhde-i saʿādetlerine iḥāle ve icrā ve lāzımü’ṣ-ṣudūr olan {7} tevcīh ve meʾmūriyyet evāmir-i şerīfesi ıṣdār olunmuş ve ẕāt-ı saʿādetlerine aṭiyye olaraḳ {8} bu defʿa daḫi iḥsān-ı hümāyūn buyurılan yetmiş beş biñ ġurūş ḳapu ketḫüdāları maʿrifetiyle {9} gönderilmiş oldıġından icrā-yı iḳtiżā-yı meʾmūriyyete müsāraʿat buyuracaḳları mecbūl olduḳları {10} māye-i besālet ü ḥamiyyet delāletiyle rehīn-i ḥayyiz-i bedāhet ise de bā-ʿavn ü luṭf-ı Rabb-i Naṣīr {11} Mesolenk’iñ fetḥ ü tesḫīri ḳuvve-i ḳarībede olaraḳ aḫşam ve ṣabāḥa ḫaber-i meserretiñ vürūdı {12} meʾmūl ü muntaẓar ve bu cihetle Mesolenk maṣlaḥatınıñ ardı alındıḳdan ṣoñra Rumili vālīsi müşārun-ileyh {13} ḥażretleriniñ orada ilişecek işi ḳalmayub hemān ṣavb-ı meʾmūriyyete ʿazīmet ve ḳahr ü istīṣāl-i {14} eşḳıyāya mübāşeret eyleyeceği emr-i aẓher olmaġın meʾmūriyyet-i müşīrīleri keyfiyyeti beyān olunaraḳ {15} ẕāt-ı saʿādetleri tīz elden ol ṭarafda ʿasker ve ẕaḫīre tedārük idemeyeceklerinden esbāb-ı {16} muḥāfaẓaya dāʾir ṣavb-ı şerīflerine muʿāvenet-i tāmmeyi icrā eylemesi müşārun-ileyh ḥażretlerine taḥrīr {17} ve tavṣiye olunmuş ve tevcīh-i meʾmūriyyetlerini nāṭıḳ lāzım gelan evāmir-i şerīfe-i meẕkūre daḫi {18} ḳapu ketḫüdālarına teslīmen ṣavb-ı saʿādetlerine irsāl ḳılınmış olmaġla hemān ẕāt-ı müşīrīleri {19} meʾmūriyyet evāmir-i şerīfesinde beyān olundıġı üzere ḥareket ve īfā-yı muḳteżā-yı meʾmūriyyete {20} ṣarf-ı naḳdīne-i maḳderet-birle is̠bāt-ı müddeʿā-yı reviyyet-mendī ve feṭānete himmet ve ḥaḳḳ-ı eḥaḳlarında {21} bī-dirīġ buyurılan taʿaṭṭufāt-ı seniyyeniñ tezyīdini müstelzim olur ḫidemāt-ı ḥasene ve mesāʿī-i müstaḥsene {22} ibrāzına beẕl-i miknet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 26 Ş 41
[582/131] Mıṣır vālīsi ḥażretlerine
{1} Dest-yārī-i himem-i vālā-nehm-i düstūrāneleriyle Girīd cezīresi eşḳıyāsınıñ nāʾire-i ʿutüvv ü şeḳāları iʿmāl-i {2} mirvaḥa-i iḳdām-ı ḥayderāneleriyle püfzede-i inṭıfā olmuş ise de bu defʿa Ḳandiye Muḥāfıẓı saʿādetlü {3} Luṭfī Paşa ḥażretleri ṭarafına tevārüd iden taḥrīrāt meʾālinde cezīre-i meẕkūrede İsfākya reʿāyāsınıñ {4} muʾaḫḫaren mütecāsir olduḳları ʿiṣyān cihetiyle indifāʿ-i şerr ü mażarratları emrine ʿasākir-i Mıṣriyye {5} başbuġı Muṣṭafā Beğ ve Resmo Muḥāfıẓı Sührāb Paşa bendeleri naṣb-ı nefs-i ihtimām itmekde iseler de {6} cezīre-i meẕkūreniñ gerek ʿasker ve gerek ẕaḫīre ḫuṣūṣlarında müżāyaḳa ve s̠ıḳletleri derece-i kemāle (112) vāṣıl olmuş idüği muḥarrer ü meẕkūr olub nezd-i ḥaḳāyıḳ-şināsīlerinde beyāndan müstaġnī {2} oldıġı üzere bu gāvurlar süyūf-ı ġuzāt-ı muvaḥḥidīne tāb-āver-i muḳāvemet olamayacaḳlarını {3} bildikleri gibi derḥāl ṣūret-i amān irāʾe ve baʿżı ʿavārıżātla ġalebeye ʿaḳlları {4} kesdiği daḳīḳa ḥarekāt-ı bāġiyāneye āmāde ve ictisār itmekde olduḳları āşikār {5} ve bu kerre daḫi cezīre-i meẕkūreniñ ʿasker ve ẕaḫīreden yaña ḳıllet ve s̠ıḳletini añladıḳlarına bināʾen {6} yeñi başdan ol vechile fürce-yāb-ı melʿanet ü şeḳā olduḳları bedīhī ve bedīdār olub cezīre-i {7} meẕkūreniñ levs̠-i vücūd-ı eşḳıyādan külliyyen taṣfiye ve taṭhīriyle şīrāze-bend-i āsāyiş {8} ü niẓāmı muḥavvel-i ʿuhde-i ḥayderāneleri oldıġına mebnī ṣūret-i ḥāl şimdiye dek muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh {9} ṭarafından ṣavb-ı ṣavāb-nümā-yı sāmīlerine işʿār olunmuş ise iḳtiżāsınıñ icrāsına ibtidār {10} buyurmuş olacaḳları merkūz-ı fıṭrat-ı ẕātiyyeleri olan cevher-i diyānet ü ḥamiyyet {11} ve şimdiye ḳadar ḫidemāt-ı Devlet-i ʿAliyye’de mesbūḳ ü meşhūd olan meʾās̠ir-i pesendīde-i himem-kārī {12} ve fütüvvetleri edillesiyle rū-nümā ise de müşārun-ileyhiñ işʿār ve ol ṭarafdan tevārüd iden {13} tatarıñ ifāde ve iḫbārına naẓaran gerek muḥāfıẓ-ı müşārun-ileyh ve gerek başbuġ-ı mūmā-ileyhimā {14} maʿiyyetlerinde ʿaskeriñ ḳılleti ve ẕaḫīreniñ daḫi nedreti gāvurlarıñ ez-ser-i nev fürce bulmalarına bādī {15} ve cezīre-i meẕkūreniñ ise levs̠-i vücūd-ı ḫabās̠et-ālūd-ı eşḳıyādan külliyyen taṣfiye ve taṭhīri {16} himmet-i seniyyeleriyle ḥuṣūl-peẕīr olacaḳ mevāddan idüği emr-i ġayr-ı ḫafī olmaġla ṣalābet-i dīniyye {17} ve ḥamiyyet-i aṣliyyeleri iḳtiżāsı üzere ʿasker ve ẕaḫīre cihetleriyle taḳviye ve taḥkīminiñ tedābīr-i {18} īcābiyyesi ne ise icrā ve ol vechile iʿāne-i āsāyiş-i ahālī vesāʾil-i lāzımesiniñ īfāsına {19} himmet buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī 27 Ş 41
[582/137] Rumili vālīsine
{1} ʿAvn [ü] nuṣret-i Ḥażret-i Ḫudā ve imdād-ı rūḥāniyyet-i cenāb-ı Seyyidü’l-Enbiyā ile Mesolenk żabṭ {2} ü tesḫīr olunduḳdan ṣoñra ẕāt-ı besālet-simātları muḳteżā-yı meʾmūriyyetleri üzere Ṣālona’yı {3} baʿde’ż-żabṭ Atina üzerine sevḳ-i semend-i ṣavlet buyuracaḳlarından gerek Mesolenk ve gerek {4} Īnebaḥtī ve Ḳasteli ḳalʿalarınıñ muḥāfaẓası ve ol ḥavālīde baḳiyyetü’s-süyūf olan eşḳıyā ve ḥayādīdiñ {5} izāle ve tedmīri Īnebaḥtī ve Ḳarlıili sancaḳlarınıñ ʿuhdesine tevcīhiyle vüzerā-yı ʿiẓāmdan {6} ḳaviyyü’l-iḳtidār biriniñ meʾmūriyyetine mevḳūf idüği beyānıyla ẕaḫāyir ve levāzım-ı muḳteżiyede {7} sū-yı saʿādetlerinden teʿāvün ü teẓāhür olunmaḳ üzere ol vechile vüzerā-yı ʿiẓām ḥażerātından {8} biriniñ ol ḥavālīye meʾmūr ve taʿyīn ḳılınması iḫṭārını şāmil tevārüd iden taḥrīrāt-ı serʿaskerīleri {9} meʾāl ü mezāyāsı rehīn-i ıṭṭılāʿ-i ḫulūṣ-verī olmuş ve ḥużūr-ı kerāmet-mevfūr-ı ḥażret-i pādişāhīye {10} ʿarż ü taḳdīm ile meşmūl-ı naẓar-ı cenāb-ı şehinşāhī buyurulmuşdur. Ẕāt-ı sāmīleri {11} ṭaraf-ı eşref-i şāhāneden istiḳlāl-i tām ve ruḫṣat-ı mā-lā-kelām ile Rumili’niñ {12} vālī-i meʿālī-ʿunvān ve serʿasker-i ẓafer-nişānı olduḳlarından bu maḳūle icrāsı elzem ü muḳteżī {13} müṭālaʿa ve beyānı ʿuhde-i meʾmūriyyet ve ḥamiyyetlerine müterettib ve işbu iḫṭār ü işʿārları tamām {14} reʾy-i ṣāʾib olub vāḳıʿan bi-mennihī Taʿālā Mesolenk fetḥinden ṣoñra cenāb-ı saʿādetleriniñ {15} Ṣālona ve Atina cāniblerine ʿazīmetlerinde gerek Ḳarlıili ve Īnebaḥtī ve Ḳasteli ḳalʿalarınıñ {16} ve gerek Mesolenk ṭaraflarınıñ lāyıḳıyla muḥāfaẓası maḫṣūṣan vüzerā-yı ʿiẓāmdan ol ḥavālīniñ {17} keyfiyyet ü aḥvāline vāḳıf ve dirāyet ü cesāret ile muttaṣıf bir münāsibine iḥālesinden {18} lābüd oldıġına ve el-yevm vezāretiyle Maġnīsā’da iḳāmet üzere olan saʿādetlü ʿAlī Nāmıḳ Paşa {19} ḥażretleri ol ḥavālī ḥāline ve gāvurlarıñ aḥvāline vāḳıf olmaḳ cihetiyle işbu ḫuṣūṣa {20} meʾmūriyyete ehliyyeti nümāyān ve her cihetle cesbān idüğüne mebnī şeref-efzā-yı ṣudūr olan {21} ḫaṭṭ-ı hümāyūn-ı mülūkāne manṭūḳ-ı münīfi üzere Ḳarlıili ve Īnebaḥtī sancaḳları ve muḥāfıẓlıḳları {22} müşārun-ileyh ḥażretlerine iḥāle ve icrā ve lāzımü’ṣ-ṣudūr olan meʾmūriyyet emr-i şerīfi ṭarafına isrā {23} olunmuş olub el-ḥāletü-hāẕihī Ḳarlıili ve Īnebaḥtī sancaḳlarınıñ ḥāṣılātı ve ʿaskerīlik vechile {24} istiḫdām olunacaḳ ahālīsi olmayaraḳ müşārun-ileyh daḫi aṣḥāb-ı iḳtidārdan olmamaḳ ḥasebiyle {25} mehmā-emken kendüye medār olmaḳ üzere ol ṭaraflardan ʿuhdesine tīz elden bir manṣıb {26} tevcīhi muḳteżī oldıġına ve maʿlūm-ı serʿaskerīleri buyuruldıġı üzere muḳaddemā saʿādetlü {27} İsmāʿīl Paşa ḥażretlerine tevcīh olunan Avlonya sancaġını ahālīniñ ʿadem-i ḳabūlünden nāşī {28} müşārun-ileyh żabṭ idemeyerek ḥattā ahālī-i merḳūme müşārun-ileyh İsmāʿīl Paşa’nıñ {29} ʿazliyle livāʾ-i mezbūruñ āḫar bir ʿOs̠mānlu vezīre tevcīhi ḫuṣūṣunı Bāb-ı ʿĀlī’ye ʿarż ü maḥżar {30} ve maḫṣūṣ adamlar irsāliyle istidʿā ve istirḥām eylediklerine mebnī bu bābda ne vechile cevāb iʿṭāsı {31} iḳtiżā ideceği sū-yı müşīrīlerinden lede’l-istiʿlām livāʾ-i mezbūruñ şimdilik ʿuhde-i saʿādetlerine {32} tevcīhi ṣūreti işʿār buyurulmuş ise de ẕāt-ı saʿādetleriniñ mevṣūf olduḳları (124) fütüvvet ü ḥamiyyet iḳtiżāsınca bu ṣūret bir gūne intifāʿ ḳaṣdıyla olmayub mücerred maṣlaḥatıñ {2} yatışması ümīdine mebnī idüği reviş-i inhālarından münfehim olaraḳ ṣūret-i ḥāle naẓaran {3} bu daḫi es̠nā-yı meşġūliyyetlerinde ẕāt-ı düstūrīlerine bir şuġl-ı dīgeri müstelzim olacaġından {4} şimdiki ḥālde muḥāfıẓlıḳ-ı meẕkūruñ müşārun-ileyh ʿAlī Nāmıḳ Paşa’ya tefvīżi ve ʿuhdesine {5} tīz elden bir münāsib manṣıb tevcīhiniñ īcābı cihetiyle hem ol ṭaraflarda daḫi vaḳʿ ü nüfūẕ-ı serʿaskerīleri {6} viḳāyet ve icrā olunmaḳ ve hem ʿasker ve ẕaḫīre celbi mis̠illü baʿżı şeylerde olduḳça kendüsüne {7} medār olmaḳ ve müşārun-ileyh daḫi livāʾ-i mezbūrı mütesellim ile żabṭ ideceğinden ahālī-i merḳūmeniñ daḫi {8} hiçbir diyecekleri ḳalmamaḳ fevāʾid ü muḥassenātı mülāḥaẓasıyla livāʾ-i mezbūruñ müşārun-ileyh ʿAlī Nāmıḳ Paşa’ya {9} tevcīhi iḳtiżā-yı ḥāl ü maṣlaḥata her vechile evfaḳ ü enseb görünmüş ve müşārun-ileyh İsmāʿīl Paşa daḫi {10} mesbūḳu’l-ḫidme vüzerā-yı ʿiẓām-ı Devlet-i ʿAliyye’den olaraḳ anıñ daḫi açıḳda ḳalması münāsib {11} olmayacaġından Rumili ṭaraflarında daḫi oynadılacaḳ maḥal olmadıġından Anāḏolī ṭarafında {12} bir münāsib manṣıb tevcīhi taṣavvur ḳılınmış ve irāde-i seniyye-i şāhāne daḫi bu ṣūretlerle müteʿalliḳ olaraḳ {13} ẕikr olunan Avlonya sancaġınıñ taṣmīmātımız vechile tevcīh ve icrāsından evvel keyfiyyetiñ ṭaraf-ı müşīrīlerinden {14} istişʿārı tensīb olunmuş olmaġla minvāl-i meşrūḥ üzere livāʾ-i mezbūruñ daḫi müşārun-ileyh ʿAlī Nāmıḳ Paşa’ya {15} tevcīh ve icrāsı żımnında keyfiyyetiñ serīʿan taḥrīrine ve müşārun-ileyh İsmāʿīl Paşa ḥaḳḳında daḫi reʾy {16} ü tensībleri ne vechile ise bi’l-müṭālaʿa anıñ daḫi iḳtiżāsınıñ beyān ü tezbīri ḫuṣūṣuna himmet ü müsāraʿat {17} ve müşārun-ileyh ʿAlī Nāmıḳ Paşa tīz elden ʿasker ve ẕaḫīre tedārük idemeyeceğinden işʿār-ı serʿaskerīleri vechile {18} esbāb-ı muḥāfaẓaya dāʾir müşārun-ileyhe ez-her-cihet lāzım gelan muʿāvenet-i tāmmeniñ icrāsına ṣarf-ı reviyyet {19} buyurmaları siyāḳında ḳāʾime. Fī selḫ-i Ş 41